METABOLIZM KOŚCI.

GOSPODARKA WAPNIOWO-

FOSFORANOWA

.

 

 

Wapń.

• Zawartość w organizmie człowieka to 

ok. 1100g= 1,5% masy ciała, z czego na 

szkielet przypada 99%!!

• Występuje w 2 postaciach: 
a)postać łatwo wymienialna z wapniem w 

płynach ustrojowych(ok. 100 mmol)

b)postać słabo wymienialna, uwięziona  w 

krytształach hydroksyapatytowych (ok. 

25 000 mmol)

 

 

Metabolizm wapnia u osoby 

przyjmującej 1000mg wapnia/24h:

 

 

• Prawie cała ilość wapnia we krwi 

znajduje się w osoczu, gdzie 
wystepuje w 3 postaciach:

a)zjonizowanej
b)kompleksowej
c)związanej z białkiem
• Najwazniejsza jest frakcja wapnia 

zjonizowanego

 

 

Fosforany.

• Organizm człowieka zawiera 700g 

fosforanów, z czego 85% znajduje 
się w kościach i zębach

• Nieorganiczne fosforany stanowią 

50% całej zawartości fosforanów 
we krwi

 

 

Kość.

• To tkanka ulegająca CIĄGŁEJ 

resorpcji i NOWOTWORZENIU!!

• To zapewnia strukturalnośc układu 

kostnego, odpowiednią wymianę 
jej składników  z płynami 
ustrojowymi

 

 

Budowa:

1. Kość jest złożona z macierzy 

(posiadając kolagen I)

2. Minerały kości to 

hydroksyapatyty  tworzą 
kryształy z fosforanem 
wapnia

3. Jama szpikowa jest 

wypełniona gąbczasta 
strukturą beleczkowatą

4. Liczne wypustki tworzą 

osteocyty, umożliwiając 
dopływ substancji 
odżywczych

 

 

•substancja międzykomórkowa jest przesycona 
solami wapnia (fosforan, węglan) i tworzy 
wokół kanałów naczyniowych (A) 
koncentrycznie ułożone blaszki tworzące 
większe, walcowate jednostki strukturalne; 
miedzy blaszkami, w jamkach kostnych (B), 
rozlokowane są komórki tworzące tkankę 
kostną: osteocyty, osteoblasty, osteoklasty, 
komórki osteogenne

 

 

OSTEOBLASTY-OSTEOCYTY-
OSTEOKLASTY

osteoblasty tworzą kość, uwalniając 
kolagen

tworzy się macierz (osteoid)

mineralizacja

komórki zamykają się w małe otworki 
(lakuny) jako osteocyty

 

 

-osteoklasty to twory 

wielojądrzaste

a) Powstają  w wyniku fuzji 

pojedynczych komórek na 
powierzchni beleczek kostnych

b) Wytwarzają H i zakwaszają kośc 

rozpuszczając jej 
hydroksyapapatyty 

c) Uwalniają kwaśne proteazy 

trawiące kolagen macierzy

 

 

Intensywność tworzenia  i resorpcji kości:

0

10

20

30

40

50

60

70

80

90

100

dzieci
dorosli

 

 

-

wzrost kości i jej mineralizacja są 

najintensywniejsze do ok.. 20- 30 
roku zycia

-później, zwłaszcza u kobiet, 
zaznacza się utrata tkanki kostnej, 
rozwija osteoporoza i zwiększa się 
skłonność do złamań

-w okresie wzrostu bilans 
wapniowy i fosforanowy są 
dodatnie; w wieku dojrzałym jest 
na stałym poziomie; zaś w 
starczym może dojść do 
nadmiernej utraty jonów wapnia i 
fosforanów oraz do ich 
nieprawidłowej dystrybucji w 
poszczególnych przestrzeniach

 

 

Ogólna regulacja 

metabolizmu wapniowego.

 

 

utrzymanie stałego stężenia wapnia 
podlega bardzo precyzyjnej regulacji 
homeostatycznej, wpływają na nią 3 
główne hormony:

Parathormo
n

 (PTH)

kalcytonin
a

1,25-
dihydroksycholekalcyfer
ol

 

 

Parathormon.

•Zwiększa stężenie jonów wapnia w 
płynach zewnątrzkomórkowych

•Zmniejsza stężenie fosforanów we 
krwi, działając bezpośrednio lub 
pośrednio na kości, jelita i nerki

•Hormon ten jest produkowany 
przez gruczoły przytarczycy

 

 

Zwiększenie 
aktywacji 
osteocytów

Jony wapnia 
aktywują 
kinazy 
białkowe

Osteocyty 
bardziej 
przepuszcza
lne dla 
wapnia

Wnikanie 
do 
cytozolu 
osteocytó
w

Przedostanie się 
do płynu 
zewnątrzkomórko
wego

 

 

-druga faza powoduje powstawanie 
aktywnych osteoklastów w tkance 
kostnej

-nastepuje wzmożona resorpcja 
komponentów mineralnych i 
organicznych w strukturze gąbczastej 
kości

Rozpad kolagenu i wydalanie 
jego produktów z moczem

Pobudzenie 
osteoklastów:

-pobudza wydzielanie przez komórki 
kostne enzymów i kwasów, które 
rozpuszczają zrąb organiczny i sole 
wapnioweuwalniając je do krwi

 

 

Pobudzenie osteoblastów:

-pobudzenie przyczynia się do 
odkładania i nowotworzenia kości

-lecz też i do rozpadu kości

Wzmożona resorpcja 
kości

 

 

Wpływ PTH na...

...nerki:

-polega na hamowaniu resorpcji 
fosforanów w kanalikach proksymalnych i 
wzmaganiu ich wydalania z moczem

-nasilenie resorpcji jonów wapnia i 
zmniejszaniu wydalania jonów wapnia z 
moczem

....witaminę D

-wytwarza wiatmine D w nerkach

 

 

Kalcytonina.

-wydzielanie tego hormonu jest 
regulowane przez stężenie jonów wapnia 
na zasadzie ujemnego sprzężenia 
zwrotnego

-

zapobiega nadmiernemu 

zwiększeniu stężenia wapnia i 
fosforanów we krwi hamuje 

działalność osteoblastyczną

-również gastryna i spozywanie pokarmu 
działają pobudzająco

-

hamuje wytwarzanie aktywnej 

postaci witaminy D w nerkach

 

 

1,25-

dihydroksycholekalcyferol

-

działa na jelito, nerki i kości

-zwiększa stężenie wapnia i fosforanów w 
płynie zewnątrzkomórkowym zapewnia 

warunki do prawidłowej mineralizacji i 
odnowy tkanki kostnej(bo wzmaga 
wchłanianie wapnia i fosforanów)

-podobnie jak PTH zwiększa liczbę i 
aktywnośc osteoklastów i 
osteoblastówzwiększa resorpcję
-w jelitach pobudza proces resorpcji 
wapnia z jelit

-razem z PTH wspomagaja się 
wzajemnie

 

 

 

 

Reasumując:

1. Komórki kościotwórcze (osteoblasty) 

odkładają wapń w kościach

2. Komórki kościogubne (osteoklasty) 

zawierają enzymy wypłukujące wapń, 
przechodzący do płynu 
międzykomórkowego

3. Prawidłową przemianę wapniową 

regulują hormony gruczołów 
przytarczycznych i kory nadnercza

4. Dla sprawnego przebiegu procesów 

niezbędna jest witamina D!!!

 

 

DZIĘKUJEMY ZA 

UWAGĘ!!!