Prawo Dastre-
Prawo Dastre-
Morata
Morata
w odniesieniu do
w odniesieniu do
schorzeń
schorzeń
endokrynologicznyc
endokrynologicznyc
h
h
Prawo Dastre-
Prawo Dastre-
Morata
Morata
w odniesieniu do
w odniesieniu do
schorzeń
schorzeń
endokrynologicznyc
endokrynologicznyc
h
h
Prawo Dastre-Morata
Prawo Dastre-Morata
•
Bodźce termiczne działając na duże
Bodźce termiczne działając na duże
powierzchnie skóry powodują
powierzchnie skóry powodują
przeciwne do naczyń skóry
przeciwne do naczyń skóry
zachowanie się dużych naczyń: klatki
zachowanie się dużych naczyń: klatki
piersiowej i jamy brzusznej.
piersiowej i jamy brzusznej.
•
Mówi o stosowaniu odpowiednich
Mówi o stosowaniu odpowiednich
temperatur w zależności od
temperatur w zależności od
posiadanych jednostek chorobowych.
posiadanych jednostek chorobowych.
Leczenie ciepłem
Leczenie ciepłem
•
polega na dostarczeniu organizmowi energii
polega na dostarczeniu organizmowi energii
cieplnej, głównie drogą przewodzenia i
cieplnej, głównie drogą przewodzenia i
przenoszenia. Odczyn miejscowy polega na
przenoszenia. Odczyn miejscowy polega na
rozszerzeniu naczyń krwionośnych i limfatyczych
rozszerzeniu naczyń krwionośnych i limfatyczych
skóry.
skóry.
•
Zgodnie z prawem Dastre-Morata bodziec cieplny
Zgodnie z prawem Dastre-Morata bodziec cieplny
działając na duże powierzchnie skóry rozszerza
działając na duże powierzchnie skóry rozszerza
powierzchniowe, a zwęża zaś naczynia klatki
powierzchniowe, a zwęża zaś naczynia klatki
piersiowej i jamy brzusznej. Regule tej nie
piersiowej i jamy brzusznej. Regule tej nie
podlegają naczynia krwionośne nerek, śledziony i
podlegają naczynia krwionośne nerek, śledziony i
mózgu, które zachowują się jak naczynia
mózgu, które zachowują się jak naczynia
powierzchowne skóry.
powierzchowne skóry.
Wskazania do leczenia
Wskazania do leczenia
ciepłem
ciepłem
•
W chorobach narządu ruchu (ścięgna, mięśnie,
W chorobach narządu ruchu (ścięgna, mięśnie,
torebki stawowe)
torebki stawowe)
•
Stany zapalne bakteryjne
Stany zapalne bakteryjne
•
Choroby reumatyczne
Choroby reumatyczne
•
Choroby układu nerwowego (zapalenia nerwów,
Choroby układu nerwowego (zapalenia nerwów,
niedowłady spastyczne)
niedowłady spastyczne)
•
Choroby układu oddechowego (nieżyt oskrzeli)
Choroby układu oddechowego (nieżyt oskrzeli)
•
Choroby układu pokarmowego
Choroby układu pokarmowego
•
Zapalenie pęcherza moczowego
Zapalenie pęcherza moczowego
•
Niektóre choroby skóry (łuszczyca, trądzik)
Niektóre choroby skóry (łuszczyca, trądzik)
Przeciwwskazania do
Przeciwwskazania do
leczenia ciepłem
leczenia ciepłem
•
Choroby psychiczne
Choroby psychiczne
•
Padaczka
Padaczka
•
Zaawansowana choroba nadciśnieniowa
Zaawansowana choroba nadciśnieniowa
•
Niewydolność krążenia
Niewydolność krążenia
•
Zaawansowana miażdżyca tętnic
Zaawansowana miażdżyca tętnic
•
Gruźlica
Gruźlica
•
Cukrzyca
Cukrzyca
•
Nowotwory złośliwe
Nowotwory złośliwe
•
Choroba wrzodowa
Choroba wrzodowa
•
Fotodermatozy – uczulenie na światło
Fotodermatozy – uczulenie na światło
•
Ostrożnie w wieku starczym
Ostrożnie w wieku starczym
Niepożądane działanie
Niepożądane działanie
ciepła
ciepła
•
Uczynnia utajone infekcje
Uczynnia utajone infekcje
•
Wzmaga działanie istniejących infekcji i
Wzmaga działanie istniejących infekcji i
zapaleń
zapaleń
•
Zwiększa przepuszczalność naczyń
Zwiększa przepuszczalność naczyń
(obrzęki)
(obrzęki)
•
Zakłóca czynność serca i układu krążenia
Zakłóca czynność serca i układu krążenia
Kąpiele ciepłe
Kąpiele ciepłe
•
W skutek opróżnienia magazynów tkankowych, zwiększa się
W skutek opróżnienia magazynów tkankowych, zwiększa się
objętość krwi krążącej
objętość krwi krążącej
•
Czynność serca ulega przyspieszeniu
Czynność serca ulega przyspieszeniu
•
Objętość wyrzutowa i pojemność minutowa serca zwiększają się
Objętość wyrzutowa i pojemność minutowa serca zwiększają się
•
Ciśnienie rozkurczowe serca obniża się nieco więcej niż
Ciśnienie rozkurczowe serca obniża się nieco więcej niż
ciśnienie skurczowe
ciśnienie skurczowe
•
Przepływ krwi przez tkanki wielokrotnie zwiększa się
Przepływ krwi przez tkanki wielokrotnie zwiększa się
•
Krew w żyłach powierzchniowych jest lepiej nasycona tlenem i
Krew w żyłach powierzchniowych jest lepiej nasycona tlenem i
zawiera mniej CO2, zbliżając się pod tym względem do krwi
zawiera mniej CO2, zbliżając się pod tym względem do krwi
tętniczej
tętniczej
•
Obciążenie układu krążenia do temperatury
Obciążenie układu krążenia do temperatury
30 C
30 C
jest podobne
jest podobne
do obciążenia układu krążenia wysiłkiem polegającym na
do obciążenia układu krążenia wysiłkiem polegającym na
chodzeniu po równej płaszczyźnie
chodzeniu po równej płaszczyźnie
Kąpiele gorące
Kąpiele gorące
•
Czynność serca ulega przyspieszeniu
Czynność serca ulega przyspieszeniu
•
Objętość wyrzutowa zmniejsza się na wskutek zmniejszonego
Objętość wyrzutowa zmniejsza się na wskutek zmniejszonego
wypełniania komór
wypełniania komór
•
Ciśnienie skurczowe ulega podwyższeniu w większym stopniu
Ciśnienie skurczowe ulega podwyższeniu w większym stopniu
niż ciśnienie rozkurczowe
niż ciśnienie rozkurczowe
•
Obciążenie serca zwiększa się progresywnie przy czym
Obciążenie serca zwiększa się progresywnie przy czym
działanie indywidualnych czynników może dodatkowo
działanie indywidualnych czynników może dodatkowo
wpływać niekorzystnie na sprężystość ścian naczyń
wpływać niekorzystnie na sprężystość ścian naczyń
krwionośnych
krwionośnych
•
Przy dłużej trwających kąpielach dochodzi do zmniejszenia
Przy dłużej trwających kąpielach dochodzi do zmniejszenia
objętości wyrzutowej serca i zwiększenia zużycia tlenu przez
objętości wyrzutowej serca i zwiększenia zużycia tlenu przez
tkanki, towarzyszy temu niepokój
tkanki, towarzyszy temu niepokój
•
Zaczyna się niewydolność krążeniowa przy czym następuje
Zaczyna się niewydolność krążeniowa przy czym następuje
kompensacyjny wzrost oporu obwodowego
kompensacyjny wzrost oporu obwodowego
Reakcja organizmu na
Reakcja organizmu na
kąpiel ciepłą
kąpiel ciepłą
•
naczynia krwionośne
naczynia krwionośne
powierzchowne
powierzchowne
•
Naczynia krwionośne głębokie
Naczynia krwionośne głębokie
•
Akcja serca
Akcja serca
•
Ciśnienie krwi
Ciśnienie krwi
•
Układ oddechowy
Układ oddechowy
•
Układ nerwowy
Układ nerwowy
•
Nerki
Nerki
•
Wydzielanie potu
Wydzielanie potu
•
Gruczoły układu pokarmowego
Gruczoły układu pokarmowego
•
Mięśnie szkieletowe
Mięśnie szkieletowe
•
Przemiana materii
Przemiana materii
•
Skład krwi
Skład krwi
•
Rozszerzenie naczyń skórnych i
Rozszerzenie naczyń skórnych i
podskórnych
podskórnych
•
Zgodnie z prawem Dastre-
Zgodnie z prawem Dastre-
Morata
Morata
•
przyspieszenie
przyspieszenie
•
Spadek
Spadek
•
Przyspieszenie i spłycenie
Przyspieszenie i spłycenie
oddechu
oddechu
•
Obniżenie pobudliwości
Obniżenie pobudliwości
•
Wzrost czynności wydzielniczej
Wzrost czynności wydzielniczej
•
Wzrost
Wzrost
•
Wzrost czynności
Wzrost czynności
•
Spadek napięcia
Spadek napięcia
•
Nieznaczne wzmożenie
Nieznaczne wzmożenie
•
Bez zmian
Bez zmian
Leczenie zimnem
Leczenie zimnem
powoduje:
powoduje:
•
Miejscowe obniżenie temperatury skóry
Miejscowe obniżenie temperatury skóry
i tkanek głębiej położonych
i tkanek głębiej położonych
•
Oziębienie ustroju przez oddziaływanie
Oziębienie ustroju przez oddziaływanie
na ośrodkowy układ nerwowy
na ośrodkowy układ nerwowy
•
Ustąpienie dolegliwości bólowych
Ustąpienie dolegliwości bólowych
•
Wywołanie i wykorzystanie
Wywołanie i wykorzystanie
fizjologicznych reakcji na zimno
fizjologicznych reakcji na zimno
•
Ułatwienie leczenia ruchem
Ułatwienie leczenia ruchem
Wskazania do zimna
Wskazania do zimna
•
Ostre stany zapalne
Ostre stany zapalne
•
Przewlekłe stany zapalne (RZS, ZZSK)
Przewlekłe stany zapalne (RZS, ZZSK)
•
Obrzęki pourazowe
Obrzęki pourazowe
•
Stany zapalne tkanek miękkich okołostawowych
Stany zapalne tkanek miękkich okołostawowych
•
Zwyrodnienie chrząstki okołostawowej
Zwyrodnienie chrząstki okołostawowej
•
Liszaj rumieniowaty, łuszczycowe zapalenie
Liszaj rumieniowaty, łuszczycowe zapalenie
stawów
stawów
•
Zespoły bólowe
Zespoły bólowe
•
Przykurcze, spastyczność
Przykurcze, spastyczność
Przeciwwskazania do
Przeciwwskazania do
zimna
zimna
•
Odmrożenia
Odmrożenia
•
Zaburzenia czucia powierzchownego
Zaburzenia czucia powierzchownego
•
Porażenie błony mięśniowej ścian
Porażenie błony mięśniowej ścian
naczyń krwionośnych
naczyń krwionośnych
•
Zaburzenia mikrokrążenia
Zaburzenia mikrokrążenia
•
Urazy otwarte
Urazy otwarte
•
Nadwrażliwość na zimno
Nadwrażliwość na zimno
Niepożądane działania
Niepożądane działania
zimna
zimna
•
Zbyt długo utrzymuje się
Zbyt długo utrzymuje się
niedokrwienie tkanek
niedokrwienie tkanek
•
Długotrwałe ochłodzenia mięśni
Długotrwałe ochłodzenia mięśni
•
Wzrost lepkości mazi stawowej
Wzrost lepkości mazi stawowej
•
Nieprawidłowe odczyny mogą
Nieprawidłowe odczyny mogą
wystąpić u osób ze zmianami
wystąpić u osób ze zmianami
chorobowymi naczyń
chorobowymi naczyń
krwionośnych,
krwionośnych,
niedokrwistością,
niedokrwistością,
zamarzniętych,
zamarzniętych,
zdenerwowanych i osłabionych.
zdenerwowanych i osłabionych.
Zimne kąpiele
Zimne kąpiele
•
Zmniejsza się objętość krwi krążącej na wskutek ich
Zmniejsza się objętość krwi krążącej na wskutek ich
wypełnienia
wypełnienia
•
Wzrost ciśnienia rozkurczowego, w mniejszym
Wzrost ciśnienia rozkurczowego, w mniejszym
stopniu skurczowego
stopniu skurczowego
•
Zmniejszenie szybkości przepływu krwi
Zmniejszenie szybkości przepływu krwi
•
Przepływ krwi przez tkanki zmniejsza się kilkakrotnie
Przepływ krwi przez tkanki zmniejsza się kilkakrotnie
•
Krew w żyłach powierzchniowych jest nasycona CO2
Krew w żyłach powierzchniowych jest nasycona CO2
i zawiera mniej O2
i zawiera mniej O2
•
Obciążenie serca pracą zwiększa się znacznie
Obciążenie serca pracą zwiększa się znacznie
wskutek włączenia mechanizmów
wskutek włączenia mechanizmów
termoregulacyjnych
termoregulacyjnych
Reakcje organizmu na
Reakcje organizmu na
zimno
zimno
I faza
I faza
- reakcje sterowane przez autonomiczny układ
- reakcje sterowane przez autonomiczny układ
współczulny, są to reakcje obronne przed utratą ciepła
współczulny, są to reakcje obronne przed utratą ciepła
-
Zwężenie naczyń krwionośnych, zmniejsza przepływ krwi
Zwężenie naczyń krwionośnych, zmniejsza przepływ krwi
-
Gorsze zaopatrzenie tkanek w tlen w procesie przemiany
Gorsze zaopatrzenie tkanek w tlen w procesie przemiany
materii i powoduje lokalne zmniejszenie poziomu
materii i powoduje lokalne zmniejszenie poziomu
procesów metabolicznych
procesów metabolicznych
II faza
II faza
– następuje bardzo szybko
– następuje bardzo szybko
-rozszerzenie naczyń krwionośnych w skórze, a gra
-rozszerzenie naczyń krwionośnych w skórze, a gra
naczyniowa jest prawidłowa stwierdza się falowe
naczyniowa jest prawidłowa stwierdza się falowe
zwężenia i rozszerzenia naczyń krwionośnych - fale
zwężenia i rozszerzenia naczyń krwionośnych - fale
Lewisa, które mogą powodować wzrost temp. o około 8
Lewisa, które mogą powodować wzrost temp. o około 8
stopni w tkankach części korowej.
stopni w tkankach części korowej.
•
Zmiany naczynioruchowe występujące w
Zmiany naczynioruchowe występujące w
skórze pod wpływem bodźców
skórze pod wpływem bodźców
termicznych wyrównywane są
termicznych wyrównywane są
antagonistycznymi odruchowymi
antagonistycznymi odruchowymi
reakcjami naczynioruchowymi
reakcjami naczynioruchowymi
zachodzącymi przede wszystkim w
zachodzącymi przede wszystkim w
obrębie części rdzennej ciała. Z pewnymi
obrębie części rdzennej ciała. Z pewnymi
ograniczeniami można przyjąć za nadal
ograniczeniami można przyjąć za nadal
słuszne prawo Dastre-Morata, według
słuszne prawo Dastre-Morata, według
którego światło naczyń krwionośnych
którego światło naczyń krwionośnych
trzew zachowuje się antagonistycznie w
trzew zachowuje się antagonistycznie w
stosunku do stanu światła naczyń skóry.
stosunku do stanu światła naczyń skóry.
•
Oprócz odruchowych reakcji
Oprócz odruchowych reakcji
naczynioruchowych dużą role w
naczynioruchowych dużą role w
kompensacji przesunięć krwi w
kompensacji przesunięć krwi w
obrębie układu krążenia
obrębie układu krążenia
zachodzących pod wpływem
zachodzących pod wpływem
bodźców termicznych odgrywają
bodźców termicznych odgrywają
równocześnie występujące zmiany
równocześnie występujące zmiany
objętości krwi krążącej.
objętości krwi krążącej.
•
W okresie rozszerzenia naczyń
W okresie rozszerzenia naczyń
obwodowych podczas zabiegów
obwodowych podczas zabiegów
wodoleczniczych następuje na ogół
wodoleczniczych następuje na ogół
spadek ciśnienia tętniczego, a w
spadek ciśnienia tętniczego, a w
czasie ich zwężenia wzrasta.
czasie ich zwężenia wzrasta.
•
Opór obwodowy zmniejsza się tym
Opór obwodowy zmniejsza się tym
więcej, im wyższa jest temperatura
więcej, im wyższa jest temperatura
kąpieli podczas gdy w zimnych się
kąpieli podczas gdy w zimnych się
zwiększa.
zwiększa.
Prawo Dastre-Morata
Prawo Dastre-Morata
•
To przemieszczenie krwi wyzwala
To przemieszczenie krwi wyzwala
również mechanizmy adaptacyjne w
również mechanizmy adaptacyjne w
narządach wewnętrznych: zwiększa
narządach wewnętrznych: zwiększa
się liczba krwinek czerwonych,
się liczba krwinek czerwonych,
liczba czynnych naczyń włosowatych
liczba czynnych naczyń włosowatych
w mięśniach i naczyniach
w mięśniach i naczyniach
wewnętrznych.
wewnętrznych.
Działanie sauny na ustrój
Działanie sauny na ustrój
FAZA NAGRZEWANIA
FAZA NAGRZEWANIA
*
*
skóra
skóra
- zwiększone wydzielanie potu
- zwiększone wydzielanie potu
-
Wydalanie sodu, chloru, potasu, kwasu moczowego, mocznika i innych
Wydalanie sodu, chloru, potasu, kwasu moczowego, mocznika i innych
produktów przemiany materii z potem
produktów przemiany materii z potem
*
*
układ oddechowy
układ oddechowy
-
Przyspiesza oddychanie do 24-36 oddech/min.
Przyspiesza oddychanie do 24-36 oddech/min.
-
Zwiększa się pojemność życiowa płuc i minutowa pojemność
Zwiększa się pojemność życiowa płuc i minutowa pojemność
oddechowa
oddechowa
-
Zwiększa się wydzielanie gruczołów błony śluzowej dróg oddechowych
Zwiększa się wydzielanie gruczołów błony śluzowej dróg oddechowych
-
Zmniejsza się napięcie mięśni gładkich oskrzeli – zmniejsza opory
Zmniejsza się napięcie mięśni gładkich oskrzeli – zmniejsza opory
oddechowe
oddechowe
*
*
nerki
nerki
– ma wpływ na czynności wydzielnicze
– ma wpływ na czynności wydzielnicze
*
*
nadnercza
nadnercza
-
Zwiększa wydzielanie kortyzolu
Zwiększa wydzielanie kortyzolu
-
Zwiększa wydolność wysiłkową
Zwiększa wydolność wysiłkową
Działanie sauny na ustrój
Działanie sauny na ustrój
*
*
układ krążenia
układ krążenia
- znaczne rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry zgodnie z prawem
- znaczne rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry zgodnie z prawem
Dastre-Morata i zwężenie ich wewnątrz ciała, krew przemieszcza się na
Dastre-Morata i zwężenie ich wewnątrz ciała, krew przemieszcza się na
obwód
obwód
-
Upośledzenie ukrwienia i dostawy tlenu do tkanek i narządów głębiej
Upośledzenie ukrwienia i dostawy tlenu do tkanek i narządów głębiej
położonych
położonych
-
Zwiększenie liczby krwinek czerwonych
Zwiększenie liczby krwinek czerwonych
-
Usprawnienie gospodarki tlenowej
Usprawnienie gospodarki tlenowej
-
Zwiększenie liczby czynnych naczyń włosowatych w narządach
Zwiększenie liczby czynnych naczyń włosowatych w narządach
wewnętrznych i mięśniach
wewnętrznych i mięśniach
-
Częstość akcji serca wzrasta do 100-120/min.
Częstość akcji serca wzrasta do 100-120/min.
-
Zwiększa się pojemność minutowa i prędkość przepływu krwi w
Zwiększa się pojemność minutowa i prędkość przepływu krwi w
naczyniach
naczyniach
-
Opory obwodowego krążenia ulegają zmniejszeniu z powodu rozszerzenia
Opory obwodowego krążenia ulegają zmniejszeniu z powodu rozszerzenia
napięć naczyń obwodowych i otwarcie połączeń żylno-tętniczych
napięć naczyń obwodowych i otwarcie połączeń żylno-tętniczych
-
Ciśnienie krwi zwiększa się poprzez obniżenie ciśnienia rozkurczowego
Ciśnienie krwi zwiększa się poprzez obniżenie ciśnienia rozkurczowego
-
Podwyższenie ciśnienia skurczowego krwi przy długim byciu w saunie
Podwyższenie ciśnienia skurczowego krwi przy długim byciu w saunie
Działanie sauny na ustrój
Działanie sauny na ustrój
FAZA OCHŁADZANIA
FAZA OCHŁADZANIA
- zmniejsza częstotliwość akcji serca
- zmniejsza częstotliwość akcji serca
- Zwiększa ciśnienie rozkurczowe krwi
- Zwiększa ciśnienie rozkurczowe krwi
Wskazania do sauny
Wskazania do sauny
•
Atrakcyjność
Atrakcyjność
•
Łatwość dawkowania termicznego
Łatwość dawkowania termicznego
•
Pielęgnacja ciała
Pielęgnacja ciała
•
Odprężenie
Odprężenie
•
Odpoczynek po intensywnych wysiłkach fizycznych
Odpoczynek po intensywnych wysiłkach fizycznych
•
Zwiększanie wydolności organizmu
Zwiększanie wydolności organizmu
•
Przewlekłe schorzenia gośćcowe
Przewlekłe schorzenia gośćcowe
•
Zwyrodnienia stawów
Zwyrodnienia stawów
•
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze
•
Stany pourazowe narządu ruchu
Stany pourazowe narządu ruchu
•
Choroby skóry – trądzik
Choroby skóry – trądzik
•
Przewlekłe stany zapalne narządów rodnych
Przewlekłe stany zapalne narządów rodnych
Przeciwwskazania do
Przeciwwskazania do
sauny
sauny
•
Ostre i przewlekłe choroby zakaźne
Ostre i przewlekłe choroby zakaźne
•
Ostre choroby gorączkowe – przeziębienie
Ostre choroby gorączkowe – przeziębienie
•
Skłonność do krwawień
Skłonność do krwawień
•
schorzenia przewlekłe – gruźlica, nowotwory, choroby nerek,
schorzenia przewlekłe – gruźlica, nowotwory, choroby nerek,
wątroby i niedokrwistość
wątroby i niedokrwistość
•
Niektóre choroby skóry
Niektóre choroby skóry
•
Ciąża
Ciąża
•
Padaczka i stany psychotyczne
Padaczka i stany psychotyczne
•
Jaskra
Jaskra
•
Zaburzenia wydzielania wewnętrznego tj. nadczynność gruczołu
Zaburzenia wydzielania wewnętrznego tj. nadczynność gruczołu
tarczowego, obrzęk śluzowaty, niedomoga kory nadnerczy
tarczowego, obrzęk śluzowaty, niedomoga kory nadnerczy
•
Choroby krążeniowe tj. stabilna i niestabilna choroba wieńcowa,
Choroby krążeniowe tj. stabilna i niestabilna choroba wieńcowa,
stany po zawale, stany po wylewach krwawych, miażdżyca,
stany po zawale, stany po wylewach krwawych, miażdżyca,
zakrzepowe zapalenie żył, zrostowe schorzenia naczyń
zakrzepowe zapalenie żył, zrostowe schorzenia naczyń
krwionośnych
krwionośnych
•
Alkoholizm i narkomania
Alkoholizm i narkomania
Hormony gruczołów
Hormony gruczołów
dokrewnych
dokrewnych
•
Hormony podwzgórza
Hormony podwzgórza
•
Hormony przysadki
Hormony przysadki
•
Hormony kory nadnerczy
Hormony kory nadnerczy
•
Hormony gruczołu tarczowego
Hormony gruczołu tarczowego
•
Hormony przytarczyc
Hormony przytarczyc
•
Hormony trzustki
Hormony trzustki
Podwzgórze
Podwzgórze
produkuje hormony sterujące
produkuje hormony sterujące
przysadką
przysadką
•
Wazopresyna ADH
Wazopresyna ADH
–
–
hormon antydiuretyczny
hormon antydiuretyczny
,
,
powoduje zwrotną
powoduje zwrotną
resorbcję w nerkach i obkurcza mięśniówkę gładką naczyń
resorbcję w nerkach i obkurcza mięśniówkę gładką naczyń
krwionośnych
krwionośnych
•
Oksytocyna
Oksytocyna
– obkurcza mięśniówkę gładką przewodów
– obkurcza mięśniówkę gładką przewodów
wyprowadzających dróg mlekowych i szyjkę macicy podczas porodu i
wyprowadzających dróg mlekowych i szyjkę macicy podczas porodu i
w czasie stosunku
w czasie stosunku
•
Kortykoliberyna
Kortykoliberyna
– pobudza uwalnianie hormonu
– pobudza uwalnianie hormonu
adrenokortykotropowego
adrenokortykotropowego
•
Tyroliberyna
Tyroliberyna
– pobudza uwalnianie hormonu tyreotropowego
– pobudza uwalnianie hormonu tyreotropowego
•
Somatokrynina
Somatokrynina
– pobudza uwalnianie hormonu wzrostu
– pobudza uwalnianie hormonu wzrostu
•
Gonadoliberyna
Gonadoliberyna
– pobudza uwalnianie hormonów gonadotropowych
– pobudza uwalnianie hormonów gonadotropowych
•
Somatostatyna
Somatostatyna
– hamuje uwalnianie hormonu wzrostu
– hamuje uwalnianie hormonu wzrostu
•
Prolaktostatyna
Prolaktostatyna
– hamuje uwalnianie hormonu prolaktyny
– hamuje uwalnianie hormonu prolaktyny
Przysadka
Przysadka
dzieli się na trzy części:
dzieli się na trzy części:
•
Część gruczołowa :
Część gruczołowa :
- hormon wzrostu GH
- hormon wzrostu GH
- prolaktyna PRL
- prolaktyna PRL
- hormony tropowe:
- hormony tropowe:
* kortykotropowe ACTH – hormon
* kortykotropowe ACTH – hormon
adrenokortykotropowy
adrenokortykotropowy
* tyreotropowe TSH – hormon tyreotropowy
* tyreotropowe TSH – hormon tyreotropowy
* gonadotropowe FSH – hormon folikulotropowy
* gonadotropowe FSH – hormon folikulotropowy
i LH – luteinizujący
i LH – luteinizujący
•
Część pośrednia
Część pośrednia
–
–
hormon melanotropowy MSH
hormon melanotropowy MSH
•
Część tylna
Część tylna
•
GH
GH
bierze udział w syntezie białek, przemianie
bierze udział w syntezie białek, przemianie
węglowodanów, tłuszczów i mineralnej oraz
węglowodanów, tłuszczów i mineralnej oraz
transportuje aminokwasy do komórek
transportuje aminokwasy do komórek
•
PRL
PRL
wzmaga syntezę białek, jej wydzielanie jest
wzmaga syntezę białek, jej wydzielanie jest
hamowane przez dopamine (uwalniana z podwzgórza
hamowane przez dopamine (uwalniana z podwzgórza
do przysadki), wydziela się podczas snu, stresu,
do przysadki), wydziela się podczas snu, stresu,
wysiłku fizycznego i przed porodem
wysiłku fizycznego i przed porodem
•
ACTH
ACTH
stymuluje korą nadnerczy, jest wydzielana od
stymuluje korą nadnerczy, jest wydzielana od
zapotrzebowania organizmu
zapotrzebowania organizmu
•
TSH
TSH
pobudza tarczyce do wydzielania trójjodotyroniny
pobudza tarczyce do wydzielania trójjodotyroniny
T3 i tyroksyny T4
T3 i tyroksyny T4
•
LH
LH
reguluje estrogeny u kobiet i wpływa na rozwój
reguluje estrogeny u kobiet i wpływa na rozwój
tkanki śródmiąższowej jąder u mężczyzn
tkanki śródmiąższowej jąder u mężczyzn
•
FSH
FSH
pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych u
pobudza dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych u
kobiet oraz powiększa cewki nasienne i wytwarzanie
kobiet oraz powiększa cewki nasienne i wytwarzanie
nasienia
nasienia
•
Hormon melanotropowy – melanina
Hormon melanotropowy – melanina
–
–
zawiera rozmieszczenie barwnika w
zawiera rozmieszczenie barwnika w
ludzkiej skórze, ma wpływ na uwolnienie
ludzkiej skórze, ma wpływ na uwolnienie
kwasu tłuszczowego z tkanki tłuszczowej
kwasu tłuszczowego z tkanki tłuszczowej
•
Część tylna przysadki nie syntezuje
Część tylna przysadki nie syntezuje
swoich hormonów, przechodzą przez nią
swoich hormonów, przechodzą przez nią
hormony podwzgórza – wazopresyna i
hormony podwzgórza – wazopresyna i
oksytocyna
oksytocyna
Kora nadnerczy
Kora nadnerczy
•
Glikokortykoidy
Glikokortykoidy
: kortyzol, kortykosteron
: kortyzol, kortykosteron
podnoszą poziom glukozy we krwi, wpływają na
podnoszą poziom glukozy we krwi, wpływają na
przemianę białek, tłuszczy, węglowodanów,
przemianę białek, tłuszczy, węglowodanów,
zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, filtrują
zwiększają wydzielanie soku żołądkowego, filtrują
nerki
nerki
•
Mineralokortykoidy
Mineralokortykoidy
: aldosteron wydzielany przez
: aldosteron wydzielany przez
reniny, angiotensyny, wzrost stężenia potasu K+ i
reniny, angiotensyny, wzrost stężenia potasu K+ i
spadek stężenia sodu Na+; wzmaga zwrotną
spadek stężenia sodu Na+; wzmaga zwrotną
resorbcję sodu w nerkach i wydzielanie potasu
resorbcję sodu w nerkach i wydzielanie potasu
•
Androgeny
Androgeny
: DHEA – dehydroepiandrosteron
: DHEA – dehydroepiandrosteron
przyspiesza syntezę białek, rozwija II-rzędowe
przyspiesza syntezę białek, rozwija II-rzędowe
cechy płciowe męskie
cechy płciowe męskie
Tarczyca
Tarczyca
•
Hormony tarczycy:
Hormony tarczycy:
*T3 –
*T3 –
trójjodotyronina
trójjodotyronina
*T4 –
*T4 –
tetrajodotyronina - tyroksyna
tetrajodotyronina - tyroksyna
•
Zadania tarczycy:
Zadania tarczycy:
-
-
wychwytywanie jodu nieograniczonego i aminokwasu
wychwytywanie jodu nieograniczonego i aminokwasu
tyrozyny ze krwi
tyrozyny ze krwi
- synteza T3 i T4 wewnątrz komórek tarczycy
- synteza T3 i T4 wewnątrz komórek tarczycy
- magazynowanie T3 i T4 w pęcherzykach tarczycy
- magazynowanie T3 i T4 w pęcherzykach tarczycy
- uwalnianie do krwi T3 i T4 poprzez odłączenie do
- uwalnianie do krwi T3 i T4 poprzez odłączenie do
tyreoglobuliny
tyreoglobuliny
•
U dorosłego człowieka tarczyca
U dorosłego człowieka tarczyca
wydziela do krwi około 80ug na dobę
wydziela do krwi około 80ug na dobę
T4 i około 50ug T3, które wiążą się z
T4 i około 50ug T3, które wiążą się z
białkiem osocza tworząc tzw. Jod
białkiem osocza tworząc tzw. Jod
związany z białkiem PBI. 95% jodu
związany z białkiem PBI. 95% jodu
związanego z białkiem stanowi jod
związanego z białkiem stanowi jod
tyroksyny.
tyroksyny.
Tarczyca
Tarczyca
•
Czynniki
Czynniki
pobudzające
pobudzające
uwalnianie
uwalnianie
hormonów tarczycy:
hormonów tarczycy:
*THS – hormon tyreotropowy
*THS – hormon tyreotropowy
*TRS – tyreliberyna
*TRS – tyreliberyna
*obniżenie temp. otoczenia i
*obniżenie temp. otoczenia i
krwi płynącej przez
krwi płynącej przez
mózgowie
mózgowie
*wazopresyna
*wazopresyna
•
Czynniki hamujące
Czynniki hamujące
uwalnianie
uwalnianie
hormonów tarczycy:
hormonów tarczycy:
*podniesienie średniej temp.
*podniesienie średniej temp.
we krwi
we krwi
*niedobór jodu w pożywieniu
*niedobór jodu w pożywieniu
<20ug
<20ug
*nadmiar jodu w pożywieniu
*nadmiar jodu w pożywieniu
>500ug
>500ug
* substancje egzogenne
* substancje egzogenne
Kalcytonina
Kalcytonina
•
Hormon peptydowy wytwarzany w
Hormon peptydowy wytwarzany w
komórkach przypęcherzykowych
komórkach przypęcherzykowych
tarczycy, działa bezpośrednio na
tarczycy, działa bezpośrednio na
kości, obniża poziom wapnia we
kości, obniża poziom wapnia we
krwi, hamuje resorpcje wapnia w
krwi, hamuje resorpcje wapnia w
kościach
kościach
Gruczoły przytarczyczne
Gruczoły przytarczyczne
•
Parathormon
Parathormon
PTH wydzielany przez gruczoły
PTH wydzielany przez gruczoły
przytarczyczne, podnosi poziom wapnia we
przytarczyczne, podnosi poziom wapnia we
krwi, ma trzy punkty uchwytu:
krwi, ma trzy punkty uchwytu:
*kości – wzmaga resorpcje wapnia w kościach
*kości – wzmaga resorpcje wapnia w kościach
*nerki – wzmaga zwrotną resorpcje wapnia w
*nerki – wzmaga zwrotną resorpcje wapnia w
nerkach i wzmaga wydalanie fosforanu z
nerkach i wzmaga wydalanie fosforanu z
moczem
moczem
*przewód pokarmowy – stymuluje witaminę
*przewód pokarmowy – stymuluje witaminę
D3 i wzmaga resorpcje wapnia w przewodzie
D3 i wzmaga resorpcje wapnia w przewodzie
pokarmowym
pokarmowym
Wyspy trzustkowe
Wyspy trzustkowe
Langerhausa
Langerhausa
•
Komórki typu A
Komórki typu A
, wydzielają glukagon,
, wydzielają glukagon,
który podnosi poziom glukozy we krwi
który podnosi poziom glukozy we krwi
•
Komórki typu B
Komórki typu B
, wydzielają:
, wydzielają:
*insulinę – obniża poziom cukru we krwi
*insulinę – obniża poziom cukru we krwi
*amylinę – podnosi poziom cukru we krwi
*amylinę – podnosi poziom cukru we krwi
•
Komórki typu D
Komórki typu D
, wytwarza somatostatynę
, wytwarza somatostatynę
•
Komórki typu F
Komórki typu F
, wytwarzają polipeptyd
, wytwarzają polipeptyd
trzustkowy
trzustkowy
Insulina
Insulina
•
Jest jedynym hormonem obniżającym
Jest jedynym hormonem obniżającym
poziom glukozy we krwi, działa na
poziom glukozy we krwi, działa na
wszystkie komórki organizmu, a
wszystkie komórki organizmu, a
przede wszystkim na komórki tkanki
przede wszystkim na komórki tkanki
tłuszczowej, mięśniowej i wątroby.
tłuszczowej, mięśniowej i wątroby.
•
Wzmaga wychwyt glukozy przez
Wzmaga wychwyt glukozy przez
wątrobę i magazynowanie glikagenu.
wątrobę i magazynowanie glikagenu.
Czynniki pobudzające
Czynniki pobudzające
wydzielanie insuliny:
wydzielanie insuliny:
•
Wzrost glukozy we krwi
Wzrost glukozy we krwi
•
Sekretyna
Sekretyna
•
Glukagon
Glukagon
•
Impulsacja przewodzona przez nerw
Impulsacja przewodzona przez nerw
błędny
błędny
•
adrenalina
adrenalina
Działanie ciepła na
Działanie ciepła na
schorzenia
schorzenia
endokrynologiczne
endokrynologiczne
•
Astma oskrzelowa (układ oddechowy)
-zwęża naczynia krwionośne
-zwęża naczynia krwionośne
-zmniejsza przepływ krwi
-zmniejsza przepływ krwi
-krew jest nisko utlenowana
-krew jest nisko utlenowana
•
Nerki
Nerki
-rozszerzają się pod wpływem ciepła
-rozszerzają się pod wpływem ciepła
-krótkotrwałe działanie ciepła nasila pracę nerek
-krótkotrwałe działanie ciepła nasila pracę nerek
-długotrwałe działanie ciepła spowalnia pracę nerek
-długotrwałe działanie ciepła spowalnia pracę nerek
•
Choroba wrzodowa (nadkwaśność żołądka)
Choroba wrzodowa (nadkwaśność żołądka)
-wzmożony przepływ krwi
-wzmożony przepływ krwi
-wzmożone wydzielanie kwasu żołądkowego
-wzmożone wydzielanie kwasu żołądkowego
•
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy
-zwiększa produkcje hormonów T3, T4 i kalcytoniny
-zwiększa produkcje hormonów T3, T4 i kalcytoniny
-rozszerza naczynia powierzchowne zgodnie z prawem Dastre-Morata
-rozszerza naczynia powierzchowne zgodnie z prawem Dastre-Morata
•
Cukrzyca
Cukrzyca
-ciepło przyspiesza i poprawia wchłanianie insuliny, ponieważ zwiększa
-ciepło przyspiesza i poprawia wchłanianie insuliny, ponieważ zwiększa
ciepłotę miejsca aplikacji
ciepłotę miejsca aplikacji
Działanie zimna na
Działanie zimna na
schorzenia
schorzenia
endokrynologiczne
endokrynologiczne
•
Astma oskrzelowa
Astma oskrzelowa
-rozszerza naczynia krwionośne
-rozszerza naczynia krwionośne
-wzmaga przepływ krwi
-wzmaga przepływ krwi
-krew jest dobrze utlenowana
-krew jest dobrze utlenowana
•
Nerki
Nerki
-zwęża naczynia nerek
-zwęża naczynia nerek
-osłabia prace nerek
-osłabia prace nerek
•
Choroba wrzodowa
Choroba wrzodowa
-osłabia przepływ krwi
-osłabia przepływ krwi
-Zmniejsza wydzielanie kwasu żołądkowego
-Zmniejsza wydzielanie kwasu żołądkowego
•
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy
-zmniejsza produkcje hormonu T3, T4 i kalcytoniny
-zmniejsza produkcje hormonu T3, T4 i kalcytoniny
-zwęża naczynia powierzchowne zgodnie z prawem Dastre-
-zwęża naczynia powierzchowne zgodnie z prawem Dastre-
Morata
Morata