WSPOMAGANIE UCZNIA Z TRUDNOŚCIAMI EDUKACYJNYMI

Najczęściej powtarzają się takie problemy

wymieniane przez uczniów, jak:



trudności w rozumieniu materiału z poszczególnych

przedmiotów;



nieumiejętność skoncentrowania się, skupienia uwagi w

czasie lekcji;



niesystematyczność uczenia się, narastanie zaległości w

nauce;



ogólna niechęć do nauki;



konflikty z nauczycielami;



trudności związane z zapamiętywaniem materiału;



pamięciowe uczenie się, brak umiejętności w zastosowaniu

wiedzy teoretycznej w praktyce; np

znajomość definicji i

wzorów nie pomagała w poprawnym rozwiązywaniu zadań

tekstowych lub: znajomość zasad pisowni i ortografii nie

ułatwiała bezbłędnego napisania dyktanda;



kłopoty zdrowotne utrudniające naukę.

Mamy świadomość, że niepowodzeń szkolnych ucznia

nie można lekceważyć, bo ich pogłębianie prowadzi

do frustracji, rezygnacji często do załamań natury

psychicznej. Trzeba zdać sobie sprawę z tego, że

zjawisko niepowodzeń szkolnych jest niezmiernie

złożone i uwarunkowane wieloma przyczynami, jak:



brak właściwej opieki i pomocy ze strony rodziców,



przeci

ąż

enie obowi

zkami domowymi,



trudne warunki materialne dzieci,



zakłócenia w ci

ej pracy dydaktyczno-wychowawczej nauczycieli,



wadliwy plan zaj

ęć

lekcyjnych,



złe warunki lokalowe szkoły i słabe wyposa

enie w niezb

dne

pomoce edukacyjne,



wadliwy tok lekcyjny,



wyst

powanie luk w wiadomo

ciach uczniów, powoduj

cych

opó

nienia w nauce w

zakresie jednego lub kilku przedmiotów oraz

ich wpływ na wyniki pracy ucznia z pozostałych przedmiotów

nauczania.

Według informacji psychologicznej przyczyny niepowodzeń

szkolnych często grupują się wokół problemów rozwojowych,

polegających na braku zdolności, które wynikają z obniżonego

poziomu rozwoju umysłowego, zaburzenia rozwoju

psychoruchowego w zakresie analizatora wzrokowego i

słuchowego.

Mogą też być wynikiem problemów poza rozwojowych, głównie

pedagogicznych i środowiskowych. Uczeń o prawidłowym

rozwoju może posiadać trudności w nauce szkolnej.

Przyczyny pedagogiczne tkwią najczęściej w organizacji pracy

szkoły i sposobie realizacji zadań przez szkołę, natomiast

środowiskowe występują głównie w zaniedbaniach ze strony

domu, w barku opieki i zainteresowania rodziców postępami

ucznia w nauce oraz konfliktach rówieśniczych.

Zadaniem nauczycieli i szkoły jest rozpoznanie przyczyn

niepowodzeń edukacyjnych uczniów i znalezienie środków

zaradczych, by tym trudnościom skutecznie przeciwdziałać.

Zdefiniowanie pojęcia: „trudności -

niepowodzenia edukacyjne”.

By właściwie i skutecznie wspomagać ucznia z trudnościami edukacyjnymi

należy uświadomić sobie, co to są niepowodzenia w nauce.

Definiując to pojęcie należy stwierdzić, że niepowodzenia edukacyjne to

przede wszystkim bardzo słabe wyniki w nauce, powodujące istnienie

dysharmonii lub konfliktu między nauczycielami, uczniami i warunkami

społecznymi tej pracy. Rezultaty tych niepowodzeń mogą być różne.

Mogą wywołać skutki mniej poważne, lub też przyczyniać się do przedłużenia

pobytu ucznia w szkole, a nawet usunięcia go z niej.

Niepowodzenia szkolne to wyraźna sprzeczność między oczekiwaniami

dydaktycznymi szkoły, a osiąganymi przez ucznia wynikami uczenia.

Trudności w nauce – to przeszkody, na które natrafia uczeń w opanowaniu

materiału nauczania, zbyt duże w stosunku do jego możliwości.

Trudności w nauce nie przezwyciężone występują wówczas, gdy uczeń mimo

czynionych wysiłków nie potrafi w odpowiednim czasie przyswoić sobie

wiedzy i umiejętności przewidzianych programem nauczania.

Niepowodzenia jawne występują wówczas gdy:



nauczyciel dostrzega i stwierdza braki w opanowaniu

materiału objętego programem

nauczania;



pojawiaj

oceny niedostateczne, które je

li si

powtarzaj

wówczas ucze

e sta

uczniem

drugorocznym;



drugoroczno

ść

– to wyraz zdecydowanego konfliktu

dzy wymaganiami szko

y a post

ęp

ami ucznia. Wywiera

ona ujemny wp

zdecydowan

kszo

ść

uczniów,

bo zniech

ca ich do pracy, t

umi zainteresowani

nauk

wpływa niekorzystnie na stosunek do otoczenia, wywo

uje

ró

norakie kompleksy i zaburzenia w zachowaniu, a nawet

e doprowadzi

do zahamowania prawidłowego

dotychczas umysłowego rozwoju dziecka.

Niepowodzenia ukryte występują wówczas gdy:



nauczyciel nie dostrzega braków w wiadomo

ciach,

umiej

tno

ciach i nawykach uczniów, pomimo, i

braki

te wyst

puj



pojawiaj

okresowe oceny niedostateczne,



ukryte braki rzadko udaje się wyrówna

 złe warunki

materialne
niedożywienie
ucznia; brak
własnego miejsca
     do nauki;
  zmiany w

rodzinie;
pogorszenie się
atmosfery
rodzinnej; konflikty
między rodzicami;
choroby i inne
przypadki losowe.
 poziom kultury

rodziców; sposób
zainteresowania
się postępami
dziecka w nauce;
 gorsza pozycja

ekonomiczna
(obecnie
bezrobocie)

 zły stan fizyczny i

jego niekorzystny wpływ
na funkcjonowanie w
szkole;
 absencja w szkole

spowodowana dłuższą
chorobą; ogólne
osłabienie organizmu;
niechęć do nauki;
 nierównomierność i

dysharmonia w rozwoju
ucznia;
 niezrównoważenie

emocjonalne; brak wiary
we własne siły,
niedojrzałość społeczna,
nieśmiałość;
 niska inteligencja;

 nieprawidłowy

wybór szkoły,
nieuwzględniający
rzeczywistych
zainteresowań ucznia.

 wielorakość zadań w

podstawie programowej
niemożliwych do opanowania przez
każdego ucznia ;
 stosowanie przez nauczycieli

szablonowych technik i metod
pracy wymuszonych zbyt
obszernym do zrealizowania
programem
 rzadko stosowane zasady

stopniowania trudności wobec
uczniów tego potrzebujących
 stosowanie takich form pracy

dydaktycznej, które nie są w stanie
zainteresować ucznia
 lekceważenie sygnałów od

uczniów, że treści przekazywane
są przez nich niezrozumiane
 lekceważenie czynników

motywacyjnych;
 przeciążanie uczniów

nadmiarem zajęć;
 niespójny z zasadami bhp

rozkład zajęć np.: komasowanie
jednorodnych zajęć (np.:
przedmiotów ścisłych) w ciągu
dnia.

RODZAJE DZIAŁAŃ WSPOMAGAJĄCYCH

ROZWÓJ EDUKACYJNY I SPOŁECZNY

UCZNIÓW

Środki zaradcze wspomagające ucznia z trudnościami

edukacyjnymi – profilaktyka pedagogiczna.

Problemy edukacyjne uczniów muszą być przedmiotem troski, tym

bardziej, że sukcesy szkolne i poziom osiągniętego wykształcenia

zdecydują o pó

niejszych szansach samodzielnego życia i

umiejętności znalezienia właściwego dla siebie miejsca w

społeczeństwie.

Dlatego też podjęte oddziaływania nauczycieli o charakterze

korekcyjnym i wychowawczym wobec ucznia przejawiającego

trudności edukacyjne powinny mieć zdecydowany charakter i

obejmować różnorodne formy i metody wspomagające ucznia, jak

np.:



stosowanie metod aktywizujących ucznia;



systematyczne wykrywanie i likwidowanie trudności edukacyjnych

poprzez pomoc udzieloną przez nauczyciela przedmiotu w ramach

organizowanych zajęć wyrównawczych;



stosowanie różnorodnych form pracy z uczniami, w celu

zainteresowania ich problemem, tematem, zagadnieniem;



prowadzenie lekcji ró

nymi metodami, które skutecznie pomagaj

uczniom w opanowaniu podawanych nowych tre

ci programowych;



ste przeprowadzanie testów sprawdzaj

cych stopie

opanowania materiału, w przypadku słabych wyników, warto wróci

i utrwali

materiał raz jeszcze;



polecanie uczniom poszerzania wiadomości w oparciu o inne źródła

(poza podręcznikowe), jak np.: słowniki, multimedialne

encyklopedie, albumy, atlasy, Internet, literaturę….;



ocenianie wykonanych poleceń, słowne nagradzanie pochwałą, co

pozytywnie wpływa na aktywizację uczniów;



dogłębne poznawanie uczniów, ich zdolności, zainteresowań,

potrzeb, trudności w celu dostosowania metod pracy;



podnoszenie kwalifikacji pedagogicznych poprzez udział w różnych

formach dokształcania i doskonalenia zawodowego, co ma wpływ

na wprowadzenie nowoczesnych, innowacyjnych metod i form

pracy z uczniem mającym trudności edukacyjne;



systematyczne informowanie rodziców o trudnościach i

osiągnięciach uczniów; ścisła współpraca z rodzicami w

skutecznym przeciwdziałaniu powstawaniu zaległości i luk w

opanowywanej przez uczniów wiedzy;



poznawanie warunków życia rodzinnego uczniów i ich stanu

zdrowia, jako częstych niejednokrotnie przyczyn niepowodzeń w

nauce;



systematyczne kontrolowanie odrabianych prac domowych przez

uczniów i ich ocena

;



stosowanie różnych form kontroli efektywności uczenia się, jak:

klasówki, sprawdziany, testy, wypowiedzi ustne, dyktanda,

wypracowania, badanie wyników, itp.;

Zabiegi profilaktyczne, diagnostyczne i terapeutyczne oraz

ich wpływ na zapobieganie niepowodzeniom edukacyjnym.

Zaprezentowane przez

nas

przykładowe

rodki zaradcze

wspomagaj

ce ucznia z niepowodzeniami

edukacyjnymi, eliminuj

ce luki i braki w opanowanym

przez uczniów materiale okre

la si

profilaktyk

pedagogiczn

rol

odgrywa diagnoza pedagogiczna, na któr

składaj



indywidualne rozmowy nauczyciela z uczniami;



obserwacje uczniów związane z prowadzeniem dokumentacji

uczniowskiej;



analiza dokumentacji przebiegu nauczania;



wywiady z uczniami i rodzicami;



testowe badania wyników nauczania, sprawdziany;



klasyfikacja i analiza bł

dów popełnianych przez uczniów i

typowych dla całej klasy.

Diagnoza pedagogiczna mo

e by

indywidualna i

zbiorowa.

Diagnoza indywidualna polega na wykrywaniu przez

nauczyciela okre

lonego przedmiotu nauczania luk w

wiadomościach i umiej

tno

ciach uczniów

powstałych w zakresie nauczanego przedmiotu.

Diagnoza zbiorowa polega natomiast na wykrywaniu luk

w wiadomo

ciach i umiej

tno

ciach uczniów przez

wszystkich nauczycieli ucz

cych w danej klasie.

Rzetelna i wszechstronna diagnoza jest warunkiem

efektywnej terapii pedagogicznej, ponieważ:



nauczyciel znaj

c braki w zakresie materiału nauczania stosuje

tak

e metody i formy pracy, które pozwalaj

je usun

ąć

;



jest szansa otoczenia opiek

uczniów maj

cych trudno

ci w

nauce, w celu przeciwdziałania drugoroczno

ci;



umo

liwia prowadzenie opieki nad uczniami z trudno

ciami

edukacyjnymi w czasie lekcji, na zaj

ciach pozalekcyjnych i

przez współprac

z domem rodzinnym ucznia;



daje mo

liwo

ść

organizowania samodzielnej pracy uczniów

pod kierunkiem nauczyciela w czasie poza planem lekcyjnym

w celu dodatkowego wykonania

wicze

gruntuj

cych wiedz

wypełniaj

cych dostrze

one wcze

niej luki w wiedzy ucznia;



niezb

dnym staje si

przeprowadzenie indywidualnych

konsultacji i uzgodnienie z rodzicami ucznia wspólnej linii

post

powania.

Terapia pedagogiczna indywidualna lub zbiorowa

pozwala na likwidowanie braków w wiedzy uczniów

z jednego lub kilku przedmiotów.

Należy podkre

to,

e złe wyniki w nauce zawsze

wymagaj

dokładnego i wnikliwego rozpatrzenia

wszystkich czynników maj

cych wpływ na oceny

niedostateczne, bo to ułatwia prac

z uczniem i

daje szans

na wyrugowanie trudno

edukacyjnych, a jednocze

nie ma pozytywny

wpływ na zdawalno

ść

uczniów z klasy do klasy,

ograniczenie drugoroczności i podniesienia

poziomu nauczania w szkole.

Nauczyciel i uczeń osiągnie sukces w eliminowaniu trudności

edukacyjnych poprzez:



Systematyczne uczęszczanie na zajęcia.



Aktywny udział w zaj

ciach.



Wykorzystanie na zaj

ciach ró

norodnych pomocy i

rodków

dydaktycznych w celu usprawnienia pracy merytorycznej i

rozbudzania zainteresowań uczniów.



Zach

canie do wypowiadania si

i pokonywania oporu przed

zabieraniem głosu.



Stwarzanie sytuacji do umiej

tnego i celowego poszukiwania

informacji w ró

nych

ródłach i ich twórcza analiza.



Wspólna dyskusja podczas rozwi

zywania problemu.



Zauwa

enie post

pów i sukcesów w pracy uczniów.

Recepta na sukces ucznia – dla

nauczyciela



Przekonaj ucznia, że naprawdę lubisz go uczyć.



Mów jasno, wyraźnie i z zapałem



Dbaj o właściwe tempo mówienia.



Bądź swobodny i baw się podczas lekcji.



Okazuj mu zaufanie.



Wyraźnie określ cel.



Bądź przygotowany do lekcji.



Przygotuj ciekawe pomoce.



Ogranicz do minimum czynniki rozpraszające.



Dbaj o dobry nastrój ucznia.



Przypomnij informacje, jeśli uczeń je zapomniał.



Polegaj na nim, stawiaj na niego, wierz w niego.



Bądź dla niego oparciem.



Nie oszukuj go, dotrzymuj słowa.

Recepta na sukces ucznia – dla

nauczyciela



Udzielaj odpowiedzi nawet na najtrudniejsze pytania.



Jeśli mu coś się nie uda, zrozum go, zachęcaj do

dalszej pracy.



Chwal za wszystko, co się da pochwalić.



Doceniaj go.



Nigdy nie przerywaj, gdy mówi.



Pozwól mu kontynuować Twoją myśl na jego sposób.



Słuchaj uważnie, upewnij się, ze na pewno go dobrze

rozumiesz.



Rozwijaj jego samodzielność.



Zachęcaj do krytycznego myślenia.



Okazuj mu swoje pozytywne uczucia.



Pokazuj mu, że jesteś człowiekiem i też się mylisz.



Stosuj różne metody nauczania.



Niech praktyka uzupełnia teorię w nauczaniu.



Kończ lekcję w takim momencie, aby miał poczucie

niedosytu wiedzy.

Document Outline