background image

 

 

 

 

Planowanie 

Planowanie 

jadłospisów dla 

jadłospisów dla 

mężczyzn 

mężczyzn 

21-64 lat

21-64 lat

Praca lekka i 

Praca lekka i 

umiarkowana

umiarkowana

background image

 

 

 

 

Jednym z głównych czynników środowiska 

Jednym z głównych czynników środowiska 

zewnętrznego, mających wpływ na 

zewnętrznego, mających wpływ na 

organizmy człowieka i utrzymanie dobrego 

organizmy człowieka i utrzymanie dobrego 

stanu jego zdrowia, jest racjonalne żywienie. 

stanu jego zdrowia, jest racjonalne żywienie. 

Musi ono odpowiada

Musi ono odpowiada

ć 

ć 

 w sposób optymalny 

 w sposób optymalny 

zapotrzebowaniu na energię i składniki 

zapotrzebowaniu na energię i składniki 

odżywcze, bez których człowiek nie może w 

odżywcze, bez których człowiek nie może w 

pełni wykorzystywać swych genetycznie 

pełni wykorzystywać swych genetycznie 

uwarunkowanych możliwości rozwoju 

uwarunkowanych możliwości rozwoju 

fizycznego i umysłowego ani utrzyma

fizycznego i umysłowego ani utrzyma

ć 

ć 

 

 

dobrego stanu zdrowia przez całe życie.

dobrego stanu zdrowia przez całe życie.

background image

 

 

 

 

Zapotrzebowanie energetyczne 

Zapotrzebowanie energetyczne 

a aktywnoś

a aktywnoś

ć 

ć 

 fizyczna

 fizyczna

Mężczyzna w wieku średnim oraz 

Mężczyzna w wieku średnim oraz 

starszy powinien utrzymywa

starszy powinien utrzymywa

ć 

ć 

 

 

należną masę ciała- zbliżoną do 

należną masę ciała- zbliżoną do 

tej, jaką miał w młodości.

tej, jaką miał w młodości.

W celu ustalenia ogólnych zasad 

W celu ustalenia ogólnych zasad 

w tym zakresie, krajowe 

w tym zakresie, krajowe 

organizacje opracowują wytyczne 

organizacje opracowują wytyczne 

do norm zapotrzebowania ustroju 

do norm zapotrzebowania ustroju 

człowieka na energię, 

człowieka na energię, 

uwzględniające wiek, płec, masę 

uwzględniające wiek, płec, masę 

ciała, stany fizjologiczne, a 

ciała, stany fizjologiczne, a 

przede wszystkim rodzaj pracy.

przede wszystkim rodzaj pracy.

background image

 

 

 

 

Praca lekka

Praca lekka

Do grupy o małej aktywności fizycznej 

Do grupy o małej aktywności fizycznej 

zaliczono mężczyzn zatrudnionych w 

zaliczono mężczyzn zatrudnionych w 

następujących zawodach: 

następujących zawodach: 

Pracownicy biurowi

Pracownicy biurowi

Nauczyciele

Nauczyciele

Prawnicy

Prawnicy

Lekarze

Lekarze

Sprzedawcy sklepowi

Sprzedawcy sklepowi

oraz mężczyźni nie pracujący

oraz mężczyźni nie pracujący

background image

 

 

 

 

Praca umiarkowanie ciężka

Praca umiarkowanie ciężka

Do grupy umiarkowanej aktywności 

Do grupy umiarkowanej aktywności 

fizycznej zakwalifikowano 

fizycznej zakwalifikowano 

mężczyzn pracujących:

mężczyzn pracujących:

W przemyśle lekkim

W przemyśle lekkim

Studentów

Studentów

Pracowników budowlanych (z 

Pracowników budowlanych (z 

wyjątkiem robotników 

wyjątkiem robotników 

wykonujących ciężkie prace 

wykonujących ciężkie prace 

fizyczne)

fizyczne)

Pracowników rolnych przy pełnej 

Pracowników rolnych przy pełnej 

mechanizacji prac w rolnictwie

mechanizacji prac w rolnictwie

Rybaków 

Rybaków 

background image

 

 

 

 

Wydatek energetyczny wzorcowego 

Wydatek energetyczny wzorcowego 

mężczyzny o masie ciała 65kg w ciągu 24h 

mężczyzny o masie ciała 65kg w ciągu 24h 

w zależności od ciężkości pracy

w zależności od ciężkości pracy

Rodzaj wydatku 

energii

Praca lekka

Praca średni ciężka

kcal

MJ

kcal

MJ

Sen (8h)

500

2.09

500

2,09

Praca (8h)

1100

(140x8)

4.60

(0.58x8)

1400

(175x8)

5,86

(0,73x8)

Wydatek 

energii 

niezwiązany 
z pracą 

zawodową

700-

1500

2.93-6,28

700-1500

2,93-6,28

Zakres wydatku 

energii w 

ciągu 24h

2300-

3100

9,62-

12,97

2600-

3400

10,88-

14,22

Średnio w ciągu 

24h

2700

11,30

3000

12,55

Średnio na 1kg  

m.c.

42

0,17

46

0,19

background image

 

 

 

 

Normy żywienia

Normy żywienia

1.

1.

Wartoś

Wartoś

ć 

ć 

energetyczna

energetyczna

Mężczyźni 21-64 lat praca lekka

2400-2600kcal

Mężczyźni 21-64 lat praca 

umiarkowanie ciężka

2800-3200kcal

background image

 

 

 

 

Normy żywienia

Normy żywienia

2. Składniki odżywcze

2. Składniki odżywcze

Białko

Ogółem [g]

[%] energii z białka

Grupy ludności 

Węglowodany

Ogółem [g]

[%] energii z węglowodanów

Mężczyźni 21-64 lat 

praca lekka

345-385

58-59

Mężczyźni 21-64 lat 

praca umiarkowana

400-480

57-60

Mężczyźni 21-64 lat 

praca lekka

75

11-12

Mężczyźni 21-64 lat 

praca umiarkowana

85

11-12

Tłuszcze

Ogółem [g]

[%] energii z tłuszczów

Mężczyźni 21-64 lat 

praca lekka

80-85

29-30

Mężczyźni 21-64 lat 

praca umiarkowana

95-100

29-30

background image

 

 

 

 

Składniki mineralne

Składniki mineralne

Witaminy

Witaminy

Witaminy

Witaminy

Składniki 

mineralne

Potas

Wapń

Fosfor

Magnez Żelaz

o

Cynk

Zalecana 

norma

3500mg

900mg

700mg

370mg

15mg 16mg

Witaminy

A

E

B1

B2

PP

C

Zalecana 

norma

1000 

µ

g

10 mg

2, 0 mg 2, 6 mg

23 mg

70 mg

background image

 

 

 

 

Zalecane racje pokarmowe

Zalecane racje pokarmowe

Prawidłowe żywienie 

Prawidłowe żywienie 

polega nie tylko na 

polega nie tylko na 

zaspokojeniu potrzeb 

zaspokojeniu potrzeb 

energetycznych 

energetycznych 

organizmu, lecz także 

organizmu, lecz także 

na prawidłowym 

na prawidłowym 

doborze produktów 

doborze produktów 

spożywczych 

spożywczych 

wchodzących w skład 

wchodzących w skład 

dziennej racji 

dziennej racji 

pokarmowej.

pokarmowej.

background image

 

 

 

 

Dzienna racja pokarmowa- 

Dzienna racja pokarmowa- 

praca lekka

praca lekka

I.

I.

 

 

produkty zbożowe- 340g

produkty zbożowe- 340g

II.

II.

 

 

mleko i produkty mleczne- 

mleko i produkty mleczne- 

850g

850g

III.

III.

 

 

jaja- 1/3 sztuki

jaja- 1/3 sztuki

IV.

IV.

 

 

mięso, ryby, wędliny- 140g

mięso, ryby, wędliny- 140g

V.

V.

 

 

masło- 25g

masło- 25g

VI.

VI.

 

 

inne tłuszcze- 25g

inne tłuszcze- 25g

VII.

VII.

 

 

ziemniaki- 350g

ziemniaki- 350g

VIII.

VIII.

 

 

warzywa i owoce zasobne 

warzywa i owoce zasobne 

w wit. C- 200g

w wit. C- 200g

IX.

IX.

 

 

warzywa i owoce zasobne 

warzywa i owoce zasobne 

w karoten- 130g

w karoten- 130g

X.

X.

 

 

inne warzywa i owoce- 

inne warzywa i owoce- 

300g

300g

XI.

XI.

 

 

strączkowe suche- 10g

strączkowe suche- 10g

XII.

XII.

 

 

cukier i słodycze- 55g

cukier i słodycze- 55g

background image

 

 

 

 

Dzienna racja pokarmowa- 

Dzienna racja pokarmowa- 

praca umiarkowanie ciężka

praca umiarkowanie ciężka

I.

I.

 

 

produkty zbożowe- 370g

produkty zbożowe- 370g

II.

II.

 

 

mleko i produkty mleczne- 

mleko i produkty mleczne- 

950g

950g

III.

III.

 

 

jaja- 1/3 sztuki

jaja- 1/3 sztuki

IV.

IV.

 

 

mięso, ryby, wędliny- 

mięso, ryby, wędliny- 

150g

150g

V.

V.

 

 

masło- 30g

masło- 30g

VI.

VI.

 

 

inne tłuszcze- 35g

inne tłuszcze- 35g

VII.

VII.

 

 

ziemniaki- 450g

ziemniaki- 450g

VIII.

VIII.

 

 

warzywa i owoce zasobne 

warzywa i owoce zasobne 

w wit. C- 210g

w wit. C- 210g

IX.

IX.

 

 

warzywa i owoce zasobne 

warzywa i owoce zasobne 

w karoten- 130g

w karoten- 130g

X.

X.

 

 

inne warzywa i owoce- 

inne warzywa i owoce- 

310g

310g

XI.

XI.

 

 

strączkowe suche- 12g

strączkowe suche- 12g

XII.

XII.

 

 

cukier i słodycze- 70g

cukier i słodycze- 70g

background image

 

 

 

 

Zagrożenia dla zdrowia 

Zagrożenia dla zdrowia 

wynikające z błędów 

wynikające z błędów 

żywieniowych

żywieniowych

Wszystkie niezbędne składniki pokarmowe 

Wszystkie niezbędne składniki pokarmowe 

powinny być dostarczane codziennie w 

powinny być dostarczane codziennie w 

poszczególnych posiłkach. Prawidłowe 

poszczególnych posiłkach. Prawidłowe 

procesy przemiany materii zachodzące w 

procesy przemiany materii zachodzące w 

ustroju człowieka wymagają bowiem stałego 

ustroju człowieka wymagają bowiem stałego 

dowozu energii i poszczególnych składników 

dowozu energii i poszczególnych składników 

pokarmowych, bez których mogłoby dojś

pokarmowych, bez których mogłoby dojś

ć 

ć 

 

 

do niekorzystnych dla organizmu zaburzeń 

do niekorzystnych dla organizmu zaburzeń 

metabolicznych. W początkowym okresie 

metabolicznych. W początkowym okresie 

rozwijają się one skrycie i są niewykrywalne 

rozwijają się one skrycie i są niewykrywalne 

podczas powszechnie stosowanych badań 

podczas powszechnie stosowanych badań 

lekarskich lub nawet badań biochemicznych.

lekarskich lub nawet badań biochemicznych.

background image

 

 

 

 

Zagrożenia dla zdrowia 

Zagrożenia dla zdrowia 

wynikające z błędów 

wynikające z błędów 

żywieniowych

żywieniowych

Niewłaściwe żywienie mężczyzn jak 

Niewłaściwe żywienie mężczyzn jak 

i innych osób dorosłych pogłębia te 

i innych osób dorosłych pogłębia te 

zaburzenia doprowadzając często 

zaburzenia doprowadzając często 

do określonych schorzeń, a tym 

do określonych schorzeń, a tym 

samym nasilenia niewydolności 

samym nasilenia niewydolności 

fizycznej i psychicznej. 

fizycznej i psychicznej. 

Nieprawidłowe żywienie, zwłaszcza 

Nieprawidłowe żywienie, zwłaszcza 

nadmierne, sprzyja otyłości oraz 

nadmierne, sprzyja otyłości oraz 

rozwojowi chorób degeneracyjnych- 

rozwojowi chorób degeneracyjnych- 

przede wszystkim miażdżycy i jej 

przede wszystkim miażdżycy i jej 

następstw w postaci zawałów serca 

następstw w postaci zawałów serca 

oraz chorób nowotworowych

oraz chorób nowotworowych

background image

 

 

 

 

Zagrożenia dla zdrowia 

Zagrożenia dla zdrowia 

wynikające z błędów 

wynikające z błędów 

żywieniowych

żywieniowych

Mężczyźni w wieku 21-64 lat powinni zwracać  

Mężczyźni w wieku 21-64 lat powinni zwracać  

uwagę na swój zmieniający się metabolizm, w 

uwagę na swój zmieniający się metabolizm, w 

którym z wiekiem przemiany kataboliczne 

którym z wiekiem przemiany kataboliczne 

zaczynają przeważać  nad anabolicznymi. W 

zaczynają przeważać  nad anabolicznymi. W 

związku z tym ich zapotrzebowanie na składniki 

związku z tym ich zapotrzebowanie na składniki 

odżywcze i energie także się zmienia.    

odżywcze i energie także się zmienia.    

background image

 

 

 

 

Zalecenia żywieniowe

Zalecenia żywieniowe

Aby uniknąć  chorób 

Aby uniknąć  chorób 

degeneracyjnych mężczyźni w 

degeneracyjnych mężczyźni w 

tym przedziale wiekowym muszą 

tym przedziale wiekowym muszą 

stopniowo wprowadzać  

stopniowo wprowadzać  

prawidłową strukturę żywności 

prawidłową strukturę żywności 

poprzez 

poprzez 

zmniejszenie spożycia:

zmniejszenie spożycia:

Tłuszczów do 20- 30% energii,

Tłuszczów do 20- 30% energii,

Tłuszczów zwierzęcych- smalcu, 

Tłuszczów zwierzęcych- smalcu, 

słoniny, boczku, masła

słoniny, boczku, masła

Cholesterolu do 100mg/1000kcal 

Cholesterolu do 100mg/1000kcal 

dziennie (ograniczenie żółtka jaj)

dziennie (ograniczenie żółtka jaj)

Cukru do 10% energii

Cukru do 10% energii

Soli do 5mg dziennie

Soli do 5mg dziennie

background image

 

 

 

 

Zalecenia żywieniowe

Zalecenia żywieniowe

oraz zwiększenie spożycia:

oraz zwiększenie spożycia:

Tłuszczów roślinnych- oleje tłoczone 

Tłuszczów roślinnych- oleje tłoczone 

metodą tradycyjną, tłoczone na 

metodą tradycyjną, tłoczone na 

zimno, margaryny wysoko gatunkowe, 

zimno, margaryny wysoko gatunkowe, 

miękkie i kubkowe

miękkie i kubkowe

Węglowodanów złożonych do 45-55% 

Węglowodanów złożonych do 45-55% 

energii, 

energii, 

Błonnika pokarmowego do 30-40g 

Błonnika pokarmowego do 30-40g 

dziennie

dziennie

Żywności pochodzenia roślinnego- 

Żywności pochodzenia roślinnego- 

warzywa, owoce, produkty zbożowe i 

warzywa, owoce, produkty zbożowe i 

suche nasiona roślin strączkowych

suche nasiona roślin strączkowych

Ryb, drobiu, chudego mięsa

Ryb, drobiu, chudego mięsa

Przetworów mlecznych o małej 

Przetworów mlecznych o małej 

zawartości tłuszczu

zawartości tłuszczu

background image

 

 

 

 

Zasady planowania 

Zasady planowania 

jadłospisów

jadłospisów

Mianem jadłospisu określa 

Mianem jadłospisu określa 

się spis posiłków, potraw i 

się spis posiłków, potraw i 

uzupełniających produktów 

uzupełniających produktów 

spożywczych oraz napojów 

spożywczych oraz napojów 

przeznaczonych do spożycia 

przeznaczonych do spożycia 

w danej jednostce czasu- 

w danej jednostce czasu- 

najczęściej w ciągu jednego 

najczęściej w ciągu jednego 

dnia.

dnia.

background image

 

 

 

 

Zasady planowania 

Zasady planowania 

jadłospisów

jadłospisów

Jadłospis powinien: 

Jadłospis powinien: 

być planowany w zależności od potrzeb organizmu.

być planowany w zależności od potrzeb organizmu.

zawierać  produkty spożywcze będące źródłem białka o wysokiej 

zawierać  produkty spożywcze będące źródłem białka o wysokiej 

wartości biologicznej we wszystkich posiłkach głównych.

wartości biologicznej we wszystkich posiłkach głównych.

zawierać  mleko i produkty mleczne w co najmniej jednym 

zawierać  mleko i produkty mleczne w co najmniej jednym 

posiłku.

posiłku.

zawierać  warzywa i owoce w co najmniej 2-3 posiłkach.

zawierać  warzywa i owoce w co najmniej 2-3 posiłkach.

zawierać  pieczywo ciemno lub grube kasze co najmniej jeden 

zawierać  pieczywo ciemno lub grube kasze co najmniej jeden 

raz dziennie.

raz dziennie.

uwzględniać  produkty z każdej grupy i wykorzystywać produkty 

uwzględniać  produkty z każdej grupy i wykorzystywać produkty 

sezonowe.

sezonowe.

stosować  różną technikę sporządzania potraw.

stosować  różną technikę sporządzania potraw.

uwzględniać  odpowiedni dobór barw, smaków, zapachów i 

uwzględniać  odpowiedni dobór barw, smaków, zapachów i 

konstystencji.

konstystencji.

uwzględniać  warunki środowiskowe.

uwzględniać  warunki środowiskowe.

dostosować  jadłospis do możliwości finansowych.

dostosować  jadłospis do możliwości finansowych.

dokonywać  zmian zgodnie z tabelą zamiany produktów 

dokonywać  zmian zgodnie z tabelą zamiany produktów 

spożywczych.

spożywczych.

background image

 

 

 

 

Zamiany produktów

Zamiany produktów

1. PRODUKTY ZBOŻOWE

1. PRODUKTY ZBOŻOWE

100g mąki to

100g mąki to

100g makaronu

100g makaronu

100g grochu i fasoli

100g grochu i fasoli

100g pieczywa kruchego

100g pieczywa kruchego

135g chleba, bułek, pieczywa 

135g chleba, bułek, pieczywa 

cukierniczego

cukierniczego

2. 

2. 

MLEKO I PRODUKTY 

MLEKO I PRODUKTY 

MLECZNE

MLECZNE

100g mleka to

100g mleka to

100g kefiru

100g kefiru

100g jogurtu

100g jogurtu

15g mleka w proszku

15g mleka w proszku

15g sera twarogowego

15g sera twarogowego

30g sera homogenizowanego

30g sera homogenizowanego

10g sera podpuszczkowego i 

10g sera podpuszczkowego i 

topionego

topionego

background image

 

 

 

 

5.MASŁO

5.MASŁO

100g masła to:

100g masła to:

450g śmietany 18%

450g śmietany 18%

3.

3.

JAJA

JAJA

100g jaja to:

100g jaja to:

400g mleka- kefiru, jogurtu, 

400g mleka- kefiru, jogurtu, 

maślanki

maślanki

100g sera twarogowego

100g sera twarogowego

150g ryby wędzonej

150g ryby wędzonej

80g mięsa bez kości

80g mięsa bez kości

60g szynki, polędwicy, 

60g szynki, polędwicy, 

baleronu, kiełbasy suchej

baleronu, kiełbasy suchej

60g  sera podpuszczkowego i 

60g  sera podpuszczkowego i 

topionego

topionego

100g filetów rybnych

100g filetów rybnych

4.MIĘSO, WĘDLINY, DRÓB I 

4.MIĘSO, WĘDLINY, DRÓB I 

RYBY

RYBY

100g mięsa z kością, ryb 

100g mięsa z kością, ryb 

odgłowionych i 

odgłowionych i 

wypatroszonych to:

wypatroszonych to:

400g mleka

400g mleka

100g fasoli i grochu

100g fasoli i grochu

100g jaja

100g jaja

120g drobiu 

120g drobiu 

wypatroszonego

wypatroszonego

100g sera twarogowego

100g sera twarogowego

200g sera twarogowego 

200g sera twarogowego 

homogenizowanego

homogenizowanego

 

 

60g sera podpuszczkowego 

60g sera podpuszczkowego 

i topionego

i topionego

80g mięsa bez kości

80g mięsa bez kości

background image

 

 

 

 

6.INNE TŁUSZCZE

6.INNE TŁUSZCZE

100g oleju to:

100g oleju to:

120g margaryny

120g margaryny

100g smalcu

100g smalcu

8,9,10. WARZYWA I 

8,9,10. WARZYWA I 

OWOCE

OWOCE

100g świeżych warzyw i 

100g świeżych warzyw i 

owoców:

owoców:

60g soku pitnego, nektaru 

60g soku pitnego, nektaru 

przecieru

przecieru

30g koncentrat 

30g koncentrat 

pomidorowy 20%

pomidorowy 20%

20g owoców suszonych

20g owoców suszonych

11. SUCHE NASIONE 

11. SUCHE NASIONE 

ROŚLIN 

ROŚLIN 

STRĄCZKOWYCH

STRĄCZKOWYCH

100g suchych nasion 

100g suchych nasion 

strączkowych:

strączkowych:

135g pieczywo

135g pieczywo

100g mąki, makaronu i 

100g mąki, makaronu i 

kaszy

kaszy

12. CUKIER

12. CUKIER

100g cukru:

100g cukru:

125g miodu

125g miodu

200g dżemu niskosłodzony

200g dżemu niskosłodzony

150g dżemu 

150g dżemu 

wysokosłodzonego

wysokosłodzonego

background image

 

 

 

 

Dziękujemy za uwagę

Dziękujemy za uwagę

Katarzyna Gibała C1

Katarzyna Gibała C1

Magdalena Leszczyńska C1

Magdalena Leszczyńska C1

Maria Cycuła C1

Maria Cycuła C1


Document Outline