plik

Test

Druga połowa XVIII wieku

Test podsumowujący rozdział I

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Imię i nazwisko

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . .

Data

Klasa

1. Czytaj uważnie tekst i zadania.
2. W zadaniach 1., 3., 5., 7., 9., 11. oraz 12. znajdują się cztery odpowiedzi: A, B, C,
D. Wybierz jedną z nich i zamaluj kratkę z odpowiadającą jej literą w karcie
odpowiedzi.
3. Jeżeli się pomylisz, błędne zaznaczenie otocz kółkiem.
4. Rozwiązania zadań 2., 4., 6., 8., 10. oraz od 13. do 20. zapisz czytelnie i starannie
w wyznaczonych miejscach. Pomyłki przekreślaj.
5. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów, jaką można uzyskać za właściwą
odpowiedź. Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 41 punktów.

Tekst do zadań od 1. do 14.

Czesław Miłosz
Oświecenie
Fragment książki „Historia literatury polskiej”

Jeśli renesans nazywamy złotym wiekiem literatury polskiej, to krótki, ale

intensywny okres oświecenia jest pod wieloma względami łączącym  to, zdawałoby
się,  zagubione  dziedzictwo  z  literaturą  epoki  współczesnej.  Odrodzenie  kulturalne
zbiegło  się  z  panowaniem  ostatniego  króla  polskiego,  Stanisława  Augusta
Poniatowskiego,  i  z  tej  to  przyczyny  mówimy  o  okresie  stanisławowskim.  W
rzeczywistości jednakże sytuacja kraju była już taka, że ludzie oświecenia ze swymi
szerokimi poglądami i śmiałymi ideami nie byli w stanie zmienić biegu wypadków.
Ale  zarówno  w  dziedzinie  edukacji,  jak  i  literatury,  pojmowanych  przez  nich  jako
narzędzia  zaangażowania  politycznego  i  społecznego,  odcisnęli  oni  decydujące
piętno na losach narodu. [...] „Ludzi  oświecenia” nie było  wielu.  Toczyli nierówną
walkę  z  powodu  zawziętego  oporu  szerokich  mas  klasy  rządzącej,  szlachty,  która
wierna „sarmatyzmowi” sprzeciwiała się wszelkim nowościom. [...]

„Książę poetów”, jak nazywali go współcześni, Ignacy Krasicki był pod

wieloma  względami  typowym  człowiekiem  oświecenia.  [...]  Jako  poeta  wpłynął
głównie  na  oczyszczenie  języka,  co  na  jakiś  czas  uporządkowało  chaotyczne
bogactwo  baroku.  Powrócił  w  pewnej  mierze  do  jasnego  i  prostego  języka
Kochanowskiego [...]. Pracowity, literaturę pojmował jako szczególne powołanie, a
mianowicie jako interwencję moralisty w ludzkie sprawy. [...]

[...] spośród wierszy Krasickiego najtrwalsze okazały się te, które znajdują się

w  jego  „Bajkach  i  przypowieściach”  (1779).  W  nich  szczególnie  czuje  się  „lekkie
pióro”  człowieka  oświecenia.  Ambicją  pisarza  tej  epoki  nie  było  silenie  się  na
formułowanie  jakiejś  nowo  odkrytej  prawdy,  ale,  skoro  rozum  jest  powszechny,
podanie  przyjętej  przez  wszystkich  mądrości  w  pięknej  formie.  Tak  więc  Krasicki
bez  wahania  zapożyczał  tematy  do  swoich  bajek  z  ogromnego  zasobu  literatury
fabulistycznej, od Ezopa¹ poczynając, a na współczesnych mu Francuzach kończąc.
[...]  Filozofia  Krasickiego  jest  sucha  i  trzeźwa.  Jego  świat  jest  światem,  w  którym

zwyciężają  silni,  a  słabi  przegrywają  według  pewnego  niezmiennego  porządku,
przyjmowanego  bez  protestu  takim,  jaki  jest.  Składnikiem  osiemnastowiecznego
myślenia  wydaje  się  pewien  cynizm,  a  niektóre  z  bajek  są  nawet  okrutne.  [...]  Oto
parę przykładów bajek Krasickiego:

„Furman i motyl”
Ugrzązł wóz, ani ruszyć już się nie mógł w błocie;
Ustał furman, ustały i konie w robocie.
Motyl, który na wozie siedział wtenczas prawie,
Sądząc, że był ciężarem w takowej przeprawie,
Pomyślił sobie: „Litość nie jest złym nałogiem”.
Zleciał i rzekł do chłopca: „Jedźże z Panem Bogiem!”.

„Jagnię i wilcy”
Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie:
Dwóch wilków jedno w lesie nadybali jagnię.
Już go mieli rozerwać; rzekło: „Jakim prawem?”
– „Smacznyś, słaby i w lesie”... Zjedli niezabawem.

Ezop – grecki bajkopisarz starożytny.

1. Złotym wiekiem literatury polskiej określano

1 p.

A. antyk.
B. średniowiecze.
C. renesans.

D. barok.

2. Podaj czas trwania oświecenia w Polsce 1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

3. Oświecenie nazywa się często okresem stanisławowskim, ponieważ

1 p.

A. przypada na czasy panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego.
B. w tym okresie najpopularniejszym imieniem było imię Stanisław.
C. takie było zalecenie króla.
D. przypada na czasy tuż po panowaniu Stanisława Augusta Poniatowskiego

4. O jakich zdarzeniach historycznych jest mowa w zdaniu: W rzeczywistości
jednakże sytuacja kraju była już taka, że ludzie oświecenia ze swymi szerokimi
poglądami i śmiałymi ideami nie byli w stanie zmienić biegu wypadków? Wymień
przynajmniej dwa.

2 p.

1 p.

A. królem poetów.
B. księciem pisarzy.
C. księciem poetów.
D. królem artystów.

6. Określ stosunek ludzi oświecenia do szlachty wiernej sarmatyzmowi.  1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

7. Według Ignacego Krasickiego zadaniem artystów było  1 p.
A. uświadamianie ludziom, co jest dobre, a co złe.
B. tworzenie wielkich dzieł historycznych.
C. realizowanie własnych marzeń.
D. opisywanie życia codziennego.

8. Jakie cechy utworów Ignacego Krasickiego sprawiły, że zalicza się go do wielkich
twórców literatury polskiej? Podaj dwie z nich.

2 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

9. Dzięki czemu poeta uzyskał zwięzłość tekstu „Furman i motyl”?

1 p.

A. Odpowiedzi A i B są właściwe.
B. Wprowadził wypowiedź wierszowaną.
C. Zrezygnował ze szczegółowego opisu postaci na rzecz przedstawiania zdarzeń.
D. Zastosował dialog.

10. O której z przytoczonych bajek można powiedzieć, że jest okrutna? Uzasadnij
swoją odpowiedź.

2 p.

1 p.

A. mądrością.
B. odwagą.
C. prawością.
D. naiwnością.

12. Alegorią nazywamy

1 p.

A. zestawienie przedmiotów lub zjawisk będących przenośniami.
C. obraz mający poza dosłownym sens przenośny, jednoznacznie ustalony.
B. każdą metaforę.
D. krótki utwór wierszowany o zwierzętach.

13. Jak brzmi przesłanie bajki „Jagnię i wilcy”? Podaj numer wersu, w którym autor
je zamieścił.  2 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

14. Co oznacza frazeologizm mieć lekkie pióro?

1 p.

2 p.

racjonalizm, teocentryzm, empiryzm, konceptyzm

1 p.

„Wiedza i Życie”, „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”, „Cogito”,

„Merkuriusz Polski”

20. Napisz rozprawkę na temat: Bawić i uczyć to zadanie artystów nie tylko epoki
oświecenia. Twoja praca nie powinna być krótsza niż dwadzieścia linijek.

p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Karta odpowiedzi

Numer

zadania

11.

12.

Odpowiedzi