Systemy dydaktyczne:

Systemy

dydaktyczne:

Dydaktyka herbartowska

(tradycyjna)

Czym jest system

dydaktyczny?



System dydaktyczny

– całokształt zasad

organizacyjnych oraz

treść, metody i środki

nauczania – uczenia

się, tworzące spójną

wewnętrznie strukturę

i podporządkowanie

realizacji społecznie

akceptowanych celów

kształcenia.

źródło: Kupisiewicz Cz.,

„Dydaktyka ogólna”,

Warszawa 2002;

Nauczanie a uczenie się

W wielu wcześniejszych

interpretacjach

podkreślano, że

dydaktyka powinna

przede wszystkim

badać, bądź proces

nauczania (herbartyści),

bądź uczenia się

(przedstawiciele

różnych odmian tzw.

Nowego wychowania)

źródło: Kupisiewicz Cz.,

„Dydaktyka ogólna”,

Warszawa 2002;

Proces

nauczania

Proces

uczenia się

(dydaktyka tradycyjna)

System, a podsystem

Każdy z systemów

składa się z kilku lub

nawet kilkunastu

podsystemów.

Przykładowo w skład

tradycyjnego

systemu

dydaktycznego

wchodzą m.in.

Koncepcje

opracowane przez J.

Sturma, J.A.

Komeńskiego,

A. Bella, a przede

wszystkim J. F.

Herbarta.

Główne założenia

dydaktyki tradycyjnej



Występował tam podział treści nauczania na

przedmioty.



Uczniowie byli pasywni, bierni i nie mogli

decydować o doborze treści nauczania.



Dominowało nauczanie pamięciowe, uczniowie

byli zachęcani do nauki tylko przez motywy

zewnętrzne, głównie były to oceny i częsta

kontrola wyników nauczania.



Współzawodnictwo.



Szkoła była jedynym miejscem uczenia się,

jedynie prace domowe były wykonywane w

domu.



Stały nacisk na samorzutną twórczość uczniów

źródło: Kupisiewicz Cz., „Podstawy dydaktyki ogólnej”,

Warszawa 2005;

Herbartyzm:



podstawą są wiadomości,



dużo wymagać,



posłuszeństwo,



nie wolno się oszczędzać,



nie pokazywać słabości,



nie zmieniać metod.

Jaki był początek….

Zręby tego kierunku dydaktyki, który z czasem

nazwano herbartowskim, opracował niemiecki

filozof, psycholog i pedagog- Jan Fryderyk

Herbart. Oceniając krytycznie prace

poprzedzających go i współczesnych mu

pedagogów- Herbart próbował skonstruować

„naukowy system pedagogiki”, oparty na

dorobku teoretycznych etyki i psychologii. Etyka

miała wyznaczać cel wychowania, a psychologia

drogi i środki wiodące do tego celu. Najwyższym

celem wychowania jest, według Herbarta,

ukształtowanie silnych moralnie charakterów.

Służą temu: kierowanie dziećmi i młodzieżą,

karność oraz ściśle z nią związane nauczanie.

Czym jest kierowanie?

Głównym zadaniem

kierowania jest stałe

zatrudnianie dzieci,

organizowanie dla

nich

zajęć,

pielęgnacja ich

fizycznego

rozwoju,

wdrażanie do

porządku.

Czym jest karność?

Karność stanowi konieczny

warunek wyrobienia u każdego

wychowanka moralności opartej

silnym charakterze, tzn.

najwyższego

celu wychowania. Dla

utrzymania

karności niezbędne jest

stosowanie

różnych metod i środków,

łącznie z

rygorystycznymi nakazami i

zakazami, a nawet karami

cielesnymi. Te jednak powinno

się

wymierzać „ostrożnie i z

umiarem”

Definicja J. F. Herbarta

Nauczanie wychowujące

Stanowi podstawę dla formowanie silnych charakterów. Celem

Herberta miało

być ukazanie, że wychowanie należy łączyć z nauczaniem, Tych

dwóch pojęć

nie można rozpatrywać oddzielnie- są one integralną całością.

Tak więc można

by wnioskować, że wola i charakter rozwijają się razem z

rozumem. Nauczanie

wychowujące polega nie tyle na przekazywaniu uczniom

wiedzy, co raczej na

wiązaniu tej wiedzy z rozwojem ich uczuć i woli. To stanowisko

było

konsekwencją herbartowskiej psychologii, w myśl której:

nie istnieją jakiekolwiek dziedziczne czy nabyte dyspozycje

psychiczne

b) całe życie psychiczne składa się z wyobrażeń

Skuteczne kształcenie



Skutecznemu kształceniu charakteru służy zdaniem Herbarta,

rozwijanie u uczniów wielostronnych zainteresowań, przy czym

większą wartość wychowawczą mają zainteresowania

bezpośrednie niż pośrednie. Efektywność nauczania zależy także

od racjonalnego rozłożenia treści, którą uczniowie mają sobie

przyswoić, na powiązane ze sobą merytorycznie i logicznie

składniki, a ponadto od jego toku. Opanowywanie treści jest

najskuteczniejsze, kiedy uczniowie przechodzą kolejno od etapu

zgłębiania

zgłębiania w którym dane wyobrażenie wydziela się jasno i
wyraźnie pośród innych, do etapu ogarniania, kiedy to możliwe
staje się tworzenie określonych całości z wyobrażeń już
„zgłębionych”.



W każdym z tych etapów Herbart wyróżnił oprócz tego dwa
stadia: spoczynku i ruchu. Tak powstał schemat przyswajania
treści, obejmujący zgłębianie spoczywające, zgłębianie
postępujące, ogarnianie spoczywające i ogarnianie postępujące.
Tym stopniom odpowiadają odpowiednie stopnie nauczania, a
mianowicie: jasność, kojarzenie, system i metoda, wyznaczające
tok nauczania wszelkich przedmiotów na wszystkich szczeblach
nauki szkolnej.

STOPNIE FORMALNE NAUCZANIA WEDŁUG

HERBARTA I REINA

WG. HERBARTA

WG. REINA

•

JASNOŚĆ

•

KOJARZENIE

•

SYSTEM

•

METODA

1. PRZYGOTOWANIE
2. PODANIE
3. POWIĄZANIE
4. ZEBRANIE
5. ZASTOSOWANIE

Rzeczywistość

wychowawcza



Opis rzeczywistości górował w tej

koncepcji nad przekształcaniem przez

dzieci i młodzież dostępnych im

fragmentów tej rzeczywistości.

Kolejnymi jej cechami były: formalizm

i rygoryzm, narzucała ona bowiem

nauczycielom różnych typów szkół i

różnych przedmiotów nauki szkolnej,

wykonującym ponadto różne zadania

dydaktyczne, ciasny schemat toku

lekcji, tłumiący ich inwencje

organizacyjną i metodyczną.

ZARZUTY



Celem pracy szkoły jest przekazywanie dzieciom

i młodzieży gotowego materiału do

zapamiętania i rygorystyczne egzekwowanie go,



Aktywny musi być w szkole przede wszystkim

nauczyciel ,



Uczniowie powinni „siedzieć cicho, uważać i

wykonywać polecenia wychowawców”,



Najskuteczniejsza jest organizacja lekcji oparta

na stopniach formalnych,



Podstawowym obowiązkiem nauczyciela jest

realizacja podstawowego programu nauczania,



Nie należy uwzględniać wszystkich potrzeb i

zainteresowań uczniów,

„

KIEDY WSZYSCY MILCZĄ, A

MÓWI TYLKO JEDNA OSOBA,

WÓWCZAS MAMY

DOCZYNIENIA Z

NAUCZANIEM”

Warunki zwycięstwa

herbartyzmu



nadmiar uczniów,



niskie kwalifikacje

nauczycieli,



przeładowanie programów,



surowy reżim polityczny,



ubogie szkoły.

Document Outline