Pożywki do hodowli drobnoustrojów 

 

I. 

Pożywki proste: 

1. Płynne: 

  Bulion zwykły:   

- wyciąg mięsny (1000 ml)  
- pepton (10 g) 
- chlorek sodu (5 g) 
- woda destylowana (1000 ml) 
Rozpuścić  w  wyciągu  mięsnym  pepton  i  chlorek  sodu.  Doprowadzić  do  pH  7.8-7.9 

gotować  kilkanaście  minut,  przesączyć  przez  bibułę  i  rozlać  do  probówek.  Sterylizować  w 
temperaturze 121°C przez 20 minut. 

  Woda peptonowa: 

- pepton (100 g) 
- NaCl (50 g) 
- KNO

3 

(1 g) 

- Na

2

CO

3 

(0.74 g) 

 

     2.  Pożywka półpłynna: 
                  - bulion zwykły (400 ml) 
                  - agar (1 g) 

Do  bulionu  dodać  sproszkowany  (czysty)  agar.  Wyjałowić  w  autoklawie  w  121°C 

przez  20  minut.  Filtrować  na  gorąco  przez  i  rozlać  do  probówek.  Ponownie  wyjałowić  w 
112°C przez 15 minut. 

 

     3.  Stałe: 

  Agar zwykły: 

       

 - bulion mięsny zwykły (1000 ml) 

       

- agar (20 g) 
- pepton (10 g) 
- NaCl (5 g) 
Rozpuścić w wyciągu mięsnym pepton, chlorek sodu i agar. Doprowadzić pH do 7.8-

8.0.  Gotować  kilkanaście  minut,  przesączyć  i  rozlać  do  probówek.  Sterylizować  w 
temperaturze 121°C przez 20 minut. 

 

  

II.          Pożywki wzbogacone: 
1. Płynne: 

  Bulion cukrowy: 

- bulion zwykły o pH 7.8 (1000 ml)  
- glukoza (10 g) 
Rozpuścić  glukozę  w  bulionie,  rozlać  do  probówek.  Sterylizować  w  temperaturze 

117°C przez 20 minut. 

  Bulion z surowicą: 

- bulion mięsny zwykły (1000 ml) 
- surowica krwi (10 ml) 

2. Stałe: 

  Agar z krwią:  

- agar zwykły o pH 7.4 -7.6 (1000 ml) 
- 5% krew barania (50-100 ml) 
Do  rozpuszczonego,  oziębionego  do  temperatury  40-50°C  agaru,  dodać  jałowej 

odwłóknionej krwi baraniej. Dokładnie zmieszać i rozlać na płytki. 

  Agar z surowicą: 

- agar zwykły o pH 7.4 -7.6 (1000 ml)  
- 1-5% surowica zwierzęca (50-100 ml) 

  Agar czekoladowy: 

- agar zwykły o pH 7.5-7.6 (1000 ml) 
- krew końska odwłókniona (50 ml) 
Do rozpuszczonego i oziębionego do temperatury 80°C agaru zwykłego dodać krwi, 
wymieszać i mieszając, doprowadzić do temperatury 55-60°C. rozlać na płytki.  

Podłoże  wzbogacone,  przeznaczone  do  hodowli  bakterii  o  dużych  wymaganiach 

pokarmowych  m.in.  pałeczki  z  rodzaju  Haemophilus,  Neisseria  gonorrhoeae.  Najważniejszym 
składnikiem  wzbogacającym  podłoże  jest  denaturowana  krew  barania,  co  powoduje  lizę  krwinek 
czerwonych i uwolnienie ich składników, m.in. heminy (czynnik X) i NAD (czynnik V). 

  Podłoże VL 

- wyciąg mięsny (100 ml0 
- pepton (10 g) 
- ekstrakt drożdży (5 g) 
- NaCl (5 g) 
- chlorowodorek cysteiny (0.4 g) 
- agar (20 g) 
Składniki  rozpuścić  w  wyciągu  mięsnym,  doprowadzić  do  pH  7.2-7.4  zagotować, 
przesączyć  przez  bibułę  i  rozlać  do  butelek.  Sterylizować  w  temperaturze  117°C  w 
ciągu 20 minut. 

Obecny  w  podłożu  chlorowodorek  cysteiny  zmniejsza  potencjał  oksydoredukcyjny,  umożliwiając 
wzrost bakterii beztlenowych. 
 
III.  Pożywki wybiórczo-namanażające: 
1. Płynne: 

  SF 

- pepton (5 g) 
- laktoza (4 g) 
- kwaśny selenin sodu (bezwodny) (4 g) 
- fosforan dwusodowy (bezwodny) (0.6 g) 
- woda destylowana (1000 ml) 
- pH 6.9-7.0 

Podłoże  przeznaczone  do  wybiórczego  namnażania  pałeczek  z  rodzaju  Salmonella  i  Shigella  w 

materiałach  klinicznych.  Czynnikiem  wzbogacającym  ich  wzrost  jest  zawarty  w  pożywce  selenian 
sodowy.  Podłoże  to jest  również  przydatne  do  posiewu  próbek  kału  pochodzących  od  potencjalnych 
nosicieli, gdyż te mogą zawierać małą liczbę tych bakterii. 

 

IV.  Pożywki wybiórcze, selektywne, wybiórczo-różnicujące: 

  Podłoże Chapmana: 

- wyciąg mięsny (1000 ml) 
- pepton (10 g) 
- NaCl (75 g) 
- agar (15 g) 
- mannitol (10 g) 
- czerwień fenolowa roztwór 0.2% w 50% alkoholu etylowym (12.5 ml) 

Podłoże  wybiórczo-różnicujące,  przeznaczone  do  izolacji  gronkowców.  Duże  stężenia  NaCl 

(7,5%) hamuje wzrost flory towarzyszącej, zwłaszcza pałeczek Gram-ujemnych. Rozkład zawartego w 
podłożu  mannitolu  pozwala  na  wstępne  różnicowanie  gatunków  w  obrębie  rodzaju  Staphylococcus. 
Dodatek wskaźnika – czerwieni fenolowej sprawia, że kolonie bakterii rozkładające mannitol są żółte.  

  Podłoże MacConkeya: 

- woda destylowana (1000 ml) 
- pepton (20 g) 
- NaCl (20 g) 
- dezoksycholan sodu (0.9 g) 
- agar (17 g) 
- laktoza (10 g) 
- czerwień obojętna 0.1% roztwór wodny (3 ml) 
- fiolet krystaliczny 0.1% roztwór wodny (1 ml) 
Rozpuścić w wodzie destylowanej pepton, chlorek sodu, dezoksycholan sodu i agar. 
Doprowadzić  pH  do  7.3-7.4,  zagotować  ,  przesączyć  i  dodać  barwników. 
Sterylizować w temperaturze 117°C przez 20 minut.   

Podłoże  przeznaczone  do  izolacji  pałeczek  Gram-ujemnych  z  materiałów  klinicznych. 

Zawartość soli  żółciowych  i  fioletu  krystalicznego  hamuje  przede  wszystkim  wzrost  bakterii  Gram-
dodatnich. Zawartość laktozy pozwala zaś na różnicowanie pałeczek laktozododatnich z tymi które nie 
rozkładają  laktozy.  W  obecności  zawartego  w  podłożu  wskaźnika  –  czerwieni  obojętnej,  wskutek 
zależnego  od  rozkładu  laktozy  zakwaszenia  środowiska,  kolonie  bakterii  rozkładających  laktozę 

barwią się na kolor różowy. Kolonie aktywnie rozkładające laktozę są ponadto otoczone różową strefą 
wytrąconych soli kwasów żółciowych. Pałeczki laktozoujemne mają bezbarwne kolonie. 

  Podłoże SS: 

- wyciąg mięsny (1000 ml) 
- pepton (10 g) 
- sucha żółć (8.5g) 
- NaCl (5 g) 
- Na

2

S

2

O

3

 (8.5 g) 

- cytrynian sodu (7.2 g) 
- dezoksycholan sodu (2 g) 
- agar (15 g) 
- laktoza (10 g) 
- cytrynian żelazowy (1 g) 
- czerwień obojętna 1% roztwór wodny (2.5 ml) 
- zieleń brylantowa 0.05% roztwór wodny (0.66 ml) 
Rozpuścić  w  wyciągu  mięsnym  pepton,  chlorek  sodu,  żółć,  tiosiarczan  sodu, 
cytrynian  sodu,  dezoksycholan sodu i  agar.  Doprowadzić  pH  do  7.3-7.4,  zagotować, 
dodać cytrynianu żelazowego rozpuszczonego w 10 ml wody destylowanej, laktozy i 
barwników. Rozlać na płytki. Nie sterylizować.  

Podłoże  to  służy  do  izolacji  pałeczek  z  rodzaju  Salmonella  i  Shigella  z  materiałów 

klinicznych.  Duże  stężenia  soli  kwasów  żółciowych  i  cytrynianu  hamują  wzrost  bakterii  Gram-
dodatnich  i  większości  bakterii  Gram-ujemnych.  Zawarta  w  podłożu  laktoza  pozwala  odróżnić 
bakterie  laktozododatnie.  Tiosiarczan  sodowy  jest  zaś  źródłem  siarki  gwarantującym  wykrycie 
szczepów wytwarzających H

2

S, który z jonami żelaza daje czarny strąt zabarwiający środek kolonii. 

Pałeczki z rodzaju Shigella rosną w postaci bezbarwnych kolonii, a szczepy Salmonella wytwarzające 
siarkowodór – w postaci koloni bezbarwnych z zaczernieniem środka. 

  Podłoże Sabourauda 

- woda destylowana (1000 ml) 
- neopepton (10 g) 
- glukoza (40 g) 
- agar (15 g) 

Rozpuścić składniki w wodzie destylowanej. Doprowadzić do pH do 5.8-6.0. Rozlać 

do  probówek.  Sterylizować  w  temperaturze  117°C  przez  20  minut.  Końcowe  pH  powinno 
wynosić 5.5.  

Podłoże  wykorzystywane  do  hodowli  grzybów  z  materiałów  klinicznych.  Dobre  wyniki  przy 
izolowaniu  chorobotwórczych  grzybów  otrzymuje  się  na  tym  podłożu  z  dodatkiem  penicyliny  lub 
streptomycyny.  

  Podłoża chromogenne 

Podłoża chromogenne pozwalają wykrywać aktywność enzymatyczną 
drobnoustrojów.  
W zależności od produkowanych enzymów drobnoustroje rosnące na płytkach 
rozkładają odpowiednie substraty chromogenne, co powoduje wybarwianie rosnących 
kolonii na odpowiednie kolory. 

 

V. 

Podłoża specjalne: 

  Podłoże Loewensteina-Jensena: 

- woda dwukrotnie destylowana (225 ml) 
- L-asparagina (1.35 g) 
- KH

2

PO

4

 (0.9 g) 

- cytrynian magnezu (0.2 g) 
- MgSO

4

 (0.09 g) 

- skrobia rozpuszczalna (9 g) 
- glicerol (4.9 ml) 
- jaj kurze (7 szt.) 
- żółtka jaja kurzego (2 szt.) 
- zieleń malachitowa 2% roztwór wodny (6 ml) 
Rozpuścić w wodzie destylowanej asparaginę, fosforan potasu, cytrynian magnezu i 
siarczan  magnezu.  Oziębić,  dodać  skrobi  i  ogrzewać  w  gotującej  się  łaźni  wodnej 
przez  15-20  minut,  stale  mieszając.  Oziębić  i  dodać  glicerolu  oraz  jaja  dokładnie 
rozbite  w  jałowej  kolbie.  Dodać  zieleni  malachitowej,  wymieszać  i  rozlać  do 

probówek.  Sterylizować  w  temperaturze  85°C  w  ciągu  jednej  godziny  przez  dwa 
następujące po sobie dni. 

Podłoże  namnażająco-wybiórcze  do  hodowli  prątków  gruźlicy.  Podłoże  to  ma  najczęściej 

postać  skosów  w  probówce,  w  swoim  składzie  zawiera  między  innymi  asparaginę,  glicerol,  mąkę 
ziemniaczaną i masę jajową. Dodatek zieleni malachitowej hamuje wzrost innych bakterii. 

  Podłoże Löfflera 

- bulion cukrowy o pH 7.4-7.5 (250 ml) 
- surowica końska (750 ml) 
Do  jałowej  surowicy  końskiej  dodać  bulionu  cukrowego,  zamieszać  i  rozlać  do 
jałowych  probówek.  Sterylizować  w  ścinarce  w  temperaturze  85°C  w  ciągu  dwóch 
godzin przez trzy następujące po sobie dni. Podłoże to najczęściej występuje w formie 
skosów probówkowych.  

Podłoże  Löfflera  jest  podłożem  stosowanym  do  hodowli  maczugowców  błonicy.  Na  tym  podłożu 
rośnie dobrze większość drobnoustrojów, jednak w ciągu pierwszych 18 godzin maczugowce błonicy 
rosną obficiej niż towarzysząca flora bakteryjna i wytwarzają duże ilości ziaren wolutyny.