background image

 

Zakład Japonistyki i Koreanistyki, WO, UW     

 

2009/10 semestr letni 

Prof. dr hab. Ewa Pałasz-Rutkowska© 

Dzieje Japonii    (wykład II/1) 

Kultura wojowników 

 

I. Okres Kamakura 

1.  Kultura  dworska  -  Kontynuacja  tradycji  okresu  Heian,  stopniowy  schyłek;  rola 
klasztorów buddyjskich jako pośredników między kulturą dworską a wojskową 
-  literatura:  poezja  (Shinkokin  wakashū/Nowy  zbiór  starych  i  nowych  poematów 
1205-1210); pamiętniki (Hōjōki/Notatki z pustelni 1212) 
- rzeźba: tj. w o. Heian, rzeźby buddyjskie, posągi Kannon, Miroku 
- malarstwo: tj. w o. Heian, emakimono do opowieści dworskich 
- ceramika: tj. w o. Heian, ceramika z Shigaraki (pref. Shiga), Bizen (pref. Okayama), i 
inne oraz import z Chin 
- architektura: świątynie buddyjskie, np. Sanjū Sangendō三十三間堂  (Kioto) 
 
2. Kultura wojowników 
-  literatura:  eposy  wojskowe  gunki  monogatari  軍記物語,  np.  Heike  monogatari 
kompilacja 1219-1243?   
- rzeźba: dynamika, bojowy wyraz twarzy (pocz. już w o. Nara i Heian); główni twórcy: 
Kaikei  i  Unkei  (?-1223):  np.  Kongō  rikishi  w  bramie  Nandaimon  (Tōdaiji,  Nara), 
Hachiman  w  stroju  mnicha  (Tōdaiji);  rzeźba  portretowa,  realistyczna,  np.  mnich 
Chōgen  (Tōdaiji),  mnich  Kūya  (Rokuhara  Mitsuji),  Uesugi  Shigefusa,  przedstawiciel 
bakufu (Meigetsuin) 
Kamakura Daibutsu  鎌倉大仏, wielki budda Amida (1252; Kōtokuin), 11 m., brąz, z 
datków społeczeństwa; do 1495 w budynku;   
-  malarstwo:  emakimono  do  gunki  monogatari,  np.  Mōkō  shūrai  emaki  (Ilustracje  do 
najazdów mongolskich
); portrety, np. Yoritomo (Fujiwara Takanobu) 
- ceramika: rodzima, Katō Shirozaemon Kagemasa, zw. Tōshirō,   
wysokie walory artystyczne = ceramika z Seto  瀬戸(ob. pref. Aichi), setoyaki  瀬戸焼

 

- architektura: styl zenistyczny: Engakuji, 1282; Kenchōji, 1249 
- zdobnictwo: rzemiosło wojenne –zbroja yoroi  鎧, hełm kabuto兜, kołczan, uprzęże, 
miecz nihontō  日本刀  daitō  大刀, tachi  太刀  katana刀  wakizashi  脇差, tantō  短刀 
pięć szkół (Bizen, Yamashiro, Yamato, Sagami, Mino) 

 

background image

 

Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska© Dzieje Japonii cz. II wykład 1 

 

2009/10    semestr letni 

 

II. Okres Muromachi 

Bujny rozkwit: estetyzacja życia wojowników, wpływy zen 
 
1.  Kultura  Kitayamy
  (Kitayama  bunka北山文化):  stopniowe  wprowadzanie  do 
kultury dworskiej elementów plebejskich 
-  Ashikaga  Yoshimitsu  (1358-1408;  3.  1367-1395):  odebrał  książęce  wychowanie, 
otoczony  przepychem,  esteta,  kolekcjoner,  zamiłowanie  do  chińszczyzny  (karamono
proza i poezja w języku chińskim); po rezydencji w Kitayamie (Hana-no Gosho; bud. 
1397-1407): Złoty Pawilon (Kinkaku, ob. na terenie Rokuonji/Kinkakuji金閣寺) 
- początek teatru   能: Kan’ami (1333-1384) i Zeami (1364-1443) 
- rzemiosło artystyczne 
- konkursy herbaciane (tōcha  闘茶) – degustacja, oglądanie czarek i imbryków 
termin basara = przepych, luksus, krzykliwy, przeładowany, zaskakujący, symbol bushi 
z Kioto 
 
2. Kultura Higashiyamy (Higashiyama bunka東山文化), dojrzałość kultury M. 
-  Ashikaga  Yoshimasa  (1436-1490;  8.  1443-1474);  Srebrny  Pawilon  (Ginkaku,  ob. 
świątynia Jishōji/Ginkakuji  銀閣寺); wielki esteta, a trwa wojna .... 
- zawodowi esteci, znawcy sztuki, tzw. kompanionowie dōbō(shū)  同朋衆, np. Nōami 
(1397-1471) i Geiami (1431-1485) 
- ceremonia herbaty sadō  茶道  (cha-no yu  茶の湯) – Murata Shukō, 
- sztuka układania kwiatów ikebana  生け花  Ikenobō Senkei 
- ceramika: Seto, Shigaraki, Bizen, Karatsu; wyroby z laki 
- architektura: świątynie zen i kamienne ogrody: Ryōanji (1450); Daitokuji (Daisen’in) 
1509;  nowe  elementy  w  architekturze  świeckiej:  shōji,  fusuma,  genkan,  toko  i  tatami
chigaidana; gabinet shoin (styl gabinetowy: shoinzukuri
- malarstwo: monochromatyczne (mnich Sesshū); barwne – szkoła Kanō; kaligrafia 
 
III. Prądy religijne:
 - ostatni etap reformowania buddyzmu: 
1.  Kierunki  amidystyczne:  Jōdōshū  Sekta  Czystej  Ziemi  (Hōnen),  Jōdō  Shinshū 
Prawdziwa Sekta Czystej Ziemi (Shinran) 
2. Tendaishū (Nichiren) Sutra Kwiatu Lotosu Przedziwnego Prawa Myōhō rengekyō   
3. zen: Rinzaishū (Eisai) i Sōtōshū (Dōgen)