Wykład

Układ wykładu:



Krytyka PKB jako miary dobrobytu.



Innowacyjne sposoby pomiaru dobrobytu.



Istota, rodzaje, pomiar i efekty wzrostu

gospodarczego.



Czynniki wzrostu gospodarczego.



Maltuzjańska pułapka a hipoteza

konwergencji.



Modele wzrostu gospodarczego.



Rozwój gospodarczy.

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

PKB pomija wartość tzw.

naturalnego kapitału, tj.

odnawialnych i nieodnawialnych

bogactw, które stanowią źródło

energii i zasobów dla gospodarki.

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

PKB nie uwzględnia znaczenia

nieformalnych systemów

gospodarczych podtrzymujących

życie społeczne, np. praca

domowa kobiet.

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

„

Wolność od wartościowania” – w

PKB sumuje się wartość

wszystkich wydatków niezależnie

od tego czy były one dobrowolne

czy wymuszone, czy były miłe czy

niemiłe.

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

Zafałszowanie statystyk

międzynarodowych na skutek

zastąpienia PNB przez PKB.

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

Całkowite pominięcie wszelkiego

rodzaju dysproporcji w dochodzie

(nierówności regionalne, płciowe,

miasto-wieś).

Siedem zarzutów

krytycznych do PKB jako

miary dobrobytu.

Wprowadzenie lub zwiększenie

podatków od konsumpcji

towarów i usług (np. Vat)

powoduje podwyższenie wzrostu

gospodarczego.

Innowacyjne sposoby

mierzenia dobrobytu



Human Development Index

(HDI) –

współczynnik rozwoju społecznego,

jest to syntetyczny wskaźnik poziomu

rozwoju społecznego i poziomu życia.

Jest to średnia arytmetyczna z trzech

indeksów wyrażających:



PKB

per capita



oczekiwaną długość życia,



upowszechnienie edukacji.

Human Development

Index

(HDI)



Przyjmuje wartości liczbowe 0 do



państwa wysoko rozwinięte

(HDI powyżej 0,800),

państwa

średnio rozwinięte

(HDI między

0,500 a 0,800) oraz

państwa

słabo rozwinięte

(HDI poniżej

0,500).

Liderzy rankingu

w latach 1992-2007

2007 – Islandia

2006 – Norwegia

2007 –Norwegia

2004 –Norwegia

2003 –Norwegia

2002 - Norwegia

2001 –Norwegia

2000 -Norwegia

1999 – Kanada

1998 – Kanada

1997 – Kanada

1996 – Kanada

1995 – Norwegia

1994 – Kanada

1993 – Japonia

1992 - Kanada

2007/2008 Human Development

Index rankings

Islandia

Norwegla

Australia

Canada

Ireland

Sweden

Switzerland

Japan

Netherlands

10.

France

11.

Finland

12.

United States

13.

Spain

14.

Denmark

15.

Austria

16.

United Kingdom



Czechy 32



Węgry 36



Polska 37



Słowacja 42



Litwa 43



Estonia 44



Łotwa 45

Kraje o najniższym HDI

169.

Ethiopia

170.

Chad

171.

Central African Republic

172.

Mozambique

173.

Mali

174.

Niger

175.

Guinea-Bissau

176.

Burkina Faso

177.

Sierra Leone

Human Development

Report 2009 - HDI

rankings

10.



Polska 41

Co to jest wzrost

gospodarczy?



Wzrost gospodarczy jest

utożsamiany z przyrostem

bogactwa wytworzonego w danym

kraju w określonym czasie.



Wzrost gospodarczy jest to

zwiększanie się zdolności danej

gospodarki do produkcji dóbr i

usług pożądanych przez ludzi.

Stopa wzrostu

gospodarczego

100















PKB

rPKB



0 występuje recesja;



r = 0 występuje stagnacja;



0 występuje wzrost

gospodarczy.

Rodzaje wzrostu

gospodarczego



3% wolny wzrost

gospodarczy;



6% umiarkowany wzrost

gospodarczy;



6% dynamiczny wzrost

gospodarczy.

Realny PKB w Polsce i w

UE-27

-6

-4

-2

Polska
UE(27)

Efekty wzrostu

gospodarczego

Pozytywne



Wzrost gospodarczy a poziom życia.



Wzrost gospodarczy a zatrudnienie.



Wzrost gospodarczy umożliwia

poprawę warunków pracy.



Wzrost gospodarczy ułatwia

finansowanie wydatków publicznych.

Efekty wzrostu

gospodarczego

Negatywne



Efekty społeczne nie zawsze są

pozytywne.



Transformacja systemu wartości

(„wyścig szczurów”, przejściowość).



Destrukcyjny wpływ na środowisko,

szkodliwe skutki uboczne

(zanieczyszczenie środowiska,

gromadzenie odpadów, efekt

cieplarniany).

Czynniki wzrostu

gospodarczego

(cztery „siły napędowe”

wzrostu)

Praca (w ujęciu ilościowym –

podaż pracy, jak i jakościowym –

dyscyplina pracy, wykształcenie,

kwalifikacje, motywacja)

Zasoby naturalne (ziemia, zasoby

mineralne, paliwa, jakość

środowiska)

Czynniki wzrostu

gospodarczego cd.

Kapitał – środki wykorzystywane

w procesie produkcji



kapitał rzeczowy (maszyny,

fabryki, drogi)



kapitał finansowy



kapitał ludzki

Technologia (nauka, technika,

zarządzanie, przedsiębiorczość)

Czynniki wzrostu

gospodarczego i źródła

ich wzrostu

PRACA



Wzrost liczby ludności (przyrost

naturalny, migracje)



Wzrost stopnia aktywności

zawodowej,



Czas pracy zatrudnionych.

Czynniki wzrostu

gospodarczego i źródła

ich wzrostu

Kapitał rzeczowy



Inwestycje przedsiębiorstw,



Amortyzacja, czyli zmniejszenie

się wartości kapitału rzeczowego

wskutek jego fizycznego i

ekonomicznego zużycia.

Czynniki wzrostu

gospodarczego i źródła

ich wzrostu

Zasoby naturalne



Odkrycia nowych złóż surowców,



Budowa polderów (np. Holandia,

Niemcy, Polska – Żuławy Wiślane)

Przyczyny wzrostu gospodarczego w

USA

w latach 1929-1997

Przyczyny wzrostu

Znaczenie (w

1. Wzrost nakładów pracy

2. Wzrost produkcyjności pracy

- wzrost nakładów kapitału

- wzrost wiedzy i doświadczenia

pracowników

- postęp techniczny i organizacyjny

- korzyści skali

- zmiany alokacji zasobów w

gospodarce (zmiany struktury

zatrudnienia)

- zmiany prawne, kulturowe,

społeczne, inne

-9

Granice wzrostu

gospodarczego

Czy wzrost gospodarczy jest

zjawiskiem trwałym, czy

przejściowym?

Tomas Malthus – Teoria ludnościowa

(1798r.).

Współcześnie problemem nie jest brak

żywności ale jej niewłaściwy podział.

Hipoteza konwergencji

(efekt doganiania)



Sugeruje ona, że istnieje tendencja

do wyrównywania się poziomów

rozwoju gospodarczego i poziomów

życia.



Jak pokazują dane empiryczne, kraje

biedne gdzie produktywność pracy

jest niska, często osiągają wyższe

wskaźniki wzrostu gospodarczego niż

kraje wysoko uprzemysłowione, gdzie

produktywność pracy jest wysoka.

Przyczyny efektu

doganiania:

W krajach biednych jest mało

kapitału, czyli działanie prawa

malejących przychodów sprawia,

że inwestycje dają tu większy

wzrost produkcji niż w krajach

bogatych, gdzie kapitału jest

dużo.

Przyczyny efektu

doganiania:

Łatwość bezpłatnego kopiowania

cudzych rozwiązań technicznych i

organizacyjnych. Nowe technologie

powstają głównie w krajach

rozwiniętych, gdzie nakłady na

B+R są ogromne. Przenikają one

szybko do innych krajów za sprawą

efektu gapowicza, a także za

sprawą transferu technologii.

Wyszczególnie

nie

PKB na 1

mieszkańca

(w dol. USA)

1990

2000

Polska

3293

4078

Unia

Europejska

(15)

18495

20827

Dania

25945

30416

Francja

21070

21818

Grecja

8160

10564

Irlandia

12985

24756

Teorie wzrostu

Zmierzenie indywidualnego

udziału poszczególnych

czynników we wzroście

gospodarczym jest bardzo

ważne dokonał tego m.in. R.

Solow.

Model wzrostu Roberta

Solowa

Makroekonomiczna

funkcja produkcji

Q= f (L,K,T),

gdzie:



Q – produkcja



L – nakłady pracy



K – produkcyjne użycie kapitału



T – poziom technologii w

gospodarce

Gdzie:

y – wielkość produkcji na jednego

zatrudnionego (y=Q/L)

A – stała, której zmiany ilustrują

wzrost produkcyjności pracy

spowodowany zmianami technologii,

k – ilość kapitału rzeczowego na

jednego zatrudnionego, czyli jego

„uzbrojenie techniczne” (k = K/L)

)





Według Solowa wzrost ilości kapitału

na 1 zatrudnionego powoduje coraz

wolniejszy przyrost przypadającej

nań porcji produkcji.

Solow oszacował

makroekonomiczną funkcję

produkcji dla USA, z której wynika

tzw.

reguła 1/3.



Zgodnie z tą regułą zwiększenie

nakładu kapitału o 1% powoduje

wzrost PKB o 1/3 pkt. proc.



Załóżmy, że ilość kapitału na godzin

rośnie w tempie 6 % rocznie, a

realny PKB na godzinę przyrasta o

5% na rok. Wzrost ilości kapitału,

według reguły 1/3 odpowiada za 2%

wzrostu PKB, więc pozostałe 3%

stopy wzrostu spowodowane jest

zmianami technologicznymi. Jest to

tzw.

reszta Solowa

Model wzrostu Solowa nie wyjaśnia

przyczyn postępu technicznego

uznawanego za główny czynnik

wzrostu (czynnik egzogeniczny).

W efekcie postęp techniczny „

bierze

się niczym manna z nieba

”..., a reszta

Solowa jest „

miarą naszej niewiedzy

o procesach wzrostu gospodarczego

„.

W latach osiemdziesiątych XX w.

alternatywą dla teorii Solowa stały się

poglądy P. Romera.

P. Romer uważa, że zwiększaniu nakładów

kapitału

per capita

nie towarzyszą

malejące przychody. Przyrost produkcji w

gospodarce może następować poprzez:



zwiększanie liczby zakładów

produkcyjnych,



pozytywne efekty zewnętrzne,



innowacje.

Document Outline