Zaburzenia okresu 

przekwitania. 

Za i przeciw hormonalnej 

terapii zastępczej.  

Przekwitanie (klimakterium) 

          obejmuje  zmiany  somatyczne  i  psychiczne 

związane  z  procesem  wygasania  czynności 
jajników.  Wg  WHO    naturalna  menopauza  to 
ostatnie  krwawienie  miesiączkowe,  po  którym 
przez 12 miesięcy miesiączka nie występuje i nie 
stwierdza  się  żadnych  patologicznych  przyczyn 
tego stanu.

Perimenopauza 

(okres okołomenopauzalny)

• Okres kilku lat poprzedzający menopauzę, w którym 

zmiany rytmu miesiączkowania i objawy kliniczne 
zapowiadają mającą nastąpić menopauzę oraz 1 rok po 
menopauzie.

• Sztuczna menopauza to przerwanie miesiączkowania 

wskutek:

• usunięcia obu janików
• zniszczenia tkanki Janika przez radioterapię lub 

chemioterapię

Wiek menopauzy kobiet kultury zachodniej 

wynosi ok. 50 lat. 

Zaburzenia okresu 

perimenpauzalnego i 

pomenopauzalnego

• Objawy wypadowe
•  Zaburzenia  gospodarki  tłuszczowej  i 
węglowodanowej
• Choroby układu sercowo- naczyniowego
• Osteoporoza
•  Objawy  zanikowe  w  obrębie  żeńskiego 
narządu płciowego
• Objawy neurobiologiczne i psychiczne

Objawy wypadowe

•  objawy  naczynioruchowe  (uderzenia 
gorąca, nocne pocenie)

•  objawy  somatyczne  (zawroty  i  bóle 
głowy, drętwienie)

• 

objawy 

psychiczne 

(drażliwość, 

depresja)

Zaburzenia gospodarki 

tłuszczowej i 

węglowodanowej 

• hipoestrogenizm 
• wzrost frakcji LDL
• hiperinsulinemia 
• insulinooporność komórkowa 
• cukrzycy typu II 

Osteoporoza

• 

ubytek masy kości

•  zmiany  jej  jakości  i  struktury   
prowadzących do złamań

•  przyspieszenie  utraty  masy 
kostnej

•  wzrost  ryzyka  złamania  szyjki 
kości 

udowej, 

kręgosłupa, 

przedramienia.

Objawy zanikowe w obrębie 

żeńskiego narządu 

płciowego

• zmiany zanikowe w pochwie
•  nawracające  zapalenia  cewki  i 
pęcherza moczowego
• częstomocz
• nietrzymanie moczu
• bolesne oddawanie moczu

Objawy neurobiologiczne i 

psychiczne

• zmiany nastroju i zachowania
• zaburzenie funkcji poznawczych
• uczucie napięcia  i zdenerwowania
• drażliwość, napady paniki lęku,
• 

trudności 

koncentracji, 

uczucie 

zmęczenia, 

płaczliwość, 

uczucie 

zmęczenia 
• depresja 
• 

zaburzenia 

snu 

(insomnia) 

i 

zaburzenia oddychania

Hormonalna terapia (HT)

korzystny wpływ na

• Objawy 

wazomotoryczne- 

 

udowodniono 

skuteczność  stosowania  estrogenów  w  leczeniu 
uderzeń gorąca

• Objawy  urogenitalne  i  seksuologiczne-  suchość 

pochwy,  starcze  zapalenie  pochwy,  dyspareunia,  czy 
częste  oddawanie  moczu  połączone  z  uczuciem  parcia 
na  cewkę  moczową  poddają  się  łatwo  korzystnemu 
działaniu estrogenów 

• Osteoporozę- 

redukcja 

 

ryzyka 

złamań 

osteoporotycznych pod wpływem HT

•   ryzyko  raka  okrężnicy-  zmniejszenie  ryzyka 

wystąpienia nowotoworu o 1/3 u kobiet stosujących HT

Ryzyko stosowania HT

• Rak  sutka  –  HT    ma  podobny  wpływ  na  ryzyko  raka  sutka  co 

późna, naturalna menopauza. Ryzyko nowotworu wzrasta wraz z 
długością  terapii  szczególnie,  gdy  HT  rozpoczynana  jest  po  50 
roku  życia  kobiety.  Progestageny  w  HTZ  dodatkowo  zwiększają 
ryzyko raka sutka. Stosowanie samych estrogenów nie wpływa na 
wzrost ryzyka raka sutka. W większości badań zwiększone ryzyko 
raka  sutka  w  trakcie  terapii  długoterminowej  ogranicza  się  do 
grupy szczupłych kobiet z BMI < 25 kg/m2. 

• Rak  błony  śluzowej  trzonu  macicy  –  niezrównoważona 

progestagenami 

ciągła 

estrogenowa 

hormonalna 

terapia 

zastępcza  (ETZ)  zwiększa  ryzyko  raka  błony  śluzowej 
macicy.  Do  wzrostu  ryzyka  tego  nowotworu  nie  dochodzi 
natomiast podczas ciągłej, złożonej HT. 

• Żylna  choroba  zatorowo–zakrzepowa  (ŻChZZ)  –  HTZ 

zwiększa dwukrotnie ryzyko ŻChZZ, a największe ryzyko powikłań 
zakrzepowo-zatorowych  istnieje  w  pierwszym  roku  terapii. 
Zaawansowany wiek i otyłość znacząco nasilają ryzyko ŻChZZ.. 

HT-  Problemy niejasne

 

Choroby serca i naczyń – rola HT prewencji chorób układu krążenia 

pozostaje nadal niejasna i w chwili obecnej HT nie powinna być w 
tym celu stosowana. Decydujące znaczenie w tym przypadku może 
mieć czas włączenia terapii, jej typ i dawka. Stosowanie HT u kobiet 
obciążonych chorobami układu krążenia należy zawsze rozważać 
indywidualnie, z uwzględnieniem korzyści i ryzyka tej terapii. 

Choroba Alzheimera (ChA) – stosowanie estrogenów może opóźniać 

rozwój lub wpływać na zmniejszenie ryzyka choroby, nie poprawia 
natomiast jej przebiegu. 

 Rak jajnika – dane dotyczące stosowania samych estrogenów 

świadczą o wzroście ryzyka tego nowotworu w przypadku terapii 
trwającej powyżej 10 lat, natomiast ciągła, estrogenowo-
progestagenna HTZ wydaje się nie wpływać w sposób widoczny na 
to ryzyko. 

 Jakość życia – istniejące doniesienia są sprzeczne (poprawa lub jej 

brak).