PowerPoint Presentation

Metabolizm wapniowy



Organizm dorosłego człowieka zawiera

1100g

wapnia

99%

→ tkanka kostna

→ płyn pozakomórkowy i wewnątrzkomórkowy

Składnik budowy kości

Regulacja pobudliwości nerwowo-mięśniowej

Regulacja aktywności enzymów osoczowych

4. Wtórny przekaźnik wewnątrz komórki

Regulacja przepuszczalności błon biologicznych

Prawidłowe stężenie Ca w osoczu

9-11

mg% ( 2,25-2,75mmol/l )

Metabolizm fosforanowy

Organizm dorosłego człowieka zawiera

11-14g

fosforu/kg

beztłuszczowej masy ciała

85% - tkanka kostna

6% - tkanka mięśniowa

9% - pozostałe tkanki

Składnik budowy kości

Wpływ na resorpcję Ca z przewodu pokarmowego

Składnik DNA, RNA, ATP

Składnik fosfolipidów błon komórkowych

Udział w fosforylacji węglowodanów i białek

Prawidłowe stężenie fosforanów nieorganicznych w osoczu

2,8-5 mg% (0,9-1,5mmol/l )

Zaburzenia gospodarki

wapniowej



Hipokalcemia

-tężyczka

-równoważniki tężyczki

-objawy

Trousseau/Chwostka

-niepokój, depresja,

psychoza

-łamliwość włosów i

paznokci

-zaćma

-zahamowanie wzrostu i

niedorozwój umysłowy

[dzieci]



Hiperkalcemia

-poliuria

-zaburzone zagęszczanie

moczu

-kamica nerek

-nudności, wymioty,

zaparcia

-tachycardia, skurcze

dodatkowe

-adynamia mięśniowa

-osłabienie odruchów

ścięgnistych

Zaburzenia gospodarki

fosforanowej



Hipofosfatemia

-osłabienie siły

mięśniowej

-osłabienie odruchów

ścięgnistych

-zaburzenia orientacji

-drżenia zamiarowe

-objawy choroby

podstawowej



Hiperfosfatemia

-tężyczka

-równoważniki tężyczki

-objawy choroby

podstawowej

Hormonalna regulacja

metabolizmu wapniowo-

fosforanowego



Parathormon

hiperkalcemia-hipofosfatemia-hiperkalciuria-kamica

nerkowa



Witamina D3

hiperkalcemia-hiperfosfatemia-ułatwiona mineralizacja

kości



Kalcytonina

hipokalcemia-nowotworzenia kośćca-hamowanie D3

Fizjologia PTH

Działa:

bezpośrednio na

kości i nerki,

pośrednio przez syntezę wit D na

jelita

Każdy spadek Ca w surowicy powoduje

wzrost wydzielania PTH, co z kolei :

zwiększa wypływ Ca z kości

obniża nerkowy klirens Ca

zwiększa wchłanianie Ca w jelitach

Kalcytonina

Antagonista PTH

Hamuje resorpcję kostną oraz pobudza

nerkowy klirens wapniowy

Wzrost stężenia Ca w surowicy

powoduje Zwiększenie jej

wydzielania.

Regulacja syntezy

1,25(OH)

Zmiany stężeń Zmiany

Ca w surowicy wydzielania PTH

Zmiana tempa syntezy

1,25(OH)

Estrogeny, PRL, GH

Efekty działania

1,25(OH)



W jelicie

syntezowane jest białko wiążące



W kościach

produkowane są

osteokalcyna,

osteopontyna i fosfataza zasadowa



Zwiększa transport Ca z przestrzeni

zewnątrzkomórkowej do

wewnątrzkomórkowej



Mobilizuje Ca z puli wewnątrzkomórkowej



Nasila metabolizm fosfatydyloinozytolu

Efekty działania

1,25(OH)



Razem z PTH pobudza dojrzewanie

osteoklastów



Stymuluje monocyty do produkcji IL –1

oraz do przekształcania się w makrofagi i

komórki podobne do osteoklastów



Hamuje wytwarzanie PTH



Hamuje produkcję IL –2 i immunoglobulin

przez aktywację limfocytów T i B

Struktura kości



Lita część mineralna –

ubogokrystaliczny

hydroksyapatyt ( Ca : P = 1,67 )



Macierz organiczna :

kolagen typu I ( 90 – 95 % )

białka surowicze ( albuminy,



– glikoproteiny )

białka zawierające kwas



- karboksyglutaminowy

( kostne białko GLA, osteokalcyna,

osteopontyna, sialoproteiny, trombospondyna )

Komórki kostne



Osteoblasty

( pochodzą z mezenchymy )

–

syntezują

i wydzielają macierz organiczną

Mineralizacja ( systemy Haversa ) zaraz po wytworzeniu –

mineralizacja pierwotna

po kilku tygodniach jest

uzupełniana -

mineralizacja wtórna.

Charakterystyczne cechy osteoblastu :

obecność izoenzymu kostnego fosfatazy

alkalicznej

obecność receptorów dla PTH i 1,25( OH )

zdolność do syntezy białek ( kolagen t. I,

osteokalcyna, osteopontyna )

Komórki kostne



Osteocyty

– obudowane przez wytworzoną

tkankę kostną osteoblasty



Osteoklasty

( komórki wielojądrzaste ) –

resorbują kość ( zatoki Howshipa )

przyczepiając się za pomocą



3 integryn do

osteopontyny tworzy się tzw.

strefa

oczyszczania

zawierająca białko kurczliwe.

Cechy charakterystyczne osteoklastu :

obecność pompy protonowej, anhydrazy

węglanowej i winianoopornej fosfatazy kwaśnej

obecność receptorów dla kalcytoniny

zdolność do resorbcji zmineralizowanej kości

Metabolizm kostny



W kości zachodzą bez przerwy dwa

procesy:

•

Tkanka kostna ulega zniszczeniu

(osteoklasty)

•

Wytwarza się zrąb kostny, który

ulega mineralizacji (osteoblasty)

Procesy te pozostają w równowadze średnio do

ok.40r.ż

Metabolizm kości

W okresie wzrostu przeważa

osteogeneza

w wieku

25 – 35 lat

--- szczytowa masa

kostna

później przewaga

osteolizy

Osteoporoza - definicja

Układowa choroba szkieletu, charakteryzująca się

niską masą kostną ( wynik zaniku tkanki kostnej ),

upośledzoną mikroarchitektoniką tkanki kostnej

oraz zwiększoną łamliwością i podatnością

na złamania.

Typowe złamanie osteoporotyczne jest efektem

działania minimalnych sił (np. upadek z

wysokości własnego ciała)

–

złamanie

atraumatyczne lub patologiczne

Klasyfikacja osteoporoz

Miejscowe Uogólnione

(

zapalne, wyłącznie

wtórne

)

Pierwotne

Wtórne

Idiopatyczne Inwolucyjne

Typ I Typ II

Pomenopauzalna (80%) Starcza (20%)

Czynniki ryzyka

osteoporozy



Wiek > 40lat



Szczupła budowa ciała oraz niska masa ciała



Predyspozycje rodzinne



Długi okres karmienia piersią bez suplementacji

witaminowej i mineralnej



Niewłaściwa dieta (

↓Ca, ↓P, ↓witaminy)



Zaburzenia miesiączkowania



Błędy i nawyki żywieniowe (alkohol, papierosy, kawa)



Siedzący tryb życia oraz brak ekspozycji na UV



Przebyte wyniszczające choroby

Spadek gęstości kości rozpoczyna się

już po 39 rż, a szybkość utraty masy

kostnej przewyższa jej tworzenie



u kobiet po menopauzie 1-2%/rok (po 10 latach

około 0,9%/rok )



U mężczyzn 3-5%/10 lat



Dużym ryzykiem obarczone są osoby z tzw.

szybką utratą kości (fast bone looser) >3%/rok

( 25-39% kobiet )

Patogeneza osteoporozy typu

Deficyt estrogenów

Wzrost resorpcji kości

Wzrost stężenia Ca

Zmniejszenie sekrecji PTH

Zmniejszenie syntezy 1,25(OH)

Zmniejszenie wchłaniania Ca w pp

Patogeneza osteoporozy typu

starzenie się spadek syntezy GH i IGF

aktywności nerkowej



-hydroksylazy

syntezy wit.D3 przebudowa kości

jelitowego wchłaniania Ca

wtórna niedoczynność

przytarczyc

resorpcja kości utrata masy kostnej

Objawy kliniczne

osteoporozy

Etap I :



Okres bezobjawowy



Dyskomfort przy siadaniu i staniu



Spowolnienie chodu



Ograniczenie ruchów kręgosłupa

(większe

przy skłonach)



Zwiększenie napięcia mięśni

przykręgosłupowych i bolesność przy

palpacji

Objawy kliniczne

osteoporozy

Etap II :



Zwiększenie ograniczenia

ruchów kręgosłupa



Nasilenie bólu przy siedzeniu i

staniu, zmniejszenie w bezruchu

w pozycji leżącej



Złamania kompresyjne dolnych

kręgów Th i górnych L

Objawy kliniczne

osteoporozy

Etap III :



Deformacja klatki piersiowej

( wdowi garb )



Zmniejszenie wzrostu



Objawy ze strony :

przewodu pokarmowego

( przepuklina rozworu

przełykowego, zmniejszenie motoryki jelit, nasilenie

zaparć )

układu oddechowego

( częste zapalenia płuc,epizody

zatorowo – zakrzepowe )

Objawy kliniczne

osteoporozy

Etap III :



Złamania dystalnego odcinka kości

promieniowej

( złamanie Collesa )



Złamanie szyjki kości udowej

( osteoporoza t. I w

wieku 65 – 75 lat )



Złamanie przykrętarzowe kości udowej

( osteoporoza t. II w wieku 75 – 85 lat )

ZŁAMANIE SZYJKI K.

UDOWEJ

Śmiertelność po złamaniu kości udowej

przekracza 25% w ciągu pierwszych

3 miesięcy po złamaniu.

Najczęściej w wyniku powikłań :

sercowo naczyniowych

oddechowych

nerkowych

OSTEOPOROZY

PIERWOTNE

IDIOPATYCZNE

Młodzieńcza

Bardzo rzadka, przyczyna nieznana, występuje

między 6 a 15 r. ż.,częściej u dziewcząt,

ustępuje

samoistnie.

Objawy

: skrzywienie kręgosłupa

złamania trzonów kręgów

złamania kończyn dolnych

zmniejszenie wzrostu

OSTEOPOROZY

PIERWOTNE

IDIOPATYCZNE

Wczesnego wieku dojrzałego

Występuje między 20 a 35 r. ż., w 90% dotyczy

mężczyzn. Szybki postępujący przebieg.

Opóźnienie lub zahamowanie procesów

tworzenia

w miejscu przebudowy oraz zmniejszona

proliferacja osteoblastów.

OSTEOPOROZY WTÓRNE



w pierwotnej nadczynności przytarczyc



w nadczynności kory nadnerczy i

przewlekłej sterydoterapii



w nadczynności tarczycy



w hipogonadyzmie



w RZS



w przewlekłej niewydolności nerek



Spowodowane unieruchomieniem



Zespół Sudecka

OSTEOPOROZY WTÓRNE

W pierwotnej nadczynności przytarczyc

Towarzyszy gruczolakowi lub rakowi czynnemu

hormonalnie.

W surowicy występują wysokie stężenia PTH i Ca.

Zmiany kostne mogą mieć charakter :

osteoporozy

( nadmiar PTH )

osteomalacji

( niedobór czynnych metabolitów wit. D )

Powikłania długotrwałej hiperkalcemii : uszkodzenie

nerek, kamicę nerkową, wrzód dwunastnicy, zapalenie

trzustki oraz zmiany psychiczne i neurologiczne.

OSTEOPOROZY WTÓRNE

W nadczynności tarczycy

* Przyspieszenie przebudowy tkanki kostnej,

zwiększeniem liczby aktywnych

osteoklastów i przewagą resorpcji.

* Zmniejszenie wchłaniania Ca w przewodzie

pokarmowym

* Zwiększenie resorpcji fosforanów w cewkach

nerkowych

OSTEOPOROZY WTÓRNE

Zespół Sudecka

Definicja

– zespół kliniczno – radiologiczny

obejmujący :

bóle kończyn

obrzęk, zaczerwienienie, wzmożone ucieplenie

kończyn

ograniczenie ruchomości kończyny

zaburzenia naczynioruchowe

Objawy rtg :

rozlana lub plamista osteoporoza

Osteoporoza podchrzęstna

zcieńczenie kości gąbczastej

OSTEOPOROZY WTÓRNE

Zespół Sudecka

Przyczyny :

uraz

infekcja

neuropatia obwodowa

zaburzenia OUN

zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie

szyjnym

zawał mięśnia sercowego

Najczęściej lokalizuje się w kościach

dłoni i stóp.

Osteomalacja

- definicja

Jest to upośledzona mineralizacja

substancji organicznej kości

w wyniku

niedoboru 1,25(OH)

, rzadziej w

związku z niewrażliwością tkanek na jego

działanie lub

niedoborem fosforanów nieorganicznych.

U dzieci jej odpowiednikiem jest

krzywica.

Osteomalacja

przyczyny



Niedostateczna podaż wit. D w pożywieniu



Niedostateczne działanie promieni UV



Upośledzone wchłanianie wit. D w przebiegu chorób

dróg żółciowych, trzustki i górnego odcinka

przewodu pokarmowego



Genetycznie uwarunkowany defekt hydroksylacji

wit. D w nerkach



Genetycznie uwarunkowana niewrażliwość komórek

na 1,25(OH)D z hiperfosfaturią i następcza

hipofosfatemią



Wtórnie zaburzony metabolizm wit.D w przebiegu :

chorób wątroby

niewydolności nerek

stosowania preparatów przeciwdrgawkowych

Osteomalacja

przyczyny



Niedobór fosforanów

nieorganicznych :

a) tubulopatie wrodzone

b) tubulopatie nabyte :

czynniki endogenne

( białko Bence –

Jonesa w szpiczaku )

czynniki egzogenne

( sole metali

ciężkich, niektóre leki )

Osteomalacja

patogeneza

W osteomalacji osteoid nie uwapnia się z powodu

zbyt niskiego stężenia Ca i fosforanów w płynach

pozakomórkowych.

Ale surowicze stężenia Ca i fosforanów nie

koreluje z objawami osteomalacji.

Zwiększa się powierzchnia tkanki kostnej pokrytej

osteoidem.

Osteomalacja

- objawy



Osłabienie siły mięśniowej



Kaczkowaty chód



Ból kości

( zwłaszcza miednicy, kręgosłupa,

klatki piersiowej )



Żywa bolesność uciskowa kości



Postępujące deformacje szkieletu

( kręgosłupa, klatki piersiowej, miednicy, kości

długich )



Utajona lub jawna tężyczka

Document Outline