Zapobieganie i zwalczanie 

Zapobieganie i zwalczanie 

chorób zakaźnych 

chorób zakaźnych 

„

„

PROFILAKTYKA”

PROFILAKTYKA”

Na 3 etapach: 

Na 3 etapach: 



-  unieszkodliwieniu źródła zakażenia 

-  unieszkodliwieniu źródła zakażenia 

i (lub)

i (lub)



-  przecięciu dróg szerzenia się 

-  przecięciu dróg szerzenia się 

zakażenia i (lub)

zakażenia i (lub)



-  wzroście odporności osób 

-  wzroście odporności osób 

wrażliwych na zakażenie.

wrażliwych na zakażenie.

Unieszkodliwienie źródła 

Unieszkodliwienie źródła 

zakażenia 

zakażenia 



rozpoznanie choroby na podstawie 

rozpoznanie choroby na podstawie 

obrazu klinicznego i przebiegu 

obrazu klinicznego i przebiegu 

choroby, 

choroby, 



potwierdzenie rozpoznania za 

potwierdzenie rozpoznania za 

pomocą testów laboratoryjnych 

pomocą testów laboratoryjnych 



na izolacji chorego w szpitalu lub w 

na izolacji chorego w szpitalu lub w 

domu. 

domu. 

Nosiciele

Nosiciele



Pod względem epidemiologicznym 

Pod względem epidemiologicznym 

bardziej niebezpiecznym źródłem 

bardziej niebezpiecznym źródłem 

zakażenia są osoby zakażone 

zakażenia są osoby zakażone 

bezobjawowo, tj. nosiciele. 

bezobjawowo, tj. nosiciele. 

Nosiciele

Nosiciele



Praktycznie wykrycie nosicielstwa 

Praktycznie wykrycie nosicielstwa 

następuje na podstawie 

następuje na podstawie 

przeprowadzonych badań 

przeprowadzonych badań 

laboratoryjnych. 

laboratoryjnych. 



Badania te są możliwe do 

Badania te są możliwe do 

przeprowadzenia tylko u osób z grup 

przeprowadzenia tylko u osób z grup 

wysokiego ryzyka. 

wysokiego ryzyka. 

Badanie nosicielstwa

Badanie nosicielstwa



Np. badanie kału w kierunku 

Np. badanie kału w kierunku 

nosicielstwa i wydalania pałeczek 

nosicielstwa i wydalania pałeczek 

duru brzusznego i pałeczek duru 

duru brzusznego i pałeczek duru 

rzekomego u osób zatrudnionych_-

rzekomego u osób zatrudnionych_-

przy produkcji i obrocie środkami 

przy produkcji i obrocie środkami 

spożywczymi i eliminacja ich nosicieli 

spożywczymi i eliminacja ich nosicieli 

z tych grup ryzyka. 

z tych grup ryzyka. 

Badanie nosicielstwa

Badanie nosicielstwa



Eliminacja osób zakażonych HBV, 

Eliminacja osób zakażonych HBV, 

HCV, HIV, a także krętkami bladymi 

HCV, HIV, a także krętkami bladymi 

spośród dawców krwi, tkanek.

spośród dawców krwi, tkanek.

Chore zwierzęta i nosiciele

Chore zwierzęta i nosiciele



ubój sanitarny, 

ubój sanitarny, 



niespożywanie produktów 

niespożywanie produktów 

żywnościowych pobranych zarówno 

żywnościowych pobranych zarówno 

przyżyciowo, jak i pośmiertnie 

przyżyciowo, jak i pośmiertnie 



spożywanie ich po obróbce 

spożywanie ich po obróbce 

termicznej, łącznie z 

termicznej, łącznie z 

autoklawowaniem.

autoklawowaniem.

Przecięcie dróg szerzenia się 

Przecięcie dróg szerzenia się 

zakażenia

zakażenia



Dostarczenie i spożywania 

Dostarczenie i spożywania 

niezakażonej wody i żywności.

niezakażonej wody i żywności.



Zasady higieny osobistej.

Zasady higieny osobistej.



Środki odkażające. 

Środki odkażające. 



Sprzęt jednorazowy, wyjaławianie.

Sprzęt jednorazowy, wyjaławianie.



Dezynsekcja, deratyzacja.

Dezynsekcja, deratyzacja.



Jeden partner, prezerwatywu.

Jeden partner, prezerwatywu.

Wzrost odporności osób 

Wzrost odporności osób 

wrażliwych na zakażenie:

wrażliwych na zakażenie:



Uodpornienie naturalne 

Uodpornienie naturalne 

spowodowane zakażeniem 

spowodowane zakażeniem 

patogennym drobnoustrojem, w 

patogennym drobnoustrojem, w 

wyniku czego wystąpiły objawy 

wyniku czego wystąpiły objawy 

chorobowe, lub zakażeniem 

chorobowe, lub zakażeniem 

subklinicznym.

subklinicznym.

Wzrost odporności osób 

Wzrost odporności osób 

wrażliwych na zakażenie:

wrażliwych na zakażenie:



Uodpornienie sztuczne 

Uodpornienie sztuczne 

polegające na podjętym 

polegające na podjętym 

przez człowieka działaniu, 

przez człowieka działaniu, 

mającym na celu 

mającym na celu 

podniesienie odporności:

podniesienie odporności:



Bierne

Bierne



Czynne

Czynne



Bierno-czynne

Bierno-czynne

 

 

Uodpornieni bierne

Uodpornieni bierne



podanie człowiekowi 

podanie człowiekowi 

gotowych przeciwciał 

gotowych przeciwciał 

zwierzęcych lub 

zwierzęcych lub 

ludzkich 

ludzkich 



częściej stosowane 

częściej stosowane 

do celów leczniczych 

do celów leczniczych 

lub do profilaktyki 

lub do profilaktyki 

ponarażeniowej, 

ponarażeniowej, 

zwłaszcza u ludzi 

zwłaszcza u ludzi 

nieuodpornionych 

nieuodpornionych 

Uodpornieni bierne

Uodpornieni bierne



najczęściej miejscowo surowice 

najczęściej miejscowo surowice 

odpornościowe 

odpornościowe 



surowica przeciw różycy świń, 

surowica przeciw różycy świń, 



 

 

Sanoserum przeciw Pseudomonas 

Sanoserum przeciw Pseudomonas 

aeruginosa oraz immunoglobuliny, 

aeruginosa oraz immunoglobuliny, 

które są preparatami otrzymanymi z 

które są preparatami otrzymanymi z 

odpornościowej surowicy ludzkiej lub 

odpornościowej surowicy ludzkiej lub 

zwierzęcej przez izolację i 

zwierzęcej przez izolację i 

oczyszczenie frakcji gamma-

oczyszczenie frakcji gamma-

globulinowej o aktywności przeciwciał. 

globulinowej o aktywności przeciwciał. 

Antytoksyny

Antytoksyny



Immunoglobuliny przeciw toksynom 

Immunoglobuliny przeciw toksynom 

nazywane są również antytoksynami. 

nazywane są również antytoksynami. 

Są to oczyszczane frakcje gamma-

Są to oczyszczane frakcje gamma-

globuliny, pochodzącej z surowicy 

globuliny, pochodzącej z surowicy 

koni i bydła hiperimmunizowanych 

koni i bydła hiperimmunizowanych 

toksoidami, następnie toksynami 

toksoidami, następnie toksynami 

bakteryjnymi lub jadem żmij.

bakteryjnymi lub jadem żmij.

Uodpornienie czynne 

Uodpornienie czynne 



Szczepionkę stanowi antygen uzyskany 

Szczepionkę stanowi antygen uzyskany 

z patogennego drobnoustroju, 

z patogennego drobnoustroju, 

pozbawiony lub o znacznie 

pozbawiony lub o znacznie 

zmniejszonych właściwościach 

zmniejszonych właściwościach 

chorobotwórczych. W wyniku działania 

chorobotwórczych. W wyniku działania 

tego antygenu u człowieka dochodzi do 

tego antygenu u człowieka dochodzi do 

wzrostu odporności humoralnej i 

wzrostu odporności humoralnej i 

komórkowej utrzymującej się na ogół 

komórkowej utrzymującej się na ogół 

przez długi czas, który może być 

przez długi czas, który może być 

przedłużony w wyniku podania dawek 

przedłużony w wyniku podania dawek 

przypominających. 

przypominających.