Podstawowe funkcje 

pedagogiki opiekuńczej

Z.Dąbrowski: Pedagogika opiekuńcza w 
zarysie

 

 



Ma dostarczyć niezbędnej wiedzy o potrzebach 
ludzkich i ich diagnozowaniu



Dawać obiektywną diagnozę rzeczywistych 
zewnętrznych i wewnętrznych warunków, w jakich 
przebiegają procesy opiekuńczo – wychowawcze



Wskazywać jakie należy stosować zasady, formy, 
metody i techniki sprawowania opieki, aby jej 
przebieg był prawidłowy, a efekty jak najbardziej 
korzystne

 

 



Wskazywać jak może i powinna być sprawowana 
opieka, aby zawsze wtedy, gdy to jest możliwe i 
wskazane, można było równolegle do jej funkcji 
merytorycznych, kształtować osobowość 
podopiecznego



Jak należy realizować cele i zadania w zakresie 
różnych dziedzin i form wychowania, aby 
równolegle z tym lub poprzez to zaspokajać 
potrzeby wychowanków



Opisywać i wyjaśniać wszelkie istotne relacje 
zachodzące między opieką a wychowaniem

 

 



Wskazuje jakie nieodzowne i jednocześnie 
możliwe do spełnienia wymagania stawia 
opiekunowi – wychowawcy podopieczny i cały 
proces opiekuńczo – wychowawczy



Dostarczać wiedzy o samej sobie – jej specyficzne 
treści, funkcje, charakter



Gromadzić i rozwijać wiedzę historyczną z zakresu 
opieki międzyludzkiej, wychowania przez opiekę i 
wychowania opiekuńczego

 

 

Podział zakresów opieki 

ze względu na kryteria

wg.Z.Dąbrowskiego

 

 

1. Zakres opieki według 

zróżnicowania pionowego

 

 

2. Zakres opieki według jej 

podmiotu i charakteru

OPIEKA MIĘDZYLUDZKA

rodzinna                         społeczna

                  

spontaniczna

normalna:                 interwencyjno-kompensacyjna:

  

powszechna

              

                kompensacja niedostatków op. 

rodzinnej
   „zakładowa”

                kompensacja niedostatków rozwojowych

         funkcje opiekuńcze 

                                kompensacja szkód losowych

   instytucji społecznych

 

 

 

3. Zakres opieki według jej 
przedmiotu

• odchylenia standardowe
• odchylenia hiperstandardowe
• wiek opiekuńczy 
• szczególne role
• wierzeniowe stany świadomości

4. Zakres opieki według jej 
przebiegu w życiu jednostki

 

 

5. Zakres opieki według skali 
zaspokojenia potrzeb 
podopiecznych

• wyprzedzająca
• interwencyjna
• zbieżna 
• kompensacyjna 
• rewalidacyjna 
• lecznicza

 

 

6. Zakres opieki według jej 
bieżącego i 
perspektywistycznego 
wymiaru

•bieżąca
•perspektywistyczna

7. Zakres opieki 
wyznaczany stopniem jej 
powszechności

 

 

8. Zakres opieki 
wyznaczany funkcjami 
opiekuńczymi różnych 
instytucji społecznych

funkcje opiekuńcze:
• rodziny
• szkoły
• instytucje opieki powszechnej
• placówki opieki „normalnej”
• placówki opieki interwencyjno-kompensacyjnej
• placówki opieki rewalidacyjnej i leczniczej
• pozostałe (np. zakłady pracy, organizacje ideowo-

polityczne)

 

 

9.Zakres opieki według ilości 
zaspokajanych potrzeb

Opieka zapewniająca zarówno potrzeby 
biologiczne, bezpieczeństwa jak również 
potrzeby ponadpodmiotowe.

 

 

10. Zakres opieki 
wyznaczany stopniem 
zaspokojenia potrzeb

11. Zakres opieki według 
stopnia 
jej zagęszczenia, 
intensyfikacji 
i perfekcyjności