Dr hab. n. med. Ewa Majda-Stanisławska
Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Choroby nabyte od zwierząt dzikich i
domowych
Wścieklizna, profilaktyka przed i
poekspozycyjna
Dr hab. n. med. Ewa Majda-Stanisławska
Klinika Chorób Zakaźnych i Hepatologii
Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Choroby nabyte od zwierząt dzikich i
domowych
Wścieklizna, profilaktyka przed i
poekspozycyjna
Choroby zakaźne człowieka
przenoszone przez zwierzęta
Choroby odzwierzęce –
zoonozy
Warunki zakażenia
Od zwierząt trzymanych w domu
Od zwierząt gospodarskich
W czasie wakacji (pobyty pod
namiotem, trampingi)
Wizyty w zoo, fermy, targi zwierząt,
wystawy
Choroby odzwierzęce –
zoonozy
Sposoby przenoszenia
Daleki Wschód – choroby
przenoszone od ptactwa
domowego
Choroby odzwierzęce –
zoonozy
Zakażenia jelitowe
Mikroorganizmy
-Salmonella spp., Escherichia coli O157H7,
Campylobacter spp., Cryptosporidium parvum
Objawy kliniczne
– U psów – biegunka
– U ludzi - biegunka, nudności, wymioty,
bóle brzucha
Droga zakażenia: fekalno-oralna
Ukąszenie lub podrapanie
Mikroorganizmy: Staphylococcus spp.,
Streptococcus spp., Pasteurella spp., inne
bakterie
Objawy kliniczne u ludzi – ropień lub stan
zapalny wokół miejsca wkłucia, możliwe
uogólnienie się infekcji
Droga przenoszenia ukąszenie, podrapanie,
zanieczyszczenie normalna florą dróg
oddechowych psa
Zapobieganie – natychmiastowe przemycie
rany bieżącą wodą i mydłem
Choroby skóry
Grzybica – tinea corporis
Mikroorgnizmy – Trichophyton lub
Microsporum spp
Objawy kliniczne
– u psów suche, szarawe, pozbawione
sierści zmiany plackowate zwykle na
skórze głowy i szyi
Droga przenoszenia – kontakt bezpośredni
ze zmianami skórnymi i zwierząt, możliwy
także poprzez przedmioty (legowisko)
Grzybica skóry - tinea
corporis spowodowana
przez Microsporum
Psy, koty, konie, krowy, kozy, świnie
Grzybica skóry u ludzi
Mikrosporoidoza, trichofytoza
zmiany okrągłe, zaczerwienione z
pierścieniową obwódką i niekiedy
przejaśnieniem pośrodku
Tinea corporis, leczenie,
zapobieganie
Maści stosowane miejscowo –
ketokonazol, mikonazol,
klotrimazol, lamisil
W zaawansowanych przypadkach –
leczenie ogólne, flukonazol
Postępowanie
Sarcoptes scabiei -
świerzb
Leptospiroza
Mikroorganizm: Leptospira spp
Objawy u zwierząt – bezobjawowa lub słaby
przyrost masy ciała, brak apetytu,
poronienia, gorączka, biegunka
Objawy u ludzi – rzekomogrypowe
(gorączka, dreszcze, bóle głowy, mięśni),
niewydolność wątroby i nerek
Droga przenoszenia: oddechowa oraz
kontakt bezpośredni ze zwierzętami ale
także z ich wydalinami, moczem,
poronionym płodem, zanieczyszczoną
odchodami zwierząt wodą
Leptospiroza – leczenie
Penicylina krystaliczna
Zapalenie opon mózgowo-
rdzeniowych: 15-20 mln jednostek
dziennie w 4-6 dawkach podzielonych
co 4-6 godzin przez 2 tygodnie
Zapalenie wsierdzia: 15-20 mln
jednostek co 4-6 godzin przez 4
tygodnie
Wścieklizna - definicja
Ostra choroba wirusowa zwierząt
stałocieplnych, w tym także człowieka
Powoduje zmiany zapalne w mózgu
Objawy: upośledzenie świadomości,
podniecenie nerwowe, agresywność,
postępujące porażenia aż do porażenia
oddechu
Prawie we wszystkich przypadkach
kończy się zejściem śmiertelnym
Droga zakażenia człowieka
Ukąszenie przez zwierzę
(w 90% przypadków
przez psa)
Transplantacje narządów
Inhalacyjna (w jaskiniach,
w których żyją zakażone
nietoperze)
Źródło zakażenia
Zwierzę chore
Zwierzę w okresie
wylęgania choroby
– okres wylęgania wścieklizny
u psów- od 14 do 90 dni
– wirus pojawia się w ślinie na
3 do 7 dni przed
wystąpieniem objawów
Podatność na wściekliznę
Największa – zwierzęta mięsożerne
Mniejsza - zwierzęta roślinożerne
oraz człowiek
Podstawowe czynności po
ugryzieniu
- pozwolić aby krew przez jakiś czas
swobodnie wypływała z rany
- przemyć ranę wodą z mydłem
- zdezynfekować ranę
- nałożyć opatrunek
- zgłosić się do lekarza
Standardy postępowania
W każdym przypadku:
Oczyszczenie rany przemycie wodą z
mydłem
Potrzeba immunoprofilaktyki czynnej ?
Potrzeba immunoprofilaktyki czynno-
biernej?
Profilaktyka
poekspozycyjna
wścieklizny
Rozpoczęcie postępowania można
odroczyć do czasu potwierdzenia
wścieklizny u zwierzęcia, o ile zwierzę
, które naraziło człowieka nie
wykazywało objawów choroby
podczas ekspozycji i o ile jest możliwa
15 dniowa obserwacja weterynaryjna
– dotyczy wyłącznie psa lub kota
Poekspozycyjna profilaktyka
wścieklizny
Rodzaj
kontaktu ze
zwierzęciem
Stan zdrowia zwierzęcia
w chwili
zranienia
podczas
obserwacji
weterynaryjn
ej
Zapobiegani
e
Brak ran lub
kontakt
pośredni
-
-
nie wymaga
Lizanie
zdrowej
skóry
-
-
nie wymaga
25
Poekspozycyjna profilaktyka
wścieklizny
Lizanie
uszkodzon
ej skóry,
lekkie
pogryzieni
a,
zadrapania
zwierzę
zdrowe
objawy
wścieklizny
szczepionka
od chwili
objawów
u zwierzęcia
zwierzę
podejrzane
o wściekliznę
zwierzę
zdrowe
natychmiast
szczepionka
– można
przerwać
gdy zwierzę
zdrowe
zwierzę
wściekłe,
nieznane,
dzikie
-
natychmiast
szczepionka
Poekspozycyjna profilaktyka
wścieklizny
Ciężkie
pogryzieni
a,
zadrapania
, lizanie
błon
śluzowych
zwierzę
zdrowe
objawy
wścieklizny
natychmiast
szczepionka
+swoista IG
zwierzę
podejrzane
o wściekliznę
zwierzę
zdrowe
natychmiast
szczepionka
+swoista IG
można
przerwać gdy
zwierzę
zdrowe
zwierzę
wściekłe,
nieznane,
dzikie
-
natychmiast
szczepionka
+swoista IG
Poekspozycyjna
profilaktyka wścieklizny
schemat poekspozycyjny
szczepienia:
– 0; 3; 7; 14; 30 dni
profilaktyka bierna:
– surowica końska przeciw wściekliźnie
40 j.m./kg m.c.
– swoista immunoglobulina ludzka
20 j.m./kg m.c.
Wścieklizna w Polsce – rok
2006
Przegl. Epidemiol 2008
7 225 osób zaszczepionych
81 przypadków zachorowań
wśród zwierząt
– warmińsko-mazurskie 31
– podlaskie 14
– lubelskie 12
– podkarpackie 8
– wielkopolskie 6
– opolskie 4
W 2010 roku w
Polsce nie
zanotowano
ani jednego
przypadku
wścieklizny u
ludzi. Potrzeba
szczepień
ochronnych
7 497 osób
Epidemia
wścieklizny
na wyspie Bali
Zwierzęta przenoszące
wściekliznę
Na całym świecie – pies
W Europie – dzikie lisy rude,
wilki, drobne gryzonie
W Azji – wilk, lis, szakal
W Afryce – szakal, hiena
W Ameryce Północnej –
szop, lis, skunks
W Ameryce Południowej i
Środkowej – nietoperze
ssące krew
Genotypy wirusa wścieklizny
Skuteczność profilaktyki
poekspozycyjnej w zależności
od genotypu wirusa
wścieklizny
Objawy wścieklizny u psa
Silne
wychudzenie
Rana po
ukąszeniu
Przekrwione
błony śluzowe,
ślinotok
Zmiana zachowania: nadmierna ufność wobec
ludzi lub nadmierna lękliwość, następnie
agresja
Objawy wścieklizny u
zwierząt
Postać cicha
– dominują porażenia
Postać szałowa
– stadium melancholii
– stadium agresji
– stadium porażeń
Objawy wścieklizny u ludzi
Leczenie wścieklizny
Skuteczność leczenia
wścieklizny według Protokołu
Milwaukee
Podsumowan
ie
Decyzję o podjęciu profilaktyki czynnej lub
czynno-biernej uzależnimy od:
– Stopnia uszkodzenia skóry człowieka
– Miejsca pokąsania (twarz, palec, narządy
płciowe)
– Gatunku zwierzęcia (pies, kot, zwierzę dzikie)
– Możliwości poddania psa lub kota 15 dniowej
obserwacji
– Występowania wścieklizny wśród zwierząt na
danym terenie
– Regionu świata, w którym doszło do pokąsania