plik

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 1

Handel zagraniczny, jako sektor polskiej gospodarki



Sylabus do przedmiotu



Otoczenie prawne i ekonomiczne realizacji transakcji
-

rynek wewnętrzny UE – jedna płaszczyzna

rynek zewnętrzny – kraje trzecie

Proporcja ok. 70/30 : 70 obroty handlowe na obszarze UE; 30 obroty handlowe krajów trzecich

Rynek – ekonomiczne otoczenie

Kluczowe pojęcia:



Handle zagraniczny



Rola handlu zagranicznego w gospodarce kraju



Wpływ handlu zagranicznego na sytuację makroekonomiczną kraju



Makroekonomiczne funkcje ekspansji i importu



Wielkośd i struktura wymiany handlowej Polski z zagranicą

1. Pojęcie handlu zagranicznego



Ujęcie tradycyjne



Ujęcie makroekonomiczne – poprzez funkcje makroekonomiczne



Ujęcie makroekonomiczne poprzez funkcje mikroekonomiczne



Ujęcie statystyczne



Ujęcie wg. Nomenklatury UE ( nie ma eksportu i nie ma importu), jako definicji

Tradycyjna definicja handlu zagranicznego:

Odpłatna wymiana towarów i usług z partnerami posiadającymi swoją stałą siedzibę poza granicami
kraju



Granica celna – granica ograniczająca obszar celny



Obszar celny



System celny



Unia celna – porozumienie znoszące granice celne pomiędzy dwoma lub więcej paostwami,
obszar celny jest mniejszy od powierzchni paostwa, jeśli istnieje w paostwie Iny obszar celny

Ujęcie makroekonomiczne – poprzez f. Makroekonomiczne



Transformacyjna:

Zmiana struktury rzeczowej PKB. Struktura PKB podzielonego jest szersza od struktury PKB
wytworzonego. Import dostarcza gospodarce produkty na zaopatrzenie przedsiębiorstw i
konsumentów ( inwestycje, konsumpcja ) a eksport dostarcza środki na finansowanie importu



Efektywnościowa:

Racjonalizacja procesów produkcji

specjalizacja produkcji

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 2

Wzrost efektywności nakładów pracy

dostarczanie gospodarce środków produkcji o wyższym poziomie technologicznym i lepszej,

jakości?-·Import wpływ na efektywnośd , lepsze czynniki produkcji

eksport – pozwala na przełamanie bariery popytowej

Racjonalizacja procesów produkcji , poprawia efektywnośd procesów gospodarowania.

Eksport umożliwia osiągnięcie korzyści skali i przełamanie bariery popytowej

Import dostarcza gospodarce produkty o wyższy poziomie technologii oraz nowoczesne
technologie . Dopływ towarów importowych zmniejsza koszty produkcji



Funkcja zasobo twórcza:

jest realizowana poprzez import środków produkcji. Gdy eksport jest wyższy od importu,

nakłady inwestycyjne mogą byd większe niż pozwalają na to oszczędności wewnętrzny efekt
finansowy

poprzez import środków produkcji następuje pokrycie zapotrzebowania na nie , tam gdzie

gospodarka nie może sama ich wytworzyd – efekt rzeczowy

Wpływ eksportu na sytuację makroekonomiczną poprzez PKB

- eksport – częśd popytotwórcza

Wzrost produkcji

Wzrost zatrudnienia

Wzrost dochodów

Wzrost PKB wytworzonego

Zmniejszenie podaży na rynku krajowym

wzrost inflacji

Wpływ importu na sytuację makroekonomiczną poprzez PKB

Import

zwiększenie podaży

Wzrost PKB podzielonego

Zmniejszenie popytu na dobra krajowe

Spadek zatrudnienia i produkcji

Funkcje mikroekonomiczne handlu zagranicznego:

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 3

Ujęcie handlu zagranicznego poprzez funkcję mikro:

handel zagraniczny ( eksport/import) – konsumenci

handel zagraniczny ( eksport/import) -producenci

handel zagraniczny ( eksport/import) – importerzy

handel zagraniczny ( eksport/import) – eksporterzy

Cele strategiczne

Cele operacyjne , zwiększanie zysku,
sprzedaży udziału w rynku

Konsumenci

Eksport



Wzrost cen



Zwiększenie zatrudnienia



Zmniejszenie podaży na rynku
krajowym

Import



Zwiększa się oferta asortymentowa na
wyższą, jakośd towarów



Niższe ceny

Producenci

Eksport



Rozwój produkcji



Poprawa efektywności produkcji

Import



Dostarcza środków produkcji

Importerzy / cele strategiczne i operacyjne

Eksport



Stanowi źródło popytu

Import



Forma aktywna gospodarki



Rozwijanie działalności

Eksporterzy / cele i strategie operacyjne

Eksport



Forma działalności gospodarczej



Szansa rozwoju działalności

Import



Większa konkurencja na rynku
wewnętrznym skłaniająca do rozwoju
eksportu

Pojęcie handlu zagranicznego w ujęciu statystycznym

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 4

- statystyka obrotów handlu zagranicznego od 01.01.1992 Prowadzona jest według metodologii
ONZ

- źródłem danych są:

a) dokument zgłoszenia celnego SAD (w ramach systemu extrastat)

b) deklaracja przywozu i wywozu Intrastat – system monitorowania obrotów handlowych w Unii
europejskiej

* dane statystyczne obejmują przywóz i wywóz towarów bez względu na formę płatności

* statystyka handlu zagranicznego nie obejmuje:

towarów będących przedmiotem tranzytu

towarów umieszczonych czasowo w składach celnych i WOC

towarów przeznaczonych dla placówek dyplomatycznych

usług ( m.in. licencje patenty)

INTRASTAT

System rejestracji obrotów towarowych na rynku UE – funkcjonuje od 01.01.1993



Obowiązek przekazywania informacji na temat dokonanych transakcji –

- w formie deklaracji Intrastat

Ujęcie handlu zagranicznego 2edług nomenklatury UE



Wewnątrz wspólnotowa dostawa towarów



Wewnątrz wspólnotowe nabycie towarów

Obroty handlu zagranicznego Polski



Handel zagraniczny się rozwija



Import jest większy od eksportu



Saldo obrotów handlowych jest ujemne



2008 171,8 mld usd – eksport



210,4mld usd – import

Dynamika polskiego handlu zagranicznego w USD

- z roku na rok coraz większe obroty

208 rok, eksport 106,8 imort 108,5 rok poprzedni = 100

dynamika eksportu i importu dośd zbliżona

Struktura geograficzna polskiego eksportu

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 5



Kraje UE 78,9 ( Niemcy 25% Francja 6,2, Włochy 6,0 w 2008 roku



Kraje Europy wschodniej i środkowej 9,8



Kraje rozwijające się 6,1



Kraje rozwinięte (bez UE) 5,2

Struktura geograficzna polskiego importu



UE 64,2 % ( Niemcy 23,0, Rosja 9,7 , Chiny 8,1)



Kraje rozwijając się 18,3%



Kraje Europy środkowo-Wschodnie 10,6%



Kraje rozwinięte bez UE 6,9%

2008 rok

UE – 61,9 %

Kraje rozwijające się 19,1

Eur. Śr. Wschodniej 11,6

Struktura towarowa eksportu 2007, Maszyny urządzenia sprzęt transport 40,9

Import

Maszyny, urządzenia ,sprzęt transport, różne wyroby przemysłowe

Otoczenie prawne wymiany handlowej z zagranicą

Oddziaływanie paostwa na sferę handlu zagranicznego



Polityka handlowa ( autonomiczna , konwencyjna)



Polityka proeksportowa – sterowanie gospodarką

Instrumenty polityki handlowej

Ekonomiczne

administracyjne

Polityka autonomiczna

Preferencyjna

dyskryminująca

KNU

Międzynarodowe transakcje gospodarcze Prof dr Hanna Treder

2 rok NSL MSG Michał Góreczny 20.02.2010

Strona 6



Nie jest t klauzula kontraktowa



Jeden kraj przyznaje drugiemu najczęściej na zasadzie wzajemności



Kraj zobowiązuje się przyjmowad towary na takich samych zasadach jak inne kraje obdarzone
klauzulą KNU



Kraj objęty KNU korzysta z warunków preferencyjnych ( obniżone stawki preferencyjne )



Równe traktowanie beneficjentów

Polityka konwencyjna



Oparta na porozumieniach międzynarodowych

Polityka handlowa

Wolnego handlu (brak
ingerencji paostwa)

Protekcjonistyczna ( paostwo
wpływa na współpracę gospodarczą
z zagranicą)

Polityka proeksportowa

Polega na wspieraniu eksportu

obejmuje zarówno eksport , jak i import

polega na doborze odpowiednich instrumentów handlowych w celu osiągnięcie

zamierzonych celów

Instrumenty polityki handlowej



Ekonomiczne



Działają poprzez kształtowanie odpowiednich warunków gospodarczych np. cła , kurs
walutowy



Administracyjne

Charakter decyzji i pozwolenia zezwolenia, licencje są skierowane indywidualnie do przedsiębiorstw