plik

Test

Pozytywizm a powieść

Test podsumowujący rozdział III

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Imię i nazwisko

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . .

Data

Klasa

1. Czytaj uważnie tekst i zadania.
2. W zadaniach 1., 2., 6., 8. oraz 11. znajdują się cztery odpowiedzi A, B, C, D.
Wybierz tylko jedną z nich i zamaluj kratkę z odpowiadającą jej literą w karcie
odpowiedzi.
3. Jeżeli się pomylisz, błędne zaznaczenie otocz kółkiem.
4. Rozwiązania zadań od 3. do 5., 7., 9., 10. oraz od 12. do 17. zapisz czytelnie i
starannie w wyznaczonych miejscach. Pomyłki przekreślaj.
5. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów, jaką można uzyskać za właściwą
odpowiedź. Za rozwiązanie całego testu możesz otrzymać maksymalnie 35 punktów.

Tekst do zadań od 1. do 11.

Eliza Orzeszkowa
O powieści
Fragment artykułu „Kilka uwag nad powieścią”

Jednym z obszernych działów piśmiennictwa jest powieść. Niezmiernie

rozpowszechniona,  przeróżnych  rozmiarów  i  odcieni,  najbardziej  może  jest
wypływem ogólnego, społecznego nastroju. Wnika ona w najtajniejsze zakątki serc
ludzkich  –  i  od  pałaców  do  najniższych  sfer  towarzystwa  wszędzie  roztacza
wspaniałe  albo  posępne,  miłosne  albo  rozpaczne  obrazy  dramatu  ludzkiego  życia.
Człowiek, który podejmie się pokazywać światu serca bliźnich, piórem malować ich
postacie  i  snuć  nicie  przeróżnych  istnień,  człowiek  taki,  powieściopisarz,  powinien
więcej  może  niż  autor  w  innej  piśmiennictwa  gałęzi  wsłuchać  się  w  głos  swojego
czasu,  zrozumieć  najtajniejsze  głębie  ducha  współczesnych.  Jak  zwierciadło,  które
blado  lub  krzywo  odbija  przedmioty,  ulec  musi  zniszczeniu,  tak  powieść,  w  której
społeczność  nie  pozna  siebie,  zapomnieniu  prędkiemu  ulegnie.  Mało  jest  czuć  w
piersi natchnienie i w umyśle bogactwo wiedzy posiadać. Ażeby napisać powieść, w
której by drgały wszystkie tętna człowiecze, trzeba długo żyć między ludźmi, trzeba
ich kochać i nienawidzić, wielbić i pogardzać nimi; a później dopiero z uspokojonym
sercem  i  ukołysaną  myślą,  w  głębokich  rozwagach  nad  widzianym  i  minionym
wszystkie iskry w jeden zebrać płomień, wszystkie światła w jedno zlać słońce.

Właściwa powieść rozwinęła się dopiero w XIX wieku; i mogłoż być inaczej?

Średnie  wieki  były  wiekami  fantazji,  wyobraźni  rozbujałej.  W  owej  porze  umysł
ludzki, ledwie obudzony z nieświadomości pierwotnych czasów, nie otrząsł się był
jeszcze całkiem z sennych widziadeł. Pragnienie światła i prawdy drgało już w łonie
ogółu  i  stąd  zjawiały  się  niekiedy  postacie  olbrzymie  wiedzą  i  głęboką  myślą  jak
jasne wśród zmroku świeczniki; ale masom trudno było nagle przyjść do dojrzałego
poznania siebie i otaczającego świata. [...]

Powoli jednak kończyło się panowanie fantazji, rozpoczynała epoka rozumu.

Ludzie  we  wszystkich  dziedzinach  myśli  poczęli  szukać  prawdy;  poczęli    badać
przyrodę  zewnętrznego  świata  i  człowieka,  dopatrywać  tajemnicą  dotąd  okrytego
węzła,  który  łączy  ludzkość  z  resztą  wszechistnienia.  Przed  powagą  wiedzy  i

rzeczywistości pierzchały stopniowo średniowieczne widziadła; to, co było
strasznym, okazywało się naturalnym – wielkie małym, błyszczące niczym. [...]

W XIX dopiero wieku powieść stała się ważną i szeroką gałęzią

piśmiennictwa.  Im  bardziej  rozpowszechniało  się  światło,  tym  więcej  umysłowego
żywiołu  potrzebowali  ludzie.  Pomiędzy  mędrcami  pracowicie  badającymi  tajnie
nauki  a  nieumiejętnymi  utworzyła  się  w  społeczności  nieznana  średnim  wiekom
klasa  oświeconych,  a  nie  uczonych,  którzy,  nie  oddając  się  wyłącznie  nabywaniu
wiedzy, potrzebowali jednak umysłowego zasiłku. [...]

Gdy więc powieść XIX wieku wypłynęła z potrzeby nasycenia nie tylko

wyobraźni, ale i rozumu, musiała zatem połączyć w sobie żywioł fantazyjny z
rozumowym. Bez pierwszego nie byłaby dziełem sztuki, bez drugiego nie
odpowiedziałaby duchowi i potrzebom swojego czasu.

1. Powieść to gatunek 1 p.
A. z pogranicza epiki i dramatu.
B. dramatyczny.
C. epicki.
D. liryczny

2. Co wynika z trzecie zdania artykułu?

1 p.

A. Powieść zapada w ludzkie serca.
B. Powieść dociera do ludzi z różnych sfer.
C. Powieść opowiada o ludzkim losie.
D. Odpowiedzi A, B i C są właściwe.

3. Wypisz z tekstu wypowiedzenie nawiązujące do sentencji francuskiego pisarza
Stendhala: powieść to jest zwierciadło przechadzające się po gościńcu.  1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

4. Wymień dwa warunki, które – zdaniem Elizy Orzeszkowej – powinien spełnić
autor, aby napisać dobrą powieść. Nie cytuj.

2 p.

1 p.

powieść, w której by drgały wszystkie tętna człowiecze – powieść . . . . . . . . . . . . . . . .

6. Na który wiek, według Elizy Orzeszkowej, przypada rozwój powieści? 1 p.
A. Na osiemnasty.
B. Na dwudziesty.
C. Na dziewiętnasty.
D. Na siedemnasty.

7. Na podstawie tekstu napisz, dlaczego w wiekach średnich nie mogła powstać
dojrzała powieść.

1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8. Wyrażeniem epoka rozumu można określić

1 p.

A. zarówno oświecenie, jak i pozytywizm.
B. oświecenie.
C. romantyzm.
D. pozytywizm.

9. Podkreśl w każdym zdaniu jeden z wyróżnionych wyrazów, tak aby przekazywało
ono prawdziwą informację. 2 p.

Według Elizy Orzeszkowej powieść powinna służyć celom rozrywkowym /
dydaktycznym.
Fantazja i rozum powinny / nie powinny występować razem w powieści.

10. Wyjaśnij, w jakim znaczeniu został użyty wyraz zasiłek w przedostatnim
akapicie.

1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

11. Wielbić i pogardzać to para wyrazów

1 p.

A. bliskoznacznych.
B. pokrewnych.
C. pochodnych.
D. przeciwstawnych.

12. Dokończ zdanie.  1 p.

Drobiazgowe odzwierciedlanie rzeczywistości, bez pomijania jej ciemnych stron to
hasło . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

13. Wymień jeden z pozytywistycznych gatunków literackich. Podaj przykład
utworu, który go reprezentuje oraz autora dzieła.  1 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

14. Sformułuj dwa argumenty uzasadniające pogląd, że dzięki telewizji świat stał się
globalną wioską.

2 p.

15. Napisz zaproszenie skierowane dla koleżanki lub kolegi z klasy do udziału w
programie telewizyjnym „Powieść pozytywistyczna i współczesna”.

5 p.

16. Podaj dwie zalety i dwie wady telewizji. 2 p.

Zalety telewizji

Wady telewizji

17. Napisz sprawozdanie z powieści pozytywistycznej lub współczesnej, którą
uważasz za najciekawszą. Twoja praca nie powinna być krótsza niż piętnaście
linijek.

11 p.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

Zaproszenie

Numer

zadania

11.

Odpowiedzi