Genetyka
Genetyka
zwierząt
zwierząt
prezentacja zawiera
prezentacja zawiera
informacje przekazane
informacje przekazane
podczas wykładów z
podczas wykładów z
genetyki zwierząt dla II
genetyki zwierząt dla II
roku MSB
roku MSB
rozpowszechnianie tej
rozpowszechnianie tej
prezentacji
prezentacji
ZABRONIONE!!
ZABRONIONE!!
Dziedziczenie cech ilościowych
Cechy ilościowe warunkowane wieloma
genami z różnych
loci (poligeny = polimery
= geny
addytywne = geny
kumulatywne)
Każdy z genów ma swój efekt
Fenotypowa wartość cechy = suma efektów
wszystkich genów
warunkujących
daną cechę
(+ wpływ czynników
środowiskowych)
Wpływ liczby alleli,
warunkujących daną cechę
na charakter jej zmienności
w pokoleniu F
2
Dziedziczenie cech ilościowych
Efekt każdego z 6 alleli
wynosi 5 jednostek
fenotyp
liczba
suma
wartości
(liczba jaj) zwierząt fenotypów
_______________________________
120
1
120
140
6
840
160
15
2400
180
20
3600
200
15
3000
220
6
1320
240
1
240
_______________________________
Razem
64
11520
11520
x = ------ = 180 jaj
64
P AABBCC x aabbcc
F
1
AaBbCc
F
2
A = B = C = 40 jaj
a = b = c = 20 jaj
AABBCC
=
240 jaj
aabbcc = 120 jaj
AaBbCc
= 180 jaj
Miary zmienności :
> miary skupienia
średnia -
arytmetyczna
harmoniczna
ważona
geometryczna
wartość środkowa
(mediana)
wartość modalna
> miary rozproszenia
wariancja
standardowe
odchylenie
współczynnik
zmienności
Zmienność cech ilościowych
najwięcej osobników wykazuje wartość cechy zbliżoną
do średniej,
a najmniej skrajne wartości, poniżej i powyżej
średniej
rozkład symetryczny, oś symetrii przechodzi przez
punkt, w którym
jest średnia wartość cechy
mediana i wartość modalna znajdują się w tym samym
punkcie co
wartość średniej arytmetycznej
w przedziale x 1S znajduje się ok. 68,2 %
wszystkich obserwacji
w przedziale x 2S znajduje się ok. 95,4 %
wszystkich obserwacji
w przedziale x 3S znajduje się ok. 99,62 %
wszystkich obserwacji
Rozkład normalny
graficzny obraz - krzywa Gaussa
Zmienność cech ilościowych
Zmienność transgresywna
P.
AABBcc x
AAbbCC
wartość fenotypowa 200 jaj
200 jaj
F
1
AABbCc
wartość fenotypowa 200 jaj
F
2
genotyp - fenotyp (skrajne):
AABBCC - 240 jaj AAbbcc - 160 jaj
Potomstwo może wykazywać większą
zmienność
cechy niż pokolenie rodzicielskie
(
transgresja
transgresja)
1. Poszukiwanie QTLs – loci (quantitative trait
loci, tzw. geny
ważne, główne; regiony
chromosomów)
2. Analiza polimorfizmu genu wytypowanego na
gen główny
i jego związku z
wartością fenotypową cechy
Ad. 1
· utworzenie rodziny referencyjnej
· analiza molekularna – genotyp w loci markerów
genetycznych
· analiza użytkowości – fenotyp danej cechy (cech)
· analiza sprzężeń genotypu w locus markera (-ów) z
fenotypową
wartością cechy
· wytypowanie genu kandydującego
· analiza sekwencji genu kandydującego i ustalenie
alleli sprzężonych
z wartością cechy
· opracowanie testu – określanie genotypu w locus
genu ważnego
Ad. 2
· wybór genu
· analiza sekwencji genu
· analiza związku polimorficznych form (alleli) genu
z wartością
fenotypową cechy
· włączenie genotypu w locus genu ważnego do
programu hodowlanego
Badanie genetycznego tła cech
produkcyjnych
Poszukiwanie QTLs - schemat
Rodziny referencyjne
Pokolenie rodzicielskie
Mapa genomu
Markery równomiernie
rozmieszczone
w genomie
pokolenie F
1
pokolenie F
2
Fenotyp
Genotypowanie
pomiary wybranych
cech
molekularna analiza
DNA
Baza danych
komputerowy program analizy sprzężeń
Funkcja LOD – analiza sprzężeń
Funkcja Kosambi’ego – odległość w cM
Gatunek gen
chromosom cecha
_____________________________________________________________
owce
fecundity gene (Fec) 6 zwiększony
stopień owulacji
mutacja w genie receptora wysoka
plenność
białka morfogenetycznego
kości (BMPR-IB)
callipyge gene 18 hipertrofia
mięśniowa
świnie
mutacja w genie receptora 6 jakość mięsa
(PSE- mięso
ryanodiny (podj.kanału blade,
miękkie, z wysiękiem)
wapniowego) (RYR1)
mutacja w genie kinazy 15 jakość mięsa
białkowej aktywowanej (mięso
“kwaśne”
przez AMP (PRKAG3) zwiększona
zawartość
glikogenu
w mięsie)
Geny o dużym efekcie = geny główne =
geny ważne
Gatunek gen
chromosom cecha
_____________________________________________________________
konie arabskie
mutacja (delecja 5 nt) 13 ciężki złożony
brak
w genie podjednostki
odporności (SCID)
kinazy białkowej zależnej
od DNA (DNA-PK)
konie “quarter”
mutacja (transwersja CG) 17 HyPP
(hyperkalemic periodic
w genie kanału sodowego paralysis)
okresowy paraliż
mięśni
prawidłowy allel
zmutowany allel
sekwencja DNA
...ATC TT
C
GAC TTC... ...ATC
TT
G
GAC TTC...
aminokwasy Ile Phe Asp Phe
Ile Leu Asp Phe
Geny o dużym efekcie = geny główne =
geny ważne
Mapy genomowe
- pomoc w identyfikacji genów
ważnych
QTLs (quantitative trait loci) - geny o
dużym wpływie na cechy ilościowe
(wydajność mleczna, jakość mięsa,
płodność, etc.)
Geny warunkujące choroby genetyczne
Geny odpowiedzialne za odporność na
specyficzne patogeny
Poszukiwanie genów
odpowiedzialnych
za choroby genetyczne
Gen warunkujący chondrodysplazję u
bydła (bcd) zlokalizowany w
chromosomie 6
(Yoneda et al., 1998; badania
kosegregacji markerów
mikrosatelitarnych w grupach
potomstwa (półrodzeństwa),
u którego ta deformacja
wystąpiła)
Poszukiwanie genów
odpowiedzialnych
za odporność na specyficzne
patogeny
Mutacja w genie alfa(1,2) fukozylotransferazy
(chromosom 6 świni) odpowiedzialna za
podatność/odporność na chorobę obrzękową ,
wywoływaną przez szczep F18 Escherichia coli
(Vogeli et al., 1996; Meijerink et al., 1997;
badania kosegregacji antygenów
erytrocytarnych
i białek krwi u świń selekcjonowanych na
podatność i odporność na chorobę
obrzękową)
Cechy
jakościowe ilościowe
monogenowe
poligeniczne
skokowa
zmienność
ciągła [rzadko
skokowa]
miary zmienności
frekwencja:
wariancja
genów
standardowe odchylenie
genotypów
współczynnik zmienności
fenotypów