background image

K

K

łę

łę

buszkowe zapalenia 

buszkowe zapalenia 

nerek

nerek

Teresa B

Teresa B

ą

ą

czkowska

czkowska

Klinika Medycyny Transplantacyjnej i 

Klinika Medycyny Transplantacyjnej i 

Nefrologii WUM w Warszawie

Nefrologii WUM w Warszawie

background image

Kłębuszkowe zapalenia 

Kłębuszkowe zapalenia 

nerek

nerek

A.  pierwotne

A.  pierwotne

 

zmiany zapalne indukowane przez czynniki 

zmiany zapalne indukowane przez czynniki 

immunologiczne dotycz

immunologiczne dotycz

ą gł

ą gł

ó

ó

wnie kłębuszk

wnie kłębuszk

ó

ó

w, często wt

w, często wt

ó

ó

rnie 

rnie 

inny

inny

ch

ch

 element

 element

ó

ó

w nerki, bez zmian w innych narządach

w nerki, bez zmian w innych narządach

Antygeny bakteryjne (paciorkowce, gronkowce, E. coli)

Antygeny bakteryjne (paciorkowce, gronkowce, E. coli)

Antygeny wirusowe (HBV, HCV, HIV, CMV, Coxackie)

Antygeny wirusowe (HBV, HCV, HIV, CMV, Coxackie)

Antygeny pierwotniakowe (Plasmodium falciparum)

Antygeny pierwotniakowe (Plasmodium falciparum)

Antygeny nowotworowe (rak jelita grubego, sutka, szpiczak 

Antygeny nowotworowe (rak jelita grubego, sutka, szpiczak 

mnogi)

mnogi)

Związki chemiczne i farmaceutyczne (NLPZ, penicylamina, sole 

Związki chemiczne i farmaceutyczne (NLPZ, penicylamina, sole 

złota, pamidronian, heroina, kaptopril)

złota, pamidronian, heroina, kaptopril)

Nieznane

Nieznane

B. Wt

B. Wt

ó

ó

rne 

rne 

background image
background image
background image
background image
background image
background image
background image
background image
background image

Krwinkomocz - algorytm 

Krwinkomocz - algorytm 

post

post

ępowania

ępowania

Badanie paskowe 

Badanie paskowe 

i

i

 mikroskopowe moczu

 mikroskopowe moczu

Posiew moczu, kreatynina

Posiew moczu, kreatynina

Usg

Usg

Cystoskopia

Cystoskopia

Uk

Uk

ład krzepnięcia

ład krzepnięcia

Biopsja nerki

Biopsja nerki

background image

Objawy kzn przebiegaj

Objawy kzn przebiegaj

ącego bez zespołu nerczycowego

ącego bez zespołu nerczycowego

     

bia

bia

łkomocz (<3.5 g/dobę)

łkomocz (<3.5 g/dobę)

     

     

Krwinkomocz, wałeczki erytrocytarne

Krwinkomocz, wałeczki erytrocytarne

, krwinki 

, krwinki 

dysmorficzne

dysmorficzne

     

     

Zmniejszenie GFR, obrzęki, nadciśnienie tętni

Zmniejszenie GFR, obrzęki, nadciśnienie tętni

c

c

ze

ze

Objawy kzn przebiegaj

Objawy kzn przebiegaj

ące

ące

 

 

z zespołem nerczycowym

z zespołem nerczycowym

     

Białkomocz >3.5 g/dobę

Białkomocz >3.5 g/dobę

     

     

Hiperlipidemia, lipiduria

Hiperlipidemia, lipiduria

     

     

Hipoalbuminemia

Hipoalbuminemia

background image

Antibody-producing B 

Antibody-producing B 

cells

cells

Cytokines

Cytokines

CD4+ T 

CD4+ T 

Cell

Cell

APC

APC

IL-2

IL-2

IL-2

IL-2

IL-4

IL-4

IFN-

IFN-

CD8+ T 

CD8+ T 

Cell

Cell

Activated 

Activated 

Macrophages

Macrophages

Cytotoxic T 

Cytotoxic T 

Lymphocytes

Lymphocytes

Induction phase of T cell-mediated immune responses

Induction phase of T cell-mediated immune responses

.

.

background image

Reactive O

Reactive O

2

2

 species

 species

TNF

TNF

Proteases

Proteases

Perforin

Perforin

Renal Tubular Cell

Renal Tubular Cell

FasL

FasL

Fas

Fas

Effector phase of T cell-mediated immune responses

Effector phase of T cell-mediated immune responses

.

.

background image

Lokalizacja ziarnistych złogów 

Lokalizacja ziarnistych złogów 

kompleksów immunologicznych

kompleksów immunologicznych

• W mezangium

 (nefropatia IgA, SLE)

• Wzdłuż wewnętrznej, 

podśródbłonkowej

 powierzchni 

ścian kapilar (SLE, błoniasto-rozplemowe kzn)

• Wzdłuż zewnętrznej 

podnadbłonkowej 

powierzchni 

ścian kapilar (błoniaste kzn)

background image

Uszkodzenie kłębuszka zależy od

• Miejsca formowania

 się depozytu (podnabłonkowe nie są zapalne, 

podśródbłonkowe, mezangialne są zapalne)

       Dużo komórek napływowych     Średnia ilość komórek napływowych

• Ostre uszkodzenie

: neutrofile/monocyty

• Przewlekłe uszkodzenie

:  monocyty/makrofagi limfocyty T, aktywowane komórki 

mezangium również moga wytwarzać wolne rodniki tlenowe, proteazy, cytokiny

• Mechanizmu formowania

 się depozytu (lokalnie preformowane depozyty są 

bardziej nefrogenne, niż preformowane na obwodzie)

• Biologicznych właściwości

 zdeponowanych kompleksów (przeciwciała wiążące 

komplement wywołują większe uszkodzenie)

• Ilości

 zdeponowanych przeciwciał

background image

Typy morfologiczne uszkodzenia 

Typy morfologiczne uszkodzenia 

kn

kn

Zmiany minimalne

Zmiany minimalne

FSGN

FSGN

Mezangialne kzn, mezangialno-rozplemowe kzn 

Mezangialne kzn, mezangialno-rozplemowe kzn 

     

     

(m.in. nefropatia IgA)

(m.in. nefropatia IgA)

Błoniasto-rozplemowe kzn

Błoniasto-rozplemowe kzn

B

B

łoniaste kzn

łoniaste kzn

Zapalenie kłębuszk

Zapalenie kłębuszk

ó

ó

w nerkowych z p

w nerkowych z p

ó

ó

łksiężycami

łksiężycami

background image

Zmiany minimalne

Zmiany minimalne

Etiologia nieznana, limfocyty T wytwarzaj

Etiologia nieznana, limfocyty T wytwarzaj

ą rozpuszczalny 

ą rozpuszczalny 

czynnik

czynnik

, k

, k

t

t

ó

ó

ry indukuje uszkodzenie

ry indukuje uszkodzenie

Bez depozyt

Bez depozyt

ó

ó

w immunoglobulin, dopełniacza, przeb

w immunoglobulin, dopełniacza, przeb

ie

ie

g z/lub bez 

g z/lub bez 

zapalenia tkanki śr

zapalenia tkanki śr

ó

ó

dmiąższowej

dmiąższowej

Zlanie wypustek stopowatych podocyt

Zlanie wypustek stopowatych podocyt

ó

ó

w w ME

w w ME

Dobra odpowiedź na glikokortykosterydy

Dobra odpowiedź na glikokortykosterydy

Wzrost wydalania z moczem cząsteczki CD80 w okresie choroby, 

Wzrost wydalania z moczem cząsteczki CD80 w okresie choroby, 

    

    

      

      

zaostrzenia, spadek w okresie remisji (w  FSGS bez zmian 

zaostrzenia, spadek w okresie remisji (w  FSGS bez zmian 

      

      

w ekspresji CD80) 

w ekspresji CD80) 

background image
background image
background image
background image
background image

Mutacje białek błony szczeliny 

Mutacje białek błony szczeliny 

podocytów

podocytów

 

• Mutacje NHPS1

 - koduje nefrynę, zespół fiński, wrodzony, 

autosomalnie, recesywnie, histologicznie przypomina MCD

• Mutacje NHPS2

 - koduje podocynę, sterydooprony FSGN u 

dzieci autosomalnie, recesywnie

• Mutacja ACTN4

 - koduje cytoplazmatyczne białko podocyta 

alfa-aktyninę 4 - FSGN autosomalny dominujący u dzieci i 

dorosłych

• Mutacja TRPC6

 - koduje kanał kationowy na podocytach

• Mutacja CD2AP

 - cytoplazmatyczne białko wiążące, 

oddziaływuje na nefrynę/podocynę, krytyczna dla 
przepuszczalności błony szczelinowej

 

background image
background image
background image
background image

B

B

łoniaste kzn

łoniaste kzn

U 70% chorych wykryto autoprzeciwciało (IgG4) przeciwko receptorowi tymu M 

U 70% chorych wykryto autoprzeciwciało (IgG4) przeciwko receptorowi tymu M 

dla fosfolipazy A2 (białko zlokalizowane w podocytach) - pojawiają się w okresie 

dla fosfolipazy A2 (białko zlokalizowane w podocytach) - pojawiają się w okresie 

zaostrzenia, zanikają w remisji - w diagnostyce, monitorowaniu leczenia, 

zaostrzenia, zanikają w remisji - w diagnostyce, monitorowaniu leczenia, 

zagrożeniu nawrotem

zagrożeniu nawrotem

Wrodzona błoniasta nefropatia: alloprzeciwcia

Wrodzona błoniasta nefropatia: alloprzeciwcia

ła p/ko 

ła p/ko 

NEP- neutralna 

NEP- neutralna 

endopeptydaza u noowrodkóq urodoznych przez matki z genetycznie 

endopeptydaza u noowrodkóq urodoznych przez matki z genetycznie 

uwarunkowanym brakiem NEP (doniesienia o tych przeciwciałach również w 

uwarunkowanym brakiem NEP (doniesienia o tych przeciwciałach również w 

pierwotnej błoniastej nefropatii

pierwotnej błoniastej nefropatii

U zwierząt, Heyman nephritis: megalina), niskie powinowactwo kompleks

U zwierząt, Heyman nephritis: megalina), niskie powinowactwo kompleks

ó

ó

immunologicznych - dysocjacja kompleks

immunologicznych - dysocjacja kompleks

ó

ó

w, a następnie ponowne ich połącznie 

w, a następnie ponowne ich połącznie 

w przetrzeni podnabłonkowej

w przetrzeni podnabłonkowej

In situ, C5b-C9, brak komórek zapalnych (depozyty niedost

In situ, C5b-C9, brak komórek zapalnych (depozyty niedost

ępne dla kom

ępne dla kom

ó

ó

rek 

rek 

krążących, neutrofil

krążących, neutrofil

ó

ó

w, makrofag

w, makrofag

ó

ó

w)

w)

Antygen, kationowy ładunek elektryczny, najpierw lokalizacja w ścianie kapilar 

Antygen, kationowy ładunek elektryczny, najpierw lokalizacja w ścianie kapilar 

poprzez wiązanie się z anionowymi proteoglikanami siarczanu heparanu w GBM, 

poprzez wiązanie się z anionowymi proteoglikanami siarczanu heparanu w GBM, 

sialoproteinami (kom

sialoproteinami (kom

ó

ó

rki śr

rki śr

ó

ó

dbłonka, nabłonka)

dbłonka, nabłonka)

Uszkodzenie błony p

Uszkodzenie błony p

ó

ó

łprzepuszczalnej 

łprzepuszczalnej 

 białkomocz

 białkomocz

Wt

Wt

ó

ó

rne do HBV, nowotwory, SLE,  leki: NLPZ, sole złota

rne do HBV, nowotwory, SLE,  leki: NLPZ, sole złota

background image
background image

Błoniasto-rozplemowe kzn

Typ 1 - idiopatyczne, hipokomplementemia, 

Typ 1 - idiopatyczne, hipokomplementemia, 

krioglobulinemia (HCV), kompleksy pod

krioglobulinemia (HCV), kompleksy pod

śr

śr

ó

ó

dbłonkowo, 

dbłonkowo, 

podnabłonkowo

podnabłonkowo

Typ 2 - choroba gęstych depozyt

Typ 2 - choroba gęstych depozyt

ó

ó

w, niezwiązane z HCV, 

w, niezwiązane z HCV, 

krioglobulinemią, etiologia nieznana

krioglobulinemią, etiologia nieznana

Typ 3 -  postać mieszana

Typ 3 -  postać mieszana

background image
background image

Poinfekcyjne kzn

Poinfekcyjne kzn

W większości rozplemowe kzn z odkładaniem się kompleksów 

immunologicznych

Patogeneza, patofizjologia

     popaciorkowcowe - paciorkowiec z grupy A, antygeny: receptor 

plazminowy (dehydrogenaza 3-fosforogliceroaldehydu [GAPDH]), 

prekursor egzotoksyny B/zymogen (kationowy) wiąże się z błoną 

podstawną in situ,  inne bakterie, wirusy, grzyby

• Uszkodzenie kłębuszka jest konsekwencją odpowiedzi zapalnej na 

obecność komplesków immunologicznych, które zawierają 

antygeny drobnoustrojów w mezangium, w ścianach kapilar

Charakterystyczne cechy

Okres latencji (1-3 tygodnie po infekcji, hipokomplementemia, 

głównie C3, 95% samoistna remisja

• Leczenie: prewencja, antybiotyk

background image

Gwa

Gwa

łtownie postępujące kzn

łtownie postępujące kzn

Utrata fibryny poprzez ścianę kapilar powoduje ciężkie uszkodzenie kapilar, 

Utrata fibryny poprzez ścianę kapilar powoduje ciężkie uszkodzenie kapilar, 

obecne półksiężyce (rozplem komórek nabłonka ściennego, makrofagi)

obecne półksiężyce (rozplem komórek nabłonka ściennego, makrofagi)

Związane z anty-GBM (20%) wytworzenie autoprzeciwciał IgG do antygenu, którym 

Związane z anty-GBM (20%) wytworzenie autoprzeciwciał IgG do antygenu, którym 

jest łańcuch alfa 3 kolagenu typu 4w błonie pods

jest łańcuch alfa 3 kolagenu typu 4w błonie pods

ta

ta

wnej kłębuszka. Linijne złogi. 

wnej kłębuszka. Linijne złogi. 

Czynnik etiologiczny nieznany (wirus grypy?), częściej HLA DR 2, B7

Czynnik etiologiczny nieznany (wirus grypy?), częściej HLA DR 2, B7

Związane z obecnością złogów kompleksów immunologicznych (40%) - pierwotne: 

Związane z obecnością złogów kompleksów immunologicznych (40%) - pierwotne: 

poinfekcyjne, nefropatia IgA, układowe: SLE, zespół Schoenlaina-Henocha

poinfekcyjne, nefropatia IgA, układowe: SLE, zespół Schoenlaina-Henocha

Bez depozytów kompleksów immunologicznych (40%) -  obecne ANCA: IgG, 

Bez depozytów kompleksów immunologicznych (40%) -  obecne ANCA: IgG, 

rzadziej IgA, IgM: (wiążą się też z śródbłonkiem naczyń) po pobudzeniu 

rzadziej IgA, IgM: (wiążą się też z śródbłonkiem naczyń) po pobudzeniu 

neutrofilów IL-4 , TNF-alfa następuje translokacja ziarnistości cytoplazmatycznych 

neutrofilów IL-4 , TNF-alfa następuje translokacja ziarnistości cytoplazmatycznych 

neutrofilów na powierzchnię neutrofilów: pierwotne, układowe (

neutrofilów na powierzchnię neutrofilów: pierwotne, układowe (mikroskopowe 

mikroskopowe 

zapalenie naczyń

zapalenie naczyń

: pANCA

pANCA

 - p/ko mieloperoksydazie, elastazie, laktoferazie, 

 - p/ko mieloperoksydazie, elastazie, laktoferazie, 

katepsynie; 

katepsynie; ziarniniak Wegenera: cANCA

ziarniniak Wegenera: cANCA

  - p/ko proteinazie , z. Churg Straussa

  - p/ko proteinazie , z. Churg Straussa

 

 

background image
background image

Leczenie kzn

Leczenie kzn

Glikokortykosteroidy

Glikokortykosteroidy

Cyklofosfamid

Cyklofosfamid

Azatiopryna

Azatiopryna

Chlorambucil

Chlorambucil

Inhibitory kalcineuryny (Cycklosporyna A, takrolimus)

Inhibitory kalcineuryny (Cycklosporyna A, takrolimus)

Mykofenolan mofetilu

Mykofenolan mofetilu

, mykofenolan sodu

, mykofenolan sodu

Przeciwciała monoklonalne

Przeciwciała monoklonalne

 humanizowane

 humanizowane

Wysokie dawki immunoglobulin

Wysokie dawki immunoglobulin

Plazmaferezy

Plazmaferezy

Oleje rybne (kwasy omega 3 tłuszczowe)

Oleje rybne (kwasy omega 3 tłuszczowe)


Document Outline