34

 

Promotor 12/07

Bezpieczeństwo

O

PIS

 

STANOWISKA

Zatrudnienie w hurtowni materiałów wykorzy-
stywanych w budownictwie: pełny etat, praca 
zmianowa.

Pracownik powinien:

• mieć ukończone 18 lat,
• przejść wymagane badania lekarskie,
• ukończyć potrzebne szkolenia BHP, a w szcze-

gólności te, które dotyczą zakresu prawidłowych 
metod wykonywania ręcznych prac transporto-
wych.
Do zadań pracownika należy:

• przygotowanie bezpiecznych dróg transporto-

wych,

• przygotowanie odpowiedniego sprzętu pomocni-

czego,

• przenoszenie lub przewożenie w transporcie indy-

widualnym i zbiorowym różnorodnych materiałów 
oraz układanie (ustawianie) ich w odpowiednich 
miejscach,

• układanie materiałów na niskich półkach rega-

łów,

• dbanie o powierzony sprzęt i mienie.

• Ocena ryzyka zawodowego
• Instrukcja stanowiskowa

Ryszard Bryła

U

WAGI

 

DOTYCZĄCE

OCENY

 

RYZYKA

 

ZAWODOWEGO

Zgodnie z normą PN-N 18002/2000 istnieją na-
stępujące poziomy ryzyka (R):
• małe (M), co oznacza, że poziom ryzyka jest 

akceptowalny, przy jednoczesnym jego monito-
ringu,

• średnie (S), co oznacza, że poziom ryzyka jest 

akceptowalny, przy jednoczesnym podjęciu 
stopniowych działań mających na celu poprawę 
stanu bezpieczeństwa pracy w zakładzie,

• duże (D), co oznacza, że poziom ryzyka jest 

nieakceptowany i istnieje konieczność podjęcia 
natychmiastowych działań poprawiających stan 
bezpieczeństwa w zakładzie.

U

WAGA

Przedstawioną tutaj kartę oceny ryzyka należy 
traktować jako przykładową i dostosować ją do 
konkretnego stanowiska pracy. W każdym bowiem 
zakładzie istnieje nieco inna specyfikacja zagrożeń 
i o tym najlepiej wie zespół powołany do oceny 
ryzyka zawodowego.  

‰

Transport ręczny

Transport ręczny

 

www.promotor.elamed.pl 

35

Bezpieczeństwo

K

ARTA

 

OCENY

 

RYZYKA

 

ZAWODOWEGO

DLA

 

PRACOWNIKA

 

WYKONUJĄCEGO

 

TRANSPORT

 

RĘCZNY

 

WEDŁUG

 PN-N 18002/2000

Lp.

Zagrożenie

Możliwe źródło

 zagrożenia

Możliwe skutki 

zagrożenia

Przed korektą

Środki profilaktyczne

Po korekcie

Uwagi 

o realiza-
cji zadań

C*

P*

R*

C*

P*

R*

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

1.

Obciążenie 

fizyczne 

– dynamiczne 

i statyczne

(przeciążenie 

układu 

mięśniowo-

-kostnego)

Zbyt duży wysiłek fizyczny. 

Wymuszona pozycja ciała 

podczas pracy

Przepuklina. 

Uraz kręgosłupa. 
Choroby narządu 

ruchu

D

D

D

Przestrzeganie podstawowych wymagań 
instrukcji stanowiskowej. Przestrzeganie 

norm i zasad dotyczących zarówno 

transportu indywidualnego, jak i zbiorowego. 

Uwzględnienie w transporcie ręcznym 

indywidualnych predyspozycji pracownika, 

tj.: sprawności fizycznej, wieku i stanu 

zdrowia. Stosowanie w szerokim zakresie 

sprzętu pomocniczego. Przestrzeganie 

zasad ergonomii podczas podnoszenia oraz 

przenoszenia ładunków. Stosowanie przerw 

i rotacji pracowników zatrudnionych przy 

uciążliwych pracach transportowych

S

S

S

2.

Różnica 

poziomów 

(upadek na 

niższy poziom)

Odbieranie towarów na rampie. 

Przenoszenie i przewożenie 

towarów wzdłuż rampy.

Wchodzenie na drabiny oraz 

schodzenie z nich podczas 

układania lub zdejmowania 

towarów z regałów

Potłuczenia, 

złamania 

kończyn, 

zwichnięcia, 

urazy kręgosłupa, 

urazy 

wewnętrzne

D

S

D

Zachowanie szczególnej ostrożności. 

Stosowanie sprawnych technicznie 

drabin i zachowanie ustalonych zasad 

bezpieczeństwa przy ich ustawianiu. 

Zachowanie przyjętych procedur

M

M

M

3.

Powierzchnie, 

na których 

możliwy jest 

upadek

(upadek na 
tym samym 

poziomie)

Śliskie i nierówne 

powierzchnie przy dojściu 

do magazynu, na rampie 

i w samym magazynie. 

Zatarasowane przejścia

Potłuczenia, 

złamania 

kończyn, 

zwichnięcia, 

urazy 

wewnętrzne

S

S

S

Stosowanie przez pracowników 

wzmocnionego obuwia, z podeszwą 

antypoślizgową. Zapewnienie porządku 

i czystości w miejscu pracy. Zachowanie 

szczególnej ostrożności

S

M

M

4.

Przedmioty 

ostre lub 
szorstkie

Ostre i szorstkie krawędzie 

przenoszonych lub 

przewożonych towarów, palet, 

opakowań

Rany cięte.

Otarcia 

naskórka

S

S

S

Zachowanie szczególnej ostrożności. 

Stosowanie prawidłowo dobranych rękawic 

ochronnych. Przestrzeganie przyjętych 

procedur

S

M

M

5.

Przemiesz-

czające się 
przedmioty 

i inne obiekty 

(przygniecenie, 

uderzenie, 

potrącenie)

Poruszające się środki 

transportu ręcznego 
lub mechanicznego. 

Przemieszczające się towary 

przewożone wózkiem ręcznym 

lub na taczkach. Przewrócenie 

się wózka lub taczek.

Przewrócenie się regału. 

Upadek składowanych 

przedmiotów. Niestabilne 

ułożenie materiałów w stosie 

lub na paletach

Urazy ciała. 

Śmierć

D

S

D

Prawidłowe rozplanowanie dróg 

transportowych. Właściwe ułożenie 

materiałów na wózku ręcznym lub taczkach. 

Stosowanie hełmu ochronnego.

Właściwe oznaczenie wytrzymałości regałów 

i przestrzeganie podanych obciążeń. 

Układanie najcięższych przedmiotów

na najniższych półkach. Zabezpieczenie 

regałów przed przewróceniem się. Układanie 

stosów i palet w ten sposób, by zachować 

ich stabilność. Prowadzenie rozładunku, 

począwszy od najwyższych warstw

S

S

S

6.

Czynniki 

chemiczne 

– toksyczne, 

żrące, 

uczulające

Spaliny. Uszkodzenie 

opakowań związków 

chemicznych 

transportowanych do 

magazynu – płynnych 

i sypkich

Zatrucia. 

Uszkodzenia 

wewnętrzne 

organizmu. Rany 

oparzeniowe 

i uczuleniowe

D

S

D

Przestrzeganie instrukcji stanowiskowej. 

Zachowanie wymaganych procedur 

podczas transportu

i przy kontaktach z chemikaliami.

Stosowanie ochron osobistych

S

M

M

7.

Hałas

Środki transportu. Urządzenia 

i maszyny pracujące

na zewnątrz magazynu

Uszkodzenie 

narządu słuchu

S

S

S

Podjęcie działań zmniejszających 

działanie hałasu (zastosowanie – w razie 

takiej możliwości – ochron zbiorowych, 

systematyczny przegląd i naprawa 

„głośnego” sprzętu, zmiana organizacji 

stanowiska pracy). Stosowanie w razie 

konieczności ochronników słuchu

M

M

M

8.

Prąd 

elektryczny

(porażenie 

prądem 

elektrycznym)

Niesprawna instalacja 

elektryczna i osprzęt 

– gniazdka, wtyczki. Przebicie 

elektryczne do obudowy 

urządzeń 

Śmierć

D

M

S

Stosowanie sprawnych zabezpieczeń 

przeciwporażeniowych. Stosowanie 

sprawnego technicznie osprzętu 

elektrycznego oraz przewodów 

doprowadzających prąd el. Systematyczna 

kontrola instalacji elektrycznej

M

M

M

9.

Nieodpowied-

nie oświetlenie 

miejsca pracy

Słabe oświetlenie naturalne. 

Źle dobrane punkty świetlne

Urazy 

spowodowane 

wypadkami przy 

pracy. Choroby 

narządu wzroku

D

M

S

Dbanie o czystość okien. Dostosowanie 

poziomu natężenia oświetlenia do rodzaju 

wykonywanej pracy – zgodnie z normą

M

M

M

10.

Pożar. Wybuch

Zaprószenie ognia w miejscu 

magazynowania materiałów 

łatwo palnych

Oparzenia ciała. 

Urazy. Śmierć

D

S

D

Zachowanie szczególnej ostrożności. 

Przestrzeganie przyjętych w magazynie 

procedur. Wyposażenie stanowiska 

w wymagany sprzęt ppoż. Systematyczna 

konserwacja i przegląd tego sprzętu

S

M

M

11.

Obciążenie 

emocjonalne 

(stres)

Konflikty międzyludzkie. 

Wysokie wymagania, duże 

ograniczenia, małe wsparcie 

Wystąpienie 

choroby nerwo-

wej lub chorób 

ogólno-

ustrojowych

S

D

D

Ustalenie sprawiedliwego regulaminu 

nagradzania i karania. Właściwy dobór 

pracowników. Częste rozmowy nadzoru 

z pracownikami i wyjaśnianie zaistniałych 

problemów

S

M

M

C* – ciężkość, P* – prawdopodobieństwo, R* – ryzyko

36

 

Promotor 12/07

Bezpieczeństwo

I

NSTRUKCJA

 BHP 

DOTYCZĄCA

 

RĘCZNYCH

 

PRAC

 

TRANSPORTOWYCH

 

P

RZED

 

PRZYSTĄPIENIEM

 

DO

 

PRACY

  1.  Musisz posiadać aktualne, wymagane badania lekarskie i przejść 

przeszkolenie w dziedzinie BHP. Przed pracą wysłuchaj wskazó-
wek przełożonego.

  2.  Musisz posiadać odpowiednie obuwie, ubranie robocze i rękawice 

ochronne.

  3. Przygotuj potrzebny sprzęt pomocniczy spośród takiego jak: 

pasy, liny, łańcuchy, zawiesia, dźwignie, rolki, kleszcze, uchwyty, 
nosze, kosze, legary, przestawne pochylnie, taczki i wózki ręczne 
– w zależności od rodzaju przemieszczanych przedmiotów i wy-
stępujących zagrożeń.

  4.  Przygotuj bezpieczne drogi transportowe. Dopilnuj, by powierzch-

nia, po której są przemieszczane przedmioty, była równa i stabilna 
i nie była śliska.

W 

CZASIE

 

PRACY

  1. Pamiętaj, że przemieszczając przedmioty, należy trzymać je jak 

najbliżej ciała i podnosić przy wyprostowanym kręgosłupie, dbając 
o to, by nie wykonywać przy tym skrętów tułowia.

  2. W trakcie transportu pamiętaj, aby przedmiot przemieszczany 

ręcznie nie ograniczał pola widzenia.

  3.  Pamiętaj o tym, by przedmiot nieporęczny lub trudny do utrzyma-

nia był przemieszczany przy użyciu sprzętu pomocniczego.

  4.  Pamiętaj, że zwoje taśmy, drutu, kabla itp. podczas ich przenoszenia 

powinny być zabezpieczone przed rozwinięciem się i wyginaniem.

  5. Pamiętaj, że w razie konieczności przenoszenia przedmiotu 

trzymanego w odległości większej niż 30 cm od tułowia należy 
zmniejszyć o połowę dopuszczalną jego masę.

  6. Pamiętaj, że masa przedmiotów przenoszonych przez jednego 

pracownika nie może przekraczać: 30 kg – przy pracy stałej 
– i 50 kg – przy pracy dorywczej. Niedopuszczalne jest ręczne 
przenoszenie przedmiotów o masie przekraczającej 30 kg, na 
wysokość powyżej 4 m lub na odległość przekraczającą 25 m.

  7. Pamiętaj, że masa przedmiotów wtaczanych na pochylnie przez 

jednego pracownika nie może przekraczać 50 kg oraz niedo-
puszczalne jest przenoszenie i przetaczanie przedmiotów po 
pochylniach niezwiązanych w sposób stały z konstrukcją budynku, 
o kącie nachylenia ponad 15°, oraz przenoszenie ich po schodach 
o kącie nachylenia ponad 60°.

  8. Pamiętaj, że niedopuszczalne jest przebywanie pracownika 

między legarami podczas przetaczania przedmiotów po pochyło 
ustawionych legarach.

  9.  Pamiętaj, że przenoszenie przedmiotów, których długość przekracza 

4 m, a masa – 30 kg, musi odbywać się zespołowo, pod warunkiem, 
iż na jednego pracownika przypadała masa nieprzekraczająca: 
25 kg – przy pracy stałej – i 42 kg – przy pracy dorywczej.

 10. Pamiętaj, że przy zespołowym przenoszeniu przedmiotów musi 

być zapewniony odpowiedni dobór pracowników pod względem 
wzrostu i wieku oraz odstępy pomiędzy pracownikami – co naj-
mniej 0,75 m.

 11. Pamiętaj, że przenoszenie przedmiotów długich i o dużej masie 

powinno odbywać się przy zastosowaniu sprzętu pomocniczego, 
pozwalającego na transport takich przedmiotów z możliwie naj-
mniejszym unoszeniem ich ponad poziom podłoża.

 12.  Pamiętaj, że w przypadku zespołowego przenoszenia przedmiotów 

na ramionach pracownicy muszą:
•  wkładać i opuszczać przenoszony przedmiot jednocześnie i na 

komendę,

• znajdować się po jednej stronie przenoszonego przed-

miotu,

• używać środków ochrony indywidualnej chroniących 

ramiona.

 13. Pamiętaj, że niedopuszczalne jest zespołowe przemiesz-

czanie przedmiotów o masie przekraczającej 500 kg.

 14.  Pamiętaj, że ostre i wystające elementy powinny być zabez-

pieczone w sposób zapobiegający powstawaniu urazów.

 15.  Pamiętaj o tym, że niedopuszczalne jest przenoszenie przez 

jednego pracownika materiałów ciekłych: gorących, żrących 
albo o właściwościach szkodliwych dla zdrowia, których 
masa wraz z naczyniem i uchwytem przekracza 25 kg.

 16.  Pamiętaj podczas układania przedmiotów, aby te najcięższe 

i tłukące się znajdowały się na najniższych półkach.

 17.  Pamiętaj, aby balony szklane z kwasami lub innymi ciecza-

mi żrącymi były przewożone na specjalnych wózkach. W wy-
jątkowych przypadkach balony te mogą być przenoszone 
przez dwóch pracowników, w odpowiednio wytrzymałych 
koszach z uchwytami. Niedopuszczalne jest przenoszenie 
balonów na plecach lub przed sobą.

 18.  Pamiętaj, że dopuszczalna masa ładunku przemieszczane-

go na wózku po terenie płaskim, o twardej nawierzchni nie 
może przekraczać 450 kg na pracownika, łącznie z masą 
wózka. Przy przemieszczaniu ładunku na wózku po pochy-
leniach większych niż 5% masa ładunku, łącznie z masą 
wózka, nie może przekraczać 350 kg.

 19. Sposób ładowania, a także rozmieszczenia ładunków na 

wózkach oraz taczkach powinien zapewniać ich równowagę 
i stabilność.

 20.  Masa ładunku przemieszczanego na taczce, łącznie z masą 

taczki, nie może przekraczać: 100 kg – po twardej nawierzch-
ni – i 75 kg – po nawierzchni nieutwardzonej. Niedopuszczal-
ne jest przemieszczanie ładunku na taczce po pochyleniach 
większych niż 8% oraz na odległość przekraczającą 200 m.

P

O

 

ZAKOŃCZENIU

 

PRACY

  1.  Sprawdź, czy przeniesione przedmioty i materiały ustawione 

(ułożone) są we właściwym miejscu, prawidłowo i stabilnie.

  2. Ułóż narzędzia oraz sprzęt pomocniczy po ich uprzednim 

oczyszczeniu na właściwe miejsce.

  3.  Sprawdź, czy pozostawione stanowisko nie stwarza jakich-

kolwiek zagrożeń.

P

OSTĘPOWANIE

 

W

 

SYTUACJI

 

AWARYJNEJ

  1. Pamiętaj, że w przypadku stwierdzenia, iż sposób wykony-

wania prac jest nieprawidłowy i stwarza zagrożenia, musisz 
wstrzymać prace, informując o tym fakcie przełożonego.

  2. Nie lekceważ nawet drobnych skaleczeń, opatrując zranienia.
  3. Każde zdarzenie wypadkowe zgłoś swemu przełożonemu 

i udziel pomocy poszkodowanemu.

  4. W razie wystąpienia pożaru postępuj zgodnie z instrukcją 

przeciwpożarową. W pierwszej kolejności zaalarmuj pozo-
stałych pracowników i próbuj ugasić pożar w zarodku.

Opracował Zatwierdził

……………............... .............……………..

Uwaga: Powyższą instrukcję należy traktować jako przykładową.