Cukrzyca
Michał Holecki
Katedra i Zakład Patofizjologii
ŚAM w Katowicach
Cukrzyca
Michał Holecki
Katedra i Zakład Patofizjologii
ŚAM w Katowicach
Cukrzyca ( Diabetes
mellitus )
Grupa chorób metabolicznych
charakteryzujących się podwyższonym
stężeniem glukozy we krwi w nastepstwie
zaburzeń w wydzielaniu insuliny i/lub
upośledzonego działania insuliny
Dziedziczne, przewlekłe zaburzenie
przemiany materii, spowodowane
całkowitym lub względnym niedoborem
insuliny
Klasyfikacja cukrzycy
Typ I – całkowita destrukcja komórek B, powodująca
całkowity niedobór insuliny
Typ II – insulinooporność, względny niedobór insuliny,
upośledzona sekrecja insuliny z towarzyszącą
insulinoopornością
Inne typy cukrzycy
-endokrynopatie
-polekowe
-zakażenia
-genetycznie uwarunkowana dysfunkcja komórek B
Cukrzyca ciężarnych
Cukrzyca typu LADA
Cukrzyca typu I
Autoimmunologiczne uszkodzenie wysp trzustkowych
Przeciwciała pojawiają się znacznie wcześniej przed
objawami klinicznymi (kilka lat)
-p/ciała
anty-ICA
(przeciwwyspowe)
-p/ciała
anty-IA
(przeciwinsulinowe)
-p/ciała
anty-GAD
(dekarboksylaza kw.glutaminowego)
90% chorych wykazuje obecność antygenu DR3 i/lub
DR4
Cukrzyca typu II
Upośledzona sekrecja insuliny
Zmniejszona wrażliwość tkanek na insulinę
-defekt receptora
-zaburzenia mechanizmów postreceptorowych
(u osób zdrowych występuje 1 receptor insulinowy HIR-A; u
diabetyków typu II stwierdza się dwa rodzaje tego
receptora)
-najczęściej rozwija się u osób z zespołem metabolicznym X
-otyłość pokarmowa predysponuje do rozwoju klinicznie
jawnej cukrzycy typu II (hiperinsulinizm nasila uczucie
głodu)
Cukrzyca
Typ I
-dzieci (15-24rż )
-nagły początek
-częsty niedobór wagi
( asteniczna budowa
ciała)
-ketoza
-autoprzeciwciała
-insulinoterapia
-małe stężenie insuliny
Typ II
-osoby starsze (>40rż)
-powolny początek
-często otyłość
(pykniczna budowa ciała)
-rzadko ketoza
-brak autoprzeciwciał
-tylko w razie
wyczerpania rezerw
endogennych
-początkowo zwiekszone
stężenie insuliny
Cukrzyca ciężarnych
Zaburzenie tolerancji węglowodanów
występujące po raz pierwszy w ciąży
Z reguły objawy choroby ustępują po
zakończeniu ciąży ( 15% kobiet po kilku latach
zachoruje na cukrzycę)
3% wszystkich ciężarnych
Zwiększone ryzyko stanu przedrzucawkowego
u matki
Cukrzyca ciężarnych –
glikemia a występowanie
zaburzeń u płodu
≈ 100mg% policytemia, hiperbilirubinemia
>100mg% zwiększona masa urodzeniowa
>110mg% niedojrzałość układu
oddechowego
>140mg% wady rozwojowe
>180mg% samoistne poronienia
Cukrzyca typu LADA – utajona
autoimmunologiczna cukrzyca u
dorosłych
>35rż
Kliniczna manifestacja objawów cukrzycy typu
II bez otyłości
Przeciwciała anty-GAD
Początkowa odpowiedź na dietę/doustne leki
przeciwcukrzycowe
Insulinozależność w ciągu kilku lat
Kryteria rozpoznania
cukrzycy
Glikemia na czczo w osoczu krwi żylnej
>125mg% (7,0mmol/l)
Glikemia przygodna >200mg%
(11mmol/l)
Glikemia w 2 godziny po obciążeniu 75g
glukozy >200mg%
wg European Diabetes Policy Group 1999
Kryteria rozpoznania
cukrzycy
Nieprawidłowa glikemia na czczo -
110-125 mg% + prawidłowy test
obciążenia glukozą
Nieprawidłowa tolerancja glukozy –
glikemia w 2 godzinnym teście
obciążenia glukozą 140-200mg%
Kliniczne objawy
cukrzycy
Poliuria
Polidypsja
Utrata masy ciała
Wzmożony apetyt
Bóle głowy
Zaburzenia widzenia
Zmęczenie
Podatność na zakażenia
Glikozuria
Powikłania cukrzycy
Ostre
-śpiączka ketonowa
-śpiączka osmolalna
-śpiączka mleczanowa
Przewlekłe
Mikroangiopatia
-retinopatia
-nefrpoatia
-neuropatia
Makroangiopatia
-naczynia mózgowe
-naczynia wieńcowe
-naczynia obwodowe
Śpiączki cukrzycowe
Ketonowa
-glikemia >300mg%
-ketoza
-kwasica
-odwodnienie
Cukrzyca typu I
Hipermolalna
-glikemia >600mg%
-skrajne odwodnienie
-brak ketozy i kwasicy
-hipernatremia
Cukrzyca typu II
Powikłania cukrzycy
długotrwałej
Retinopatia
90% chorych IDDM
20-25% chorych NIDDM
Neuropatia
50%chorych po 10 latach trwania cukrzycy
-polineuropatia czuciowo-ruchowa
-neuropatia autonomiczna układu sercowo-naczyniowego
-neuropatia przewodu pokarmowego
-neuropatia układu moczowo-płciowego
-neuropatia układu endokrynnego
Zespół stopy cukrzycowej
-neuropatyczna/niedokrwienna/mieszana
Nefropatia
-stwardnienie kłębuszków nerkowych (zespół Kimmelstiel-Wilsona)
Powikłania cukrzycy
długotrwałej
Choroba wieńcowa
-zawały serca (bezbólowe)
4x większa śmiertelność u kobiet
2x większa śmiertelność u mężczyzn
Udary mózgu
2-4x większa śmiertelność niż u innych osób w populacji
-z powodu powikłań naczyniowo-nerwowych umiera co 5
chory
Miażdżyca zarostowa kończyn dolnych
-ryzyko amputacji kończyn dolnych 40x większe niż u
innych osób w populacji
Redukcja czynników
ryzyka
Zaprzestanie palenia tytoniu
Idealna kontrola glikemii
Leczenie nadciśnienia (redukcja RR rozk.
o 5mmHg zmniejsza ryzyko MIC o 14%
oraz zmniejsza śmiertelność o 11%)
Leczenie hiperlipidemii (skuteczne
leczenie ↑TGL obniża insulinooporność i
poprawia tolerancję węglowodanów)
Dieta
Zwiększona aktywność fizyczna