1 

Zakład Japonistyki i Koreanistyki, WO, UW     

 

2009/10 semestr letni 

Prof. dr hab. Ewa Pałasz-Rutkowska© 

Dzieje Japonii    (wykład II/1) 

Kultura wojowników 

 

I. Okres Kamakura 

1.  Kultura  dworska  -  Kontynuacja  tradycji  okresu  Heian,  stopniowy  schyłek;  rola 
klasztorów buddyjskich jako pośredników między kulturą dworską a wojskową 
-  literatura:  poezja  (Shinkokin  wakashū/Nowy  zbiór  starych  i  nowych  poematów 
1205-1210); pamiętniki (Hōjōki/Notatki z pustelni 1212) 
- rzeźba: tj. w o. Heian, rzeźby buddyjskie, posągi Kannon, Miroku 
- malarstwo: tj. w o. Heian, emakimono do opowieści dworskich 
- ceramika: tj. w o. Heian, ceramika z Shigaraki (pref. Shiga), Bizen (pref. Okayama), i 
inne oraz import z Chin 
- architektura: świątynie buddyjskie, np. Sanjū Sangendō

 

(Kioto) 

 
2. Kultura wojowników 
-  literatura:  eposy  wojskowe  gunki  monogatari 

,  np.  Heike  monogatari 

kompilacja 1219-1243?   
- rzeźba: dynamika, bojowy wyraz twarzy (pocz. już w o. Nara i Heian); główni twórcy: 
Kaikei  i  Unkei  (?-1223):  np.  Kongō  rikishi  w  bramie  Nandaimon  (Tōdaiji,  Nara), 
Hachiman  w  stroju  mnicha  (Tōdaiji);  rzeźba  portretowa,  realistyczna,  np.  mnich 
Chōgen  (Tōdaiji),  mnich  Kūya  (Rokuhara  Mitsuji),  Uesugi  Shigefusa,  przedstawiciel 
bakufu (Meigetsuin) 
Kamakura Daibutsu 

, wielki budda Amida (1252; Kōtokuin), 11 m., brąz, z 

datków społeczeństwa; do 1495 w budynku;   
-  malarstwo:  emakimono  do  gunki  monogatari,  np.  Mōkō  shūrai  emaki  (Ilustracje  do 
najazdów mongolskich); portrety, np. Yoritomo (Fujiwara Takanobu) 
- ceramika: rodzima, Katō Shirozaemon Kagemasa, zw. Tōshirō,   
wysokie walory artystyczne = ceramika z Seto 

(ob. pref. Aichi), setoyaki 

 

- architektura: styl zenistyczny: Engakuji, 1282; Kenchōji, 1249 
- zdobnictwo: rzemiosło wojenne –zbroja yoroi 

, hełm kabuto , kołczan, uprzęże, 

miecz nihontō 

  daitō 

, tachi 

  katana   wakizashi 

, tantō 

 

pięć szkół (Bizen, Yamashiro, Yamato, Sagami, Mino) 

 

 

2 

Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska© Dzieje Japonii cz. II wykład 1 

 

2009/10    semestr letni 

 

II. Okres Muromachi 

Bujny rozkwit: estetyzacja życia wojowników, wpływy zen 
 
1.  Kultura  Kitayamy  (Kitayama  bunka

):  stopniowe  wprowadzanie  do 

kultury dworskiej elementów plebejskich 
-  Ashikaga  Yoshimitsu  (1358-1408;  3.  1367-1395):  odebrał  książęce  wychowanie, 
otoczony  przepychem,  esteta,  kolekcjoner,  zamiłowanie  do  chińszczyzny  (karamono, 
proza i poezja w języku chińskim); po rezydencji w Kitayamie (Hana-no Gosho; bud. 
1397-1407): Złoty Pawilon (Kinkaku, ob. na terenie Rokuonji/Kinkakuji

) 

- początek teatru nō 

: Kan’ami (1333-1384) i Zeami (1364-1443) 

- rzemiosło artystyczne 
- konkursy herbaciane (tōcha 

) – degustacja, oglądanie czarek i imbryków 

termin basara = przepych, luksus, krzykliwy, przeładowany, zaskakujący, symbol bushi 
z Kioto 
 
2. Kultura Higashiyamy (Higashiyama bunka

), dojrzałość kultury M. 

-  Ashikaga  Yoshimasa  (1436-1490;  8.  1443-1474);  Srebrny  Pawilon  (Ginkaku,  ob. 
świątynia Jishōji/Ginkakuji 

); wielki esteta, a trwa wojna .... 

- zawodowi esteci, znawcy sztuki, tzw. kompanionowie dōbō(shū) 

, np. Nōami 

(1397-1471) i Geiami (1431-1485) 
- ceremonia herbaty sadō 

  (cha-no yu 

) – Murata Shukō, 

- sztuka układania kwiatów ikebana 

 

Ikenobō Senkei 

- ceramika: Seto, Shigaraki, Bizen, Karatsu; wyroby z laki 
- architektura: świątynie zen i kamienne ogrody: Ryōanji (1450); Daitokuji (Daisen’in) 
1509;  nowe  elementy  w  architekturze  świeckiej:  shōji,  fusuma,  genkan,  toko  i  tatami, 
chigaidana; gabinet shoin (styl gabinetowy: shoinzukuri) 
- malarstwo: monochromatyczne (mnich Sesshū); barwne – szkoła Kanō; kaligrafia 
 
III. Prądy religijne: - ostatni etap reformowania buddyzmu: 
1.  Kierunki  amidystyczne:  Jōdōshū  Sekta  Czystej  Ziemi  (Hōnen),  Jōdō  Shinshū 
Prawdziwa Sekta Czystej Ziemi (Shinran) 
2. Tendaishū (Nichiren) Sutra Kwiatu Lotosu Przedziwnego Prawa Myōhō rengekyō   
3. zen: Rinzaishū (Eisai) i Sōtōshū (Dōgen)