Nowotwory łagodne i 

złośliwe gardła 

środkowego

Katedra i Klinika 

Otorynolaryngologii 

Collegium Medicum 

im. L. Rydygiera

 

 

Gardło środkowe 

(mesopharynx)

• Zawiera przestrzeń od poziomu 

języczka do brzegu nagłośni

• Łączy się z jamą ustną przez cieśń 

gardzieli

• Zawiera migdałki podniebienne 

położone pomiędzy łukami 

podniebiennymi

• Należy tu również część nasady 

języka i dołki nagłośniowe

 

 

Gardło środkowe – 

metody diagnostyki

• Wywiad
• Badanie laryngologiczne
• Zdjęcie rtg boczne czaszki
• TK
• MRI – szczególnie w przypadku 

nasady języka

• USG – w przypadku nasady języka

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

1

• Włókniaki – małe, twarde lub 

miękkie, o cienkiej torebce i 
gładkiej powierzchni, 
umiejscowione zwykle na 
podniebieniu miękkim, języku, 
wolnych brzegach łuków 
migdałkowych lub na migdałku

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

2

• Brodawczaki – etiologia nieznana ( w 

ostatnich latach przyjmuje się etiologię 
wirusową). 

• Znajdują się zwykle na podniebieniu 

miękkim, języku, łukach podniebiennych i 
migdałkach

• Początkowo występują pojedynczo, później 

zlewają się, tworząc wystające nad 
otoczeniem żywoczerwone grupy o 
kalafiorowatej powierzchni

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

3

• Torbiele retencyjne – najczęściej spotykane 

na migdałkach. Są to zamknięte, rozszerzone 

zatoki (krypty) migdałków

• Mogą także powstawać w pojedynczych 

grudkach chłonnych na tylnej ścianie gardła

• Torbiele retencyjne gruczołów ślinowych 

spotyka się w zachyłkach językowo – 

nagłośniowych. 

• Mogą dochodzić do wielkości orzecha 

włoskiego. Nie sprawiają dolegliwości i 

wykrywa się je przypadkowo

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

4

• Rozrost tarczycy – można 

spotkać pojedyncze odpryski 
tarczycy (struma retrovisceralis)

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

5

• Inne nowotwory łagodne: naczyniaki 

krwionośne i limfatyczne, tłuszczaki, 
włókniakonerwiaki, chrzęstniaki, 
kostniaki, nerwiaki są rzadko spotykane

• Adenoma, plasmocytoma i endothelioma 

są uważane za formę przejściową do 
nowotworów  złośliwych. Występują one 
w samym gardle lub wrastają do gardła 
z zewnątrz

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

objawy

   Guzy niezłośliwe rosną niekiedy 

bardzo długo nie powodując 
większych dolegliwości. Guzy o 
znacznych rozmiarach wywołują 
uczucie zalegania ciała obcego, 
kaszel, upośledzenie oddychania, 
niewyraźną mowę a nawet 
upośledzenie połykania. Naczyniaki 
mogą krwawić.

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

rozpoznanie

• Rozpoznanie guza gardła jest łatwe, 

gdyż dostępny jest on w czasie 

oglądania gardła.

• Guzy wychodzące z głębi tkanek 

powodują wypchnięcie tkanek na 

zewnątrz. Błona śluzowa nad takim 

guzem jest niezmieniona.

• Rozpoznanie ustala się na podstawie 

badania histopatologicznego wycinka 

guza

 

 

Nowotwory niezłośliwe - 

leczenie

• Małe guzy daje się wyłuszczyć w 

całości lub wyciąć nożem 
diatermicznym

• Naczyniaki leczy się promieniami 

rtg lub ewentualnie chirurgicznie

 

 

Nowotwory złośliwe – 

epidemiologia i etiologia

• Nowotwory ustnej części gardła stanowią około 

0,1% wszystkich złośliwych nowotworów 

człowieka

• Są częstsze niż nowotwory łagodne
• Występują częściej u mężczyzn niż u kobiet (4:1)
• Choroba występuje częściej u osób w wieku 

średnim i starszym (5/6 dekada życia)

• Wśród czynników etiologicznych wymienia się 

palenie tytoniu i alkoholizm, a także zawodowe i 

środowiskowe narażenie na pyły, 

zanieczyszczenia i kontakt z metalami ciężkimi

 

 

Nowotwory złośliwe – 

mięsak limfatyczny

• Mięsak limfatyczny (lymphosarcoma) pochodzi z 

tkanki chłonnej pierścienia gardłowego 

chłonnego

• W szybkim czasie, nie sprawiając większych 

dolegliwości osiąga znaczną wielkość 

• Objawy: 
  - przeszkoda w oddychaniu, połykaniu, mówieniu
  - upośledzenie słuchu poprzez zatkanie trąbki 

słuchowej

  - szybki rozpad guza powoduje fetor ex ore oraz 

krwawienie z gardła 

 

 

Nowotwory złośliwe – 

mięsak limfatyczny – cd.

• Przerzuty: w szybkim czasie 

stwierdza się przerzuty do węzłów 
chłonnych  szyi.

• Przerzuty obejmują wkrótce cały 

układ chłonny 
(lymphosarcomatosis universalis), 
co prowadzi w krótkim czasie do 
zejścia śmiertelnego

 

 

Nowotwory złośliwe – 

nabłoniak limfatyczny 

• Nabłoniak limfatyczny 

(lymphoepithelioma): wywodzi się z z 
tkanki chłonnej pierścienia chłonnego 
gardłowego, wyróżnia się dwa typy:

• Guz Schminkego ma charakter raczej 

mięsaka i wychodzi z trzeciego 
migdałka. Daje liczne przerzuty do skóry

• Guz Regauda ma charakter raczej 

raka. Daje przerzuty do kręgosłupa

 

 

Nabłoniak limfatyczny i 

mięsak limfatyczny- 

rozpoznanie

•

Wynika z objawów przedmiotowych. We 
wczesnym okresie można mylić z 
przerostem trzeciego migdałka lub migdałka 
podniebiennego

•

Niekiedy może sugerować obraz ropnia 
okołomigdałkowego

•

Należy go także różnicować z gruźlicą, 
zropiałym kilakiem, toczniem, anginą i 
rakiem

•

Rozstrzyga badanie histologiczne

 

 

Nabłoniak limfatyczny i 

mięsak limfatyczny - 

leczenie

• Guzy pochodzące z tkanki chłonnej są 

bardzo promienioczułe

• Stosuje się napromienianie rtg lub 

radem bez leczenia chirurgicznego

• Mięsaki nie leczone rokują źle.
• Trwałe wyniki leczenia uzyskuje się w 

przypadku mięsaków u 50% pacjentów, 

a w przypadku nabłoniaków u jeszcze 

większej liczby chorych

 

 

Rak gardła (carcinoma 

pharyngis)

• Przeważa histologicznie rak 

płaskonabłonkowy (carcinoma 
planoepitheliale) o różnym 
stopniu zróżnicowania, rzadziej 
występuje basalioma 

 

 

Rak gardła – rak 

migdałka podniebiennego

• Jest najczęstszym nowotworem w ustnej 

części gardła, a drugim po raku krtani 

nowotworem górnych dróg oddechowych

• Raki bardziej zróżnicowane występują pod 

postacią egzofitycznych guzów, mniej 

zróżnicowane w postaci powierzchownych 

nacieków, w zaawansowanych stanach 

występują owrzodzenia

• Nowotwór często szerzy się na podstawę 

języka, co pogarsza rokowanie

 

 

Rak gardła – rak 

podstawy języka

• Jest najczęściej anaplastyczną formą 

raka płaskonabłonkowego, jest 
najbardziej naciekającym 
nowotworem górnych dróg 
oddechowych

• Początkowo przez długi czas rozwija 

się bezobjawowo, infiltruje w głąb 
mięśni języka, później powoduje 
zaburzenia mowy i połykania

 

 

Rak gardła – objawy 

początkowe

• Uczucie zalegania w gardle, pieczenia, 

obecność ciała obcego

• Bóle gardła promieniujące do ucha, ból ucha
• Szum uszny i upośledzenie słuchu
• Często pierwszym objawem, na który 

zwracają uwagę chorzy jest powiększenie 

węzłów chłonnych (guz szyi)

• Małe nacieki nowotworowe są wykrywane 

przypadkowo

• Duże zmiany są typowe:kalafiorowate i 

kraterowate

 

 

Rak gardła – objawy cd.

• W dużym zaawansowaniu choroby stan pacjentów 

jest ciężki

• Występują silne bóle, szczękościsk, ślinotok
• Rozpadające się masy guza powodują  fetor ex ore 
• Zwężenie drogi połykania i zaburzenia połykania 

wymuszają zastosowanie żywienia przez zgłębnik 

lub gastrostomię

• Wskutek połykania mas nowotworowych 

występuje ogólne zatrucie organizmu, zaburzenia 

ze strony przewodu pokarmowego, może również 

wystąpić zachłystowe zapalenie płuc

 

 

Rak gardła – objawy cd.

• Z powodu zwężenia drogi oddychania wykonuje 

się tracheotomię

• Występuje wyniszczenie i spadek masy ciała
• Przerzuty: najczęściej w głębokich węzłach 

szyjnych, szczególnie w górnej i środkowej 

grupie łańcucha węzłów ż. szyjnej, węzły okolicy 

kąta żuchwy, przy ewidentnym raku migdałka 

podniebiennego, nasady języka występują 

przerzuty także do dolnych węzłów szyjnych, 

umiejscowienie nacieku w centralnej części 

gardła (dobrze rozwinięta sieć limfatyczna) daje 

przerzuty po obu stronach szyi

 

 

Rak gardła – objawy cd.

• Przerzuty odległe występują u około 

7% chorych. Najczęściej są to 
przerzuty do płuc, wątroby i kości

• Stosunkowo często w tym samym 

czasie lub w okresie późniejszym 
pojawia się drugie ognisko 
nowotworowe zajmujące inną część 
górnego odcinka drogi pokarmowo - 
oddechowej

 

 

Rak gardła - różnicowanie

• Angina Plauta i Vincenta
• Agranulocytoza
• Gruźlica
• Przerost migdałka
• Choroba Hodgkina
• Ropień okołomigdałkowy

 

 

Rak gardła - leczenie

• Radioterapia z leczeniem chirurgicznym
• Operację wykonuje się przed 

napromieniowaniem lub bezpośrednio po 

napromieniowaniu

• Operacja wymaga usunięcia migdałka, 

nasady języka, ściany gardła dolnego, 

podniebienia miękkiego oraz gałęzi 

wstępującej żuchwy z dobrym marginesem, 

jeśli tylko wymienione struktury zostały 

włączone w proces nowotworowy lub są 

podejrzane. 

 

 

Rak gardła – leczenie cd.

• Wykonuje się także radykalną operację 

usunięcia węzłów chłonnych szyjnych

• Ubytek tkanek miękkich uzupełnia się 

płatami uszypułowanymi z czoła, szyi 
lub klatki piersiowej

• Pięcioletni okres przeżycia uzyskuje się 

w 30% przypadków po radioterapii, 
35% po operacji chirurgicznej, 40-45% 
po leczeniu skojarzonym

 

 

Rak gardła – leczenie cd.

• Stwierdzono również pozytywne 

wyniki po dotętniczym lub 
dożylnym podawaniu bleomycyny, 
metotreksatu lub cisplatyny, choć 
na razie jest bardzo mało 
sprawozdań dotyczących 
zupełnego wyleczenia

 

 

Inne nowotwory złośliwe

• Mięsak gardła (sarcoma pharyngis): 

umiejscawia się w migdałkach

• Rhabdomyosarcoma: występuje 

między blaszkami podniebienia

• Melanosarcoma: na podniebieniu 

miękkim

• Mięsaki leczy się podobnie jak raki.