Programy profilaktyczne

Programy profilaktyczne

Piotr

Karbowiak

Wprowadzenie

Cele programów profilaktycznych



osoby zdrowe :

- podtrzymanie funkcjonalności



osoby z pierwszymi przejawami

trudności : - obrona przed

rozwojem dysfunkcji -

powrót do zdrowia



osoby z rozwiniętą patologią :

- stworzenie możliwości

poddania się terapii i rehabilitacji

W tym kontekście działania

profilaktyczne możemy

zróżnicować na:



Pierwszorzędowe :

Pierwszorzędowe : kierowane do ludzi
zdrowych i wspomagające prawidłowe
procesy rozwoju psychospołecznego



Drugorzędowe

Drugorzędowe (tzw. wczesnej
interwencji) : kierowane do ludzi, u których
pojawiają się pierwsze przejawy zaburzeń
(różne w formie i nasileniu)



Trzeciorzędowe :

Trzeciorzędowe : kierowane do osób ze
zdiagnozowaną już patologią, które po
procesie terapeutycznym potrzebują
wsparcia w powrocie do społecznie
aprobowanego stylu życia

Programy profilaktyki

pierwszorzędowej



Promowanie zachowań prozdrowotnych.



Opierają się na powszechnie

obowiązujących prawidłowościach

rozwojowych (fizycznych, psychicznych,

społecznych).



Procedura ich konstruowania opiera się

przede wszystkim na znajomości potrzeb

rozwojowych człowieka z uwzględnieniem

wieku, płci, pełnionych ról, kontekstu

kulturowego odbiorców programu.

Programy profilaktyki

drugorzędowej



Głównym

zadaniem jest

powstrzymanie rozwijania się
patologii i przywrócenie zdrowego
rozwoju



Powinny opierać się na rzetelnej
diagnozie osób lub populacji
wysokiego ryzyka

Programy profilaktyki

trzeciorzędowej



Mają na celu umożliwienie osobie po
terapii odnalezienie swojego miejsca w
społeczeństwie



Powinny uwzględniać zarówno
uwarunkowania jak i procedury
readaptacji społecznej

głębszy poziom profilaktyki

tym

większe koszty

(konieczność zatrudniania

wykwalifikowanych specjalistów,

dłuższy czas trwania)

i tym

mniejsza skuteczność

programu.

Łatwiej i skuteczniej zapobiegać

niż leczyć.

Na wszystkich poziomach

profilaktyki stosuje się różne

strategie



informacyjne



edukacyjne



alternatywne



interwencyjne



zmniejszania szkód

Strategie informacyjne



Dostarczają adekwatnych informacji



Są mało skuteczne : ludzie często zachowują

się ryzykownie pomimo posiadanej wiedzy



Programy informacyjne powodują wzrost

zasobów wiedzy, ale w niewielkim stopniu

wpływają na zachowanie

Powinny być:



dostosowane do możliwości percepcyjnych

odbiorcy i do już posiadanej wiedzy;



rzetelne, rzeczowe i niezbyt szczegółowe

Strategie edukacyjne



Mają na celu pomoc w rozwijaniu ważnych

umiejętności psychologicznych i społecznych

(nawiązywanie kontaktu, radzenie sobie ze stresem,

rozwiązywanie konfliktów)



Składają się z bloku ćwiczeń, podczas których

uczestnicy

- poznają własne braki w zakresie różnych

umiejętności -

trenują te umiejętności



Podstawą jest zasada uczenia poprzez działanie

Powiedz mi a zapomnę.

Pokaż mi a zapamiętam.

Pozwól mi zrobić a zrozumiem.



Uznaje się za jedne z najbardziej skutecznych

Strategie alternatywne



Mają na celu pomoc w zaspokojeniu
ważnych potrzeb oraz osiągnięcie
satysfakcji życiowej przez stwarzanie
możliwości zaangażowania się   w
działalność alternatywną, pozytywną
       (np. artystyczną, społeczną, sportową)



Polegają na stworzeniu alternatywy dla
zachowań ryzykownych



Są powszechnie oceniane jako skuteczne



Pozwalają zrozumieć, że te same cele można
osiągnąć w różny sposób

Strategie interwencyjne



Celem jest pomoc osobom mającym problemy i
wsparcie tych osób w sytuacjach kryzysowych



Stosuje się w ramach profilaktyki
drugorzędowej i trzeciorzędowej



Są to działania głębsze i bardziej
zindywidualizowane (np.: jedna osoba, rodzina)



Na ich skuteczność mają wpływ profesjonalizm
          i cechy osobowości osób udzielających
pomocy      (np.: umiejętność zyskania
zaufania)                    oraz pozyskanie do
współpracy rodziny

Strategie zmniejszania szkód



Przewidziane są głównie dla potrzeb

profilaktyki trzeciorzędowej



Adresowane są do grup najwyższego ryzyka,

wobec których zawiodła wczesna

profilaktyka



Przykładowe elementy strategii zmniejszania

szkód : docieranie z opieką medyczną do

narkomanów, wymiana igieł i strzykawek,

pomoc socjalna, noclegownie, itd.



Oceniana jest jako mało skuteczna, wzbudza

wiele kontrowersji



Określana jako wybór mniejszego zła

Document Outline