Płytka nerwowo-mięśniowa

-

Mięsień szkieletowy składa się z włókien mięśniowych 
długości m.in. 5-12 cm. i grubości 10-100µm;

-ich kurczliwym elementem są miofibryle / które przy 
obserwacji z boku , wobec istnienia jasnych i 
ciemnych obrączek , przyjmują obraz poprzecznego 
prążkowania/

-ciemne odcinki tych włókien są w świetle 
spolaryzowanym anizotropowe /podwójnie załamują 
światło/- tworzą  tzw. obrączki A

-jasne, izotropowe –tworzą obrączki I, podzielone 
dodatkowo przez linię Z

-najmniejsza jednostka morfologiczna i czynnościowa 
jest między liniami Z i nazywa się sarkomerem

Motoryczna płytka końcowa

/zawiera presynaptyczną część nerwową i 

postsynaptyczną mięśniową/

 

-

jony wapnia, uwolnienie acetylocholiny

 - 

dyfuzja przez szparę synaptyczną do błony 
postsynaptycznej - receptor nikotynowy -  
podwyższenie przepuszczalności błony 
płytki końcowej – depolaryzacja błony 
/potencjał/ - hydroliza acetylocholiny przez 
acetylocholinoesterazę 

-w zdrowym mięśniu potencjały płytki są zawsze 

nadprogowe

-sprzężenie elektromechaniczne

Środki zwiotczające mięśnie działające 

obwodowo

Na przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe można wpływać

1. działaniem presynaptycznym

  a/  zahamowanie zwrotnego wychwytu choliny z 

przestrzeni synaptycznej przez hemicholinium

  b/  zmniejszenie uwalniania acetylocholiny przez toksynę 

botulinową, środki miejscowo znieczulające w 
większych stężeniach lub przez jony magnezu 
/antagonizm kompetytywny z jonami wapnia/

  

                      2. działanie postsynaptyczne 

poprzez:

a/ blokadę receptorów acetylocholinowych  błony 

postsynaptycznej przez środki działające 
kompetytywnie w stosunku do acetylocholiny / 
substancje stabilizujące/

b/ długotrwałą depolaryzację płytki końcowej przez 

depolaryzujące środki zwiotczające mięśnie lub

c/ zahamowanie sprzężenia elektromechanicznego 
/ dantrolen/

Praktyczne znaczenie dla zwiotczenia mięśni w 

czasie znieczulenia ogólnego mają tylko:

1/ stabilizujące : tzn. obniżające depolaryzację, 

środki zwiotczające mięśnie / typu kurary/ i 

2/ depolaryzujące środki zwiotczające mięśnie / 

typu suksametonium/

Dzięki tym środkom można:
1/ zmniejszyć stężenie środków anestetycznych
2/ zmniejszyć ryzyko znieczulenia ogólnego
3/przeprowadzić intubację
4/ pomóc zatrutemu /np.. Strychniną/

cd.

5/ pomóc w chorobach zakaźnych 

wywołujących drgawki : /wścieklizna, tężec/

6/w psychiatrii w czasie stosowania 

wstrząsów elektrycznych

  /zapobiegają wówczas złamaniom kości, 

pęknięciom 

   mięśni/
7/ choroby przebiegające ze stanem 

spastycznym mięśni poprzecznie 
prążkowanych /dantrolen/

Stabilizujące / niedepolaryzujące/ środki 

zwiotczające

=posiadają powinowactwo do receptorów 

acetylocholinowych płytki motorycznej ale nie 

wykazują aktywności wewnętrznej, dlatego 

wypierając kompetytywnie acetylocholinę 
uniemożliwiają depolaryzację błony płytki 

końcowej i skurcz mięśni.

Podczas ich stosowania należy liczyć się z 

porażeniem oddechu

===przed podaniem środków zwiotczających 

wyłącz świadomość pacjentowi

==dzięki środkom hamującym cholinesterazę 

/neostygmina 0,5mg/, które zwiększają stężenie 

acetylocholiny; można przeciwdziałać efektom 

leków zwiotczających 

Różne leki przeciwzapalne / aminoglikozydy; 

amfoterycyna B; linkozamidy/ a także chinidyna; 
ajmalina; pętlowe leki moczopędne nasilają 
blokadę nerwowo-mięśniową wywołaną 
stabilizjącymi środkami zwiotczającymi mięśnie.

Prototypową substancją jest chlorek tubokuraryny
/ze względu na objawy niepożądane, spowodowane 

uwalnianiem histaminy-skurcz oskrzeli; spadek 
ciśnienia- i podawana w dużych dawkach /–
blokada zwojów autonomicznych ---- aktualnie 
nie jest stosowany

CHLOREK ALKURONIUM

/w przypadku powtórnego podania niebezpieczeństwo 

kumulacji/

-wydala się w 80% przez nerki
-dawka wstępna 0,15mg/kg i.v.; dawka powtórna 

0,025mg/kg i.v.

-przeciwwskazany w osłabieniu mięśni , wyniszczeniu, 

ciężkich uszkodzeniach miąższu wątroby

BROMEK PANKURONIUM
Skazany u pacjentów w stanie wstrząsu, a także w 

kardiochirurgii.

Dawka wstępna: 0,5mg/kg i.v.; dawka powtórna 

0,03mg/kg i.v.

BROMEK WEKURONIUM

wydala się w 50% z żółcią jest zalecany u 

pacjentów  niewydolnością nerek

==wstępna 0,08-0,1mg/kg i.v.; powtórna 0,02-

0,05mg/kg i.v.

BROMEK ROKURONIUM

sześciokrotnie słabszy niż wekuronium

BENZOSULFONIAN ATRAKURIUM

BENZOSULFONIAN CISATRAKURIUM

CHLOREK MIWAKURIUM

Depolaryzujące środki zwiotczające mięśnie

Depolaryzują, podobnie jak acetylocholina , 

motoryczną płytkę końcową, uniemożliwiają 

jednak , natychmiastową jej repolaryzację do 

której dochodzi wolniej.

Hamują cholinoesterazę nie działają w tym 

przypadku jako odtrutki, raczej nasilają 

działanie.

CHLOREK SUKSAMETONIUM
-szybko ale krótko działa /stosowany z tego 

powodu przy intubacji/

-i.v. przez 1minutę ok.. 1mg/kg
-niegroźne działania niepożądane to bóle mięśni 
-u pacjentów z atypową cholinesterazą występuje 

drastyczny wzrost czasu trwania blokady

DANTROLEN

Obniża napięcie mięśni poprzez częściową blokadę  

ualniania jonów wapnia z układu podłużnego 

mięśnia.

-wchłania się po podaniu per os powoli i tylko w 20-

30%

-T1/2 wynosi 8-10 godzin
-wydala się przez nerki
-wskazany u pacjentów ze wzmożonym /spastycznym/ 

napięciem mięśni poprzecznie prążkowanych

-S. 2xdz po 25 mg aby po tygodniu max 200mg/dz
-wyraźne działanie dopiero po 1-2 tygodniach
-wywołuje uczulenie na światło

TOKSYNA BOTULINOWA

Hamuje wapniowo-zależne uwalnianie acetylocholiny i 

prowadzi do nieodwracalnego zahamowania 

przekaźnictwa nerwowo-mięśniowego.

Jej działanie polega na rozkładzie synaptobrewiny, białka 

biorącego udział w uwalnianiu neuroprzekaźnika 

Dopiero odtworzenie zakończenia nerwowego przywraca 

prawidłowe przekazywanie bodźca.

Podanie miejscowe może być zastosowane w leczeniu 

kurczu powiek /blepharospasmus/, w leczeniu kręczu 

karku.

Nadmierne pocenie?
  

Leki zmniejszające napięcie mięśni poprzecznie 

prążkowanych przez spotęgowanie aktywności 

hamującej neuronów wstawkowych 

BACLOFEN

Działa agonistycznie na receptory GABA beta
-pobudzenie tych receptorów w OUN  wywołuje 

hiperpolaryzację ze zwiększeniem przewodności kanałów 
potasowych, zmniejszeniem napływu wapnia i hamowaniem 
presynaptycznym

-wywiera również działanie przeciwbólowe – hamuje 

uwalnianie substancji P w rdzeniu kręgowym

----T1/2 =ok. 3-4h
----S 2x 15mg/dz do 100mg/dz
----nie stosować u chorych z padaczką, ponieważ potęguje 

wyładowania drgawkowe

Wykaz najczęściej używanych w 

recepturze skrótów nazw 

łacińskich

• tinctura = tinct. = 

nalewka

• unguentum = ung. 

= maść

• viola = viol. = 

fiolka

• vitrum nigrum = 

vitr. nig. =butelka 
ciemna

• succus = succ.= 

sok

• suppositorium = 

supp. =czopek

• suspensio, -nes = 

susp. = zawiesina

• tabuletta = tabl. 

tab. = tabletka

Farmakopea

• Dla substancji leczniczych stosowanych 

wewnętrznie określa dawki zwykle 
stosowane i dawki maksymalne, 
rozróżniając jednocześnie dawki 
jednorazowe oraz dobowe. Dawki podane 
są w gramach.

•      Dla substancji leczniczych stosowanych 

zewnętrznie, zamiast dawek, farmakopea 
określa zwykle stosowane stężenia 
procentowe.

 

Dawki zwykle stosowane są to dawki wywołujące u chorego 

pożądany efekt terapeutyczny, diagnostyczny bądź 

zapobiegawczy i obliczane są one dla dorosłego mężczyzny w 

wieku 20-40lat o masie ciała 70kg.

•  Wyróżnia się:
•      dawkę zwykle stosowaną=dosis 

therapeutica

•      dawkę minimalną=dosis minima
•      dawką maksymalną=dosis maxima
•      dawkę jednorazową= dosis pro dosi
•      dawkę dobową=dosis pro die
•      dawkę śmiertelną= dosis letalis

ZASADY  ZAPISYWANIA 

PROSZKÓW  / Rp. pulveris bądź 

Rp in pulvere/

proszek= pulvis

  proszki=pulveres

Proszki są stałą postacią leku, w której możemy podawać substancje 

chemiczne oraz surowce roślinne w postaci rozdrobnionej o 

cząsteczkach nie większych niż 0,5mm.

     Ze wzgledu na ilość substancji leczniczych zawartych w proszku 

rozróżniamy:

     pulveres simplices=proszki proste=zawierające jeden składnik 

czynny

     pulveres compositi vel mixti=proszki złożone
Ze względu na drogę podania proszki proste i złożone możemy 

podzielić na:

pulveres ad usum internum= proszki do stosowania wewnętrznego
pulveres ad usum externum= proszki do stosowania zewnętrznego
     Ze wzgłedu na sposób stosowania proszków recepturowych oraz 

zasady ich przepisywania i

     przygotowywania wyróżniamy proszki nie dzielone oraz proszki 

dzielone.

Rp.

Codeini phosphatis 

0,02

 (dwadzieścia 

miligramów)

Coffeini Natrii benzoatis  0,05
Acenoli
Acidi acetylsalicylici
Pyralgini

aa  0,3

M.f.pulv. D.t.d. No 20
D.S. 3 razy dziennie po 1 proszku

Zapisz 20 proszków sposobem 

dzielenia zawierających:

Codeini phosphatis 

0,4

 (czterysta miligramów)

Coffeini Natrii benzoatis  1,0
Acenoli
Acidi acetylsalicylici
Pyralgini

aa  6,0

M.f.pulv. Div.in.part.aeq. No 20
D.S. 3 razy dziennie po 1 proszku

Zapisz 20 proszków sposobem 

mnożenia zawierających 

chlorowodorek efedryny

 

Rp.
Ephedrini hydrochloridi

0,015

 (piętnaście 

miligramów)

Saccharosi

0,5

M.f.pulv. D.t.d No 20
D.S. 3 x dziennie po 1 proszku 

Uwaga! Waga najmniejszego proszku nie może 

być mniejsza od 0,1 dlatego należało dodać 
substancji obojętnej

Tabletki

• doustne
• do stosowania zewnętrznego
• dopochwowe
• doodbytnicze
• do zębodołów
• do stosowania pozajelitowego
• do implantacji

Zapisz paracetamol w 

tabletkach

Rp. 
Paracetamol 0,5
tabl. lag. 1
S. 3x1 tbl

Zapisz trandolapril w dawce 

stosowanej w niewydolności 

krążenia

Rp.

Gopten 0,0005
s. 1tbl rano

Zapisz 1opakowanie 

Relanium w najmniejszej 

znanej Ci dawce

Rp. 

Relanium 0,002
in. tabl. No 20 (dwadzieścia 

tabletek)

D.S 1 tabletka przed snem.

Zapisz Amoksycylinę w 

tabletkach dla osoby dorosłej 

dawkowanej 2 x dobę

 

Rp. 

Duomox 1,0
20 tabletek
S. Co 12 godzin 1 tbl.

Granulaty

Produkowane wyłącznie fabrycznie. 

Dawkuje się zazwyczaj łyżeczkami do 
herbaty, gdyż zawierają substancję słabo 
działające.

Rp. 

Gastrogran
lag. orig. 1
S. Zażywać 3 razy dziennie 1 łyżeczkę do 
herbaty

Czopki

• doodbytnicze ( masa 1,0-3,0 g, 

zazwyczaj 2,0 g, dla dzieci 1,0 g)

• dopochwowe ( masa 2,0-5,0 g, 

zazwyczaj 4,0 g)

•  Najczęstszym podłożem dla 

czopków jest masło kakaowe.

Zapisz najmniejsza dawkę 

diklofenaku w czopku

Rp. 

Voltaren 0,025
supp. anale lag. orig. 1
S. 1 czopek wieczorem do kiszki 

stolcowej

Zapisz specyfik luminalu 

w czopkach

Rp. 

Luminalum 0,015
supp. anale No 10 (dziesięć 

czopków)

S. 1 czopek podczas napadu 

padaczki do kiszki stolcowej

Zapisz 12 czopków zawierających 
fosforan kodeiny i chlorowodorek 
papaweryny

:

Rp.

Codeini phosphatis 0,02 

(dwadzieścia 

miligramów)

Papaverini hydrochloridi0,04
Cacao Olei ad 2,0
M. f. supp. anal. D.t.d. No 12
D.S. W razie bólu 1 czopek do 
kiszki stolcowej

Zapisz 12 globulek zawierających 

Nystatynę i  Metronidazol 

Rp. 

Nystatyni 100000 j
Metronidazoli   0,25
Cacao Ol. q.s
M.f. glob.vag. D.t.d.No 12
D.S. Dopochwowo 3 razy dziennie 
po 1 globulce