Niekonwencjonalne sposoby

żywienia

Wykład 3
Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka
dr inż. Joanna Wyka

DIETA KETOGENNA

(inaczej nisko-
węglowodanowa

                      wysoko - tłuszczowa

                      dieta optymalna )

Produkty zalecane :

sery, jaja, podroby, wędliny, galarety
mięsne, pasztety, mięsa wieprzowe,
kaszanki, tłuste ryby, gęsi, kaczki,
tłuszcze tylko zwierzęce jak masło,
smalec, słonina, majonezy, tłuste
mleko, śmietana, ale także orzechy,
słonecznik

Produkty

nie

zalecane :

cukier, słodycze, miód, owoce i
warzywa,
ryż, kasze, chleb, ciasta, potrawy mączne

- 1860 r - William Banting
„Letter on corpulence. Addressed to the Public”

1972 r - Robert Atkins

„Dr Atkins’ Diet Revolution”

1998 r - „ Dr Atkins’ New Diet Revolution”

1996/97 r - Jan Kwaśniewski

„Dieta optymalna”
„Tłuste życie”

ZAŁOŻENIA DIETY KETOGENNEJ:

TŁUSZCZE : Białko + Węglowodany

4 : 1

Proporcje:  tłuszcze   62%

                   białko      30%

węglowodany 8%

(nie więcej niż 60 g dziennie)

zalecenia WHO
2003
15 - 30%

10 - 15%

55 - 75%

( na 1 g białka powinno przypadać powyżej 2,5 g tłuszczu

i nie więcej niż 0,8 g węglowodanów )

dieta

zbilansowana

dieta ketogenna

ketonemia > 0,2 mmol/l

ketonuria > 1 mg/ dobę

K E T O Z A

glukoza

tłuszcze

związki ketonowe

W grupie 51 dzieci z uporczywymi atakami padaczki w wieku

1 do 8 lat z siedmiu miast w USA stosujących dietę ketogenną
(4:1), zanotowano zmniejszenie częstotliwości napadów   o
połowę
               u 54% stosujących dietę przez 3 miesiące ,
               u 55%  ( 6 miesięcy) ,
               u 40%  (1 rok)
              a 10% dzieci po zastosowaniu tej diety przez rok nie
miało  w ogóle

ataków

Arch Neurol 1998
(55), 1433-1437

Przebadano 150 rodzin dzieci stosujących dietę ketogenną przez 3
do 6 lat, wykazano:
               13% dzieci nie miało ataków  epileptycznych
               u  14% dzieci liczba napadów zmniejszyła się o 90%
               29% dzieci nie przyjmowało lekarstw
               28% dzieci przyjmowało tylko1 lekarstwo

Pediatrics 2001
(108), 898-905

JADŁOSPIS

Śniadanie: 2 jajka sadzone na boczku z
plastrem żółtego sera

Obiad: kotlet z karkówki panierowany w jajku,
żeberka pieczone oraz smażony na smalcu
ziemniak i 2 łyżki zasmażanej kapusty

Podwieczorek: sernik

Kolacja: wino czerwone, lody

Porównanie przykładowej diety ketogennej z zaleceniami

100

150

200

250

300

350

400

witamina C

wapń

cholesterol

nasycone KT

tłuszcze

węglowodany

białko

energia

% realizacji zaleceń

Opinie:

„Dieta optymalna jest niskokaloryczną dietą o nieprawidłowym
stosunku
składników odżywczych, cechującą się niedoborami niektórych
ważnych
składników. Jest skuteczna w terapii odchudzającej podobnie jak
inne
diety niskokaloryczne. Polecana jako prawidłowy sposób żywienia
ludzi
zdrowych a stosowana przez długie okresy czasu, może okazać się
miazdżycorodna”

Instytut

Żywności Żywienia

„...zalecanie pacjentom z chorobami układu krążenia diety bogatej w nasycone
KT pochodzenia zwierzęcego wiąże się z poważnym ryzykiem nasilenia się zmian
miażdżycowych, a w konsekwencji incydentów wieńcowych.....ponadto należy
stwierdzić, że uzyskiwane pozorne efekty poprawy obrazu lipidowego u pacjentów
stosujących ten typ diety wynikają z faktu iż jest to dieta ubogokaloryczna....
Z całą ostrością potępiamy powyższe praktyki i zwracamy się z prośbą o
interwencję do lokalnych Izb Lekarskich.”

Polskie Towarzystwo Badań nad Miażdżycą

Opinie :

„ ...dzienne racje pokarmowe zawierały wielokrotnie przekroczone normy na
cholesterol pokarmowy....stwierdzono bardzo niską zawartość błonnika...
bardzo wysoką zawartość retinolu...bardzo niską zawartość witaminy C... racje
zawierały duże ilości sodu ...fosforu przekroczoną normę na żelazo.. ..
obserwowano niedobory potasu, wapnia, magnezu i miedzi.
Stosowanie diety tłuszczowej przez dłuższy okres czasu może powodować
zakwaszenie ustroju, zaburzać endogenną produkcję cholesterolu w wyniku
dużej ilości cholesterolu egzogennego....sprzyja zaparciom....nadmiar retinolu i
żelaza może kumulować się w komórce wątrobowej i ją uszkadzać....
dieta wymaga suplementacji witaminami ...”

Ostrowska i wsp. Med.Metab. 2002 (6), 69

Opinie :

„ Badaniom poddano 20 zdrowych (bez nadwagi) mężczyzn z wyrównaną

gospodarką lipidową. Przez 6 tygodni 12 osób stosowało ketogenną dietę
( 30% b, 8% w, 61% t) a 8 osób pozostawało na zwyczajowej diecie
(17% b, 47% w, 32% t).
      W grupie na diecie ketogennej wykazano statystycznie istotne obniżenie
stężenia trójglicerydów i insuliny na czczo (o 34%), poziom całkowitego
cholesterolu i LDL – chol  nie uległ zmianie a stężenie HDL –chol
podwyższyło się o 11%.
      Nie wykazano statystycznie istotnych różnic u osób na diecie kontrolnej.

Sharman i wsp. J. Nutr. 2002 (132), 1879-1885

Opinie :

Opinie:

     W przeglądowej pracy autorzy badali skuteczność i bezpieczeństwo
stosowania
niskowęglowodanowej diety w zależności od ilości węglowodanów w
diecie, zmian masy ciała, gospodarki lipidowej i węglowodanowej,
ciśnienia krwi.
    W opracowaniu wykorzystano 107 prac opisujących 94 badania w
których brało udział w sumie 3268 osób. Zróżnicowane warunki badań
utrudniały racjonalne wnioskowanie.
     Wśród otyłych pacjentów utrata masy ciała była związana z czasem
trwania diety (p=0,002), deficytem podaży energii (p=0,03), a nie z
obniżeniem ilości węglowodanów w diecie (p=0,9).
    Wykazano, że niskowęglowodanowa dieta nie wywołuje statystycznie
potwierdzonego niekorzystnego wpływu na wskaźniki lipidowe krwi,
poziom glukozy, insuliny i ciśnienia krwi.

We wnioskach autorzy podkreślili, że

brak

jest dostatecznych

naukowych dowodów

lub

przeciwko

stosowaniu diety

niskowęglowodanowej, szczególnie wśród pacjentów powyżej 50 r. ż.
stosujących dietę z zawartością < 20g węglowodanów dłużej niż 90 dni.

Bravata i wsp. JAMA 2003,
(289), 1837-1850

Diety jednoskładnikowe

spożywanie jednego rodzaju produktu w krótkim okresie czasu (1 –

2 dni)



owocowe (np. jabłkowa, grejpfrutowa, bananowa)



warzywne (np. marchwiowa, selerowa)



mleczne, jogurtowe



ryżowe, makaronowe

DIETA BANANOWA

ŚNIADANIE

OBIAD

340 g banany

KOLACJA

170 g banany

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS

% realizacji normy i zaleceń

25%

50% 75% 100% 125% 150% 175%

wit. B2

wit.B1

wit.A

wit.C

wapń

żelazo

węglowodany

tłuszcz ogółem

białko ogółem

wartość energetyczna

Wartość energetyczna i zawartość podstawowych składników

odżywczych w przykładowej diecie bananowej

Podsumowując

należy  podkreślić,  że  typowe  monodiety,  jak
przedstawiona  wcześniej  bananowa      nie  mogą
być  stosowane  przez  długi  okres  czasu,
ponieważ  mogą  przynieść  tylko  krótkotrwałe,
korzystne  efekty  np.  obniżenie  masy  ciała.  W
dłuższym okresie czasu prowadzą do znaczących
niedoborów  składników  odżywczych  i  mogą
niekorzystnie  oddziaływać  na  zdrowie.  Tylko
dieta jednostronna wzbogacona o inne produkty
spożywcze  i  dobrze  zbilansowana  może  być
wykorzystana jako np. dieta odchudzająca.

DIETA A GRUPY KRWI

Grupa krwi jest kluczem, który otwiera

drzwi do tajemnic zdrowia, choroby,

długowieczności, witalności i odporności

psychicznej

wg dr P.J. D`Adamo

– twórcy podstaw żywienia zgodnego z grupami

krwi

Każda grupa krwi wiąże się z jej odmiennością

– a dokładnie z zawartymi w niej antygenami.

Antygeny – są to markery chemiczne,

znajdujące się w komórkach naszego ciała.

Antygeny produkują przeciwciała,

czyli wyspecjalizowane związki

chemiczne. Rola przeciwciał polega na

atakowaniu i oznakowaniu obcego

antygenu po to, aby go zniszczyć.

GRUPA KRWI 0

FUKOZA

GRUPA KRWI A

FUKOZA +
N-

acetylogalaktozamina

GRUPA KRWI B

FUKOZA + D-

galaktozamina

GRUPA KRWI AB

FUKOZA +

N-

acetylogalaktozamina

+ D-

galaktozamina

GRUPA KRWI 0: MYŚLIWY

•

ZJADACZ MIĘSA

•

ODPORNY UKŁAD POKARMOWY

•

AKTYWNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

•

NIETOLERANCYJNY NA ADAPTACJE

DIETETYCZNE I ŚRODOWISKOWE

•

NAJLEPIEJ ROZŁADOWUJĄ STRES PRZY

INTENSYWNEJ AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ

PRODUKTY ZALECANE I

NIEWSKAZANE DO SPOŻYCIA

PRZEZ OSOBY Z GRUPĄ KRWI

PRODUKTY

ZALECANE:



czerwone mięso



ryby i owoce morza



warzywa



owoce



orzechy



masło



oleje

PRODUKTY

NIEWSKAZANE:



produkty mleczne



jaja



produkty zbożowe

pochodzenia

pszennego



rośliny strączkowe



truskawki

GRUPA KRWI A: ROLNIK

•

PIERWSZY WEGETARIANIN

•

WRAŻLIWY UKŁAD POKARMOWY

•

TOLERANCYJNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

•

ADAPTUJE SIĘ DOBRZE DO WARUNKÓW

DIETETYCZNYCH I ŚRODOWISKOWYCH

•

NAJLEPIEJ ODREAGOWUJE STRES POPRZEZ

WYCISZENIE SIĘ

PRODUKTY ZALECANE I

NIEWSKAZANE DO SPOŻYCIA

PRZEZ OSOBY Z GRUPĄ KRWI

PRODUKTY

ZALECANE:



białe mięso



ryby



warzywa (oprócz

ziemniaków)



owoce (oprócz bananów,

mandarynek i

pomarańczy



orzechy



produkty mleczne

niskotłuszczowe



oliwa z oliwek

PRODUKTY

NIEWSKAZANE:



czerwone mięso



jaja



produkty mleczne

pełnotłuste



produkty zbożowe

pochodzenia

pszennego



owoce morza

GRUPA KRWI B: KOCZOWNIK

•

ZRÓWNOWAŻONY

•

TOLERANCYJNY UKŁAD POKARMOWY

•

SILNY UKŁAD IMMUNOLOGICZNY

•

JEDYNA GRUPA KRWI, KTÓRA W PEŁNI

MOŻE

KORZYSTAĆ Z DOBRODZIEJSTW NABIAŁU

•

NAJLEPIEJ ODREAGOWUJE STRES POPRZEZ

DZIAŁANIA TWÓRCZE

PRODUKTY ZALECANE I

NIEWSKAZANE DO SPOŻYCIA

PRZEZ OSOBY Z GRUPĄ KRWI

PRODUKTY

ZALECANE:



chude

czerwone

mięso



ryby



warzywa



owoce



przetwory mleczne



jaja



masło



oleje

PRODUKTY

NIEWSKAZANE:



produkty zbożowe

pochodzenia

pszennego i

jęczmiennego



owoce morza



orzechy i pestki



pomidory

GRUPA KRWI AB:

NOWOCZESNOŚĆ

•

NOWOCZESNE POŁĄCZENIE GRUPY A i B

•

WRAŻLIWY UKŁAD POKARMOWY

•

TOLERANCYJNY UKŁAD ODPORNOŚCIOWY

•

ZACHOWANIE „KAMELEONA” NA ZMIANY

ŚRODOWISKOWE I POKARMOWE

•

EWOLUCYJNA TAJEMNICZOŚĆ

PRODUKTY ZALECANE I

NIEWSKAZANE DO SPOŻYCIA

PRZEZ OSOBY Z GRUPĄ KRWI

PRODUKTY

ZALECANE:



dziczyzna i drób



ryby i owoce morza



warzywa



owoce



produkty mleczne



produkty zbożowe



orzechy



oliwa z oliwek

PRODUKTY

NIEWSKAZANE:



czerwone mięso



jaja



pełnotłuste produkty

mleczne



masło

z gr. makros - wielki, długi,

bios - życie

oznacza to życie długie i

pełne harmonii

Makrobiotyka

„

...aby żywność była

lekiem a lek

żywnością...”

Hipokrates

(ok. 460-377 p.n.e.)

Makrobiotyka



jest nie tylko dietą, ale całym systemem

żywienia i filozofią życia



jej celem jest dążenie do równowagi, pełnego

zdrowia, spokoju, ładu wewnętrznego i

harmonii z otaczającą nas przyrodą.



korzenie tej filozofii wywodzą się buddyzmu

Makrobiotyka

postrzega harmonię poprzez

równoważenie

uzupełniających się

przeciwieństw

dwóch sił leżących u podstawy bytu

materialnego i duchowego określanych

Dalekim Wschodzie

jako

jin i jang

Makrobiotyka



twórcą współczesnej makrobiotyki był

Japończyk

George Oshawa



uczniem i kontynuatorem jest

Michio

Kushi



centra edukacji makrobiotycznej (filozofia,

medycyna chińska, techniki masażu i

kuchnia makrobiotyczna) działają na całym

świecie

Makrobiotyka



choroba jest wynikiem zaburzenia

równowagi, zachwiania równowagi z

naturą, proces powrotu do zdrowia musi

więc być skorelowany z powrotem do

natury, z odzyskiwaniem wewnętrznej

harmonii



najlepszą drogą do osiągnięcia zdrowia

jest odpowiednio dobrana

makrobiotyczna dieta

Przykłady jin i jang

Jin



płeć żeńska



układ nerwowy

współczulny



elektron



kultura materialna



praca umysłowa

Jang



płeć męska



układ nerwowy

przywspółczulny



proton



kultura duchowa



praca fizyczna

Wybrane produkty silnie jin



biały ryż, mąka, produkty mrożone i

konserwowane



owoce i warzywa tropikalne



mleko, śmietana, jogurt, lody



olej rafinowany



ostre przyprawy, kawa, czarna herbata



miód cukier, alkohol



produkty spożywcze konserwowane

chemicznie



narkotyki i leki

Produkty silnie jang



rafinowana sól



jajka



mięso



ser



drób



ryby



zwierzęta morskie

Produkty zrównoważone



całe ziarna zbóż



sól morska



produkty strączkowe



warzywa korzeniowe i liściaste



glony morskie



owoce z umiarkowanych stref klimatycznych



nasiona i orzechy



słód ryżowy, jęczmienny i inne



nie rafinowany olej roślinny



woda źródlana i studzienna i niearomatyczne

herbaty

Założenia diety

makrobiotycznej



model odżywiania oparty na

intuicyjnym rozumieniu związku

człowieka z otaczającym

środowiskiem



propagowanie pożywienia

naturalnego, jak najmniej

przetworzonego, najlepiej

pochodzącego z czystych ekologicznie

gospodarstw rolnych

Założenia diety

makrobiotycznej



specjalne podejście do wartości

biologicznej i jakości pożywienia



zależnie od rodzaju, sposobu

pozyskania i metod obróbki surowca

podział produktów spożywczych na

jin, jang i zrównoważone

Talerz makrobiotyczny

przemysłowej cywilizacji strefy

umiarkowanej

Talerz makrobiotyczny - udziały

poszczególnych składników w

dostarczaniu energii

Zalecane
pobranie energii
1400-1800
kcal/dzień

Sos sojowy, sól
morska, inne

Codzienni
e

Raz w
tygodniu

Rzadko

raz w miesiącu

opcjonalnie

Czerwone mięso

słodycze

nasiona

orzechy

Warzywa

20-30% pożywienia

głównie gotowane i surowe

Rośliny strączkowe

i produkty sojowe 5-10%

Glony morskie

Pikle

Przyprawy

Całe ziarna zbóż

ok. 40-60 % pożywienia

brązowy ryż, proso, jęczmień,

pszenica, gryka, kukurydza,

kasze, mąki razowe, płatki

Olej roślinny

Owoce sezonowe i regionalne

Ryby i owoce morza

nabiał

Jaja

i drób

Makrobiotyka – zalecenia dla

zdrowia



jedz wtedy gdy jesteś głodny



żuj dokładnie swoje pożywienie



jedz odprężony i skupiony, z wdzięcznością za

otrzymane dary natury



po jedzeniu powinieneś być zaspokojony ale

nie przepełniony



pij umiarkowanie i tylko gdy jesteś spragniony



unikaj jedzenia na 3 godziny przed snem



kładź się spać przed północą i wstawaj o świcie



bądź jak najbardziej aktywny fizycznie

Założenia „nowej” diety

makrobiotycznej

"Standardowe pożywienie" nie jest

wszędzie jednakowe i zależy od:



warunków środowiska (klimat, pora

roku, temperatura i pogoda),



czynników osobistych (wiek, płeć,

aktywność i podłoże kulturowe),



od stanu zdrowia i potrzeb osobistych

Rolnictwo biodynamiczne



Rezygnacja ze stosowania nawozów

sztucznych i chemicznych środków ochrony

roślin



Poprawa struktury gleby przez stosowanie

kompostowanych nawozów organicznych



Wykorzystanie interakcji między różnymi

roślinami



Stosowanie kalendarza upraw



Zapewnienie zwierzętom gospodarskim

optymalnych warunków bytu

WEGETARIANIZM

DLACZEGO CHCEMY BYĆ WEGETARIANAMI ?

•

mięso jest drogie

•

„

żyj i daj żyć innym”

•

bądź zdrowy

•

dbaj o środowisko

•

bądź modny

FORMY WEGETARIANIZMU

•

weganizm

•

witarianizm

•

frutarianizm

•

laktowegetarianizm

•

laktoowowegetarianizm

•

semiwegetarianizm

ŻYWNOŚĆ WEGETARIŃSKA

produkty sporządzone na bazie białka sojowego, przeznaczone dla osób,

które nie spożywają produktów pochodzenia zwierzęcego

• sterylizowane, np. gulasz sojowy, soja po bretońsku, bigos sojowy

• produkty do sporządzania kanapek, np. pasztet sojowy, pasta sojowa
z pomidorami, pasta sojowo-warzywna, pasta sojowo-grzybowa

• suszone koncentraty do przyrządzania potraw, np. gulasz sojowy,
kostka sojowa, soyburgery, sznycle sojowo-żytnie

• suszone gotowe potrawy wegetariańskie, np. kotlety sojowe

• mleko sojowe

ZALETY



NISKA GĘSTOŚĆ ENERGETYCZNA



WYSOKA GĘSTOŚĆ ODŻYWCZA



OGRANICZONA ZAWARTOŚĆ TŁUSZCZU I
NASYCONYCH KWASÓW TŁUSZCZOWYCH



ZWIĘKSZONY UDZIAŁ NNKT



BRAK LUB NISKA ZAWARTOŚĆ CHOLESTEROLU



WYŻSZA ZAWARTOŚĆ WĘGLOWODANÓW
ZŁOŻONYCH I BŁONNIKA POKARMOWEGO

•

ZWIĘKSZONA PODAŻ WITAMINY C

•

KORZYSTNY STOSUNEK SODU DO POTASU

WEGETARIANIZM

WADY



KŁOPOTY Z POKRYCIEM
ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ



NIEDOSTATECZNA PODAŻ BIAŁKA

• BRAK (DEFICYT) WITAMINY D

• NIEDOSTATECZNA PODAŻ WAPNIA, ŻELAZA I CYNKU
ORAZ NISKA ICH BIODOSTĘPNOŚĆ



OBNIŻONA STRAWNOŚĆ SKŁADNIKÓW
ODŻYWCZYCH



BRAK (DEFICYT) WITAMINY B12

KONSEKWENCJE ZDROWOTNE

ŻYWIENIA WEGETARIAŃSKIEGO

ZMNIEJSZONE ZAGROŻENIE

[choroby występujące rzadziej]

- otyłość

- cukrzyca

insulinoniezależna

- hipercholesterolemia

- nadciśnienie tętnicze

- niedokrwienna choroba

serca

- zaparcia i hemoroidy

- nowotwory jelita grubego,

sutka

i płuc

- kamica żółciowa i nerkowa

- próchnica zębów

ZWIĘKSZONE ZAGROŻENIE

[choroby występujące częściej]

- niedorozwój fizyczny i

umysłowy

- marasmus i kwashiorkor

- anemia megablastyczna

- krzywica

- osteomalacja

- zaburzenia neurologiczne

- biegunki

- zaburzenia miesiączkowania

Stanowisko Amerykańskiego

Stowarzyszenia Dietetyków i

Dietetyków Kanadyjskich

(czerwiec2003)

„

Dane naukowe wskazują na pozytywny

związek pomiędzy dietą wegetariańską a

zmniejszonym ryzykiem zachorowalności

na chroniczne schorzenia degeneracyjne

tym

otyłość,

choroby

naczyń

tym

otyłość,

choroby

naczyń

wieńcowych i nadciśnienie, cukrzycę i

niektóre

typy

nowotworów.

Aby

niektóre

typy

nowotworów.

Aby

zaspokajać potrzeby organizmu, dieta

wegetariańska musi być jak każdy inny

rodzaj diety właściwie zaplanowana.”

Dziekuję za uwagę

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60