Systemy
dydaktyczne
Systemy
dydaktyczne
Zagadnienia
• 1. System dydaktyki tradycyjnej
(herbartowskiej)
• 2. System dydaktyki
progresywistycznej
• 3. Współczesny system dydaktyczny
System dydaktyki
tradycyjnej
• Jan Fryderyk Herbart (1775-1841)
• Główny cel wychowania i kształcenia
jest kształcenie moralnego
charakteru. Do realizacji tego celu
służą środki: kierowanie uczniami,
karność i nauczanie wychowujące
(polega na łączeniu przekazywanej
wiedzy z rozwojem strony
wolicjonalno - emocjonalnej)
System dydaktyki
tradycyjnej
• Cechy dydaktyczne
• 1. Analiza czynności nauczyciela, podający
tok nauczania według stopni formalnych
herbartystów.
• 2. Narzucanie uczniom treści, organizacji i
metod pracy, centralna pozycja nauczyciela
w procesie dydaktycznym.
• 3. Faworyzowanie sztucznych metod
uczenia się („nauki książkowej”)
poznawania pośredniego.
• 4. Zasady podziału treści nauczania na
poszczególne przedmioty szkolne
System dydaktyki
tradycyjnej
• Zastrzeżenia wysyłane wobec szkoły
tradycyjnej:
• - wychowanie powierzchowne, oparte na represji,
• - werbalizm w nauczaniu,
• - preferowanie metod służących przekazywaniu
uczniom „gotowej wiedzy do zapamiętania”,
• - ujmowanie rozwoju myślenia jako incydentu w
procesie przekazywania uczniom wiadomości,
• - niedostateczne respektowanie potrzeb i
zainteresowań poznawczych dzieci i młodzieży,
• - odizolowanie treści i procesu kształcenia od
rzeczywistych potrzeb społecznych.
System dydaktyki
progresywistycznej
• John Dewey (1859 - 1952)
• Pełny akt myślenia:
• 1. Odczuwanie trudności
• 2. Wykrycie jej i określenie,
• 3. Nasuwanie się możliwego pomysłu rozwiązania
(formułowanie hipotezy)
• 4. Wprowadzenie przez rozumowanie wniosków z
przypuszczalnego rozwiązania (logiczna
weryfikacja hipotezy)
• 5. Dalsze obserwacje i eksperymenty prowadzące
do przyjęcia lub odrzucenia hipotezy (J. Dewey:
Jak myślimy, Warszawa 1957, 57)
System dydaktyki
progresywistycznej
• Cechy dydaktyki progresywistycznej
• 1. Organizacja samodzielnego uczenia się
zgodnie ze stopniami formalnymi „pełnego
aktu myślenia”.
• 2. Centralne miejsce ucznia, uwzględnianie
jego potrzeb i zainteresowań w doborze treści
metod.
• 3. Eksponowanie metod naturalnych, tj.
bezpośredniego poznawania rzeczywistości.
• 4. „Nauczanie całościowe” uwzględniające
konkretne, życiowe potrzeby umysłowe i
zainteresowania.
System dydaktyki
progresywistycznej
• Zarzuty stawiane szkole
progresywistycznej:
• 1. Wychowanie jednostronne, oparte na nieuzasadnionych
nadziejach co do wpływu spontanicznej działalności uczniów
na ich rozwój intelektualny, emocjonalny i wolicjonalny.
• 2. Przerost zajęć praktycznych, często przypadkowych pod
względem treści, nad zajęciami „umysłowymi”,
zapewniającymi uczniom podstawy usystematyzowanej
wiedzy.
• 3. Jednostronne faworyzowanie nieekonomicznego „uczenia
się przez zadanie”.
• 4. Ujmowanie zdobywania wiedzy jako czynności
incydentalnych w procesie rozwoju myślenia.
• 5. Przesadne respektowanie przypadkowych zainteresowań
dzieci i młodzieży przy doborze treści kształcenia.
Współczesny system
dydaktyczny
• Podstawa systemu jest związek poznania z
działaniem
• Składowe systemu dydaktycznego
• - osoby: nauczyciel i uczniowie
• - procesy: nauczanie i uczenie się
• - współczynniki: treści, zasady, metody, organizacja, środki,
baza materialna.
• Wzajemna zależność elementów: nauczyciel organizuje
całokształt działalności dydaktycznej, kieruje uczeniem się
uczniów poprzez nauczanie, aby osiągnąć określone cele za
pomocą treści, postępując według zasad kształcenia,
posługując się świadomie i celowo metodami i środkami
dydaktycznymi oraz formami organizacyjnymi nauczania i
uczenia się. Treści kształcenia zależne są od celów, z kolei
środki dydaktyczne uwarunkowane są treściami nauczania
uczenia się. Uczeń podejmuje proces uczenia się, którego
czynnościami steruje nauczyciel.
Współczesny system
dydaktyczny
• Struktura systemu dydaktycznego
Zasady
Nauczyciel
Baza
Środki
Uczeń
Organizacja
Metody
Treść
Współczesny system
dydaktyczny
• Kierownicza rola nauczyciela wymaga
następujących czynności:
• 1. Związane z przygotowaniem zajęć
dydaktycznych
• 2. Organizujące proces kształcenia
• 3. Realizujące zajęcia dydaktyczne
• 4. Czynności korekcyjne
Pytania
• 1. Porównaj podstawowe założenia dydaktyki
herbartowskiej i progresywistycznej.
• 2. Omów i uzasadnij zarzuty wobec tzw.
Szkoły tradycyjnej i szkoły
progresywistycznej.
• 3. Ukaż walory systemu dydaktyki
herbartowskiej i progresywistycznej.
• 4. Jakie hasła i postulaty głoszone przez
herbertystów i progresywistów przyjęła
współczesna dydaktyka?
• 5. Omów strukturę współczesnego systemu
dydaktycznego