plik

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

Wprowadzenie

W prezentowanej części komenta-

rza rozporządzenia Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z 26 wrze-

śnia 1997 r. w sprawie ogólnych

przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

komentujemy jego § 11 oraz 12.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r.

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy

(Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)

Jan M. Pióro

Dotyczą one odpowiednio:

zapobiegania zanieczyszczeniu lub

skażeniu, w stopniu szkodliwym dla

zdrowia, powietrza, gruntu i wód,

ochrony obiektów budowlanych i urzą-

dzeń technicznych przed gromadzeniem

się ładunków oraz wyładowaniami elek-

tryczności statycznej.

§ 11

[Zapobieganie zanieczyszczeniu lub skażeniu, w stopniu szkodliwym dla zdrowia,

powietrza, gruntu i wód]

Zakład pracy powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zanieczysz-

czeniu lub skażeniu, w stopniu szkodliwym dla zdrowia ludzkiego – powietrza,

gruntu oraz wód – substancjami chemicznymi, pyłami, środkami promieniotwór-

czymi albo szkodliwymi czynnikami biologicznymi, w związku z produkcją bądź

inną działalnością zakładu pracy.

Zanieczyszczenie a skażenie

Pojęciem zanieczyszczenie określa się

wprowadzenie do czegoś (powietrza,

wody, gruntu) niewłaściwych składników

(substancji stałych, ciekłych, gazowych)

– niebędących jego naturalnymi składni-

kami – w takich ilościach i takim składzie,

że może to ujemnie wpływać na zdrowie

człowieka, glebę, wodę lub powodować

inne niekorzystne zmiany.

Natomiast pojęciem skażenie określa się

sytuację, w której do określonego śro-

dowiska przedostaną się szkodliwe sub-

stancje powodujące w konsekwencji, iż

to środowisko jest mniej przydatne bądź

całkowicie nieprzydatne do normalnego

użytkowania.

Zanieczyszczenie powietrza

atmosferycznego

Zanieczyszczenia powietrza spowodowa-

ne gospodarczą lub bytową działalnością

człowieka mogą pochodzić z wielu źródeł.

W największym stopniu źródłem zanie-

czyszczeń są:

procesy spalania węgla, gazu, produk-

tów naftowych,

wydobycie i transport surowców,

przemysł chemiczny, rafineryjny i me-

talurgiczny,

cementownie,

składowiska surowców i odpadów.

Zanieczyszczanie powietrza atmosferycz-

nego polega na wprowadzaniu okreso-

wym lub ciągłym substancji stałych (pyły),

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

ciekłych i gazowych niebędących jego

naturalnymi składnikami lub też substan-

cji występujących w ilościach wyraźnie

zwiększonych w porównaniu z naturalnym

składem powietrza.

Powietrze mogą zanieczyszczać:

gazy i pary związków chemicznych,

np. tlenki węgla, siarki i azotu, amo-

niak, fluor, węglowodory (łańcuchowe

i aromatyczne), a także ich chlorowe

pochodne, fenole. Gdy dwa lub więcej

z tych gazów występują w powietrzu

równocześnie, w dużych stężeniach,

zagrożenie dla zdrowia człowieka i śro-

dowiska przyrodniczego jest szczególnie

duże,

cząstki stałe nieorganiczne i organicz-

ne (pyły), np. popiół lotny, sadza, pyły

z produkcji cementu, pyły metalurgiczne,

związki ołowiu, miedzi, chromu, kadmu

i innych metali ciężkich, stałe związki

organiczne (azbest, pestycydy),

mikroorganizmy – wirusy, bakterie i ma-

kroorganizmy, grzyby, których rodzaj

lub ilość odbiega od składu naturalnej

mikroflory powietrza,

kropelki cieczy, np. kwasów, zasad,

rozpuszczalników.

Skutki zanieczyszczenia powietrza

Zanieczyszczenia powietrza:

wchłaniane przez ludzi głównie w trak-

cie oddychania mogą przyczyniać się do

powstawania schorzeń układu oddecho-

wego (astma, rozedma płuc, zapalenie

oskrzeli), a także alergii,

mogą powodować smog – warstwę po-

wietrza zawierającą duże stężenia pyłów

i toksycznych gazów,

mogą powodować kwaśne deszcze –

opady atmosferyczne zawierające dro-

biny kwasu siarkowego, kwasu azoto-

wego,

mogą wpływać na wzrost temperatury

określany jako zjawisko efektu cieplar-

nianego,

powodują korozję metali i materiałów

budowlanych,

mają wpływ na wtórne skażenie wody

i gleby.

Sposoby ograniczania emisji zanieczysz-

czeń powietrza

Skutecznego ograniczenia emisji zanie-

czyszczeń powietrza można dokonać po-

przez zamontowanie urządzeń oczyszcza-

jących, w szczególności:

odpylaczy (cyklony, elektrofiltry) słu-

żących do usuwania cząstek ciał stałych

lub cieczy z gazów spalinowych i prze-

mysłowych,

osadników (komory uspokajające),

w których oddzielenie pyłu lub aero-

zolu następuje wskutek różnicy gęstości

i działania siły grawitacji,

skruberów,

a także przez wprowadzenie stosownych

zmian technologicznych.

Odpylacz cyklonowy

Urządzenie do wychwytywania zawieszo-

nych w gazie cząstek stałych to odpylacz

cyklonowy. W cyklonie zanieczyszczo-

ny gaz wpada do cylindrycznej komory

i w niej wiruje. Unoszące się w gazie cięż-

sze od niego składniki są odrzucane na

zewnątrz, a w wyniku ocierania o ścianki

cyklonu wytracają prędkość i opadają,

powietrze czyste wypływa przez ułożo-

ny centralnie kanał w górę. Skuteczność

odpylania cyklonu jest tym większa, im

większa jest prędkość wlotowa, a także

im mniejszy promień. Cyklony stosowane

są do odpylania gazów w ciepłowniach,

elektrociepłowniach, hutach, oddzielania

przenoszonych pneumatycznie materiałów

(np. wiórów i trocin w zakładach drzew-

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

nych) od powietrza. Do usuwania bardzo

małych cząstek zanieczyszczeń stosowane

są cyklony mokre. Warunkiem stosowa-

nia odpylacza mokrego jest zwilżalność

pyłu.

Elektrofiltry

Odpylacze elektrostatyczne (elektrofil-

try) są rodzajem odpylaczy, w których

usuwanie pyłu, np. z gazów odlotowych

przy eksploatacji kotłów opalanych py-

łem węglowym czy pieców obrotowych

w cementowniach, następuje przez wy-

korzystanie siły elektrostatycznej dzia-

łającej na cząstki tego pyłu. Aby proces

mógł przebiegać, cząstki pyłu muszą być

uprzednio poddane procesowi nadania

ładunku elektrycznego. Elektrofiltry bar-

dzo skutecznie wychwytują nawet ponad

99% ziaren pyłu o średnicach większych

od 10 µm.

Zanieczyszczenie gruntów

Zanieczyszczanie gruntów polega na wpro-

wadzaniu do nich substancji chemicznych

i radioaktywnych oraz mikroorganizmów

pochodzących ze stałych i ciekłych od-

padów przemysłowych i komunalnych,

gazów i pyłów emitowanych z zakładów,

w szczególności chemicznych, petroche-

micznych, cementowni, hut, elektrow-

ni, stosowanych w rolnictwie nawozów

sztucznych i środków ochrony roślin

w ilościach przekraczających ich normal-

ną zawartość, niezbędną do zapewnienia

obiegu materii.

Grunty, w największym stopniu, są zanie-

czyszczone:

związkami organicznymi (np. pestycy-

dy, detergenty),

metalami ciężkimi (np. ołów, miedź,

kadm, rtęć, arsen),

solami (azotany, siarczany, chlorki).

Największe ilości zanieczyszczeń przedo-

stają się do gleb i gruntów wraz ze ście-

kami komunalnymi, pyłami oraz stałymi

i ciekłymi odpadami wytworzonymi przez

zakłady przemysłowe. Zanieczyszczanie

gruntów ma wpływ na zanieczyszczanie

wód.

Zanieczyszczenie wód

Zanieczyszczenie wód polega na wpro-

wadzeniu do wód powierzchniowych oraz

gruntowych:

substancji nieorganicznych (stałych,

płynnych, gazowych),

substancji organicznych,

substancji radioaktywnych,

bakterii,

mikroorganizmów,

zanieczyszczeń mechanicznych,

które albo nie są ich naturalnymi składni-

kami, albo będąc nimi, występują w stę-

żeniach przekraczających właściwy dla

nich zakres.

Zanieczyszczenia wód mogą występować

w postaci rozpuszczonej lub tworzyć układ

koloidalny albo zawiesinę.

Źródła i czynniki zanieczyszczające

Źródłami zanieczyszczeń wód związanymi

z działalnością człowieka są:

ścieki przemysłowe i komunalne,

nawozy sztuczne i środki ochrony roślin,

wtórny wpływ zanieczyszczeń powie-

trza.

Najważniejszymi czynnikami zanieczysz-

czającymi są azotany, chlorki, siarczany,

fosforany, jony metali ciężkich (ołów,

miedź, chrom, kadm, rtęć, cynk), fenole,

aminy aromatyczne, barwniki, pestycydy,

detergenty, węglowodory ropopochod-

ne, radioizotopy, bakterie Escherichia

coli.

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

Podział zanieczyszczeń

Ze względu na trwałość rozróżnia się za-

nieczyszczenia:

rozkładalne – zawierające substancje

organiczne, potencjalnie trujące, lecz

podlegające przemianom chemicznym

do prostych związków nieorganicz-

nych przy udziale bakterii (ścieki do-

mowe),
nierozkładalne – zawierające substancje

nieulegające większym przemianom

chemicznym i nieatakowane przez drob-

noustroje (sole metali ciężkich),
trwałe – zawierające substancje ulegają-

ce rozkładowi biologicznemu w niewiel-

kim stopniu i pozostające w środowisku

w niezmiennej formie przez długi czas

(pestycydy, fenole, produkty destylacji

ropy naftowej).

Najwięcej zanieczyszczeń trafia do wód

razem ze ściekami w postaci:

odpadowych substancji przemysłowych

– zwykle zawierających związki che-

miczne będące ubocznym produktem

procesów technologicznych stosowa-

nych w zakładach przemysłowych,

którymi są:

– nieoczyszczone ścieki szczególnie

kopalniane, z zakładów koksow-

niczych, petrochemicznych, gar-

barskich, mleczarskich, cukrowni-

czych (stanowią one duże zagrożenie

zbiorników naturalnych, np. cieków

wodnych),

– ścieki z zakładów garbarskich, mle-

czarskich, cukrowniczych i zakładów

utylizacji odpadów żywnościowych

(ze względu na to, że mogą zawie-

rać chorobotwórcze drobnoustroje,

powinny być poddawane także pro-

cesom dezynfekcji),

fekaliów.

Oczyszczanie ścieków

Ze względu na dużą szkodliwość biolo-

giczną ścieków, zarówno przemysłowych,

jak i komunalnych, przed odprowadzeniem

do odbiornika powinno się poddawać je

procesom oczyszczania w oczyszczalniach.

Oczyszczanie ścieków jest to usuwanie ze

ścieków zawartych w nich zanieczyszczeń

w celu zminimalizowania ich szkodliwego

oddziaływania na wody powierzchniowe

lub grunty.

Oczyszczanie ścieków polega na usuwaniu

ze ścieków zanieczyszczeń i osadów oraz

substancji w nich rozpuszczonych, kolo-

idów i zawiesin w warunkach zastosowa-

nego procesu technologicznego mogącego

obejmować:

procesy mechaniczne (cedzenie, sedy-

mentacja, floatacja oraz filtracja) – są

wykorzystywane do usuwania ze ście-

ków pływających stałych zanieczysz-

czeń i grubych zawiesin mineralnych

i organicznych (do mechanicznego

oczyszczania ścieków wykorzystywa-

ne są: kraty, sita, piaskowniki, osadniki,

flotatory),

procesy chemiczne – wspomagające

mechaniczne oczyszczanie ścieków

polegające na wytrącaniu niektórych

związków rozpuszczalnych lub ich neu-

tralizacji poprzez np. działanie koagu-

lantów, neutralizację, ekstrakcję, chlo-

rowanie, sorpcję (procesy chemiczne

są wykorzystywane do oczyszczenia

ścieków głównie przemysłowych sub-

stancji nieulegających biologicznemu

rozkładowi, efektem zadziałania pro-

cesów chemicznych jest: zobojętnienie

ścieków, wydzielenie ze ścieków sub-

stancji stałych, wydzielenie ze ścieków

substancji organicznych, koloidalnych

i związków rozpuszczalnych, przede

wszystkim soli metali ciężkich, od-

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

każenie ścieków, usunięcie przykrego

zapachu),

procesy biologiczne (fermentacja, gni-

cie) – w których do rozkładu zanieczysz-

czeń organicznych wykorzystuje się bio-

chemiczne działanie mikroorganizmów

(biologiczne oczyszczanie ścieków

może być prowadzone w warunkach

tlenowych lub beztlenowych),

procesy dezynfekcji – mające na celu

maksymalne zmniejszenie liczby drob-

noustrojów w materiale.

§ 12

[Ochrona obiektów budowlanych i urządzeń technicznych przed gromadzeniem

się ładunków oraz wyładowaniami elektryczności statycznej]

Pracodawca jest obowiązany zapewnić ochronę obiektów budowlanych i urządzeń

technicznych przed gromadzeniem się ładunków i wyładowaniami elektryczności

statycznej – stwarzającymi zagrożenia w środowisku pracy.

Elektryczność statyczna

Elektryczność statyczna to zespół zjawisk

towarzyszących pojawieniu się ładunku

elektrycznego na materiałach o małej prze-

wodności elektrycznej (dielektrykach, ma-

teriałach izolacyjnych) lub na odizolowa-

nych od gruntu obiektach przewodzących

(np. ciele człowieka, elementach urządzeń

itp.), który nie jest zrównoważony ładun-

kiem przeciwnego znaku.

Ładunki i pole elektrostatyczne

Pole elektrostatyczne to stan energetyczny

przestrzeni wokół ładunku elektrostatycz-

nego, w której ładunek ten ma zgromadzo-

ną energię potencjalną i działa z określoną

siłą na inne ładunki.

Ładunki elektrostatyczne mogą powsta-

wać w szczególności drogą kontaktową

w trakcie:

przemieszczania się osób,

zakładania bądź zdejmowania odzieży,

transportowania materiałów sypkich

rynnami, lejami zasypowymi lub prze-

wodami rurowymi,

wykonywania czynności zawodowych.

Ładunki elektrostatyczne wytwarzają wo-

kół siebie pole elektrostatyczne o natęże-

niu tym większym, im większa jest wartość

ładunku wytwarzającego to pole.

Elektryzowanie

Elektryzowanie obiektów występuje zwy-

kle przy ślizganiu, toczeniu, uderzaniu,

rozdrabnianiu, przepływie, wypływie,

mieszaniu dwóch nienaelektryzowanych

ciał. Mogą to być ciała stałe, ciało stałe

i ciecz, ciało stałe oraz gaz, a także ciecz

i gaz.

Konsekwencje elektryzacji

materiałów

Elektryzacja materiałów i wyrobów może

powodować:

1. Powstawanie zagrożenia pożarem

lub wybuchem.

Wyładowanie elektrostatyczne jest

jednym z możliwych źródeł inicjacji

zapłonu. Zagrożenie występuje, jeśli

energia wyładowania elektrostatycz-

nego jest większa od iloczynu współ-

czynnika bezpieczeństwa i minimalnej

energii zapłonu. Stopień zagrożenia

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

wobec wyładowań elektrostatycznych

determinują bezpośrednio:

powstająca lub mogąca powstać

w obiekcie maksymalna energia

wyładowań elektrostatycznych,

podatność obiektu na zapalające lub

inicjujące wybuch działanie wyła-

dowania elektrostatycznego wyra-

żoną minimalną energią zapłonu

mediów palnych lub wybuchowych

znajdujących się w obiekcie, przy

uwzględnieniu ustalonej kategorii

niebezpieczeństwa pożarowego lub

zagrożenia wybuchem.

Zagrożenie pożarowe (wybuchowe)

wywołane możliwością wyładowań

elektrostatycznych w obiekcie jest po-

średnio uzależnione od:

własności fizykochemicznych i sta-

nu substancji (materiałów, elemen-

tów) wpływających na możliwość

osiągnięcia stanu naelektryzo-

wania,

rozmiarów obiektu i wynikającego

stąd powierzchniowego oraz prze-

strzennego rozkładu ładunku,

parametrów technologicznych i cha-

rakteru procesu produkcyjnego,

w szczególności prędkości prze-

mieszczania materiałów (mediów),

występujących w procesie oddzia-

ływań itp.,

parametrów środowiska otaczające-

go dany obiekt oraz do niego przeni-

kającego, a zwłaszcza temperatury,

ciśnienia i wilgotności powietrza.

2. Nieszczęśliwe wypadki osób obsługu-

jących maszyny i urządzenia.

Osoby obsługujące maszyny i inne

urządzenia mogą ulec wypadkowi za-

równo wskutek niekontrolowanych

odruchów bezwarunkowych spowo-

dowanych wyładowaniami elektro-

statycznymi, jak również zagrożeń

powstałych w wyniku uszkodzeń

elektronicznych układów sterowania

procesem technologicznym, zwłasz-

cza urządzeń decydujących o bezpie-

czeństwie przebiegu procesu techno-

logicznego.

3. Szkodliwe oddziaływanie pól elek-

trostatycznych na organizm czło-

wieka.

Bezpośrednie oddziaływanie pola elek-

trycznego wytwarzanego przez naelek-

tryzowane obiekty lub oddziaływanie

wyładowań elektrostatycznych może

niekorzystnie oddziaływać na orga-

nizm ludzki. Oddziaływanie to może

skutkować zaistnieniem:

krótkotrwałego skurczu mięśni,

uczucia mrowienia w naskórku, je-

żenia się owłosienia skóry,

niekontrolowanego odruchu,

zaburzenia w układzie nerwowym

(np. napad epileptyczny),

zaburzenia funkcjonowania mięśnia

sercowego,

obniżenia odporności na infekcje,

dyskomfortu odczuwanego przez

osoby przebywające wewnątrz po-

mieszczeń lub korzystające ze środ-

ków transportu, zwłaszcza przy ni-

skiej wilgotności powietrza.

4. Zaburzenia w funkcjonowaniu urzą-

dzeń elektronicznych.

Niekorzystny wpływ oddziaływania pól

elektrostatycznych na funkcjonowanie

aparatury elektrycznej i elektronicznej

może się przejawiać błędnymi wska-

zaniami przyrządów, pogorszeniem

jakości odbioru programów radiowo-

-telewizyjnych, skróceniem żywotności

aparatury itp.

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

5. Zakłócenia działania aparatury po-

miarowej i kontrolnej.

Działanie aparatury pomiarowej i kon-

trolnej może być zakłócane przez szko-

dliwy wpływ silnych pól elektrostatycz-

nych na układy zawierające elementy

mikroelektroniki, czujniki słabo prą-

dowe itp.

6. Zakłócenia w przebiegu procesu

produkcji.

Przykładowe zakłócenia w przebiegu

procesu produkcji to plątanie się i zry-

wanie przędzy, zbrylanie materiałów

sypkich, zlepianie cienkich folii itp.

Ochrona przed elektrycznością

statyczną

Ochrona przed elektrycznością statyczną

obejmuje zespół przedsięwzięć organi-

zacyjno-technicznych podejmowanych

w celu wyeliminowania zagrożeń lub

zakłóceń związanych z występowaniem

elektryczności statycznej.

Bezpieczeństwo obiektów, instalacji i urzą-

dzeń produkcyjnych oraz zatrudnionego

personelu wobec możliwości zaistnienia

wyładowań elektryczności statycznej po-

winno być zapewnione w szczególności

przez:

obniżenie maksymalnej energii wyłado-

wań elektrostatycznych przez:

– ustalenie odpowiednich warunków

(parametry techniczne i technologicz-

ne) przebiegu procesu,

– zastosowanie innych środków ochro-

ny przed elektrycznością statyczną,

zwłaszcza takich jak antystatyzacja

materiałów lub neutralizacja ła-

dunku;

zmniejszenie podatności obiektu na za-

palające (inicjujące wybuch) działanie

wyładowań przez:

– odpowiednią modyfikację parametrów

technologicznych procesu, wpływa-

jących na wartość minimalnej energii

zapłonu, np. zmiana zawartości wody

w materiale, stężenia cząstek w ae-

rozolach, ciśnienia i temperatury,

– flegmatyzację materiałów palnych

i wybuchowych.

Ochrona pracowników przed

naelektryzowaniem

Ciało człowieka może gromadzić ładunki

elektryczne, chyba że jest odpowiednio

odizolowane od ziemi. Elektryzacja ludzi

może również nastąpić przez indukcję.

Zapewnienie ochrony antyelektrostatycz-

nej zatrudnionego personelu polega na

ograniczeniu możliwości naelektryzo-

wania ciała człowieka i spowodowaniu

dostatecznie szybkiego odprowadzenia

wytworzonego ładunku oraz eliminowaniu

szkodliwych oddziaływań elektryczności

statycznej na organizm człowieka.

Ograniczenie możliwości naelektryzowa-

nia pracowników, w szczególności stale

lub czasowo zatrudnionych w obiektach

zagrożonych pożarem (wybuchem), za-

trudnionych na stanowiskach montażu

elementów lub wyrobów mogących ulec

uszkodzeniu na skutek działania silnych

pól elektrostatycznych lub towarzyszą-

cych im wyładowań; obsługujących

aparaturę pomiarowo-kontrolną i ser-

werownie, wymagające ochrony przed

elektrycznością statyczną można uzyskać

przez:

zapewnienie podłóg wykonanych z ma-

teriałów o odpowiednio podwyższonej

przewodności elektrycznej,

wyposażenie pracowników w:

– ubrania antyelektrostatyczne (ubrania

zewnętrzne, bielizna) wykonane z ba-

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

wełny lub odpowiednio modyfikowa-

nych materiałów nieelektryzujących

się lub wykazujących podwyższoną

przewodność elektryczną,

– obuwie antyelektrostatyczne na

spodach o podwyższonej przewod-

ności,

– rękawice z materiałów o właściwo-

ściach elektrycznych zbliżonych do

odpowiednich właściwości skóry

człowieka,

– przewodzące opaski nadgarstkowe

lub zakładane na obuwie w celu tzw.

uziemienia ciała człowieka na stano-

wiskach pracy,

– strefach zagrożenia wybuchem

– o ile zachodzi taka potrzeba –

w środki ochrony indywidualnej,

odpowiednie do zagrożeń występu-

jących w środowisku pracy, wyko-

nane z materiału przewodzącego lub

materiału o ograniczonej zdolności

do elektryzacji, ze względu na ich

używanie w strefach zagrożenia wy-

buchem.

Działania zapobiegawcze

podejmowane przez odpowiednie

służby

Organizacją, realizacją i kontrolą skutecz-

ności ochrony przed elektrycznością sta-

tyczną powinny zajmować się, działające

w zakładzie pracy, odpowiednie służby,

a w szczególności:

bezpieczeństwa i higieny pracy,

ochrony przeciwpożarowej,

nadzoru technicznego (technologiczne,

elektroenergetyczne).

Zapobieganie negatywnym skutkom

gromadzenia się ładunków i wyładowań

elektryczności statycznej wymaga podej-

mowania przez zakładowe służby stosow-

nych działań.

Służba bezpieczeństwa i higieny pracy

oraz służba ochrony przeciwpożarowej

powinny zakresem swoich zainteresowań

obejmować w szczególności problematykę:

ewentualnego występowania zjawiska

elektryczności statycznej w poszcze-

gólnych obiektach lub instalacjach pro-

dukcyjnych;

możliwych zagrożeń związanych z wy-

stępowaniem zjawiska elektryczności

statycznej, w szczególności czy to zja-

wisko może, w danych warunkach wy-

woływać zakłócenia, a jeżeli tak, to ja-

kiego rodzaju zakłócenia są dominujące:

– pożar lub wybuch,

– szkodliwe oddziaływanie biologiczne,

– zaburzenia w procesie produkcji,

– destrukcyjne działanie na elementy

mikroelektroniki,

– zakłócenia w funkcjonowaniu apa-

ratury pomiarowo-kontrolnej i dia-

gnostycznej urządzeń sterujących lub

regulacyjnych;

wpływu występowania zjawiska elek-

tryczności statycznej na funkcjonowa-

nie układów przetwarzania informacji

(systemów komputerowych) itp.;

oceny, w których obiektach i w jakim

zakresie wymagana jest realizacja

ochrony.

Służby nadzoru technicznego powinny

koordynować całokształt przedsięwzięć

związanych z realizacją ochrony przed

elektrycznością statyczną na terenie ma-

cierzystego przedsiębiorstwa, a w szcze-

gólności:

analizą technologii i warunków przebie-

gu procesu produkcji w aspekcie moż-

liwości eliminacji źródeł generowania

elektryczności statycznej,

oceną zdolności do elektryzacji mediów

uczestniczących w procesie oraz mate-

riału aparatów i urządzeń,

Komen

tar

ze pr

zepisó

w bhp

Komentarze przepisów bhp

określeniem występujących lub prze-

widywanych zakłóceń,

ustalaniem potrzeb zakładu w zakresie

likwidacji skutków występowania elek-

tryczności statycznej, stosownie do wa-

runków lokalnych, na podstawie prze-

słanek techniczno-ekonomicznych,

wnioskowaniem zlecania do rozwiązania

lub rozstrzygnięcia złożonych lub kontro-

wersyjnych problemów wyspecjalizowa-

nym ośrodkom naukowo-badawczym,

opracowywaniem programów stosowa-

nia środków ochrony antyelektrostatycz-

nej, odpowiednio do profilu i specyfiki

poszczególnych działów produkcji lub

branży z uwzględnieniem przydziału

zadań dla innych służb,

nadzorem nad realizacją ochrony we-

dług określonego programu,

sporządzaniem wniosków odnośnie

wprowadzania niezbędnych uzupeł-

nień do instrukcji ruchowych – tech-

nologicznych, obsługi urządzeń elektro-

energetycznych, bhp i bezpieczeństwa

pożarowego, pomiarów i sterowania

oraz innych, wg potrzeb wynikających

z wymagań ochrony,

ustalaniem trybu i częstotliwości prze-

prowadzania kontroli stanu i skuteczno-

ści zastosowanych środków ochrony,

organizowaniem okresowych instrukta-

ży i szkolenia personelu, zatrudnionego

na stanowiskach zagrożonych elektrycz-

nością statyczną.

W zakładach pracy, w których wymagana

jest ochrona przed elektrycznością statycz-

ną, powinna być opracowana instrukcja eks-

ploatacyjna w zakresie stosowania i kontroli

skuteczności środków ochrony.

Polskie Normy

Polskie Normy zawierające informacje

dotyczące ochrony przed elektrycznością

statyczną to:

PN-E-05200:1992

Ochrona przed elek-

trycznością statyczną – Terminologia.
PN-E-05201:1992

Ochrona przed elek-

trycznością statyczną – Metody oce-

ny zagrożeń wywołanych elektryzacją

materiałów dielektrycznych stałych –

Metody oceny zagrożenia pożarowego

i/lub wybuchowego.
PN-E-05202:1992

Ochrona przed elek-

trycznością statyczną – Bezpieczeństwo

pożarowe i/lub wybuchowe – Wymaga-

nia ogólne.
PN-E-05203:1992

Ochrona przed

elektrycznością statyczną – Materiały

i wyroby stosowane w obiektach oraz

strefach zagrożonych wybuchem – Me-

tody badania oporu elektrycznego wła-

ściwego i oporu upływu.
PN-E-05204:1994

Ochrona przed

elektrycznością statyczną – Ochrona

obiektów, instalacji i urządzeń – Wy-

magania.

Jan M. Pióro

specjalista z zakresu prawa pracy,

biegły sądowy w dziedzinie bhp

przy Sądzie Okręgowym w Warszawie