Teorie
Internacjonalizacji
Teorie
Internacjonalizacji
Model uppsalski
Stworzony przez trzech pracowników Uniwersytetu
w Uppsali: J. Johansona, F. Wiedersheim-Paula, i
J.E. Vahlne. Zauważyli oni że typowe zachowanie
firmy rozwijającej działalność gospodarczą na
rynkach zagranicznych wiąże się z etapowością
zachowania. Postępowanie firm dokonujących
ekspansji może mieć następujące cechy:
ekspansja jest poprzedzona sukcesem na rynku
wewnętrznym i jest konsekwencją wielu decyzji
podejmowanych w firmie,
ekspansja zazwyczaj rozpoczyna się od rynków
położonych blisko,
firmy najczęściej zaczynają od działalności
eksportowej.
Model uppsalski c.d.
Najważniejsza teza - proces internacjonalizacji ma
charakter sekwencyjny, fazowy, etapowy,
ewolucyjny lub stopniowy. Ograniczenia lub
uwarunkowania tego modelu to:
brak wiedzy o rynkach zagranicznych,
brak zasobów koniecznych do ekspansji,
ryzyko związane z wejściem na rynek zagraniczny,
dystans psychiczny między rynkiem macierzystym
a rynkiem ekspansji, skorelowany najczęściej z
dystansem geograficznym,
koszty transportu, bariery taryfowe i pozataryfowe.
Model uppsalski c.d.
Wyróżnia cztery etapy internacjonalizacji:
nieregularna działalność eksportowa – eksport
sporadyczny,
eksport za pośrednictwem niezależnych
pośredników (agentów),
utworzenie filii (oddziału) handlowego,
utworzenie filii (oddziału) produkcyjnego.
Do dokonania ekspansji potrzebne są dwa
rodzaje wiedzy:
wiedza ogólna, uniwersalna, która może być
transferowana z jednego kraju do drugiego,
wiedza specyficzna, dotycząca danego rynku.
Model uppsalski c.d.
Proces internacjonalizacji może przebiegać inaczej
niż zostało to zaproponowane, gdy:
gdy firmy dysponują ogromnymi zasobami i
konsekwencje ewentualnego niepowodzenia są dla
nich stosunkowo niewielkie,
kiedy warunki na danym rynku są bardzo stabilne i
wiedza o nim może być zdobyta inaczej niż przez
doświadczenie,
kiedy przedsiębiorstwo ma już znaczne
doświadczenie w działalności na rynku o bardzo
zbliżonych warunkach do tych panujących na
rynku, na który chce obecnie wejść,
małe rozmiary rynku mogą przemawiać za
rezygnacją z etapu budowy na nim własnej filii
produkcyjnej.
Modele sekwencyjne
Inne kryterium zastosował Cavusgila w
swoim model internacjonalizacji –
stopień zaangażowania eksportowego
firmy, i wyróżnił trzy etapy:
zaangażowanie eksperymentalne – tylko
eksport będący odpowiedzią na
niewywołane oferty zakupu,
aktywne zaangażowanie – kiedy to
kierownictwo firmy zaczyna przejawiać
zainteresowanie rynkami zagranicznymi,
trwałe, zaawansowane zaangażowanie.
Modele sekwencyjne c.d.
Kolejny model zaproponowany przez Bilkley’a i
Tesara wyróżniał fazy internacjonalizacji w
oparciu o kombinację następujących kryteriów:
długość doświadczenia eksportowego,
wielkość eksportu jako odsetek sprzedaży,
liczba i rodzaj krajów-rynków docelowych.
Stąd następujące etapy:
kierownictwo firmy nie jest w ogóle
zainteresowane eksportem i nie realizuje nawet
niewywołanych zamówień,
przedsiębiorstwo realizuje niewywołane
zamówienia, ale nie nic, aby wykorzystać
istniejące na obcym rynku możliwości zbytu,
Modele sekwencyjne c.d.
przedsiębiorstwo aktywnie wykorzystuje
istniejące za granicą możliwości zbytu,
przedsiębiorstwo eksperymentalnie zaczyna
regularnie eksportować do krajów bliskich pod
względem dystansu psychicznego,
przedsiębiorstwo jest już doświadczonym
eksporterem w bliskich pod względem dystansu
psychicznego krajach i potrafi dostosować
optymalną wielkość eksportu do zmieniających
się relacji kursowych, taryf celnych itp.,
kierownictwo wykorzystuje możliwości zbytu
istniejące w innych, znacznie bardziej
oddalonych pod względem dystansu
psychicznego krajach.
Modele sekwencyjne c.d.
Cieślik w swoim modelu podkreśla ciągły
a jednocześnie kumulatywny charakter
procesu internacjonalizacji. Wyróżnia on
następujące etapy:
etap internacjonalizacji w sferze
wymiany towarowej,
etap internacjonalizacji produkcji,
etap ponadnarodowy.
Modele sekwencyjne c.d.
Korth w swoim modelu brał pod uwagę stopień
zaangażowania przedsiębiorstwo:
I stopień – działania przedsiębiorstwa mają
jedynie charakter pasywny i pośredni,
II stopień – bezpośrednie i samodzielne
zajmowanie się swoimi sprawami zagranicznymi,
III stopień – duże znacznie zagranicznych
interesów dla całości działalności,
IV stopień – kiedy kierownictwo przedsiębiorstwa
uważa, że jest ono zorientowane na działalność
w skali wielu krajów.
Internacjonalizacja
niekonwencjonalna
Krytyka modelu sekwencyjnego
spowodowała powstanie modeli
innowacyjnych i niekonwencjonalnych.
Głównie chodziło o podważenie tezy o
etapowym i kumulacyjnym charakterze
procesu internacjonalizacji. Nie zawsze
firma zaczyna ekspansję na najbliższe
rynki pod względem dystansu
psychicznego oraz firmy, zwłaszcza duże
korporacje omijają niektóre etapy
(leapfrogging).
Podejście sieciowe
Sieć (network) jest modelem lub metaforą
opisującą zwykle znaczną liczbą jednostek,
które są z sobą połączone systemem różnych
powiązań. W węższym znaczeniu sieć
obejmuje powiązania między firmami: relacje
wertykalne w ramach określonego łańcucha
wartości i relacje horyzontalne, czyli relacje z
konkurentami. Jeszcze bardziej zawężając,
można stwierdzić, że głównym przedmiotem
zainteresowania w podejściu sieciowym są
stosunki między sprzedawcą i nabywcą.
Podejście sieciowe c.d.
Sieć może być rozumiana jako:
więzi między jednostkami wchodzącymi w jej
skład, przy czym wyróżnia się więzi o
charakterze ogólnym i długookresowym
(relationships) i więzi o charakterze bieżącym,
„tu i teraz” (interactions),
struktura – firmy wchodzące w skład sieci są
raczej współzależne niż niezależne,
pozycja – jest to agregat wzajemnie
nakładających się ról danej organizacji (firmy) w
stosunku do innych organizacji,
proces – zmiany więzi między firmami,
zdominowane przez rozkład władzy (siły) i
struktury interesów.
Podejście sieciowe c.d.
Struktura modelu sieciowego obejmuje trzy
grupy elementów:
aktorów,
działania,
zasoby.
W sieci działają 4 grupy sił:
funkcjonalna współzależność,
struktura władzy,
struktura wiedzy,
uzależnienie od przeszłości.
Podejście sieciowe c.d.
W konwencji modeli sieciowych internacjonalizacja
firmy oznacza budowanie i umacnianie pozycji w
powiązaniu z innymi zagranicznymi partnerami
w sieci. Może się to odbywać na trzy sposoby:
poprzez budowanie pozycji w odniesieniu do
nowych, zagranicznych jednostek (international
extension),
poprzez umacnianie pozycji i zwiększenie
zaangażowania zasobów w stosunku do
zagranicznych jednostek, z którymi firmę już
łączyła więź (penetration),
poprzez zwiększanie koordynacji między
pozycjami w różnych sieciach narodowych
(internaional integration).
Koncepcja born global
Born global to firma która od samego powstania
czerpie przewagę konkurencyjną z zastosowania
zasobów oraz sprzedaży swoich produktów w
wielu krajach. Cechy wyróżniające takie firmy to:
rozpoczynają operacja międzynarodowe przed
operacjami krajowymi lub jednocześnie z nimi,
opierają swoje wizje i misje strategiczne od
początku głównie na rynkach i klientach
globalnych,
planują swoje produkty, struktury i systemy oraz
finanse lokalne,
Koncepcja born global
c.d.
rozwijają się nadzwyczaj szybko na rynkach
globalnych,
planują w swojej wizji, aby zostać globalnymi
liderami rynkowymi,
stosują odmienne strategie produktu, operacji
oraz na rynku niż firmy tradycyjne,
wykorzystują inne globalne strategie
marketingowe.
Firmy born global są zjawiskiem stosunkowo
nowym, które pojawiło się jako konsekwencja
otwarcia i deregulacji rynków, powstania nowej
przestrzeni konkurencyjnej oraz wzrostu liczby
przedsiębiorstw międzynarodowych.
Model innowacyjno-
dyfuzyjny
Internacjonalizacja firmy jest ujmowana jako
sekwencja procesu uczenia się oraz
przyswajania innowacji wypływającej z
rozszerzenia działalności na rynki
zagraniczne. Wyróżnia się pięć etapów:
I etap – ignorancja wobec jakiejkolwiek
działalności na rynkach zagranicznych,
II etap – świadomość międzynarodowa
III etap – zainteresowanie międzynarodowe,
IV etap – próba,
V etap – przyjęcie, zastosowanie.