background image

Zakład Japonistyki i Koreanistyki, IO, UW  

2007/08 semestr letni

Prof. dr hab. Ewa Pałasz-Rutkowska

Dzieje Japonii – część II (wykład II 5)

Okres Azuchi-Momoyama 安土桃山 1573-1603 (2)

Europejczycy w Japonii (2)

I. Oda Nobunaga – esteta i kolekcjoner: zainteresowany towarami z Europy
- wspiera działania misjonarzy – przeciwwaga dla klasztorów buddyjskich
- docenia wiedzę księży (medycyna, architektura, kartografia, produkcja broni, technika 
druku, malarstwo)
1. Jezuici portugalscy, Gaspar Villela, Luis Frois i inni kontynuują dzieło Franciszka 
Ksawerego
2. Ōmura Sumitada z księstwa Hizen
- jako pierwszy daimyō przyjął chrzest (jako Bartolomeo, 1563 r.)
- port Nagasaki (otwarty 1570): pozwala osiedlać  się jezuitom;  1580: przekazał  im 
miasto w ofierze
-  1582:   wraz   z   Arimą   Harunobu  i   Ōtomo   Yoshishige,  daimyō-katolikami,   realizuje 
pomysł jezuity Alessandro Valignano – poselstwo na dwór papieski (4 nawróconych 
młodych Japończyków: Itō Mancio, Chijiwa Miquel, Nakaura Jiliao i Hara Martinho); 
przez   Makao   i   Goa   do   Lizbony,   Rzymu   (tu   audiencja   u   papieża   Grzegorza   XIII); 
odwiedzili kilka państw europejskich; 1590: powrót do Japonii.
II. Toyotomi Hideyoshi – 
-   w   miarę   umacniania   władzy   obawy   o   ingerencję   misjonarzy   w   życie   polityczne 
Japonii oraz o bogacących się na handlu panów feudalnych jako zagrożenie
1. promuje  korzystny dla  Japonii handel  zagraniczny,  więcej  statków  w  portach  na 
Kiusiu, w okolicach Kioto. 
2. antycudzoziemskie przepisy prawne; rywalizacja Portugalczyków z Hiszpanami
1587: 1. nakaz opuszczenia Japonii przez misjonarzy i zakaz chrześcijaństwa
1597: spalono lub ukrzyżowano 26 chrześcijan (w tym 6 Europejczyków)
(1596: konfiskata towaru z hiszpańskiego galeonu „San Felipe” – niezadowolenie 
kapitana = nieprawdziwa wiadomość o przygotowaniach do podboju Japonii)

Kultura

Dalszy rozwój dziedzin z epoki poprzedniej
1. teatr ; Hideyoshi miłośnikiem, sam recytuje i gra

1

background image

Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska

 Dzieje Japonii cz. II wykład II 5

2007/08 

semestr letni

2. ceremonia herbaty: Sen-no Rikyū 千利休 (1522-91), autor podstawowych zasad 
etykiety i kanonów estetycznych wabicha = wyciszone spotkania herbaciane (szkoły: 
Ura Senke 裏千家 i Omote Senke 表千家): harmonia, szacunek, czystość i spokój 
jako pierwszy terminu wabi (ubóstwo, prostota, skromność) użył Takeno Jōō  
- ustalenie zasad architektonicznych chashitsu, utensyliów, przebiegu ceremonii 
(temae); czarki – cenne wyroby sztuki; 
- Rikyū a Nobunaga i Hideyoshi: główny mistrz ceremonii herbaty, autorytet; 
samobójstwo – niejasne przyczyny;
3. architektura – budownictwo zamków obronnych na płaskim terenie: pierwszy zamek 
w Azuchi (1579); wspaniały zamek Hideyoshiego w Osace; Shirasagijō (Himejijō);
4. zdobnictwo
5. malarstwo, szkoła Kanō
6. wpływy europejskie (powierzchowne)
- kartografia, druk: pierwszy słownik japońsko-portugalski (1604; 32.800 haseł); bajki 
Ezopa;
- zapożyczenia językowe z portugalskiego: bateren (padre, ojciec), kirishitan (cristão, 
chrześcijanin), pan (pão, chleb), tabako (tabaco, tytoń), kasutera (castella, ciasto 
biszkoptowe);
- malarstwo olejne, miedziorytnictwo
- motywy na tradycyjnych wyrobach z laki (np. zestawach do kaligrafii, puzderkach na 
lekarstwa inrō) i bogato złoconych parawanach, typowych dla szkoły malarskiej Kanō 
(gł. Kanō Eitoku)
- elementy strojów – dla kolekcjonerów-elegantów.

2