Flotacja
Flotacja
Fizykochemiczne podstawy procesu.
Fizykochemiczne podstawy procesu.
Zwil-
Zwil-
żalność ciał stałych.
żalność ciał stałych.
Hydrofobowość
Hydrofobowość
Odczynniki flotacyjne
Odczynniki flotacyjne
- zbierające (kolektory)
- zbierające (kolektory)
- pianotwórcze (spieniacze)
- pianotwórcze (spieniacze)
- regulujące
- regulujące
(modyfikatory)
(modyfikatory)
Klasyfikacja Eigelesa
Klasyfikacja Eigelesa
Maszyny flotacyjne
Maszyny flotacyjne
Istota flotacji
Istota flotacji
ziarno płonne (hydrofilne)
ziarno płonne (hydrofilne)
ziarno hydrofobowe
ziarno hydrofobowe
pęcherzyk gazowy
pęcherzyk gazowy
woda
woda
ziarno zrostu
ziarno zrostu
Ciało
Ciało
hydrofiln
hydrofiln
e
e
Ciało
Ciało
hydrofob
hydrofob
owe
owe
WOD
WOD
A
A
pęcherzyk
pęcherzyk
ziarno
ziarno
Kąt
Kąt
zwilżania
zwilżania
woda
woda
Kąt zwilżania a hydrofobowość
Kąt zwilżania a hydrofobowość
powierzchni minerału
powierzchni minerału
Ciała hydrofobowe (nie
Ciała hydrofobowe (nie
zwilżalne) :
zwilżalne) :
Kąt zwilżania
Kąt zwilżania
> 0
> 0
cos
cos
<1
<1
Ciała hydrofilne (zwilżalne) :
Ciała hydrofilne (zwilżalne) :
Kąt zwilżania
Kąt zwilżania
= 0
= 0
cos
cos
=1
=1
Silnie hydrofobowe
Średnio
hydrofobowe
Słabo hydrofobowe Hydrofilne
substancja
substancja
substancja
substancja
Parafina,
C
n
H
2n+2
110
Minerały
siarczkowe 44
-0 Fluoryt,
CaF
2
10-13
Gips,
CaSO
4
2H
2
O
Teflon, C
2
F
4
112
Węgiel
kamienny
36 -0
Scheelit,
CaWO
4
9
Dolomit
CaMg(CO
3
)
2
Siarka, S
86
Ilmenit
24
Diament, C
8
Kwarc SiO
2
Grafit, C
86
Kasyteryt
32
Złoto, Au
7
Kalcyt,
CaCO
3
Molibdenit
75
Baryt,
BaSO
4
6
Hematyt,
Fe
2
O
3
Wartości kąta zwilżania dla wybranych
Wartości kąta zwilżania dla wybranych
substancji
substancji
-
-
k
k
ą
ą
t zwil
t zwil
ż
ż
ania
ania
s/g
s/g
-
-
napi
napi
ę
ę
cie powierzchniowe na granicy faz
cie powierzchniowe na granicy faz
cia
cia
ł
ł
o sta
o sta
ł
ł
e-gaz
e-gaz
s/c
s/c
-
-
napi
napi
ę
ę
cie powierzchniowe na granicy faz
cie powierzchniowe na granicy faz
cia
cia
ł
ł
o sta
o sta
ł
ł
e-woda
e-woda
c/g
c/g
-
-
napi
napi
ę
ę
cie powierzchniowe na granicy faz
cie powierzchniowe na granicy faz
woda-gaz
woda-gaz
Hydrofobowo
Hydrofobowo
ść substancji
ść substancji
zwi
zwi
ą
ą
zana jest z k
zana jest z k
ątem
ątem
zwilżania. Jedną z teorii wiążących te dwa
zwilżania. Jedną z teorii wiążących te dwa
pojęcia jest zależność Younga, w której kąt
pojęcia jest zależność Younga, w której kąt
zwilżania jest wynikiem bilansu energii
zwilżania jest wynikiem bilansu energii
międzyfazowych
międzyfazowych
faz tworz
faz tworz
ą
ą
cych uk
cych uk
ład ciało
ład ciało
stałe(s)-gaz(g)-ciecz(c).
stałe(s)-gaz(g)-ciecz(c).
Wychodz
Wychodz
ą
ą
c z warunku
c z warunku
wzajemnego równowa
wzajemnego równowa
ż
ż
enia si
enia si
ę
ę
si
si
ł
ł
na granicach
na granicach
faz, warto
faz, warto
ść
ść
k
k
ą
ą
ta zwil
ta zwil
ż
ż
ania wynosi:
ania wynosi:
s/g
s/g
=
=
s/c
s/c
+
+
c/g
c/g
cos
cos
(r
(r
ó
ó
wnanie Younga)
wnanie Younga)
Praca
Praca
adhezji
adhezji
cieczy do powierzchni cia
cieczy do powierzchni cia
ł
ł
a sta
a sta
ł
ł
ego:
ego:
W
W
a
a
=
=
s/g
s/g
+
+
c/g
c/g
-
-
s/c
s/c
W
W
a
a
=
=
c/g
c/g
(1 + cos
(1 + cos
)
)
Praca
Praca
kohezji
kohezji
cieczy:
cieczy:
W
W
c
c
= 2
= 2
c/g
c/g
cia
cia
ł
ł
o jest hydrofobowe je
o jest hydrofobowe je
ś
ś
li W
li W
a
a
< W
< W
c
c
cia
cia
ł
ł
o jest hydrofilne (dobrze zwil
o jest hydrofilne (dobrze zwil
ż
ż
one
one
przez wod
przez wod
ę
ę
) je
) je
ś
ś
li W
li W
a
a
> W
> W
c
c
g
/
c
g
/
c
c
a
2
cos
1
W
W
1
W
W
2
cos
c
a
Dla cia
Dla cia
ł
ł
naturalnie hydrofobowych:
naturalnie hydrofobowych:
(grafit, siarka rodzima, talk,
(grafit, siarka rodzima, talk,
molibdenit)
molibdenit)
e
a
H
a
d
a
a
W
W
W
W
- praca adhezji wynikaj
- praca adhezji wynikaj
ą
ą
ca z oddzia
ca z oddzia
ł
ł
ywa
ywa
ń
ń
si
si
ł
ł
dyspersji
dyspersji
- praca adhezji wynikaj
- praca adhezji wynikaj
ą
ą
ca z oddzia
ca z oddzia
ł
ł
ywa
ywa
ń
ń
poprzez wi
poprzez wi
ą
ą
zania wodorowe
zania wodorowe
- praca adhezji wynikaj
- praca adhezji wynikaj
ą
ą
ca z oddzia
ca z oddzia
ł
ł
ywa
ywa
ń
ń
elektrosta-tycznych
elektrosta-tycznych
d
a
W
e
a
W
H
a
W
0
W
H
a
c
d
a
a
W
W
W
Mi
Mi
ę
ę
dzy cz
dzy cz
ą
ą
steczkami wody a powierzchni
steczkami wody a powierzchni
ą
ą
cia
cia
ł
ł
a
a
sta
sta
ł
ł
ego mog
ego mog
ą
ą
wyst
wyst
ę
ę
powa
powa
ć
ć
ró
ró
ż
ż
ne oddzia
ne oddzia
ływania
ływania
składające się na pracę adhezji
składające się na pracę adhezji
:
:
0
W
e
a
,
2
W
d
s
d
a
d
O
H
2
Dla granicy faz cia
Dla granicy faz cia
ło
ło
sta
sta
ł
ł
e-woda
e-woda
praca adhezji
praca adhezji
wynikaj
wynikaj
ą
ą
ca z oddzia
ca z oddzia
ł
ł
ywa
ywa
ń
ń
si
si
ł
ł
dyspersji
dyspersji
wynosi
wynosi
:
:
,
,
d
s
d
O
H
2
Składowe napięcia
Składowe napięcia
powierzchniowego wody i ciała
powierzchniowego wody i ciała
stałego
stałego
wynikaj
wynikaj
ą
ą
ce
ce
z oddzia
z oddzia
ływań dyspersyjnych
ływań dyspersyjnych
Wszystkie cia
Wszystkie cia
ła
ła
sta
sta
ł
ł
e by
e by
ł
ł
yby hydrofobowymi,
yby hydrofobowymi,
gdyby mi
gdyby mi
ędzy nimi a
ędzy nimi a
wod
wod
ą
ą
wyst
wyst
ępowały wyłącznie
ępowały wyłącznie
oddzia
oddzia
ł
ł
ywania dyspersyjne
ywania dyspersyjne
•
Oddzia
Oddzia
ły
ły
wania mi
wania mi
ę
ę
dzy dwoma obiektami
dzy dwoma obiektami
,
,
w tym
w tym
mi
mi
ędzy ziarnem mineralnym i pęcherzykiem gazu
ędzy ziarnem mineralnym i pęcherzykiem gazu
(niezależnie czy się stykają) mają charakter
(niezależnie czy się stykają) mają charakter
elektryczny.
elektryczny.
•
Wprowadzenie do wody jakiejkolwiek substancji
Wprowadzenie do wody jakiejkolwiek substancji
stałej, ciekłej czy gazowej powoduje zmiany na
stałej, ciekłej czy gazowej powoduje zmiany na
granicy faz. Dochodzi do wytworzenia się
granicy faz. Dochodzi do wytworzenia się
elektrycznej warstwy podwójnej
elektrycznej warstwy podwójnej
(ewp)
(ewp)
:
:
•
na powierzchni ciała
na powierzchni ciała
znajdującego się w
znajdującego się w
wodzie tworzy się warstwa ładunku
wodzie tworzy się warstwa ładunku
elektrycznego, która jest neutralizo-wana w
elektrycznego, która jest neutralizo-wana w
drugiej warstwie - bezpośrednio sąsiadującej z tą
drugiej warstwie - bezpośrednio sąsiadującej z tą
pierwszą, ale znajdującej się już w otaczającej
pierwszą, ale znajdującej się już w otaczającej
wodzie.
wodzie.
e
e
a
a
W
W
•
Sk
Sk
ł
ł
adowa elektrostatyczna w pracy adhezji
adowa elektrostatyczna w pracy adhezji
wody do cia
wody do cia
ł
ł
a sta
a sta
ł
ł
ego jest proporcjonalna do
ego jest proporcjonalna do
ł
ł
adunku elektrycznego powierzchni cia
adunku elektrycznego powierzchni cia
ł
ł
a sta
a sta
ł
ł
ego.
ego.
Ładunek ten może być wynikiem
Ładunek ten może być wynikiem
adsorpcji jonów,
adsorpcji jonów,
dysocjacji grup powierzchniowych
dysocjacji grup powierzchniowych
itp.
itp.
Budowa elektrycznej warstwy
Budowa elektrycznej warstwy
podwójnej
podwójnej
woda
woda
woda
woda
woda
woda
ziarno
ziarno
Potencjał
Potencjał
potencjał
potencjał
Galvaniego
Galvaniego
0
0
potencjał
potencjał
dzeta
dzeta
potencjał
potencjał
powierzchni
powierzchni
0
0
stężenie kationu
stężenie kationu
stężenie anionu
stężenie anionu
+ - + -
+ - + -
- + - +
- + - +
+ - + -
+ - + -
+ - + -
+ - + -
+ - + -
+ - + -
- + - +
- + - +
- + - +
- + - +
- + - +
- + - +
- + - +
- + - +
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
+
-
-
-
-
naładowana
naładowana
warstwa
warstwa
powierzchniowa
powierzchniowa
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
np. [OH] = [OH]
np. [OH] = [OH]
r
r
exp
exp
RT
RT
)
)
np. [H] = [H]
np. [H] = [H]
r
r
exp
exp
RT
RT
)
)
warstwa dyfuzyjna
warstwa dyfuzyjna
(neutralizujaca ładunek warstwy
(neutralizujaca ładunek warstwy
powierzchniowej)
powierzchniowej)
warstwa
warstwa
dyfuzyjna
dyfuzyjna
Zależność ładunku elektrycznego
Zależność ładunku elektrycznego
powierzchni od pH roztworu i stężenia
powierzchni od pH roztworu i stężenia
elektrolitu w roztworze. p.z.c. -
elektrolitu w roztworze. p.z.c. -
punkt
punkt
zerowego ładunku
zerowego ładunku
, wartość
, wartość
charakterystyczna dla danego minerału
charakterystyczna dla danego minerału
Rodzaje procesów flotacyjnych
Rodzaje procesów flotacyjnych
Odczynniki
zbierające
(kolektory)
Odczynniki
pianotwórcze
(spieniacze)
Odczynniki
regulujące
(modyfikatory)
ODCZYNNIKI FLOTACYJ NE
JONOGENNE
JONOGENNE
-
-
kationowe
kationowe
-
-
anionowe
anionowe
APOLARNE
APOLARNE
kwa
kwaś
ne
ne
obojętne
obojętne
zasadowe
zasadowe
aktywatory
aktywatory
depresory
depresory
regulatory
regulatory
pH
pH
dyspergant
dyspergant
y
y
flokulanty
flokulanty
Wpływ stężenia odczynnika zbierającego na
Wpływ stężenia odczynnika zbierającego na
wielkość kąta zwilżania i uzysk flotacyjny
wielkość kąta zwilżania i uzysk flotacyjny
minerału
minerału
Wielkość kąta zwilżania konieczna do „zamocowania”
Wielkość kąta zwilżania konieczna do „zamocowania”
pęcherzyka do ziarna fluorytu o określonych
pęcherzyka do ziarna fluorytu o określonych
rozmiarach
rozmiarach
Średnice
Średnice
pęcherzyków:
pęcherzyków:
1 - 0,2 mm
1 - 0,2 mm
2 - 0,5 mm
2 - 0,5 mm
3 - 1,0 mm
3 - 1,0 mm
4 - 2,5 mm
4 - 2,5 mm
KOLEKTORY
KOLEKTORY
FLOTACYJNE
FLOTACYJNE
jonogenne
niepolarne
chelatowe
proste
węglowodory
i pochodne
kationowe
kationowe
anionowe
anionowe
typu S-S
kwasy tłuszczowe
aminy
oksymy
ksantogeniany
amino-
alkilokwasy
związki
siarkowe
typu O-O
merkaptany
monotiowęglany
karbaminiany
typu O-N
typu S-N
typu O-S
typu N-N
dwuaminy
alkohole
amfoteryczne
amfoteryczne
ODCZYNNIKI FLOTACYJNE
ODCZYNNIKI FLOTACYJNE
ZBIERAJĄCE JONOGENNE
ZBIERAJĄCE JONOGENNE
ANIONOWE
ANIONOWE
1. Z grupą karboksylową CO
1. Z grupą karboksylową CO
OH
OH
kwasy tłuszczowe: R CO
kwasy tłuszczowe: R CO
O
O
–
–
H
H
+
+
O
O
C
C
17
17
H
H
33
33
COO
COO
–
–
H
H
+
+
R
R
C
C
kwas oleinowy
kwas oleinowy
O
O
–
–
H
H
+
+
C
C
17
17
H
H
33
33
COONa
COONa
oleinian sodu
oleinian sodu
R - rodnik węglowodorowy
R - rodnik węglowodorowy
2. Z grupą tiolową – SH
2. Z grupą tiolową – SH
2.1. MERKAPTANY:
2.1. MERKAPTANY:
R S
R S
–
–
H
H
+
+
2.2. TIOWĘGLANY:
2.2. TIOWĘGLANY:
kwas etylo-
kwas etylo-
ksantogenowy:
ksantogenowy:
S
S
C
C
2
2
H
H
5
5
OCSS
OCSS
–
–
H
H
+
+
R O C
R O C
S
S
–
–
H
H
+
+
C
C
4
4
H
H
9
9
OCSSNa
OCSSNa
R - rodnik węglowodorowy:
R - rodnik węglowodorowy:
butylowy
butylowy
ksantogenianian
ksantogenianian
etylowy, butylowy, propylowy,
etylowy, butylowy, propylowy,
sodowy
sodowy
amylowy, izo-butylowy, izo-amylowy, itp..
amylowy, izo-butylowy, izo-amylowy, itp..
2.3. DWUTIOFOSFORANY :
2.3. DWUTIOFOSFORANY :
(AEROFLOATY)
(AEROFLOATY)
2-etylo-aerofloat
2-etylo-aerofloat
sodowy:
sodowy:
R
R
O
O
S
S
(C
(C
2
2
H
H
5
5
)
)
2
2
PSS
PSS
–
–
Na
Na
+
+
P
P
R
R
O
O
S
S
–
–
H
H
+
+
(C
(C
4
4
H
H
9
9
)(C
)(C
2
2
H
H
5
5
)PSSNa
)PSSNa
R - rodnik węglowodorowy
R - rodnik węglowodorowy
etylowo-
etylowo-
butylowy
butylowy
lub/i pierścień aromatyczny
lub/i pierścień aromatyczny
aerofloat
aerofloat
sodowy
sodowy
3. Z grupą siarczanową - OS
3. Z grupą siarczanową - OS
3
3
H
H
(alkilosiarczany)
(alkilosiarczany)
R O SO
R O SO
3
3
–
–
H
H
+
+
4. Z grupą sulfonową - SO
4. Z grupą sulfonową - SO
3
3
H
H
(alkilosulfoniany)
(alkilosulfoniany)
R SO
R SO
3
3
–
–
H
H
+
+
ODCZYNNIKI FLOTACYJNE ZBIERAJĄCE
ODCZYNNIKI FLOTACYJNE ZBIERAJĄCE
JONOGENNE KATIONOWE
JONOGENNE KATIONOWE
AMINY:
AMINY:
I-rzędowe:
I-rzędowe:
R NH
R NH
2
2
C
C
12
12
H
H
25
25
NH
NH
2
2
dodecyloamina
dodecyloamina
RNH
RNH
2
2
+H
+H
2
2
O RNH
O RNH
3
3
OH RNH
OH RNH
3
3
+
+
OH
OH
–
–
C
C
12
12
H
H
25
25
NH
NH
2
2
•HCl
•HCl
C
C
12
12
H
H
25
25
NH
NH
2
2
•H
•H
+
+
Cl
Cl
–
–
(chlorowodorek
(chlorowodorek
dodecyloaminy)
dodecyloaminy)
Aminy II-rzedowe:
Aminy II-rzedowe:
(R)
(R)
2
2
NH
NH
(C
(C
5
5
H
H
11
11
)
)
2
2
NH, dwu-n-
NH, dwu-n-
amyloamina
amyloamina
Aminy III-rzędowe:
Aminy III-rzędowe:
(R)
(R)
3
3
N
N
(C
(C
5
5
H
H
11
11
)
)
3
3
N,
N,
trój-n-amyloamina
trój-n-amyloamina
Aminy IV-rzędowe:
Aminy IV-rzędowe:
(R)
(R)
4
4
NCl
NCl
- sole
- sole
amoniowe
amoniowe
(C
(C
5
5
H
H
11
11
)
)
4
4
NCl -
NCl -
cztero-n-chloro-
cztero-n-chloro-
amyloamina
amyloamina
Budowa i mechanizm działania
Budowa i mechanizm działania
zbieraczy
zbieraczy
{
{
człon
człon
polarny
polarny
{
{
człon
człon
niepolarny
niepolarny
Schemat możliwych sposobów adsorpcji zbieracza
apolarnego na powierzchni węgla kamiennego
Schemat adsorpcji zbieracza apolarnego na
powierzchni węgla kamiennego
woda
woda
KLASA
PRZYKŁADOWE
MINERAŁY
STOSOWANE
KOLEKTORY
Niemetale o znacznej
naturalnej
hydrofobowości
siarka rodzima, grafit,
węgle kamienne, talk
węglowodory
metale rodzime i
minerały siarczkowe
złoto i miedź rodzime,
chalkozyn, sfaleryt
chalkopiryt, galena
ksantogeniany,
aerofloaty
Utlenione minerały
metali nieżelaznych
cerusyt, smitsonit,
malachit, tenoryt,
kupryt, chryzokola
ksantogeniany (po
siarczkowaniu),
anionowe*, kationowe
Tlenki, wodorotlenki
i krzemiany
hematyt, ilmenit, rutyl,
magnetyt, chromit,
skalenie, kaolinit
anionowe* i kationowe
Sole trudno
rozpuszczalne
fluoryt, baryt, kalcyt,
apatyt, celestyn, gips
anionowe* i kationowe
Sole łatwo
rozpuszczalne
halit, sylwin, karnalit
kationowe
Klasyfikacja Ejgelesa własności
Klasyfikacja Ejgelesa własności
flotacyjnych minerałów
flotacyjnych minerałów
*wszystkie anionowe poza tiolowymi
*wszystkie anionowe poza tiolowymi
alkohole
alifatyczne
etery
glikole
alkohole
aromatyczne i
cykliczne
Odczynniki pianotwórcze
neutralne
Zadanie spieniaczy:
Zadanie spieniaczy:
1. Dyspergowanie gazu
1. Dyspergowanie gazu
2. Tworzenie piany o określonej strukturze i
2. Tworzenie piany o określonej strukturze i
czasie trwania
czasie trwania
3. Przyspieszenie flotacji
3. Przyspieszenie flotacji
GRUPA
SPIENIACZ
1. Alkohole alifatyczne
a) liniowe
od amylowego do dekanolu
b) rozgałęzione
izo-amylowy
metyloizobutylokarbinol (MIBC)
c) z dodatkową grupą
Dwuacetonowy (ADTM)
2. Cykliczne
a) proste
cyklohexanol
b) rozgałęzione
Terpineol
3. Aromatyczne
Krezole, ksylenole
4. Alkoksy-węglowodory
1,1,3-trietoksybutan
5. Poliglikole
R(X)
n
OH, R=H lub C
n
H
2n+1
X=EO (tlenek etylenu), PO (tlenek
propylenu), BO (tlenek butylenu)
od 3 do 7
ODCZYNNIKI REGULUJĄCE
ODCZYNNIKI REGULUJĄCE
(MODYFIKATORY)
(MODYFIKATORY)
1. Aktywatory
1. Aktywatory
2. Depresory
2. Depresory
3. regulatory pH
3. regulatory pH
4. regulatory stopnia agregacji ziarn
4. regulatory stopnia agregacji ziarn
5. regulatory redox
5. regulatory redox
6. inne
6. inne
ODCZYNNIKI REGULUJĄCE
ODCZYNNIKI REGULUJĄCE
(MODYFIKATORY)
(MODYFIKATORY)
Aktywatory np.
Aktywatory np.
CuSO
CuSO
4
4
dla blendy
dla blendy
cynkowej:
cynkowej:
CuS
CuS
+
+
CuSO
CuSO
4
4
+ ZnSO
+ ZnSO
4
4
CuS
CuS
utleniona galena:
utleniona galena:
PbS
PbS
PbCO
PbCO
3
3
+ Na
+ Na
2
2
S PbS +
S PbS +
Na
Na
2
2
CO
CO
3
3
ZnS
ZnS
depresory:
depresory:
NaCN, Na
NaCN, Na
2
2
S
S
regulatory pH:
regulatory pH:
CaO, NaOH, H
CaO, NaOH, H
2
2
SO
SO
3
3
,Na
,Na
2
2
CO
CO
3
3
dysperganty:
dysperganty:
szkło wodne
szkło wodne
Na
Na
2
2
SiO
SiO
4
4
,fosforany, ...
,fosforany, ...
Flokulanty: skrobia modyfikowana,
Flokulanty: skrobia modyfikowana,
poliakrylamidy
poliakrylamidy
C
u
S
C
u
S
ZnS
ZnS
0
2
4
6
8
10 12 14
pH
1
10
100
1000
s
tę
że
n
ie
o
le
in
ia
n
u
,
m
g
/d
m
3
flotacja
brak flotacji
z NaF
brak flotacji
beryl
0
2
4
6
8
10 12 14
pH
1
10
100
1000
s
tę
że
n
ie
d
o
d
e
cy
lo
a
m
in
y,
m
g
/d
m
3
flotacja
flotacja z NaF
brak flotacji
beryl
Jony fluorkowe jako aktywatory i depresory
we flotacji krzemianów:
a – obszary zaniku flotacji w obecności
oleinianu jako kolektora,
b – obszary aktywacji w obecności
dodecyloaminy jako kolektora (Manser,
1975)
2
4
6
8
10
12
pH
0
20
40
60
80
100
u
zy
s
k
,
%
chalkozyn
KButX 0,0001M
flot10
Regulatory pH (kwasy, zasady,
sole)
Krawędzie: flotacja-brak
Krawędzie: flotacja-brak
flotacji. Obszar na lewo od
flotacji. Obszar na lewo od
krzywych- na lewo od
krzywych- na lewo od
krzywych
krzywych
Wpływ pH na
Wpływ pH na
flotację chalkozynu
flotację chalkozynu
Węgiel kamienny:
Węgiel kamienny:
substancja organiczna pochodzenia
substancja organiczna pochodzenia
roślinnego, zbudowana z wielu związków i
roślinnego, zbudowana z wielu związków i
ugrupowań organicz-nych
ugrupowań organicz-nych
węglowodorowych głównie aromatycznych
węglowodorowych głównie aromatycznych
z pewną ilością tlenu oraz azotu i siarki.
z pewną ilością tlenu oraz azotu i siarki.
S
S
S
u
u
u
b
b
b
s
s
s
t
t
t
a
a
a
n
n
n
c
c
c
j
j
j
a
a
a
o
o
o
r
r
r
g
g
g
a
a
a
n
n
n
i
i
i
c
c
c
z
z
z
n
n
n
a
a
a
C
C
C
O
O
O
H
H
H
R
R
R
o
o
o
s
s
s
l
l
l
i
i
i
n
n
n
y
y
y
n
n
n
a
a
a
c
c
c
z
z
z
y
y
y
n
n
n
i
i
i
o
o
o
w
w
w
e
e
e
4
4
4
9
9
9
4
4
4
5
5
5
6
6
6
D
D
D
r
r
r
z
z
z
e
e
e
w
w
w
a
a
a
4
4
4
8
8
8
-
-
-
5
5
5
1
1
1
4
4
4
2
2
2
-
-
-
4
4
4
5
5
5
6
6
6
-
-
-
7
7
7
T
T
T
o
o
o
r
r
r
f
f
f
y
y
y
5
5
5
0
0
0
-
-
-
6
6
6
5
5
5
2
2
2
8
8
8
-
-
-
4
4
4
5
5
5
6
6
6
-
-
-
7
7
7
L
L
L
i
i
i
g
g
g
n
n
n
i
i
i
t
t
t
y
y
y
(
(
(
w
w
w
ę
ę
ę
g
g
g
l
l
l
e
e
e
b
b
b
r
r
r
u
u
u
n
n
n
a
a
a
t
t
t
n
n
n
e
e
e
)
)
)
6
6
6
5
5
5
-
-
-
7
7
7
8
8
8
1
1
1
6
6
6
-
-
-
2
2
2
8
8
8
5
5
5
-
-
-
6
6
6
W
W
W
ę
ę
ę
g
g
g
l
l
l
e
e
e
b
b
b
i
i
i
t
t
t
u
u
u
m
m
m
i
i
i
c
c
c
z
z
z
n
n
n
e
e
e
(
(
(
e
e
e
n
n
n
e
e
e
r
r
r
g
g
g
e
e
e
t
t
t
y
y
y
c
c
c
z
z
z
n
n
n
e
e
e
)
)
)
7
7
7
8
8
8
-
-
-
8
8
8
7
7
7
5
5
5
-
-
-
1
1
1
6
6
6
5
5
5
-
-
-
6
6
6
W
W
W
ę
ę
ę
g
g
g
l
l
l
e
e
e
a
a
a
n
n
n
t
t
t
r
r
r
a
a
a
c
c
c
y
y
y
t
t
t
o
o
o
w
w
w
e
e
e
(
(
(
k
k
k
o
o
o
k
k
k
s
s
s
u
u
u
j
j
j
ą
ą
ą
c
c
c
e
e
e
)
)
)
8
8
8
7
7
7
-
-
-
9
9
9
1
1
1
2
2
2
-
-
-
5
5
5
4
4
4
-
-
-
6
6
6
R
R
R
o
o
o
p
p
p
a
a
a
n
n
n
a
a
a
f
f
f
t
t
t
o
o
o
w
w
w
a
a
a
7
7
7
8
8
8
-
-
-
8
8
8
9
9
9
0
0
0
-
-
-
1
1
1
9
9
9
-
-
-
1
1
1
5
5
5
G
G
G
r
r
r
a
a
a
f
f
f
i
i
i
t
t
t
o
o
o
i
i
i
d
d
d
y
y
y
9
9
9
9
9
9
-
-
-
1
1
1
Zanieczyszczeniem węgli jest substancja
Zanieczyszczeniem węgli jest substancja
nieorga-niczna (mineralna), która po
nieorga-niczna (mineralna), która po
spaleniu wegli tworzy popiół. Popiół tworzy
spaleniu wegli tworzy popiół. Popiół tworzy
substancja:
substancja:
typu syngenetycznego
typu syngenetycznego
- substancja
- substancja
nieorganiczna wewnętrzna związana
nieorganiczna wewnętrzna związana
genetyczne z substancją roślinną i
genetyczne z substancją roślinną i
wchodząca w strukturę materii organicznej -
wchodząca w strukturę materii organicznej -
niemożliwa do wydzielenia metodami
niemożliwa do wydzielenia metodami
fizycznymi
fizycznymi
epigenetyczna:
epigenetyczna:
substancja mineralna
substancja mineralna
zewnętrzna (pierwotna i wtórna), nie
zewnętrzna (pierwotna i wtórna), nie
związana strukturalnie z substancją
związana strukturalnie z substancją
organiczną, istniejąca niezależnie od materii
organiczną, istniejąca niezależnie od materii
organicznej (np.: minerały glebowe: ilaste,
organicznej (np.: minerały glebowe: ilaste,
węglanowe itp, materiał skalny typu
węglanowe itp, materiał skalny typu
okruchowego) -
okruchowego) -
możliwa do wydzielenia
możliwa do wydzielenia
metodami fizycznymi
metodami fizycznymi
Podział technologiczny (jakościowy)
Podział technologiczny (jakościowy)
węgli kamiennych:
węgli kamiennych:
1.
1.
Węgle energetyczne
Węgle energetyczne
– w zależności od
– w zależności od
jakości surowca i kultury technicznej
jakości surowca i kultury technicznej
energetyki: spalane bez
energetyki: spalane bez
wzbogacania, ze wzbogacaniem
wzbogacania, ze wzbogacaniem
(grawitacyjnym, rzadziej
(grawitacyjnym, rzadziej
flotacyjnym).
flotacyjnym).
2.
2.
Węgle koksujące
Węgle koksujące
– ze względu na
– ze względu na
wymagania procesu koksowniczego i
wymagania procesu koksowniczego i
wymagań stawianym koksom -
wymagań stawianym koksom -
wzbogacanie w pełnym zakresie
wzbogacanie w pełnym zakresie
uziarnienia
uziarnienia