1/24/2011
1
Urazy ko
ń
czyn i rany
powłok
Epidemiologia
Obra
ż
enia układu mi
ęś
niowo-
szkieletowego s
ą
obecne u 60-80%
pacjentów z urazami wielonarz
ą
dowymi
Urazy t
ę
pe lub penetruj
ą
ce
Ko
ń
czyna górna – nie zagra
ż
a
ż
yciu ale
znaczne inwalidztwo
Ko
ń
czyna dolna – mo
ż
e zagra
ż
a
ć
ż
yciu
(udo, miednica)
Złamania
Zamkni
ę
te
Otwarte
Ka
ż
de złamanie w którym jest naruszona
ci
ą
gło
ść
tkanek, oboj
ę
tne czy wida
ć
ko
ść
i czy
to ko
ść
przerwała tkanki np. rana mia
ż
d
ż
ona
ci
ęż
kim t
ę
pym narz
ę
dziem ze złamaniem
ko
ś
ci to złamanie otwarte
Ko
ść
mo
ż
e by
ć
niewidoczna
Ryzyko zaka
ż
enia ale te
ż
zwykle wi
ę
kszy
uraz i wi
ę
ksze przemieszczenia i wi
ę
ksze
ryzyko wtórnych uszkodze
ń
Złamania
Bezpo
ś
rednie
Ko
ść
p
ę
ka w wyniku urazu w tym miejscu
Po
ś
rednie
Siła przenoszona przez ko
ść
lub
ś
ci
ę
gna
powoduje złamanie
• Złamanie uda lub miednicy podczas wypadku
samochodowego
Skr
ę
tne
Cz
ęść
dystalna jest stablina (podło
ż
e) a
proksymalna si
ę
skr
ę
ca (nagły zwrot – sport)
Złamania
Awulsyjne
przez urwanie przyczepu z ko
ś
ci
ą
Stresowe (przeci
ąż
eniowe, zm
ę
czeniowe)
Powtarzalne mikrourazy
Patologiczne
Po osłabieniu ko
ś
ci np. przez przerzut lub
osteoporoz
ę
Złamania
Wi
ę
kszym problemem ni
ż
samo złamanie
ko
ś
ci s
ą
:
Obra
ż
enia tkanek mi
ę
kkich
Uszkodzenia naczy
ń
Uszkodzenia nerwów
Utrata funkcji
Uszkodzenia j.w. mog
ą
by
ć
pierwotne lub
wtórne i mog
ą
prowadzi
ć
do utraty
ko
ń
czyny
1/24/2011
2
Profilaktyka
Jak zwykle najwa
ż
niejsza
Leczenie mo
ż
e nie prowadzi
ć
do restitutio ad
integrum
Stosowanie osłon, kasków, ubra
ń
ochronnych, treningu, edukacji,
przestrzeganie przepisów, prewencja
upadków u starszych itp….
Powikłania naczyniowe
Utrata krwi
Przedrami
ę
, podudzie
• Do 500 ml
Udo
• Do 1000 ml
Miednica
• Do 2000 ml
Przerwanie dopływu krwi
Bezpo
ś
redni ucisk przez odłamy
Przerwanie ci
ą
gło
ś
ci naczynia
Ucisk w wyniku zespołu ciasnoty
wewn
ą
trzprzedziałowej
Post
ę
powanie
ABC
Zaopatrzenie stanów zagro
ż
enia
ż
ycia
Podczas kolejnej oceny stanu nie
przegapi
ć
Zagro
ż
enia
ż
ycia przez uraz ko
ń
czyny (udo)
Zagro
ż
enia ko
ń
czyny
Nie da
ć
si
ę
„odci
ą
gn
ąć
” przez spektakularne
urazy nie zagra
ż
aj
ą
ce
ż
yciu lub takie na które
nic si
ę
nie da poradzi
ć
(amputacja)
Ocena ko
ń
czyny
Ból
Przy palpacji, ruchach czynnych i biernych
Kolor skóry
Zaburzenia czucia
T
ę
tno
Niedowłady
Ocena ko
ń
czyny
Obrz
ę
k
Wybroczyny i krwiaki
Rany
Skrócenie ko
ń
czyny
Zmiana osi
„bronienie” ko
ń
czyny, utrata funkcji
Post
ę
powanie
Na rany (złamania otwarte)
Jałowy opatrunek
Unieruchomienie
Najlepiej w takiej pozycji jak zastane
Je
ś
li objawy niedokrwienia lub konieczno
ść
długiego transportu to wyci
ą
g osiowy
(jednokrotna próba repozycji przez wyci
ą
g w
osi złamania i potem do osi ko
ń
czyny)
1/24/2011
3
Unieruchomienie
Zmniejsza ból
Zapobiega pogł
ę
bieniu urazu
Zmniejsza ryzyko zatorów tłuszczowych
(ko
ś
ci długie)
Zmniejsza krwawienie i obrz
ę
k
Zmniejsza ryzyko zespołu ciasnoty
Zwichni
ę
cia
Przemieszczenie s
ą
siaduj
ą
cych
powierzchni stawowych poza naturalny
zakres ruchu w stawie
Zwykle ból, obrz
ę
k, wybroczyny i krwiaki
Mo
ż
e by
ć
upo
ś
ledzenie ukrwienia
• Tylko w takim wypadku je
ś
li transport powy
ż
ej 30
minut to jedna próba nastawienia przez wyci
ą
g
osiowy
Unieruchomi
ć
, obło
ż
y
ć
lodem (uwaga na
odmro
ż
enia!!)
Skr
ę
cenia
Przemieszczenie s
ą
siaduj
ą
cych
powierzchni stawowych poza naturalny
zakres ruchu w stawie z powrotem do
naturalnego poło
ż
enia
Zwykle ból, obrz
ę
k, wybroczyny i krwiaki
Nie ma upo
ś
ledzenia ukrwienia
Unieruchomi
ć
, obło
ż
y
ć
lodem (uwaga na
odmro
ż
enia!!)
Drobne obra
ż
enia ciała
Stłuczenia – efekt t
ę
pego urazu, brak rany
ale mo
ż
e by
ć
znaczny uraz wewn
ę
trzny
Leki przeciwbólowe (NLPZ),
48h okłady zimne potem ciepłe
Rany
Ka
ż
de przerwanie powłok ciała
Je
ś
li brudna rana (ziemia, rdza,
ś
lina itp.)
• przepłuka
ć
(NaCl>woda przegotowana>
mineralna> woda kranowa)
• Dezynfekcja
• Opatrunek
• Je
ś
li krwawi - uciskowy
Podsumowanie priorytetów
Ż
ycie – ABC
Ko
ń
czyna
Kontrola masywnego krwotoku
Ocena perfuzji, ran, deformacji, stabilno
ś
ci i
funkcji
Wst
ę
pne zaopatrzenie: korekta ustawienia,
unieruchomienie,
Ponowna ocena perfuzji, opatrunek
Zaka
ż
enia ran
Amputacja
KO
Ń
CZYNA
Owin
ąć
czyst
ą
gaz
ą
, pieluch
ą
,
banda
ż
em, najlepiej wilgotnym
Do plastikowego worka
(reklamówka)
Zawi
ą
za
ć
szczelnie
Wrzuci
ć
do zimnej wody z
lodem
Nie na lód bo odmrozi
Przekaza
ć
razem z pacjentem
– czas jest krytyczny dla
ratowania ko
ń
czyny
KIKUT
Opatrunek
Je
ś
li mocno krwawi to
opatrunek uciskowy
Nie łapa
ć
kikutów naczy
ń
ani
niczego innego kleszczykami
itp.
Je
ś
li si
ę
da to raczej nie
mankiet – napisa
ć
czas
zamkni
ę
cia mankietu
Zapisa
ć
czas amputacji