Podawanie leków doustnie
Podawanie leku doustnie, jest jednym z podstawowych
sposobów wprowadzania leku do ustroju. Lek dostaje
się przez przełyk do żołądka i jelit.
Na skuteczność wchłaniania mogą w znacznym stopniu
wpływać:
czas podania leku w stosunku do posiłku
rodzaj diety
wydzielanie soków trawiennych
inne czynniki
Lek taki zaczyna działać po upływie od 5 min (krople),
do 30 min (kapsułki, tabletki).
Przygotowanie leku do podania
1.
Leki należy podawać zgodnie z pisemnym
zleceniem lekarza
2.
Należy zgromadzić niezbędny sprzęt: taca, kieliszki
z podziałką, miseczki, bagietki
3.
Należy umyć ręce
4.
W czasie przygotowania, przed podaniem należy
trzykrotnie sprawdzić nazwę leku
5.
Należy znać podawany lek: nazwę, dawkę, sposób i
częstość podawania, termin ważności, postać i
wygląd leku, działanie i skutki uboczne, objawy
przedawkowania i nietolerancji, odczyny polekowe
6.
Należy przechowywać i podawać leki nie
przeterminowane o niezmienionym wyglądzie
Wskazania do podania leku doustnie
Choroby układu pokarmowego,
oddechowego, moczowego,
nerwowego, naczyniowego,
płciowego,
wewnątrzwydzielniczego, narządu
ruchu, narządów zmysłu oraz skóry
Przeciwwskazania do podawania leków
doustnie
Oparzenia jamy ustnej, gardła,
przełyku
Alergia na lek
Chory nieprzytomny
Powikłania/zagrożenia
Drażnienie i uszkodzenie przewodu
pokarmowego i wątroby
Interakcje pomiędzy zażywanymi lekami a
stosowaną dietą lub innymi lekami
Ogólne działania uboczne leku, tj.: zaburzenia
pracy serca, krążenia, oddychania, świadomości,
żołądkowe, jelitowe, wydzielania, gorączka,
aktywności seksualnej, neurologiczne
Miejscowe działania uboczne leku, tj.:
zaczerwienienie, swędzenie, zmiany skórne,
uszkodzenie nerwów, zmiany smakowe, suchość
w ustach, wypadanie włosów
Powikłania/zagrożenia c.d.
Zatrucia (przedawkowanie)
Objawy uczuleniowe
Zakrztuszenia lekiem
Przyzwyczajenie z obniżoną reakcją i/lub
działanie uboczne – uzależnienie
Objawy głodu lekowego w przypadku
odstawienia
Zwiększenie wrażliwości skóry na
promieniowanie UV
W czasie ciąży i karmienia piersią wywołanie
objawów niepożadanych u płodu lub
noworodka
Postacie i sposób podawania leków
doustnych
Postać
Postać
leku
leku
Sposób podania
Sposób podania
Drażetki
Drażetki
Ssać lub nie rozgryzając połknąć z płynem,
Ssać lub nie rozgryzając połknąć z płynem,
w zależności od rodzaju leku można
w zależności od rodzaju leku można
pogryźć, rozdrobnić lub rozpuścić
pogryźć, rozdrobnić lub rozpuścić
Kapsułki
Kapsułki
Nie rozgryzać, podawać z płynem lub papką
Nie rozgryzać, podawać z płynem lub papką
Krople
Krople
Rozcieńczyć mała objętością płynu
Rozcieńczyć mała objętością płynu
Perełki
Perełki
Rozgryź, chorym bezzębnym rozdrobnić
Rozgryź, chorym bezzębnym rozdrobnić
Proszek
Proszek
Rozcieńczyć małą objętością płynu, podać
Rozcieńczyć małą objętością płynu, podać
płyn do popicia
płyn do popicia
Roztwory,
Roztwory,
syropy
syropy
Podawać nierozcieńczone do wypicia
Podawać nierozcieńczone do wypicia
Tabletki
Tabletki
Rozgryźć, rozpuścić lub rozdrobnić
Rozgryźć, rozpuścić lub rozdrobnić
Czynności przygotowawcze
Przygotowanie pielęgniarki
Zapoznanie się ze zleceniem lekarskim
Higieniczne mycie rąk
Przygotowanie materiału, sprzętu, otoczenia:
Przygotowanie sprzętu: wózek „lekowy”, indywidualne
karty zleceń lekarskich, kieliszki z podziałką, miseczki,
bagietki, łyżeczki, moździerz, wyskalowana strzykawka,
kroplomierz, kubeczki jednorazowe, dzbanek z wodą do
picia
Przygotowanie leków
Czynności przygotowawcze c.d.
Przygotowanie pacjenta
Poinformowanie o rodzaju leku, jego
działaniu, skutkach ubocznych
Uzyskanie zgody pacjenta
Poinstruowanie o szczególnych
warunkach przyjęcia leku, oraz o
rodzaju diety, jakiej powinien
przestrzegać i płynach, jakimi
powinien popijać lek
Czynności właściwe
1.
Sprawdzenie tożsamości pacjenta
2.
Ułożenie pacjenta w wygodnej i
bezpiecznej pozycji
3.
Podanie leku do przyjęcia w kieliszku
lub w miseczce, włożenie leku do jamy
ustnej, umieszczenie tabletek trudnych
do przełknięcia na nasadzie języka
4.
Podanie wody do popicia leku
5.
Sprawdzenie czy pacjent połknął lek
Czynności końcowe
Uporządkowanie materiału, sprzętu,
otoczenia
Uporządkowanie zestawu po zabiegu
Przeznaczenie sprzętu
jednorazowego użytku do utylizacji
Przeznaczenie sprzętu
wielorazowego użytku do dezynfekcji
i sterylizacji
Czynności końcowe c.d.
Postępowanie z pacjentem
Uzyskanie od pacjenta informacji i
sprawdzenie czy lek przyniósł skutek (po ok.
30 min)
Obserwowanie pacjenta pod kątem
wystąpienia objawów ubocznych (opisanie w
dokumentacji, zawiadomienie lekarza)
Czynności końcowe pielęgniarki
Higieniczne mycie rąk
Udokumentowanie podania leku
Podawanie leków podjęzykowo
Sposób ten można wykorzystać tylko wtedy,
gdy lek jest łatwo rozpuszczalny w wodzie oraz
gdy dawka nie jest zbyt duża
Lek taki wchłonięty omija krążenie wrotne, a w
związku z tym unika się wstępnego
metabolizmu wątrobowego
Podanie tabletki podjęzykowej polega na
umieszczeniu jej pod językiem pacjenta
Leki te występują w postaci: tabletek, kapsułek,
granulek homeopatycznych lub aerozolu
Lek powinien pozostać pod językiem do
momentu rozpuszczenia
Podawanie leków okołopoliczkowo
Polega na wprowadzeniu tabletki
między policzek a zęby, gdzie
powinna się ona rozpuścić
Omijamy krążenie wrotne
Należy usunąć resztki pokarmu a lek
pozostawić do momentu całkowitego
rozpuszczenia
Podawanie leków doodbytniczo
Polega na wprowadzeniu do ustroju
leku w postaci czopka lub wlewki do
jelita grubego
Czopki działają już po 15-20 min, a
wlewki lecznicze po 10-15 min od
podania
Wchłanianie jest szybkie i ominięte
jest krążenie wrotne
Wskazania
Brak możliwości podania leku inną
drogą
Żylaki odbytnicy i odbytu (hemoroidy)
Zaparcia
Stany zapalne jelit
Nieżyt odbytu
Uspokojenie
Obniżenie poziomu potasu w
organizmie
Powikłania/zagrożenia
Podrażnienie śluzówki odbytnicy
Lekkie działanie przeczyszczające
Skutki uboczne wynikające z
działań niepożądanych podanego
leku, które występują dość szybko
w czasie
Czynności przygotowawcze
Przygotowanie pielęgniarki
Zapoznanie się ze zleceniem
lekarskim
Zebranie wywiadu od pacjenta na
temat tolerancji na wstrzymanie
płynu w odbytnicy
Higieniczne mycie rąk
Założenie rękawiczek
Przygotowanie materiału, sprzętu,
otoczenia
Założenie czopka: lek w postaci czopka, płatek
ligniny, mała miseczka z ciepłą wodą, nożyczki,
rękawiczki, basen, papier toaletowy-, parawan
Wlewka lecznicza: zlecony lek rozpuszczony w
50-150 ml wody w temp.38°C; jeżeli podajemy
więcej niż 70 ml, należy dodać do niego 8-12
kropli z makowca, strzykawka Janeta,
jednorazowa, cienka gumowa kanka, wazelina,
lignina, miska nerkowata, podkład ochronny,
rękawiczki, basen i papier toaletowy, parawan
Przygotowanie otoczenia – dobre oświetlenie,
zapewnienie warunków intymności
Przygotowanie pacjenta
Poinformowanie o rodzaju leku, jego
działaniu, skutkach ubocznych oraz, że
zabieg może być nieprzyjemny, ale jest
niebolesny
Uzyskanie zgody na podanie leku
Zachęcenie aby przed założeniem
czopka oddał stolec
Poinformowanie, że w wypadku
problemów z włożeniem czopka i kanki
należy lekko przeć na stolec
Czynności właściwe
1.
Sprawdzenie tożsamości pacjenta
2.
Osłonięcie łóżka parawanem
3.
Ułożenie pacjenta na lewym boku, z kolanami
przyciągniętymi do klatki piersiowej:
W przypadku założenia czopka:
Wyjęcie czopka z opakowania
Owinięcie tępo zakończonego końca czopka
płatkiem ligniny
Zanurzenie obłego końca czopka w wodzie
Wsuniecie czopka przez zwieracz odbytu do
odbytnicy na długość palca
Czynności właściwe c.d.
W wypadku wykonania wlewki leczniczej:
Wykonanie wlewu oczyszczającego (lewatywy) na pół
godziny przed zabiegiem
Podłożenie podkładu ochronnego
Natłuszczenie końca kanki wazeliną
Nabranie leku do Janety
Odpowietrzenie Janety
Umieszczenie miski nerkowatej przy pośladkach
pacjenta
Wprowadzenie kanki do odbytnicy
Połączenie kanki z Janetą
Podanie powoli leku
Usunięcie przez płat ligniny kanki z odbytu i
odłączenie jej od Janety
Czynności właściwe c.d.
4. Poproszenie pacjenta o silne zwarcie
mięśni pośladków
5. Przetarcie zwieracza odbytu ligniną
6. Odrzucenie ligniny do miski
nerkowatej
7. Pouczenie pacjenta, żeby jak
najdłużej zatrzymał czopek lub lek (co
najmniej 15 min)
8. Podłożenie basenu w razie potrzeby
Czynności końcowe
Uporządkowanie materiału, sprzętu, otoczenia:
Uporządkowanie zestawu
Przeznaczenie sprzętu jednorazowego użytku do
utylizacji
Przeznaczenie sprzętu wielorazowego użytku do
dezynfekcji i sterylizacji
Postępowanie z pacjentem:
Kontrolowanie reakcji pacjenta na lek
Czynności końcowe pielęgniarki
Higieniczne mycie rąk
Udokumentowanie podania leku
Odnotowanie w dokumentacji ewentualnych
ubocznych reakcji na lek