1
XIII. Zdanie i jego części
1.
Rodzaje zdań
1.1.
Zdanie podmiotowo-orzeczeniowe（主谓句）i zdanie bez podmiotu i
orzeczenia（非主谓句）
1.1.1.
Zdanie podmiotowo-orzeczeniowe（主谓句）
1. 麦克在北京语言文化大学学习汉语。
2. 问：小刘呢？
答：（
）去上海了。
3. 问：谁找他？
答：小张（
）。
• Zdanie z orzeczeniem czasownikowym（动词谓语句）, np.:
小马在工厂工作。
• Zdanie z orzeczeniem przymiotnikowym（形容词谓语句）, np.:
今天很热。
• Zdanie z orzeczeniem w formie frazy podmiotowo-orzeczeniowej（主谓谓
语句）
, np.:
我头疼。
• Zdanie z orzeczeniem nominalnym（名词谓语句）, np.:
今天星期一。
1.1.2.
Zdanie bez podmiotu i orzeczenia（非主谓句）
• Zdanie bezpodmiotowe（无主句）(zdanie czasownikowe 动词句), np.:
小心火车！
下雨了。
随手关门。
• Zdanie złożone z jednego wyrazu (frazy rzeczownikowej)（独语句）, np.:
好可爱的孩子！
好冷！
唉！
2
1.2.
Zdanie proste（单句）i złożone（复句）
1.2.1.
Zdanie proste （单句）
我有一本新画报。
1.2.2.
Zdanie złożone（复句）
如果明天不下雨，我们就去长城。
1.3.
Podział ze względu na funkcje zdania
1.3.1. Zdanie oznajmujące 陈述句
• Styl relacjonujący（叙述体）
第二天，他们就坐飞机从北京去上海了。
• Styl deskryptywny（描写体）
青的萝卜，紫的茄子，红的辣椒，又红又黄的西红柿，真是五彩斑斓，
耀眼争光。
• Styl wyjaśniający（说明体）
新来的英语老师是澳大利亚人。
• Styl dyskusyjny（论说体）
这个现象说明了两个事实，一是篇章单位与句法单位的不一致性，二是
篇章结构与句法结构的不一致性。
1.3.2. Zdanie pytajne 疑问句
• Pytanie prawda-fałsz 是非问句
o
Pytania z partykułą modalną “吗”, np.:
他是东北人吗？
o
Pytania z “好吗、行（成）吗、对吗、可以吗”, np.:
我们明天一起去长城，好吗？
o
Pytania intonacyjne
今天晚上你不去图书馆了？
o
Pytania z partykułą modalną “吧”, np.:
这是你女儿吧？
• Pytanie szczegółowe 特指疑问句
o
Zwyczajne pytanie szczegółowe
谁是你们的体育老师？
3
o
Pytanie szczegółowe z partykułą modalną “呢”
玉荣，你的靴子呢？
• Pytanie typu twierdzenie-przeczenie 正反疑问句
o
Zwyczajne pytanie typu twierdzenie-przeczenie, np.:
这种录音机好不好？
同学们去了没有？
o
Pytanie z konstrukcją “是不是”
你们明天是不是去颐和园？
o
Pytanie z “好不好、成不成”
下午我们一块去打网球，好不好？
• Pytanie o rozstrzygnięcie 选择疑问句
你是去，还是不去？
1.3.3. Zdanie rozkazujące 祈使句
别吵了！
1.3.4. Zdanie wykrzyknikowe 感叹句
天哪！
祝朋友们身体健康！
1.3.5. Zdanie apelatywne 呼应句
• Zdanie wokatywne 招呼句
老张！
孙大夫！
• Zdanie responsywne 应答句
唉！
2.
Części zdania
主语、谓语、宾语、定语、状语、补语
(房玉清 1998。《使用汉语语法》。北京：北京语言文化大学出版社。)
句子的成分：
主语、谓语、述语、宾语、补语、定语、状语、中心语
4
她
只 带 回来 一片 红叶。
新来的
老师 努力 教 好 中国 地里。
2.1.
Podmiot, orzeczenie（主语和谓语）
2.2.1.
Charakterystyka podmiotu i orzeczenia
• Grupa podmiotu i grupa orzeczenia
他们上个星期游泳了。
街上的人真多。
• Podmiotem może być wykonawca czynności, jej obiekt lub żadne z
powyższych, np.:
我吃了两个馒头。
我的馒头叫哥哥吃了。
我是老师。
• W zdaniach egzystencjalnych（存现句）podmiotem jest wyraz oznaczający
miejsce, np.:
桌子上放着一本书。
前边来了一个人。
• Funkcję orzeczenia może pełnić przymiotnik, wyraz nominalny（体词）,
fraza nominalna lub fraza podmiotowo-orzeczeniowa, np.:
他很努力。
他北京人，瘦高个儿，圆脸庞，大眼睛。
他学习好，工作好，身体好，是个三好学生。
5
• Może nastąpić inwersja podmiotu i orzeczenia, np.:
真多啊，街上的人。
回来了吗，你妈妈？
• Podmiot może być pominięty (ukryty)
o
W dialogu i zdaniach następujących po sobie, np.:
A: 那个人的照片你看过了吗？
B: 看过了。
A: 喜欢吗？
B: 长得不错。
o
W zdaniach rozkazujących, np.:
劳驾，让开点儿。
• Czasem można pominąć orzeczenie, dopełnienie itp.:
A: 黑板上的字是谁写的？
B: 我。
2.2.2.
Elementy pełniące funkcję podmiotu
• Rzeczownik (fraza rzeczownikowa) lub zaimek, np.:
王英是我的朋友。
您要我办的事已经办好了。
谁教你们汉语？
• Liczebnik lub fraza liczebnik-klasyfikator
o
Gdy cyfra lub jednostka wyrażana przez frazę liczebnik-klasyfikator
jest obiektem relacji, np.:
零也是一个数。
一年三百六十五天。
o
Gdy fraza liczebnik-klasyfikator zastępuje rzeczownik, który pojawił
się we wcześniej części wypowiedzi, np.:
这儿还有两张票，一张给你，一张给张丽。
• Czasownik (fraza czasownikowa) lub przymiotnik (fraza przymiotnikowa)
6
虚心使人进步，骄傲使人落后。
游泳是一种很好的体育运动。
您的到来为我们的晚会增添了欢乐的气氛。
• Fraza z “的”, np.:
他说的正是我所想的。
• Fraza podmiotowo-orzeczeniowa, np.:
我这几天不休息没关系。
2.2.3.
Elementy pełniące funkcję orzeczenia
• Czasownik lub fraza czasownikowa, np.:
他已经从外国回来了。
您的预言已经变成了现实。
• Przymiotnik lub fraza przymiotnikowa, np.:
今天天气热，昨天凉快。
她激动得流出了眼泪。
• Rzeczownik lub fraza rzeczownikowa, np.:
今天新年。
这个西瓜三元五角。
• Fraza podmiotowo-orzeczeniowa, np.:
小明学习很努力。
2.2.
Dopełnienie（宾语）
2.2.1.
Związki między czasownikiem a dopełnieniem
• Dopełnienie wyraża obiekt czynności, np.:
我学习中文。
我们才认识不久，我不太了解他。
• Dopełnienie wyraża rezultat czynności, np.:
他最近又写了一首长诗。
• Dopełnienie wyraża narzędzie potrzebne do wykonywania czynności, np.:
他女儿拉小提琴拉得可好了。
• Dopełnienie wyraża miejsce, kierunek wykonywania czynności, np.:
明天我们去长城。
我们的家就在学校的对面。
7
• Dopełnienie wyraża cel lub powód wykonywania czynności, np.:
我后悔没嘱咐小明两句。
• W zdaniach egzystencjalnych dopełnienie wyraża obiekt istniejący,
pojawiający się lub znikający, np.:
外边有人。
他三十岁那年死了媳妇，到现在还没娶上。
2.2.2.
Elementy pełniące funkcję dopełnienia
• Rzeczownik (fraza rzeczownikowa) lub zaimek, np.:
我们都学习汉语，阿里学现代汉语，我学古代汉语。
你们在谈论什么？
• Fraza z “的”, np.:
我买到的电影票是晚上七点半的。
• Liczebnik lub fraza liczebnik-klasyfikator, np.:
这两所学校相距三四里。
最近你看了篮球比赛吗？上星期看了一场。
• Czasownik (fraza czasownikowa), przymiotnik (fraza przymiotnikowa), np.:
这个问题我们已经进行了多次研究。
李时珍二十二岁就开始给人看病了。
这几天，阿爹显得特别高兴。
• Fraza podmiotowo-orzeczeniowa, np.:
那时候，我多么盼望我能走进大学的校门啊！
• Fraza przyimkowa, np.:
我最初认识小川，是在
1955 年夏天。
2.2.3.
Dopełnienie bliższe i dalsze （直接宾语和间接宾语）
张老师教我们汉语。
• Czasowniki, które mogą przyjmować podwójne dopełnienie, np.:
给、送、租、借、卖、还、告诉、通知、报告、求、教、问、请教、赔、
称、叫
8
• Po czasownikach takich jak “告诉、求、通知” musi nastąpić dopełnienie
dalsze, bliższe można pominąć, np.:
明天早上开会。我通知你了，你可别忘了。
*他告诉一个新情况。
• Po czasownikach takich jak “借、租” musi nastąpić dopełnienie bliższe,
dalsze można pominąć, np.:
我想租（你）一间房子。
*这间房子我想租你。
• Po czasownikach takich jak “教、请教、问、还、给、赔” może nastąpić
samo dopełnienie dalsze lub samo bliższe, np.:
这些钱是他给我的。
他给两千块钱。
• Po czasownikach takich jak “称、叫” nie można pominąć ani dopełnienia
bliższego ani dalszego, np.:
附近的人都称他师傅。
？他附近的人都称师傅。
*师傅附近的人都称他。