CHOROBY PRZEWODU
POKARMOWEGO
CHOROBY PRZEWODU
POKARMOWEGO
CHOROBY PRZEŁYKU
1. ACHALAZJA
Jest chorobą spowodowaną
pierwotnymi
zaburzeniami motoryki przełyku
Charakteryzuje się:
-
podwyższonym ciśnieniem spoczynkowym i
-
upośledzonym rozkurczem dolnego zwieracza
przełyku oraz
-
brakiem pierwotnej fali perystaltycznej trzonu
przełyku
Achalazja etiologia
Achalazja występuje najczęściej w wieku
30-60 lat
Etiologia nie jest do końca poznana
(czynniki autoimmunologiczne,
infekcyjne,środowiskowe, genetyczne)
Uważa się, że choroba jest spowodowana
uszkodzeniem i zmniejszeniem liczby
pozazwojowych neuronów splotu
Auerbacha
Achalazja- objawy kliniczne
Dysfagia
Zarzucanie treści pokarmowej do jamy
ustnej
Bóle w klatce piersiowej
Zgaga, przewlekły kaszel, krztuszenie się
Utrata masy ciała
Achalazja- badania
diagnostyczne
RTG przełyku po podaniu środka
cieniującego
Endoskopia z oceną hist - pat wycinka
błony śluzowej przełyku
Manometria przełyku
Achalazja- leczenie
Leczenie farmakologiczne
- leki zmniejszające napięcie dolnego
zwieracza przełyku, np. Nifedypina,
diazotan izosorbidu
Leczenie inwazyjne
- zabiegi mechanicznego poszerzania
przełyku lub
- leczenie operacyjne(kardiomiotomia
metodą Hellera)
CHOROBA REFLUKSOWA
PRZEŁYKU (ChRP)
ChRP to obecność typowych objawów
podmiotowych lub uszkodzenia błony
śluzowej przełyku spowodowanych
patologicznym zarzucaniem treści
żołądkowej do przełyku.
Przyczyny ChRP- zaburzenia czynności
motorycznej dolnego zwieracza przełyku,
zaburzenia opróżniania żołądka, otyłość,
ciąża.
Jest chorobą przewlekłą przebiegającą z
okresami remisji i zaostrzeń
ChRP- objawy kliniczne
Objawy typowe
- zgaga, puste odbijania,
cofanie się kwaśnej treści żołądkowej do
przełyku
Objawy wymagające szybkiej diagnostyki
endoskopowej(tzw
objawy alarmujące
)-
dysfagia, odynofagia, utrata masy ciała,
krwawienie z górnego odcinka przewodu
pokarmowego.
Objaw nietypowe
- chrypka poranna, suchy
kaszel,świszczący oddech, ból w klatce
piersiowej
ChRP- badania
dodatkowe
Endoskopia z oceną histpat wycinka
błony śluzowej przełyku
Amulatoryjne 24-godzinne
monitorowanie pH w przełyku („złoty
standard”)
Leczenie ChRP
Leczenie niefarmakologiczne
-
przyjmowanie posiłków najpóźniej 2-3h przed snem,
- zaprzestanie palenia papierosów,
- odpowiednia dieta,
- zmniejszenie masy ciała u chorych otyłych
Leczenie farmakologiczne
- leki hamujące wydzielanie kwasu solnego,
- leki zobojętniające kwas solny i osłaniające błonę śluzową
(związki glinu, magnezu),
- leki prokinetyczne (cisapryd)
Leczenie operacyjne
- fundoplikacja sposobem Nissena
ChRP- powikłania
Przełyk Baretta
- pojawienie się nieprawidłowego nabłonka
walcowatego w dolnym odcinku przełyku z
obecnością na tym odcinku metaplazji jelitowej.
- Przełyk Baretta zwiększa ryzyko rozwoju raka
gruczołowego przełyku
Zwężenie przełyku
3.NOWOTWORY
PRZEŁYKU
Najczęściej występujące nowotwory
złośliwe to:
- rak płaskonabłonkowy i
- gruczolakorak
Częściej chorują mężczyźni po 40 rż
Nowotwory przełyku-
objawy kliniczne
Przez długi okres czasu choroba
przebiega
bezobjawowo
W późnym okresie choroby pojawiają się:
- dysfagia,
- utrata masy ciała,
- odynofagia
Nowotwory przełyku -
diagnostyka
Badanie radiologiczne przełyku
po
podaniu środka cieniującego
Endoskopia
z oceną hist-pat wycinka
błony śluzowej obserwowanej zmiany
płaskiej, owrzodzenia czy guza
wpuklającego się do przełyku
TK
Leczenie nowotworów
przełyku
Wybór metody leczenia zależy od
zaawansowania raka
Stosuje się leczenie operacyjne z chemio-
i radioterapią
Leczenie paliatywne
CHOROBY ŻOŁĄDKA
4. ZAPALENIA ŻOŁĄDKA
Zapaleniami żołądka w praktyce
klinicznej określa się
wszystkie stany, w
których dochodzi do uszkodzenia błony
śluzowej żołądka przez różne czynniki
etiologiczne
Zapalenia żołądka-
klasyfikacja
Ostre
- krwotoczne,
- ostre zapalenie wywołane przez H.pylori,
- ropowicze-rzadko spotykane
Przewlekłe
- przewlekłe niezanikowe wywołane przez H.pylori,
- autoimmunologiczne zanikowe
Szczególne rodzaje zapaleń
- reaktywne(chemiczne),
- eozynofilowe,
- limfocytowe,
- nieinfekcyjne ziarniniakowe,
- infekcyjne
Zapalenie żołądka -
etiologia
NLPZ
Aklohol
Żółć
Toksyny endogenne, np. w przebiegu
mocznicy
Owrzodzenie stresowe, np.: w przebiegu
wstrząsu, sepsy, ciężkich oparzeń, urazów
Chemioterapia przeciwnowotworowa
Zapalenia żołądka -
objawy
Ból lub dyskomfort w środkowym
nadbrzuszu
Nudności, puste odbijania, wymioty
Krwawienie z górnego odcinka przewodu
pokarmowego- rzadko
Zapalenie żołądka
wywołane przez H.pylori
Szacuje się, że 50 % populacji na świecie jest zakażona
H.pylori; w Polsce 84% dorosłych i 32% dzieci
Do zakażenia dochodzi drogą pokarmową
H.pylori jest bakteria Gram-ujemną, mającą kilka wici, dzięki
którym może przenikać pod warstwę śluzu pokrywającego
komórki nabłonkowe żołądka
Optymalne warunki do przeżycia to środowisko
mikroaerofilne o pH 6-7, a przetrwanie w kwaśnym
środowisku umożliwia
ureaza
wytwarzana przez bakterie
Zakażenie prowadzi zawsze do reakcji zapalnej błony
śluzowej żołądka
H.pylori stymuluje wydzielanie gastryny na czczo i po
posiłku
Zapalenie żołądka -
diagnostyka zakażenia
H.pylori
INWAZYJNE
Endoskopia z oceną histologiczną
wycinka błony
śluzowej żołądka
Test ureazowy
Hodowla bakteryjna
NIEINWAZYJNE
Testy serologiczne
- pozwalają rozpoznać
zakażenie, ale nie nadają się do oceny
skuteczności leczenia
Testy wykrywające antygeny H.pylori w kale
Testy oddechowe
z zastosowaniem mocznika
znakowanego węglem 13C
Zapalenie żołądka -
leczenie zakażenia H.pylori
Leczenie eradykacyjne
A. SILNIE ZALECANE
- wrzody trawienne i ich powikłania
- chłoniak MALT
- przewlekłe zapalenie zanikowe żołądka
- przebyta resekcja z powodu raka żołądka
- krewni I st chorego na raka żołądka
- życzenie pacjenta
B. LECZENIE WSKAZANE
- dyspepsja czynnościowa
- choroba refluksowa (gdy przewidywane leczenie długotrwałe)
- przed zamierzonym leczeniem NLPZ
+ niedokrwistość z niedoboru Fe o nieznanej etiologii
+ Samoistna plamica małopłytkowa
Zapalenie żołądka -
leczenie zakażenia H.pylori
Schemat trójlekowy przez 7 dni:
- IPP
(omeprazol 2 x 20 mg, lanzoprazol 2 x 30
mg, pantoprazol 2 x 40 mg, esomeprazol 2 x 20
mg)
+ dwa z trzech:
klarytromycyna 500 mg 2 x dz
amoksycylina 1000 mg 2 x dz
metronidazol 500 mg 2 x dz
Powikłania zapalenia
żołądka wywołanego przez
H.pylori
Choroba wrzodowa
Rak żołądka
Chłoniak żołądka typu MALT
Zespół rozrostu bakteryjnego w
następstwie bezkwaśności
5. CHOROBA WRZODOWA
Choroba wrzodowa to cykliczne pojawianie się
wrzodów trawiennych w żołądku lub dwunastnicy.
Wrzód trawienny jest ograniczonym ubytkiem
sięgającym w głąb poza blaszkę mięśniową błony
śluzowej, z naciekiem zapalnym i martwicą
skrzepową w otoczeniu
Choroba wrzodowa należy do najczęstszych
chorób przewodu pokarmowego, chorobowość
szacuje się na 5-10% dorosłej populacji
Najczęstsze przyczyny – zakażenie H.pylori,
NLPZ, palenie tytoniu
Choroba wrzodowa- objawy
kliniczne
Ból lub dyskomfort w nadbrzuszu
pojawiający się w ciągu 1-3 h po posiłkach
i ustępujący po spożyciu pokarmu lub
przyjęciu leków zobojętniających kwas
solny
Często ból występuje w nocy lub wcześnie
rano
Mogą występować nudności, wymioty
Zdarza się przebieg choroby zupełnie
bezobjawowy
Choroba wrzodowa-
diagnostyka
Endoskopia
z oceną histopatologiczna
wycinków z obrzeża i dna owrzodzenia
Testy wykrywające zakażenie H.pylori
Choroba wrzodowa-
leczenie
Dieta
z wykluczeniem potraw nasilających
dolegliwości
Niepalenie papierosów
Unikanie niektórych leków
np.: NLPZ, kwas
acetylosalicylowy
Leczenie eradykacyjne H.pylorori
Leczenie operacyjne
- wskazane w razie
nieskuteczności leczenia farmakologicznego i
wczesnych nawrotach owrzodzeń,przy
powikłaniach wrzodu jak:
- przedziurawienie,
- krwotok,
- stenoza odźwiernika
6. Nowotwory żołądka i
dwunastnicy
Zdecydowana większość nowotworów powstaje w
zmienionej zapalnie błonie śluzowej
Ważną rolę odgrywa zakażenie H.pylori
Sekwencja zdarzeń od powierzchownego zapalenia błony
śluzowej poprzez zapalenie zanikowe aż do zupełnego
zaniku błony śluzowej i metaplazji jelitowej, a nastepnie
dysplazji i w końcu inwazyjnego raka- dotyczy najczęściej
postaci raka żołądka- tzw raka jelitowego, zajmującego
trzon lub część odźwiernikową żołądka.
Rak wczesny żołądka- dotyczy raka inwazyjnego, ale
obejmującego jedynie błonę śluzową, ewentualnie
podśluzową, nienaciekającego błony mięśniowej ściany
żołądka. Pewne rozpoznanie raka wczesnego można ustalić
wyłącznie po wycięciu chirurgicznym lub endoskopowym
zmiany.
Nowotwory żołądka- objawy
kliniczne
„klasyczne”
występują one późno,
najczęściej w stadium raka
zaawansowanego
- zmniejszenie masy ciała,
- brak łaknienia,
- wymioty,
- stały ból w nadbrzuszu,
- czasami wyczuwalny palpacyjnie guz
Objawy raka wczesnego
- zwykle są to objawy dyspeptyczne
Nowotwory żołądka-
rozpoznanie
Badanie endoskopowe
Badanie histopatologiczne
Badania laboratoryjne
biochemiczne i
hematologiczne mają znaczenie w
ocenie stanu chorego
Nowotwory żołądka-
leczenie
Leczenie operacyjne
jest jedynym
radykalnym sposobem leczenia raka
zaawansowanego
Raki żołądka
nie są promienioczułe i
bardzo słabo odpowiadają na
chemioterapię
Chłoniaki żołądka
Chłoniaki o pierwotnej lokalizacji w żołądku to
chłoniaki nieziarnicze
wywodzące się z
limfocytów B (85%), niekiedy z limfocytówT
(15%).
Chłoniaki o mniejszym stopniu złośliwości
stanowią większość (ok. 80%), a wśród nich
dominuje
chłoniak strefy brzeżnej
systemu MALT.
W etiopatogenezie chłoniaków MALT podkreśla się
rolę czynników infekcyjnych (90% stwierdza się
przewlekłe zapalenie H.pylori) i genetycznego.
Chłoniaki wywodzące się z limfocytów T
są często
następstwem celiakii
Chłoniaki żołądka-
objawy
Objawy dyspeptyczne:
- ból,
- nudności, wymioty,
- uczucie pełności w nadbrzuszu
W chwili rozpoznania często stwierdza się
cechy uogólnienia choroby:
- zajęcie szpiku kostnego,
- węzłów chłonnych jamy brzusznej i innych
narządów
Chłoniak żołądka -
leczenie
Leczenie eradykacyjne H. Pylori
- skuteczna eradykacja prowadzi do samoistnego
ustąpienia (klinicznego i histologicznego)
chłoniaka u około 60% chorych
Nieuzyskanie regresji choroby po
leczeniu eradykacyjnym
-
stanowi wskazanie do leczenia operacyjnego,
chemioterapii lub zastosowania obu tych metod