Układ katalogów w Linuksie 

 

Najważniejszym katalogiem dla użytkownika jest katalog o nazwie identycznej 

z jego identyfikatorem logowania, umieszczony w /home  . W nim użytkownik może 

swobodnie zakładać nowe katalogi i tworzyć nowe pliki. Zawartość pozostałych 
katalogów w systemie Linux dostępna jest zazwyczaj tylko do odczytu a ich 

przeznaczenie określone jest następująco: 
 
/  

 

–  

katalog główny (nadrzędny nad wszystkimi), 

/bin    

–  

podstawowe programy systemu, 

/boot    

–  

jądro systemu, informacje o modułach i mapa systemowa, 

/dev    

–  

pliki urządzeń, 

/etc    

–  

pliki konfiguracyjne systemu i programów użytkowych, 

/home  

–  

katalogi domowe użytkowników, 

/lib    

–  

podstawowe biblioteki, 

/lib/modules  –  

moduły jądra, 

/mnt    

–  

katalog na montowane urządzenia i systemy plikowe, 

/opt    

–  

inne programy użytkowe, 

/proc    

–  

dane systemowe, 

/root    

–  

katalog domowy superużytkownika, 

/sbin    

–  

programy dostępne wyłącznie dla superużytkownika, 

/tmp    

–  

tymczasowe pliki tworzone przez system, 

/usr    

–  

katalog z dokumentacją, oprogramowaniem i bibliotekami, 

/var    

–  

dane systemowe. 

 

 
Komendy powłoki w Linuksie 

 

komenda Linux'a 

znaczenie 

 

pwd wyświetla ścieżkę dostępu do katalogu bieżącego  
 

cd katalog 

zmiana katalogu bieżącego na podany 

 
cp plik_1 plik_2 tworzenie 

kopii 

pliku_1 w postaci pliku_2 

 
rm plik usuwanie 

pliku 

 

ls -l [katalog][|more] wyświetlenie zawartości katalogu bieżącego lub podanego 
 

[ |more ] stronicowanie listingu 

 
pico | emacs | vi [plik]   edycja pliku tekstowego (na serwerze uczelnianym dostępne jest pico) 
 

man komenda  

pomoc nt. działania podanej komendy 

 
mkdir nazwa_katalogu   tworzenie katalogu o podanej nazwie 

 
mv plik_1 plik_2  

przenoszenie pliku do innego katalogu 

 

rmdir katalog  

usuwanie katalogu (z zawartością: rm -r) 

 

mv plik nazwa_pliku  

zmiana nazwy pliku (to samo co przenoszenie) 

 
ls -R [katalog][|more] wyświetla zawartość drzewa katalogów zaczynającego się  

 

od katalogu podanego lub bieżącego  

 

cat plik wyświetlenie zawartości pliku tekstowego 
 
sort [-o plik] plik ... 

porządkuje lub łączy ze sobą zawartość podanej na końcu listy plików, efekt  

 

wyprowadzany jest na konsolę lub do pliku wynikowego o nazwie podanej za  

 przełącznikiem –o; więcej znaczeń w man sort. Przykłady: 

 sort 

nazwa_pliku   

 

       porządkowanie alfabetyczne 

 sort 

–o 

plik_wyjściowy nazwa_pliku       j.w. + wynik do pliku wyjściowego 

 

sort -t : -k 2n -k 1r warzywa 

 

 

porządkuje numerycznie wg. drugiego pola (-k 2n), a następnie  

  

powtórzenia 

występujące w ramach tego uporządkowania porządkuje 

alfabetycznie wg. pierwszego pola w malejącej kolejności (-k 1r) 

 
ctrl_d 

przerwanie zadania aktualnie wykonywanego na terminalu  

 
exit zakończenie pracy konsoli 

 
 

 
Nazwy zdefiniowane 

 
 

nazwa       

znaczenie 

 

.        nazwa katalogu bieżącego 
 

..       nazwa katalogu nadrzędnego 
 

/ 

symbol ten ma dwa znaczenia uzależnione od miejsca występowania: 

 jeśli występuje na początku ścieżki dostępu, to jest to nazwa katalogu głównego, 

 w 

pozostałych miejscach ścieżki dostępu pełni rolę separatora nazw plików i katalogów: 

 

/usr/zadora/public-html/index.html 

 

      nazwa kat.głównego    separator nazw 
 

* znak 

zastępujący dowolny ciąg znaków w nazwach plików 

 

? znak 

zastępujący dowolny jeden znak w nazwach plików 

 

>  

symbol przekierowania (redyrekcji) działania komendy do pliku o podanej za tym  

  znakiem nazwie zamiast na ekran, np. 

    ls /alfa > lista.txt  

 

w tym przypadku zostanie w katalogu głównym stworzony plik lista.txt 

 zawierający listing zawartości katalogu alfa, jeśliby plik o tej nazwie istniał w katalogu bieżącym  
 wcześniej to jego poprzednia zawartość zostanie zatarta tym listingiem 

 

>>   jak wyżej, z jedną różnicą: jeśliby plik lista.txt istniał wcześniej to listing katalogu  
 

zostanie dopisany na końcu poprzedniej zawartości tego pliku bez zamazywania jej 

 
| 

symbol, tzw. potoku. Potoki umożliwiają łączenie niektórych komend UNIX'a w jedną  

 funkcjonalną całość, np.   
 

  ls -l | more  

 komenda 

ls z opcją -l wyświetla zawartość katalogu i przesyła efekt swego działania,  

 nie 

bezpośrednio na ekran, lecz na wejście komendy more, która stronicuje wszystko to,  

 

co otrzymuje na wejściu i następnie przesyła to na swoje wyjście, w tym wypadku na ekran 

 

Ćwiczenie 
 

1.  W katalogu głównym na swoim koncie stwórz następującą strukturę 

podkatalogów: 

              alfa       beta 
                / \        / \  

              a1  a2   b1  b2  
                |               |  

              a11            b21  

 

2. W katalogu a11 stwórz plik moje_teksty.txt zawierający dowolną treść 

przekopiowaną ze strony internetowej jednego z serwisów informacyjnych, 
takich jak: Wirtualna Polska, Onet, Interia.  

Wskazówka: posłuż się w tym celu edytorem tekstowym pico oraz 
schowkiem systemu Windows; program putty wyprowadza zawartość 
schowka za pomocą prawego klawisza myszy. 

3.  Przekopiuj ten plik do katalogu b21 pod nazwą kopia.tekstow 
4. W katalogu b1 utwórz plik efekt zawierający listing zawartości katalogu 

b21.  

Wskazówka: wykorzystaj komendę ls i jedną z nazw zdefiniowanych. 

5. Przenieś plik efekt z katalogu b1 do katalogu a1 pod nazwą 

efekt.przeniesiony. 

6. Uporządkuj alfabetycznie w kolejności rosnącej (ustawienie domyślne) 

zawartość pliku efekt.przeniesiony. 

7.  Poddaj edycji plik efekt.przeniesiony i dopisz na jego końcu swoje imię i 

nazwisko.