Nowotwory kobiecych
narządów płciowych
epidemiologia, diagnostyka,
leczenie wybranych
nowotworów
dr med. Paweł Rzymski
Nowotwory kobiecych
narządów płciowych
epidemiologia, diagnostyka,
leczenie wybranych
nowotworów
dr med. Paweł Rzymski
Zgony z powodów
nowotworów złośliwych
stanowią drugą co do
wielkości przyczynę , po
zgonach wywołanych
chorobami układu
krążenia.
Nowotwory narządów
płciowych są
największą grupą
zachorowań na
nowotwory złośliwe u
kobiet
Podstawowe wskaźniki
epidemiologiczne
•
zachorowalność
– liczba
nowych zachorowań w ciągu
roku
•
umieralność
– liczba zgonów w
ciągu roku
•
chorobowość
– liczba chorych
zarejestrowanych z powodu
określonego nowotworu w
danym roku
( zachorowania z
bieżącego
roku i lat ubiegłych)
Zachorowalność na nowotwory u
kobiet
19
9,9
7,7
7,6
6,3
6
43,5
pierś
jelito grube
płuco
szyjka macicy
jajnik
trzon macicy
pozostałe
Profilaktyka nowotworów narządów
płciowych
•
wczesne wykrywanie i prawidłowe
leczenie stanów przedrakowych i
wczesnych postaci raka
•
prowadzenie badań
profilaktycznych populacyjnych
•
informacja (prasa,telewizja)
szkolenie lekarzy pierwszego
kontaktu i ginekologów rejonowych
Badanie profilaktyczne
•
kobiety miesiączkujące pierwsza
połowa cyklu
•
raz na rok – co trzy lata
Badanie profilaktyczne
•
podmiotowe (wywiad)
•
dolegliwości (upławy, krwawienia, bóle),
przebyte ciąże, schorzenia ginekologiczne,
ewentualne obciążenie dziedziczne
chorobą nowotworową
•
we wziernikach - oglądanie ścian pochwy i
szyjki
macicy, pobranie wymazu
cytologicznego, kolposkopia, pobranie celowanych
wycinków
•
dwuręczne zestawione
•
ultrasonograficzne
•
gruczołów sutkowych – palpacyjne,
ultrasonograficzne
Ogólne zasady leczenia
nowotworów płciowych
- nowotwór – różne typy
histologiczne, różny stopień
zaawansowania, inny przebieg
kliniczny, odmienne rokowania
Decyzja odnośnie czasu ,
sposobu i metody leczenia
jest podejmowana przez
zespół: operator, patolog,
cytolog, kolposkopista,
radioterapeuta,
chemioterapeuta.
Sposoby leczenia zależne
są od:
• zaawansowanie nowotworu
• rodzaj nowotworu
• stan ogólny chorej
Leczenie nowotworów :
•
radykalne
– całkowite usunięcie albo
zniszczenie nowotworu i pełne
wyleczenie chorej
•
paliatywne
– zmniejszenie dolegliwości i
zapobieganie objawom ubocznym, nie zakłada
pełnego zniszczenia tkanki nowotworowej ze
względu na znaczne zaawansowanie stanu
nowotworowego lub na ogólny zły stan chorej
wykluczający przeprowadzenie leczenia
nowotworowego
•
objawowe
– nie zakłada nawet częściowego
cofnięcia się procesu nowotworowego , cel
zmniejszenie dolegliwości chorej ( leki
przeciwbólowe, ogólnie wzmacniające,
uspokajające, przeciwdziałanie odleżynom,
zabiegi higieniczne, dieta bogatobiałkowa i
bogatoenergetyczne, operacyjne- niedrożność
jelit lub bezmocz.
Metody leczenia :
• operacyjne
• radioterapia
• chemioterapia
• immunoterapia
Leczenie operacyjne:
• radykalne usunięcie zmiany
• częściowe usunięcie zmiany
• ustalenie rozpoznania
histopatologicznego i
klinicznego (stopień
zaawansowania)
Radioterapia:
• teleterapia (50-100cm)
• brachyterapia –źródło
promieniowania
pozostaje
w kontakcie z
tkanką
nowotworową
Teleterapia
Brachyterapia
Zakres stosowania
radioterapii jest zależny od:
• lokalizacja
• typ histologiczny
• stopień zaawansowania
Największe znaczenie
radioterapia odgrywa w
leczeniu
raka szyjki
macicy
i
raka pochwy
. W
leczeniu raka trzonu
macicy, jajnika i sromu
radioterapia odgrywa rolę
jako leczenie
uzupełniające lub
paliatywne
Pielęgnacja chorych po
radioterapii.
•
dieta lekkostrawna, bogatobiałkowa,
bogatoenergetyczna,
bogatowitaminowa
• dbałość o regularne oddawanie
moczu i stolca
• uruchamianie chorych ( profilaktyka
odleżyn i zmian zakrzepowych).
Powikłania
radioterapii:
odczyn popromienny
–
obrzęk, przekrwienie, ból
Powikłania w zakresie
poszczególnych narządów:
•
odbytnica – bóle, parcie, biegunka
•
pęcherz moczowy – bóle, parcie ,
częstomocz
•
pochwa – zapalenie, obrzęk, zrosty,
blizny
•
jelita – bóle, biegunka
•
skóra – zaczerwienienie, złuszczanie,
owrzodzenie
•
włosy – epilacja (wypadanie)
Powikłania popromienne:
•
wczesne
– do trzech miesięcy od radioterapii
zapalenie otrzewnej , zaburzenia krążeniowo
oddechowe, stany gorączkowe, bezmocz,
przebicie macicy podczas zakładania
aplikatorów
•
późne
– po upływie trzech miesięcy
występujące od rozpoczęcia leczenia, zapalenie
popromienne odbytnicy , zapalenie pęcherza
moczowego, zwężenie albo zamknięcie
moczowodu (wodonercze) , złamanie kości
szyjki udowej, zmiany w narządach płciowych
( martwica, przewężenie, zarośnięcie pochwy,
niedokrwistość lub leukopenia) nowotwory
popromienne ( mięsak macicy , mięsak skóry
napromieniowanej , rak sromu).
Chemioterapia :
•
Działanie cytostatyków polega na
zahamowaniu podziałów a tym samym
na zahamowaniu rozmnażania się
komórek nowotworowych.
• stosowana jest na ogół jako leczenie
skojarzone ( nowotwory jajnika) lub
paliatywne ( duże zaawansowanie
procesu nowotworowego lub nawrót
nowotworu po przebytym leczeniu
operacyjnym lub radioterapii)
Cytostatyki:
• duża toksyczność
• brak wybiórczości
działania na komórkę
nowotworową
Chemioterapia:
stan ogólny chorej;
morfologia, chemizm,
elektrolity
Chemioterapia wielolekowa lub
monolekowa:
•
typ histologiczny nowotworu
• stopień zaawansowania
klinicznego
• współistnienie objawów
klinicznych
• stan ogólny chorej
Powikłania chemioterapii:
•
układ krwiotwórczy
: uszkodzenie szpiku-
wszystkie
cytostatyki
•
układ nerwowy
; uszkodzenie nerwów
obwodowych- Winkrystyna
•
przewód pokarmowy
: zapalenie jamy ustnej,
jelit- Metotreksat, 5Fluorouracyl,
Daktynomycyna
•
serce
: uszkodzenie mięśnia sercowego-
Adriamycyna
•
wątroba, nerki
; uszkodzenie funkcji-
Cisplatyna ,Metotreksat
•
słuch
: uszkodzenie-cisplatyna- Cisplatyna
•
płuca
: zwłóknienie- bleomycyna- Bleomycyna
•
włosy
– łysienie- wszystkie cytostatyki
Immunoterapia:
•
czynna- swoista
: zabite
komórki własnego nowotworu (
białaczki)
•
nieswoista
: preparaty
Rak sutka – Czynniki predystynujące do
wystąpienia raka:
•
rasa
– kobiety rasy białej chorują znacznie częściej
niż rasy czarnej lub wschodniej
•
wiek
– zagrożenie wzrasta z wiekiem
•
dziedziczność
– ryzyko zachorowania wzrasta co
najmniej dwukrotnie, jeżeli rak sutka wystąpił u matki,
babki, ciotki lub siostry.
•
Porody
– są one czynnikiem zmniejszającym ryzyko
zachorowania , kobiety samotne i bezdzietne wykazują
nieznacznie wyższą częstość zachorowań,
•
Miesiączka
– wczesne występowanie miesiączkowania
( poniżej 12 roku życia) i późny naturalny wiek
pokwitania ( powyżej 50 roku życia ) nieznacznie
zwiększają ryzyko.
•
Zwyrodnienie torbielowate gruczołu piersiowego
– u
kobiet ze zwyrodnieniem torbielowatym rak sutka
występuje dwukrotnie częściej
cd-->
Rak sutka – Czynniki predystynujące do
wystąpienia raka (cd...):
•
Rak macicy i jajników
– ryzyko zachorowania na raka
sutka jest dwa razy większe i odwrotnie , w podobny
sposób rak sutka zwiększa zachorowania na raka macicy
•
Uraz
– nie ma dowodów, że uraz sutka prowadzi do
rozwoju raka
•
Czynniki środowiskowe
– częstość raka sutka jest
wyższa w krajach cywilizacyjnie rozwiniętych. Wyjątek
stanowi Japonia.
•
Środki antykoncepcyjne doustne
– dotychczas nie
wykazano wpływu tych środków na powstanie raka.
•
Estrogeny
– są stosowane z różnych wskazań między
innymi dla złagodzenia dolegliwości menopauzy. Niektóre
prace wskazują, że może to zwiększać ryzyko
zachorowania.
•
Leki
- od czasu do czasu pojawiają się prace
donoszące , że różne leki lub związki chemiczne
zwiększają niebezpieczeństwo zachorowania. Często
dalsze badania zaprzeczają tym przypuszczeniom.
Przebieg kliniczny:
guz pierwotny u prawie 50%
chorych jest umiejscowiony w
górno-zewnętrznym kwadracie ( u
zdrowej kobiety znajduje się
najwięcej tkanki gruczołowej),
często guz w środkowej,
przybrodawkowej okolicy sutka
przerzuty do węzłów chłonnych – od
zajęcia i umiejscowienia przerzutów
do węzłów zależy rokowanie i wybór
leczenia.
Przerzuty:
• kwadranty boczne - węzły
pachowe
• kwadranty przyśrodkowe -
węzły zamostkowe
• węzły nadobojczykowe – po
zajęciu węzłów pachowych
•
Zdrowe kobiety:
małe,
miękkie, często wyczuwalne
węzły chłonne
•
węzły zmienione
nowotworowo:
twarde, często
nieprzesuwalne względem
podłoża, ich średnica
przekracza 0,5 cm
Objawy wczesne:
• pojedynczy guz
• wyciek z brodawki
• wciąganie lub nadżerka
brodawki
Statystycznie - Jakie jest prawdopodobieństwo
pojawienia się raka piersi u kobiet w zależności od
wieku?
W wieku 30 lat ................ 1 na 2000 kobiet
W wieku 40 lat ................ 1 na 233 kobiety
W wieku 50 lat ................ 1 na 53 kobiety
W wieku 60 lat ................ 1 na 22 kobiety
W wieku 70 lat ................ 1 na 13 kobiet
W wieku 80 lat ................ 1 na 9 kobiet
W ciągu całego życia ....... około 1 na 8 kobiet.
wg SEER - NCI 1995-1997
Objaw skórki pomarańczowej
nad guzem jest przejawem
nacieczenia nowotworowego
włókien sprężystych
zdążających do skóry
właściwej. Objaw ten jest
prawie pewnym dowodem
złośliwości badanego guza
Objawy późne
• obrzęk sutka
• zaczerwienienie, stwardnienie lub
owrzodzenie skóry sutka
• duży guz nieruchomy względem klatki
piersiowej,
• powiększenie sutka, wciąganie skóry
lub brodawki,
• powiększone węzły pachowe, nad – i
podobojczykowe,
• obrzęk ramienia,
• bóle spowodowane odległymi
przerzutami
Zaawansowany rak piersi
Technika badania gruczołu
piersiowego
•
wywiad
•
dolegliwości
, od kiedy pacjentka
spostrzegła guz, miesiączkowanie,
przebyte ciąże i porody, karmienie,
choroby sutka lub inne schorzenia,
menopauza, wywiad rodzinny, bóle
kręgosłupa lub inne kostne,
•
oglądanie
– wielkość i kształt sutka ,
wciągnięcie brodawki, asymetria,
ograniczony obrzęk lub wciągnięcie
skóry ,
•
dotyk
– wielkość i kształt guza,
przesuwalność i bolesność,
•
badanie węzłów pachowych
Technika badania gruczołu
piersiowego
Technika badania gruczołu
piersiowego
Badania dodatkowe:
•
mammografia,
• ultrasonografia
• biopsja cienkoigłowa (BAC),
• Biopsja gruboigłowa
• biopsja z podciśnieniem (mammotom)
• biopsja otwarta
• laboratoryjne – fosfataza zasadowa
(przerzuty do wątroby), hiperkalcemia,
• genetyczne – mutacje genów BRCA1, BRCA2
• oznaczanie receptorów HER, PG
Rak piersi -
mammografi
a
Rak piersi - sutek tłuszczowy
Guz mastopatyczny w wieloletniej
obserwacji - ze zdjęciem biopsji przez
płytkę.
Rak piersi słabo widoczny - ze zdjęciem
celowanym na ognisko mikrozwapnień
Torbiel piersi - mammografia i usg
Rak piersi - ze zdjęciem bezpośrednio
powiększonym struktury promienistej
Gruczolakowłókniak – badanie
ultrasonograficzne z angiografią
dopplerowską)
Biopsja mammotomiczna
Biopsja Cienkoigłowa BAC -
gruczolakowłókniak
Zalecany schemat badań piersi
• samokontrola piersi co miesiąc
• badanie palpacyjne piersi przez lekarzy
ginekologów, lekarzy rodzinnych i ew. innych
specjalności
• Ultrasonografia do 35 (40) roku życia –
szczególnie w grupach ryzyka, w przypadku
zmian palpacyjnych
• mammografia z ultrasonografią od 35 (40)
roku życia – co 3 lata, w okresie
okołomenopauzalnym częściej
• mammografia z ultrasonografią – przed i w
czasie Hormonalnej Terapii Zastępczej
Profilaktyka raka sutka:
• informacja , prasa, telewizja
• aktywna profilaktyka (akcje
propagandowe)
• oświata zdrowotna; nauka
badania sutków przez
pacjentki
Klasyfikacja TNM:
T
– tumor (guz)
N
- nodulus (węzeł chłonny)
M
– metastasis (przerzut
odległy)
Klasyfikacja TNM:
T – guz pierwotny
TIS – rak przedinwazyjny ( carcinoma in situ ) nienaciekający rak
wewnątrzprzewodowy lub rak Pageta ograniczony do brodawki bez
wyczuwalnego guza.
T
0
– brak klinicznych objawów guza pierwotnego
T
1
- guz nie przekraczający 2 cm średnicy
T
1a
- guz ruchomy wobec powięzi i mięśnia piersiowego.
T
1b
- ograniczona ruchomość wobec powięzi lub mięśnia.
T
2
– średnica guza między 2 a 5 cm
T
2a
– guz ruchomy wobec powięzi i mięśnia piersiowego
T
2b
– ograniczona ruchomość wobec powięzi lub mięśnia
T
3
– średnica guza przekracza 5 cm
T
3a
– guz ruchomy wobec powięzi i mięśnia piersiowego
T
3b
– ograniczona ruchomość wobec powięzi lub mięśnia
T
4
– każdy guz naciekający ścianę klatki piersiowej lub skórę
Uwaga : pojęcie “ ściany klatki piersiowej” obejmuje żebra, mięśnie
międzyżebrowe, mięsień zębaty przedni, ale nie dotyczy mięśnia
piersiowego.
T
4a
– unieruchomienie guza w stosunku do klatki piersiowej
T
4b
– obrzęk, owrzodzenie skóry lub satelitarne guzki skórne
T
4c
– łącznie objawy T
4a
+ T
4b
cd -->
Klasyfikacja TNM cd...
N – okoliczne węzły chłonne
N
0
– węzły pachowe po stronie pierwotnego guza
niewyczuwalne
N
1
– węzły pachowe po stronie pierwotnego guza
wyczuwalne, ruchome,
N
1a
– węzły bez cech przerzutów
N
1b
– węzły wykazują kliniczne cechy przerzutów
N
2
– węzły pachowe w pakietach lub nieruchome
względem otoczenia
N
3
– węzły nad lub podobojczykowe po stronie guza
M – przerzuty odległe
M
0
- nie stwierdza się odległych przerzutów
M
1
– stwierdza się odległe przerzuty lub zajęcia skóry
poza sutkiem.
Klasyfikacja Steinthala:
I stopień
– guz sutka nie przekraczający 2 cm i nie
dający przerzutów do węzłów ( T
1
N
0
M
0
lub T
1
N
1a
M
0
).
II stopień
– średnica guza nie przekracza 5 cm , są
wyczuwalne powiększone węzły ( T
1
N
0
M
0
lub
T
1
N
1a
M
0
lub T
2
N
1b
M
0
).
III stopień
– zajęte są otaczające tkanki, nacieczony
jest mięsień piersiowy większy, skóra jest
zmieniona na większej powierzchni, przerzuty w
węzłach pachowych , nad- i podobojczykowych,
średnica guza przekracza 5 cm ( T
1
N
2
M
0
lub T
2
N
2
M
0
lub T
3
N
3
M
0
).
IV stopień
– występują odległe przerzuty ( T N M
1
).
Do zaliczenia do stopnia trzeciego wg Steinthala
wystarczy jeden z wyliczonych objawów, np.: węzły
nadobojczykowe lub naciekanie mięśnia.
Ogólny plan leczenia raka sutka
Stopień I
guz 2 cm
Leczenie
chirurgiczne
Wycięcie doszczętne(Halstead)
Wycięcie ograniczone (Patey)
Proste odjęcie sutka
Miejscowe wycięcie
Miejscowe wycięcie + napromieniowanie
Stopień II
guz + węzły pachowe
Leczenie
chirurgiczne
i promieniami
Wycięcie doszczętne + radioterapia
Wycięcie ograniczone + radioterapia
Stopień III
guz naciekający
węzły nadobojczykowe
pakiety pachowe
Leczenie
promieniami
chirurgiczne
hormonalne
chemiczne
Promienie
Wycięcie doszczętne lub proste odjęcie
Kastracja i androgeny lub estrogeny
Chemioterapia
Stopień IV
guz, węzły
przerzuty odległe
Leczenie
hormonalne
promieniami
chemiczne
chirurgiczne
Kastracja
Androgeny lub estrogeny
Chemioterapia
Kortykosteroidy
Radioterapia
Ewent. proste odjęcie
Rak szyjki macicy: czynniki
predysponujące
• czynnik rasowy – częściej występuje u Murzynek ,
rzadziej u Żydówek
• złe warunki socjalno-ekonomiczne
• duża liczba porodów, szczególnie odbytych w młodym
wieku
• wcześnie rozpoczęte życie płciowe oraz częsta zmiana
partnerów seksualnych
• zła higiena osobista, a szczególnie życia płciowego
•zakażenie wirusem brodawczaka ( HPV – Human
Papilloma Virus)
• zakażenie wirusem opryszczki płciowej ( HSV-2 –
HerpesVirus typ 2)
• zmiany w szyjce o charakterze nadżerki leczone
zachowawczo bez skutku od wielu lat.
Postaci raka szyjki macicy:
• przedinwazyjny i z wczesną
inwazją
• “nadżerka”inwazyjny –
egzofityczna, endofityczna i
wewnątrzszyjkowa
Szerzenie się procesu
nowotworowego – przez
ciągłość na przymacicza,
sklepienia i ściany pochwy,
odbytnicę i pęcherz
moczowy.
Przerzuty : przez węzły
chłonne
Klasyfikacja
1. Śródbłonkowa neoplazja szyjkowa ( cervical intraepithelial
neoplasia –CIN):
-dysplazja małego stopnia ( dysplasia minoris gradus – CIN 1
)
-dysplzja średniego stopnia ( dysplasia medioris gradus –
CIN 2 )
-dysplazja dużego stopnia ( dysplasia maioris gradus – CIN 3
)
-rak przedinwazyjny ( ca planoepitheliale in situ – CIS ).
2. Raki naciekające :
-carcinoma planoepitheliale recens:
inwazja początkowa – invasio incipiens punctata aut
superficialis ( I
a
1 ),
microcarcinoma ( I
a
2 )
-rak inwazyjny płaskonabłonkowy ( carcinoma
planoepitheliale invasivum) :
ca planoepitheliale macrocellulare keratodes
ca planoepitheliale akeratodes
ca planoepitheliale microcellulare
ca verrucosum
-
rak gruczołowy ( adenocarcinoma )
-
inne nowotwory szyjki macicy
Rak szyjki macicy – klasyfikacja FIGO:
0 – rak przedinwazyjny
I – rak ograniczony do części pochwowej
Ia – przedkliniczny rak szyjki macicy – może być rozpoznany tylko
na podstawie badania histopatologicznego
I a1 – inwazja początkowa ( punktowa lub terenowa)
I a2 – głębokość naciekania nie przekracza 5 mm, a szerokość 7
mm
I b – wszystkie inne chore z rakiem I stopnia
II – rak przechodzi na przymacicza i/lub pochwę
II a – rak przechodzi na przymacicza, nacieka pochwę, ale nie
dochodzi do 1/3 dolnej części
II b – rak nacieka przymacicza, ale nie dochodzi do ścian
kostnych muiednicy
III – naciek nowotworowy guzowaty jest złączony z kośćmi ( IIIb )
lub też nacieka całą długość pochwy (IIIa). Do grupy stopnia III
włączone są także wszystkie chore, u których stwierdza się
wodonercze lub nerkę nie wydzielającą ( w urografii),
IV – przejście procesu nowotworowego na błonę śluzową
pęcherza moczowego i/lub odbytnicy ( IVa) albo wystąpienie
przerzutów odległych, np. do wątroby ( IVb)
Inwazyjny rak szyjki macicy
Rak szyjki macicy
stany przedrakowe:
1. dysplazja
2. rogowacenie przerostowe
(leucoplacia)
Diagnostyka
• Badanie przesiewowe: rozmaz
cytologiczny (ocena wg systemu
Bethesda, starszy – Papanicolau)
• Wycinki z szyjki, skrobanie kanału
szyjki
• kolposkopia
•Oznaczanie onkogennych wirusów HPV
16/18
CIN III
Leukoplakia
Leczenie:
-
laseroterapia
-
krioterapia
-
elektrochirurgia
-
konizacja
-
amputacja
-
histerektomia
Zgon
-
niewydolność nerek
-
przerzuty
-
krwotoki
Rak jajnika : podział nowotworów jajnika
jest oparty na histogenezie (pochodzeniu)
guza;
1. pierwotne nowotwory nabłonkowe ( raki )
2. nowotwory gonadalne ( z elementów sznurów płciowych i
podścieliska jajnika )
- ziarniszczak czyli folliculoma
- otoczkowiak i włókniak – tecoma , jądrzak
- gynandroblastoma
3. Nowotwory z komórek lipidowych
4. Nowotwory germinalne z pierwotnej komórki płciowej
- rozrodczak ( dysgerminoma )
- rak zarodkowy ( carcinoma embrionale)
5. Gonadoblastoma zawiera elementy struktur gonadalnych
i pierwotnej komórki płciowej.
6. Nowotwory z tkanki łącznej nieswoistej dla gonad –
mięsaki.
7. Nowotwory niesklasyfikowane
8. Nowotwory przerzutowe
Epidemiologia
• grupa predysponowana 50-60 rok
życia ( nowotwory germinalne 13-15 rok
życia )
• kobiety , które nie rodziły- drażniący
wpływ owulacji
• środki antykoncepcyjne i inne
hamujące owulację – działanie ochronne
• kontakt z azbestem
• infekcje wirusowe: odra , różyczka
zapalenie ślinianek przyusznych
• czynnik genetyczny
Objawy kliniczne
przebieg kliniczny nowotworu
jajnika jest zależny od :
• budowa histologiczna
• złośliwość morfologiczna
• wielkość guza
• stopień zaawansowania
• ogólny stan chorej
Objawy kliniczne
•
na początku brak
• Zwykle objawy pojawiają się ,
gdy średnica guza przekracza 15
cm.
-
powiększenie obwodu brzucha
-
objawy uciskowe ze strony
układu pokarmowego i układu
moczowego
-
facies ovarica – zaostrzenie
rysów twarzy
-
ascites (wysięk)
Różnicowanie :
-
ciąża ektopowa
-
ciąża wewnątrzmaciczna
-
mięśniaki macicy
-
zapalenie przydatków ( ropień)
-
nerka miedniczna
-
nowotwór nerki
-
guz jelita
Wzrost guza ( 15 cm ) –
powiększenie obwodu
brzucha i ucisk na narządy
sąsiednie
Przerzuty
- drogą naczyń chłonnych do
węzłów
1.
wzdłuż naczyń biodrowych i
aorty
2.
podprzeponowych
3.
śródpiersia
4.
podobojczykowego lewego
Klasyfikacja kliniczna:
I – guz ograniczony do jajników
Ia – guz ograniczony do jednego jajnika bez wysięku w jamie otrzewnej
Ib – guz w obu jajnikach bez płynu w otrzewnej
Ic – nowotwór jak w stopniu Ia lub Ib, ale stwierdza się uszkodzenie torebki i/lub
naciek nowotworowy na powierzchni guza oraz ascites z obecnością komórek
nowotworowych
II – guz jednego i/ lub obu jajników z naciekaniem na narządy miednicy mniejszej
IIa – naciekanie i/lub przerzuty do macicy i/lub jajowodów
IIb – naciekanie innych tkanek miednicy mniejszej
IIc – zaawansowanie procesu, jak w stopniu IIa i IIb z obecnością komórek
nowotworowych w płynie w jamie otrzewnej i/lub naciekanie i uszkodzenie
torebki guza
III – nowotwór w jednym lub w obu jajnikach z naciekaniem lub przerzutami
wewnątrz jamy otrzewnej, ale poza miednicą mniejszą i/lub przerzuty do węzłów
chłonnych pozaotrzewnowych i pachwinowych; do tego stopnia zalicza się także
powierzchowne przerzuty do wątroby i jelita cienkiego oraz przerzuty do sieci
potwierdzone histopatologicznie
III a – nowotwór ograniczony do miednicy, ale stwierdza się ogniska przerzutowe
do otrzewnej jamy brzusznej
IIIb – przerzuty do otrzewnej nie przekraczają średnicy 2 cm
IIIc – przerzuty do otrzewnej przekraczają średnicę 2 cm, można także stwierdzić
przerzuty do węzłów pozaotrzewnowych i/lub pachwinowych
IV – nowotwór nacieka jeden jajnik lub oba jajniki; stwierdza się przerzuty
odległe; uwaga – przerzuty do opłucnej muszą być potwierdzone badaniem
cytologicznym osadu z płynu
Leczenie:
-
operacyjne
-
chemioterapia
-
radioterapia
Rak endometrium
Stan przedrakowy – rozrost gruczołowy atypowy
Czynniki konstytucjonalne
- otyłość
działanie estrogenów działanie
androgenów i
- nadciśnienie
|
|
estrogenów
- cukrzyca
cykle bezowulacyjne
|
- zaburzenia hormonalne
|
nowotwory jajnika
zespół Steina
o czynności hormonalnej
i Leventhala
zespół nadnerczowo-
płciowy
zespół Cushinga
Czynniki genetyczne
- dziedziczne obciążenie
- rakiem gruczołowym
- późna menopauza
Czynniki demograficzne
- wiek
- stan emocjonalny
Czynniki jatrogenne
- długotrwałe leczenie estrogenami bez
podawania progestagenów, szczególnie
po menopauzie
Objawy:
krwawienie
Diagnostyka :
- ultrasonografia – skrobanie
“ na ślepo “
- histeroskopia z pobraniem
celowanych wycinków
Histeroskopia - rak endometrium
Histeroskopia - polip i hiperplazja
endometrium
Podział kliniczny
I – zmiana ograniczona do trzonu
Ia – naciek nowotworowy mięśnia maciciy nie przekracza ˝
grubości
I b – naciek nowotworowy nie przekracza ˝ grubości mięśnia
macicy
II – nowotwór przechodzi na szyjkę
III – nowotwór przechodzi poza macicę, ale nie przekracza
granic miednicy mniejszej, przerzuty do jajnika i/lub pochwy
IV – nowotwór przechodzi poza granicę miednicy mniejszej
a– nacieka pęcherz, odbytnicę, okrężnicę esowatą,
b – występują przerzuty do narządów odległych
W ocenie mikroskopowej 80% raków endometrium stanowią
raki gruczołowe. Zależnie od stopnia zróżnicowania
morfologicznego wyróżnia się cztery podgrupy :
-
G1 – rak gruczołowy o dużym stopniu
zróżnicowania
-
G2 – rak miernie zróżnicowany, z obecnością
ognisk raka litego
-
G3 – przeważa rak lity o małym zróżnicowaniu
-
Gx – nie ustalono stopnia zróżnicowania
Leczenie
-
operacyjne
-
radioterapia
-
hormonoterapia
-
skojarzone
Rak sromu
•
najczęstsza postać – rak
płasko nabłonkowy 80-90%
• 60-80 rok życia ( 70%)
• 5% nowotworów kobiecych
narządów płciowych
Niski status
socjoekonomiczny pacjentek-
nowotwory pierwotne i
przerzutowe (trzon macicy,
nerki, odbytnica, pęcherz
moczowy, pochwa)
Etiopatogeneza - niedobór
hormonów w okresie
pomenopauzalnym – zmiany
zanikowe – czynniki drażniące
(mechaniczne , chemiczne) –
zakażenia – zmiany przedrakowe.
- stan przedrakowy
- zakażenie ( rzęsistkowica, grzybica,
zakażenie bakteryjne)
- drażnienie mechaniczne
- choroby innych układów ( cukrzyca,
białaczka, choroba Hodgkina )
- kiła, opryszczka, kłykciny kończyste
Kłykciny kończyste
Leukoplakia
Rak przedinwazyjny sromu.:
- rak przedinwazyjny prosty
- choroba Bowena
-- erytroplazja Queyrati
Objawy kliniczne:
- świąd , pieczenie podczas oddawania moczu
- bolesne zgrubienie
- bolesność- ( stan zapalny w ognisku i okolicy
raka oraz bogate unerwienie )
- rozrost egzofityczny
- rozrost endofityczny- rokowanie gorsze, wczesne
przerzuty do węzłów chłonnych miednicy, wczesne
owrzodzenie
- przerzuty – powierzchowne i głębokie węzły
miednicy mniejszej ( początek pachwinowe,
powierzchowne i głębokie, następnie biodrowe)-
przerzuty odległe rzadko
Leczenie
- operacyjne
- radioterapia (rzadko)