1 

Zakład Japonistyki i Koreanistyki, WO, UW     

 

2009/10 semestr letni 

Prof. dr hab. Ewa Pałasz-Rutkowska© 

Dzieje Japonii    (wykład II/3) 

Okres Azuchi-Momoyama 

  1573-1603 (2) 

Stosunki z zagranicą – okres Muromachi 

1. Chiny (dynastie: Yuan 1279-1368; Ming 1368-1644): od IX w. brak stosunków 
oficjalnych; handel prywatny: zapotrzebowanie na luksusowe przedmioty; Ashikaga 
Yoshimitsu godzi się być poddanym cesarza Chin   
- 1401 r.: misja na dwór chiński, stosunki wznowione; 1404 – pierwszy statek handlowy 
z Japonii, do 1547 r. 17 razy; tzw. handel zaświadczony (kangō bōeki 

) 

- Yoshimochi (4. 1395-1423) wstrzymuje handel; 1432: Yoshinori (6. 1428-1441) 
nawiązuje, rozwój; z Chin: surowy jedwab, tkaniny, ceramika, malarstwo, monety 
miedziane; z Japonii: miecze, zbroje, wachlarze, surowce (miedź, siarka) 
2. Korea (Koryŏ 918-1392 i Chosŏn 1392-1910): 1366: pokojowe stosunki z Japonią 
3.  Królestwo  Ryūkyū  (1429:  monarchia),  wymiana  handlowa:  Naha  ważny  port 
międzynarodowy dla Azji Wsch. i Połud.-Wsch. 
4. Ezochi: stopniowe podporządkowywanie Ajnów, rdzennej ludności 
5. Piraci (wakō) XIII-XVI; Tsushima, Iki, Matsura; XIV: ataki Koreę i wybrzeża Chin 
6. Europejczycy w Japonii – „południowi barbarzyńcy” nanban 

 

- 1543: Portugalczycy na Tanegashimie: atrakcyjne towary gł. z Chin i Europy (jedwab) 
oraz muszkiety/arkebuzy – nieznana w Japonii „celna” broń palna; rozwój handlu z 
panami feudalnymi na Kiusiu - wpływ na ich bogacenie się oraz zmiana technik walki, 
wpływ na przebieg wojen 
- 1584 – Hiszpanie, 1609 – Holendrzy, 1613 - Anglicy 
- chrześcijaństwo; 1549: pierwszy jezuita w Japonii, Francisco de Javier (Xavier; 
Franciszek Ksawery); od 1593 franciszkanie; I kościół katolicki w Japonii (w 
Yamaguchi) = nanbandera, czyli świątynia południowych barbarzyńców;   
konwertyci w Japonii (1551 r – 1500; 1570 - 30 tys., 1605 - 750 tys.): wiara, czy 
korzyści z handlu dla pana?; rywalizacja misjonarzy 

Stosunki z zagranicą – okres Azuchi-Momoyama 

I. Oda Nobunaga – esteta i kolekcjoner: zainteresowany towarami z Europy 
- wspiera działania misjonarzy – przeciwwaga dla klasztorów buddyjskich 
- docenia wiedzę księży (medycyna, kartografia, produkcja broni, druk, malarstwo) 
1. Jezuici portugalscy, Gaspar Villela, Luis Frois   
2. Ōmura Sumitada z księstwa Hizen (1563: chrzest jako- pierwszy daimyō) 

Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska© Dzieje Japonii cz. II wykład 3 

 

2009/10    semestr letni 

 

2 

- port Nagasaki: pozwala osiedlać się jezuitom; 1580: przekazał w ofierze 
-  1582:  wraz  z  Arimą  Harunobu  i  Ōtomo  Yoshishige,  daimyō-katolikami,  realizuje 
pomysł  jezuity  Alessandro  Valignano  –  poselstwo  na  dwór  papieski  (4  nawróconych 
młodych Japończyków: Itō Mancio, Chijiwa Miquel, Nakaura Jiliao i Hara Martinho); 
przez  Makao  i  Goa  do  Lizbony,  Rzymu  (tu  audiencja  u  papieża  Grzegorza  XIII); 
odwiedzili kilka państw europejskich; 1590: powrót do Japonii. 
II. Toyotomi Hideyoshi – znawca sztuki 
1.  promuje  korzystny  dla  Japonii  handel  zagraniczny,  więcej  statków  w  portach  na 
Kiusiu, w okolicach Kioto 
2. antycudzoziemskie przepisy prawne; rywalizacja Portugalczyków z Hiszpanami 
1587: 1. nakaz opuszczenia Japonii przez misjonarzy i zakaz chrześcijaństwa 
1597: spalono lub ukrzyżowano 26 chrześcijan (w tym 6 Europejczyków) 

 

Kultura 

Dalszy rozwój dziedzin z epoki poprzedniej 
1. teatr nō; Hideyoshi miłośnikiem, sam recytuje i gra 
2. ceremonia herbaty: Sen-no Rikyū 

  (1522-91), autor podstawowych zasad 

etykiety i kanonów estetycznych wabicha = wyciszone spotkania herbaciane:   
- Takeno Jōō: pierwszy użył terminu wabi (ubóstwo, prostota, skromność) 
- ustalenie zasad architektonicznych chashitsu, utensyliów, przebiegu ceremonii 
(temae); czarki – cenne wyroby sztuki 
- Rikyū a Nobunaga i Hideyoshi: główny mistrz ceremonii, autorytet; samobójstwo 
3. architektura – budownictwo zamków obronnych na płaskim terenie: pierwszy zamek 
w Azuchi (1579); zamek Hideyoshiego w Osace; Shirasagijō (Himejijō); 
4. zdobnictwo i malarstwo (szkoła Kanō) 
6. wpływy europejskie: - kartografia, druk: pierwszy słownik japońsko-portugalski 
(1604; 32.800 haseł); bajki Ezopa; 
- zapożyczenia językowe z portugalskiego: bateren (padre, ojciec), kirishitan (cristão, 
chrześcijanin), pan (pão, chleb), tabako (tabaco, tytoń), kasutera (castella, ciasto 
biszkoptowe); 
- malarstwo olejne, miedziorytnictwo 
- motywy na tradycyjnych wyrobach z laki (np. zestawach do kaligrafii, puzderkach na 
lekarstwa inrō) i bogato złoconych parawanach, typowych dla szkoły malarskiej Kanō 
- elementy strojów – dla kolekcjonerów-elegantów