PowerPoint Presentation

SKÓRA



Skóra składa się z dwóch części:



zewnętrznej- naskórek



wewnętrznej – skóra właściwa

Skóra właściwa stanowi wsparcie dla

naskórka i zapewnia jego ukrwienie. W

skórze właściwej znajdują się mieszki

włosowe, gruczoły łojowe i potowe oraz

mięśnie podnoszące włosy.

Leki stosowane w chorobach

skóry



Cząsteczki leku mogą przenikać do skóry

trzema drogami:

poprzez nienaruszoną warstwę rogową naskórka

-poprzez przewody wyprowadzające gruczołów

potowych

-poprzez gruczoły łojowe



Do czynników odgrywających rolę w

przezskórnej absorpcji leków należą:

gradient stężenia, będącą siłą napędzającą

przemieszczanie się leku przez skórę

-uwalnianie leku z podłoża (współczynnik uwalniania)

-dyfuzja poprzez warstwy skóry(współczynnik dyfuzji)



Do preferowanych cech leków

przeznaczonych do stosowania

zewnętrznego należą:

niski ciężar cząsteczkowy (600Da)

-odpowiednia rozpuszczalność w olejach i w wodzie

-wysoki współczynnik uwalniania

Ogólne wskazówki dotyczące terapii

dermatologicznej



Regionalne odchylenia anatomiczne

przepuszczalność skóry jest zasadniczo odwrotnie proporcjonalna

do grubości warstwy rogowej naskórka

penetracja leku zwiększa się w zakresie twarz , tzw.okolicach

wyprzeniowych (np..dołki pachowe) oraz w zakresie skóry krocza



Zmieniona funkcja skóry jako bariery:

osłabienie funkcji skóry jako bariery ochronnej zwiększa absorpcję

leków



Uwodnienie

- Absorpcja leków wzrasta wraz z uwodnieniem, definiowanym jako

wzrost zawartości wody w obrębie warstwy rogowej, co jest

wynikiem hamowania przeznaskórkowej utraty wody (opatrunki

okluzyjne)



Podłoże

- Podłoże maściowe- silniejsze działanie okluzyjne oraz

silniejsze właściwości natłuszczające niż krem czy lotion

-Nowe generacje podłoży zawierające liposomy oraz

występujące w postaci mikrożeli zwiększają wnikanie leku



Wiek

-u dzieci stosunek powierzchni ciała do masy jest większy niż

u dorosły, tak więc określona ilość leku zastosowanego

zewnętrznie wskutek silniejszego wchłaniania może

prowadzić do bardziej nasilonych efektów

ogólnoustrojowych



Częstotliwość aplikacji

-zazwyczaj dwa razy dziennie

-lub przerywana terapia pulsowa – polega na leczeniu przez

kilka dni lub tygodni przedzielonych okresowymi przerwami

w leczeniu (może zapobiec wystąpieniu tachyfilaksji

związanej ze stosowaniem leku)

LEKI PRZECIWZAPALNE

1.GLIKOKORTYKOSTEROIDY

właściwości immunosupresyjne,przeciwzapalne,

przeciwświądowe, przeciwwysiękowe,

przeciwalergiczne

-stosowane w chorobach skóry o podłożu zapalnym

-przewlekłe stosowanie tych preparatów, może

spowodować wystąpienie zmian zanikowych

skóry, rozstępów, plamicy, wykwitów

trądzikowych.

-leki podawane ogólnie są stosowane w

schorzeniach skóry o ostrym przebiegu

-stosowane m.in.w atopowym,kontaktowym lub

łojotokowym zapaleniu skóry, w leczeniu liszaja

płaskiego, tocznia rumieniowatego,nasilonego

świądu skóry i leczeniu łuszczycy

Podział ze względu na siłę

działania



słabe

-hydrokortyzon

-Prednisolonum (np. Mecortolon, Alpicort –złożony

)



umiarkowanie silne

maślan hydrokortyzonu (hydrocortisoni butyras)

•

Laticort, Locoid

-dexamethazon (Dexapolcort)

-flumetazon (Lorinden)

-octan triamcynolonu (Polcortolon)

-mometazon (Elocom, Elosone)



silne

-betametazon (Betnovate, Diprosone)

-flucynoid (Flucinar)

-flutikazon (Cutivate)

-metyloprednizolon (Advantan)



bardzo silne

-klobetazol (Clobederm, Dermovate)

2.Inhibitory kalcyneuryny

Leki o silnym działaniu immunosupresyjnym

LEKI:

Cyklosporyna

(np.Sandinum neoral) – leczenie

łuszczycy, inne choroby – łysienie plackowate,

atopowe zapalenie skóry, liszaj płaski, pęcherzyca

zwykła

Takrolimus

( maść Protopic 0,03% i 0,1%) –leczenie

atopowego zapalenia skóry u dzieci i dorosłych, inne

wskazania-liszaj płaski, bielactwo, trądzik różowaty

Pimekrolimus

(Elidel) –leczenie atopowego zapalenia

skóry u dzieci powyżej 2 lat.

Objawy niepożądane to uczucie pieczenia skóry,świąd.

Należy również unikać ekspozycji na promienie

słoneczne.

LEKI STOSOWANE W LECZENIU

ZABURZEŃ ROGOWACENIA

-do najczęstszych chorób z zaburzeniem

rogowacenia należą

łuszczyca i trądzik zwykły

1.Ditranol (antralina)

wywołuje silne działanie drażniące na skórę,

poprzez tworzenie aktywnego tlenu.

-w ogniskach łuszczycy obniża podwyższony

współczynnik mitoz i zmniejsza nacieki zapalne

-przeciwwskazany do stosowania na twarz, fałdy

podskórne i pod opatrunki okluzyjne

-oprócz łuszczycy wskazaniem do stosowania jest

łysienie plackowate

2.PUVA:psolareny i UVA

-fotochemioterapia jest stosowana do leczenia rozległych

zmian łuszczycowych

psolareny

- są to fotoaktywne pochodne furokumaryn,

ograniczają m.in. proliferację komórek naskórka

-w tzw. terapii PUVA po podaniu psolarenu stosuje się

naświetlanie długimi promieniami ultrafioletowymi UVA

METOKSALEN (Oxolaren)

- najczęściej stosowana

substancja

•

stosowana wewnętrznie lub zewnętrznie w postaci

krótkich kąpieli

•

po podaniu ogólnym mogą występować nudności

•

ze względu na powikłania oczne (zaćma), po zażyciu

pacjenci muszą przez 6-8h nosić okulary

przeciwsłoneczne



3.RETINOIDY

obejmują naturalne i syntetyczne pochodne retinolu,

wykazującego aktywność witaminy A

-wpływa na proces różnicowania się komórek naskórka

I generacja

: retinol, tretynoina, izotretynoina

II generacja:

zw.aromatyczne-

acytretyna

III generacja:

tazaroten, beksaroten i

Adapalen

- stosowane w leczeniu chorób skóry o podłożu

zapalnym np. łuszczyca

-normalizują procesy odnowy, różnicowania i

rogowacenia naskórka

-do działań niepożądanych można zaliczyć suchość

skóry i błon śluzowych, pękanie warg, świąd,

pieczenia

są teratogenne



Izotretynoina

(I) (Izotek kaps.,Isotrexin żel)

-zmniejsza wydzielanie łoju

-stosowany w leczeniu:trądziku o ciężkim przebiegu,

o umiarkowanym nie reagującym na antybiotyki

oraz w trądziku bliznowaciejącym



Tazaroten (III) (Zorac)



Adapalen (Differin)

-do stosowania zewnętrznego

4.Preparaty dziegciowe i sulfonowane

oleje łupkowe

Dziegieć-

mieszanina różnych węglowodorów,

gł.aromatycznych o zmiennym składzie, zależnie od

pochodzenia i temperatury destylacji. W terapii

stosuje się wyłącznie dziegieć z węgla kamiennego.

-hamuje podziały komórkowe, efekt antyproliferacyjny

działa też przeciwzapalnie, przeciwwypryskowo,

przeciwświądowo

w badaniach na zwierzętach wykazuje działanie

rakotwórcze

w leczeniu łuszczycy stosuje się opatrunki okluzyjne,

maści, pasty

Ichtyol(

sulfobituminian amonu

)

- działa podobnie jak

dziegieć, jednakże mniejsze działanie genotoksyczne

5.Analogi witaminy D

Kalcypotriol

( Daivonex)

Takalcytol

(Curatoderm)

- wskazane do leczenia łuszczycy w terapii miejscowej

-normalizują zaburzenia podziału i różnicowania się

komórek naskórka

6.Nadtlenek benzoilu

-3-10% -np.Akneroxid, Benzacne, Brevoxyl

-działa dezynfekująco, przez uwalnianie atomowego

tlenu, co działa zabójczo na mikroorganizmy

beztlenowe m.in.

Propionibacterium

acnes,

zasiedlający zaskórniki

-działa keratolitycznie

LEKI PRZECIWŚWIĄDOWE

-Świąd- jednym z wielu objawów chorób skóry.

1. Leczenie podłożami chłodzącymi z

mentolem

kremy

liotony

2.Preparaty z

mocznikiem

przez zwiększenie wiązania

wody w naskórku zmniejsza lub znosi uczucie świądu

.Leki przeciwhistaminowe

-receptory H1 i H2 uczestniczą w procesie powstawania

bąbli i rumienia

-I generacja: hydroksyzyna (Atarax), clemastyna są

antagonistami rec.H1 oraz wywierają działanie

sedatywna

-II generacja:cetyryzyna(Zyrtec), loratadyna(Claritina),

brak działania sedatywnego, nie przedostają się przez

barierę krew-mózg



LEKI O DZIAŁANIU

PRZECIWBAKTERYJNYM

1.Antybiotyki

powszechnie stosowane do leczenia powierzchownych

zakażeń skóry oraz trądziku zwykłego

-stosowane antybiotyki:

erytromycyna, klindamycyna

-w leczeniu rozległego trądziku oraz głębszych zakażeń

bakteryjnych stosuje się antybiotyki doustnie

-stosowane antybiotyki: tertacyklina, erytromycyna,



Działanie antybiotyków polega na zmniejszeniu liczby

drobnoustrojów

(Propionibacterium acnes

) w gruczołach

łojowych. P.acnes generują powstawanie wolnych

kwasów tłuszczowych, które wywołuja działanie

drażniące i prowadzą do powstania mikrozaskórników i

zapalnych zmian trądzikowych



Infekcje bakteryjne

-do bakterii wywołujące ropne schorzenia skóry

należą drobnoustroje GRAM+ (tj. gronkowiec

złocisty

Staphylococcus aureus

) oraz

paciorkowiec ropotwórczy (

Streptococcus

pyogenes

)

-zakażenia skóry pałeczkami GRAM- są rzadkie

LEKI: Mupirocyna (Bactroban)

Neomycyna (aktywna przeciwko gronkowcom)

Bacytracyna (gronkowce, paciorkowce,

pałeczki G+)

Polimyksyna B (tlenowe pałeczki G-)

LEKI PRZECIWGRZYBICZE

-zakażenia grzybicze są najczęściej spotykaną chorobą

skóry

-Do najbardziej skutecznych leków o działaniu

przeciwgrzybiczym

należą:



Gryzeofulwina

(hamuje biosyntezę chityny-uszkadza ścianę

grzybni)



Pochodne azolowe



Imidazolowe: klotrimazol, ekonazol, ketokonazol,

mikonazol



Triazolowe:flukonazol (Flumycon),itrakonazol

(Orungal)

(

zmniejszają ilość ergosterolu- najważniejszego sterolu w błonie

komórkowej grzybów)



Allyaminy:

Terbinafina



GRZYBICA STÓP

Najczęstszy typ grzybicy

Grzybica międzypalcowa między III/IV i IV/V palcem

W leczeniu skuteczne są pochodne azolowe oraz

allyaminy w postaci preparatów zewnętrznych

Bardziej rozległe odmiany grzybicy stóp wymagają

terapii układowej z zastosowaniem:

gryzeofulwiny,

terbinafiny, itrakonazolu



GRZYBICA PAZNOKCI

-pojedyncze płytki paznokciowe zakażone-leczenie

miejscowe np.lakiery z

Cyklopirox

-skuteczne leczenie wymaga terapii układowej

-leczenie: itrakonazolem (terapia pulsowa), terbinafiną,

flukonazolem (6-9 m-cy),ketokonazolem,

gryzeofulwiną

LEKI STOSOWANE W TERAPII SCHORZEŃ

PRZEBIEGAJĄCYCH Z NADMIERNYM

ROGOWACENIEM

Środki keratolityczne:

•

kwas mlekowy

•

kwas glikolowy

•

kwas salicylowy

•

mocznik

•

Siarka

-Stosowane są do leczenia : ogniskowych stwardnień(modzeli),

brodawek, nasilone stany suchości skóry



Kwas salicylowy

prowadzi do złuszczenia kolejnych warstw

komórek warstwy rogowej naskórka



Mocznik

-działa przeciwbakteryjnie, zatrzymuje w odę w

naskórku



Siarka

-działa antyseptycznie, przeciwłojotokowe, keratolityczne



Kwas mlekowy i glikolowy

mają zastosowanie w zwalczaniu

suchości skóry, rybiej łuski

LEKI STOSOWANE W LECZENIU

ŁYSIENIA ANDROGENNEGO

Łysienie androgenne, powszechnie znane jako

łysienie typu męskiego oraz żeńskiego, jest

najczęstszą przyczyną utraty włosów u osób

dorosłych powyżej 40. roku życia

Celem leczenia jest zmniejszenie wypadania

włosów i utrzymanie istniejącego owłosienia



Minoksydil

(Loxon 2% i 5%) do stosowania

zewnętrznego. Wpływa na zwiększenie rozmiarów

mieszków włosowych, co prowadzi do wzrostu

grubości łodyg włosów.



Finasteryd

(Propecia) – tylko dla mężczyzn

-hamuje przekształcanie testosteronu w DHT

LECZENIE PRZEBARWIEŃ

-preparaty usuwające przebarwienia zawierają

hydrochinon ,

który wywołuje odwracalną

depigmentację skóry

-preparaty zalecane są do stosowania w celu

uzyskania stopniowego rozjaśnienia przebarwień

tj. piegi czy plamy wywołane ekspozycją

-równocześnie stosuje się kremy z filtrami

LEKI PRZECIWWIRUSOWE

zakażenia wirusowe skóry obejmują:

zakażenia

wirusem brodawek ludzkich, opryszczkę zwykłą,

mięczaka zakaźnego

oraz

ospę wietrzną

LEKI:



Acyklowir (Zovirax, Heviran)



Denotivir (Vratizolin)



Tromantadyna (Viru-merz)

-w zakażeniach wirusem brodawczaka ludzkiego

leczenie polega na zmiękczaniu warstwy rogowej

brodawki i chemicznym uszkadzaniu keranocytów za

pomocą kwasu salicylowego,mlekowego lub

podofilotoksyny

LEKI PRZECIWPASOŻYTNICZE

-pasożytniczymi chorobami skóry są świerzb

oraz wszawica



W leczeniu świerzba stosuje się leki

odkażające lub złuszczające w celu

zniszczenia roztoczy (

Sarcoptes scabiei

)

drążących korytarz w warstwie rogowej

naskórka.

-stosuje się

benzoesan benzylu

(Novoscabin),

krotamiton

i preparaty z

siarką.

LEKI O DZIAŁANIU ŚCIĄGAJĄCYM,

ADSORPCYJNYM, OSŁANIAJĄCYM

1.Preparaty o działaniu

ściągającym

reagują z

białkami, tworząc warstwę nierozpuszczalnych

białczanów. Chronią położone głębiej warstwy.



związki bizmutu



związki glinu



związki cynku (tlenek cynku)



garbniki (tanina)

2.Preparaty o działaniu

adsorpcyjnym

stosowane

są w celu adsorbowania wydzielin zapalnych,

drobnoustrojów i toksyn bakteryjnych.



glinka biała



talk /

nie stosować na otwarte rany i wrzody/

3.Środki

osłaniające

są to substancje

obojętne o dużej lepkości, izolujące tkankę

zmienioną zapalnie



Oleje mineralne, roślinne, tłuszcze (np.olej

arachidowy,olej sojowy,parafina)



Preparaty: Balneum, Oilatum, Emolium itp..

Łuszczyca



Jest to przewlekła, nawracająca choroba zapalna

charakteryzująca się mnogością zmian morfologicznych,

które przejawiają się w wielu postaciach.



Klasyczny obraz łuszczycy charakteryzuje się obecnością

łososioworóżowych wykwitów ze srebrnobiałymi łuskami i

dobrze odgraniczonymi brzegami.

ŁUPIEŻ

Łupież jest przewlekłym, nawracającym, niezapalnym,

hiperproliferacyjnym schorzeniem skóry, które często jest

traktowane jako szpecące i kłopotliwe.

 Zjawiskiem odpowiedzialnym za powstawanie łupieżu

jest zwiększone tempo obrotu komórkowego, ale powody

jego wzrostu nie są znane.

Coraz częściej badania skupiają się wokół roli

mikroorganizmów w patogenezie łupieżu, a w

szczególności roli drożdżaka Pityrosporum ovale,

chociaż wyniki badań nie wskazują jednoznacznie czy P.

Ovale jest podstawową przyczyną występowania łupieżu,

czy też tylko nasila jego

ŁOJOKOTOWE ZAPALENIE SKÓRY



Istnieją dwie odrębne postacie łojokotowego zapalenia

skóry – postać niemowlęca, często określana terminem

„czepka niemowląt” oraz postać dorosłych.



Łojokotowe zapalenie skóry może mieć różny stopień

nasilenia, od łagodnego łupieżu do poważnej, burzliwie

przebiegającej postaci u pacjentów z AIDS.



Pomimo nazwy, nie obserwuje się zmian w wydzielaniu

łoju. Podobnie jak w przypadku łuszczycy i łupieżu,

łojokotowe zapalenie skóry charakteryzuje się

zwiększonym obrotem komórkowym. Dokładna

przyczyna łojokotowego zapalenia skóry nie jest znana.

BRODAWKI



Brodawki są łagodnymi zmianami rozrostowymi

skóry spowodowanymi przez wirus brodawczaka

ludzkiego HPV.



Niektóre typy HPV wykazują powinowactwo z

pewnymi lokalizacjami na ciele, np. występują na

dłoniach, twarzy, w rejonie odbytowo-płciowym i na

stopach.



Należy ostrzec pacjentów, zwłaszcza dzieci, żeby nie

wycinali, gryźli, czy zdrapywali brodawek, gdyż w

ten sposób cząsteczki wirusa wnikają w uszkodzenia

skóry. Proces ten jest znany jako autozakażenie i

przyczynia się do powstawania licznych zmian i

przenoszenia ich na inne części ciała.

ŚWIERZB



Świerzb jest schorzeniem skóry wywołanym przez rodzaj

roztoczy Sarcoptes Scabiei.



Roztocza są przekazywane drogą bezpośredniego kontaktu

fizycznego (np. przez podawanie rąk, uścisk lub kontakt

seksualny).



Samiczki ryją w naskórku nory, w których składają jaja.

Odchody pozostawiane w norkach powodują miejscową

reakcję uczuleniową, podczas której wyzwalane są

mediatory zapalne wywołujące reakcję alergiczną

przejawiającą się jako intensywny świąd.



Trądzik jest schorzeniem przywłosowych gruczołów łojowych wiążącym się

z powstawaniem zaskórników, grudek i krost na twarzy, klatce piersiowej i

górnej części pleców.



Na początku okresu dojrzewania zachodzi wiele procesów, które

przyczyniają się do powstania wykwitów zapalnych i niezapalnych. W

odpowiedzi na wzrost poziomu testosteronu, przywłosowe gruczoły łojowe

zaczynają produkować łój (gdy gruczoły łojowe są nadmiernie wrażliwe na

testosteron, produkują w nadmiarze tłuszcz – skóra staje się tłusta, co jest

cechą charakterystyczną trądziku). Jednocześnie ulegają zmianie komórki

nabłonka wyścielające mieszek włosowy.



Przed okresem dojrzewania martwe komórki były bez problemu wydalane

poprzez przewody gruczołów łojowych, ale w okresie dojrzewania proces

ten ulega zaburzeniu i u osób z trądzikiem komórki zaczynają nadmiernie

przylegać, blokując ujście przewodu i znacznie zmniejszając wypływ łoju. Z

czasem ujście przewodu zostaje zaczopowane, zatrzymując tłuszcz w

mieszku włosowym. Stanowi to doskonałe środowisko dla bakterii

Propionibacterium acnes

, które rozmnażają się stymulując produkcję

cytokin, które z kolei wytwarzają miejscowy stan zapalny prowadzący do

pojawienia się wyprysków. W odpowiedzi na mnożenie się bakterii,

uaktywniają się białe krwinki, które naciekają ten obszar zabijając bakterie

i z kolei same giną, prowadząc do powstania ropy. W następnej kolejności

krosta pęka na powierzchni skóry, usuwając ropę i proces zaczyna się od

nowa.



Jest zakażeniem wywołanym przez wirusa Herpes simplex

(HSV)



Opryszczkę wargową wywołuje wirus HSV1, natomiast HSV2

jest odpowiedzialny za opryszczkę narządów płciowych.



Zakażenie zazwyczaj wynika z bezpośredniego kontaktu z

błoną śluzową (np. podczas pocałunku) w miejscu

uszkodzenia skóry między osobnikiem zakażonym i

niezakażonym.



Wirus atakuje komórki naskórka i skóry powodując

powstawanie pęcherzy. Jednocześnie wnika do zakończeń

nerwów, a następnie wędruje do zwojów czuciowych, gdzie

przebywa w uśpieniu aż do czasu reaktywacji. Podczas

reaktywacji wirus aktywnie replikuje się, powodując

powstawanie zmian rozmieszczonych w okolicach unerwienia

zajętego nerwu.



Osobnik raz zainfekowany nie pozbędzie się wirusa do końca

życia.

Cechy kliniczne



Pacjenci z opryszką odczuwają świąd, pieczenie i

mrowienie. Objawy te mogą występować od kilku

godzin do kilku dni przed pojawieniem się osutki

(osutka ma wygląd pęcherzyków i grudek, którym

towarzysz zaczerwienienie)



Pęcherzyki zazwyczaj pękają w ciągu doby i

wówczas wykwit może swędzieć i być bolesny.



Zmiana ustępuje samoistnie w ciągu 7-10 dni, tak

więc można powiedzieć, że większość opryszczek

trwa 14 dni od pojawienia się objawów

zwiastunowych do ustapienia zmiany.

Document Outline