„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

 
 

 

          

 

 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 
             NARODOWEJ 
 
 
 
 

 

 
 
 
 

Małgorzata Siemieniec 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 
813[01].O1.03 

 
 
 
 
 
 
 
Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1 

Recenzenci: 
mgr inŜ. Małgorzata Kapusta 
mgr inŜ. Adam Barczyk 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr inŜ. Małgorzata Siemieniec 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inŜ. Gabriela Poloczek 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  813[01].O1.03 
,,Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  i  narzędziowych”,  zawartego  w  modułowym 
programie nauczania dla zawodu operator urządzeń przemysłu ceramicznego. 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 
Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2 

SPIS TREŚCI 
 

1.  Wprowadzenie 

3 

2.  Wymagania wstępne 

5 

3.  Cele kształcenia 

6 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

7 

5.  Ćwiczenia  

14 

5.1. Ogólna klasyfikacja i podstawy doboru materiałów 

14 

5.1.1. Ćwiczenia 

14 

5.2. Metalowe materiały konstrukcyjne 

16 

5.2.1. Ćwiczenia 

16 

5.3. Korozja metali 

20 

5.3.1. Ćwiczenia 

20 

5.4.Tworzywa sztuczne 

22 

5.4.1. Ćwiczenia  

22 

5.5. Materiały ścierne i ceramiczne 

24 

5.5.1. Ćwiczenia 

24 

6. Ewaluacja osiągnięć ucznia 

26 

7. Literatura 

39 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3 

1. WPROWADZENIE 

 

Przekazujemy 

Państwu 

poradnik 

dla 

nauczyciela 

„Stosowanie 

materiałów 

konstrukcyjnych  i  narzędziowych”,  który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu  zajęć 
dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie operator urządzeń przemysłu ceramicznego.  

W poradniku zamieszczono: 

−

 

wymagania wstępne, które określają, jakie umiejętności uczeń powinien posiadać  przed 
przystąpieniem do realizacji tej jednostki modułowej, 

−

 

cele kształcenia, które określą wykaz umiejętności, jakie uczeń opanuje podczas zajęć, 

−

 

propozycje  ćwiczeń,  które  mają  na  celu  wykształcenie  u  uczniów  umiejętności 
praktycznych, 

−

 

ewaluację osiągnięć ucznia, 

−

 

wykaz literatury, z jakiej uczniowie mogą korzystać podczas zajęć. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  róŜnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem: 

−

 

 pokazu z objaśnieniem, 

−

 

 tekstu przewodniego, 

−

 

 metody projektów, 

−

 

 ćwiczeń praktycznych. 
Formy  organizacyjne  pracy  uczniów  mogą  być  zróŜnicowane,  począwszy  od 

samodzielnej pracy uczniów do pracy zespołowej. 

W  celu  przeprowadzenia  ewaluacji  osiągnięć  ucznia,  nauczyciel  moŜe  posłuŜyć  się 

zamieszczonym  w  rozdziale  6  zestawem  zadań  testowych,  zawierającym  róŜnego  rodzaju 
zadania. 

W tym rozdziale podano równieŜ: 

−

 

plan testu w formie tabelarycznej, 

−

 

punktacje zadań, 

−

 

propozycje norm wymagań, 

−

 

instrukcję dla nauczyciela, 

−

 

instrukcję dla ucznia, 

−

 

kartę odpowiedzi, 

−

 

zestaw zadań testowych. 

 
  

 
  

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Schemat układu jednostek modułowych  

 

813[01].O1 

Techniczne podstawy zawodu 

 

813[01].O1.01 

Przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa  

i higieny pracy, ochrony przeciwpoŜarowej oraz 

ochrony środowiska 

813[01].O1.02 

Posługiwanie się dokumentacją 

techniczną 

 

813[01].O1.04 

Rozpoznawanie elementów maszyn 

i mechanizmów 

 

813[01].O1.03 

Stosowanie materiałów 

konstrukcyjnych i narzędziowych 

813[01].O1.05 

Analizowanie układów 

elektrycznych i automatyki 

przemysłowej 

 

813[01].O1.06 

Stosowanie podstawowych technik 

wytwarzania części maszyn 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

5 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE 
 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej, uczeń powinien umieć: 

−

 

obsługiwać komputer na poziomie podstawowym, 

−

 

korzystać z róŜnych źródeł informacji, 

−

 

posługiwać się jednostkami układu SI, 

−

 

posługiwać  się  podstawowymi  wiadomościami  z  fizyki  dotyczącymi  właściwości  ciał 
stałych, 

−

 

posługiwać się symbolami chemicznymi pierwiastków, 

−

 

posługiwać  się  podstawowymi  wiadomościami  z  chemii  dotyczącymi  między  innymi 
roztworów wodnych, 

−

 

rozróŜniać przemiany fazowe. 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

6 

3. CELE KSZTAŁCENIA 

 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej, uczeń powinien umieć: 

−

 

rozróŜnić podstawowe pojęcia z materiałoznawstwa, 

−

 

rozróŜnić gatunki stali i stopów, 

−

 

rozróŜnić gatunki metali nieŜelaznych i ich stopów, 

−

 

określić podstawowe właściwości mechaniczne materiałów konstrukcyjnych, 

−

 

określić przydatność konstrukcyjną metali i niemetali, 

−

 

określić właściwości metali i ich stopów stosowanych w przemyśle ceramicznym,  

−

 

dobrać materiał na typowe części maszyn uŜywanych w zakładach ceramicznych, 

−

 

rozróŜnić podstawowe materiały ceramiczne, 

−

 

określić rodzaje korozji materiałów metalowych i ceramicznych, 

−

 

określić sposoby zabezpieczenia przed korozją, 

−

 

zabezpieczyć materiały metalowe i ceramiczne przed korozją, 

−

 

scharakteryzować podstawowe materiały ścierne i określić ich zastosowanie, 

−

 

rozróŜnić materiały do budownictwa przemysłowego i określić ich zastosowanie, 

−

 

rozróŜnić rodzaje materiałów ogniotrwałych i określić ich zastosowanie, 

−

 

rozróŜnić materiały do izolacji cieplnej, 

−

 

skorzystać z katalogów i poradników oraz PN-ISO. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

7 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 
 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca ………………………………………………. 
Modułowy program nauczania: Operator urządzeń przemysłu ceramicznego 813[01] 
Moduł:   

 

 

 

 

Techniczne podstawy zawodu 813[01].O1 

Jednostka modułowa: 

Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  i  narzędziowych 
813[01].O1.03 

Temat:  Nakładanie powłok ochronnych malarskich. 

Cel ogólny: Zapoznanie uczniów ze sposobami zabezpieczania metali przed korozją. 

 

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

zorganizować stanowisko do pracy, 

−

 

rozpoznać  typowe powłoki nakładane niemetalowe (malarskie), 

−

 

wykonać  czynności  zgodnie  z  instrukcją  opracowaną  przez  producentów  powłok   
ochronnych, 

−

 

dobrać środki ochrony indywidualnej, 

−

 

określić etapy nakładania powłok ochronnych malarskich, 

−

 

zabezpieczyć metale przed korozją przy uŜyciu powłok malarskich. 

W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 

−

 

organizowania i planowania pracy, 

−

 

komunikacji interpersonalnej, 

−

 

pracy w zespole, 

−

 

oceny pracy zespołu. 

 

Metody nauczania–uczenia się:  

−

 

ć

wiczenie praktyczne, 

−

 

pokaz z objaśnieniem. 
 

Środki dydaktyczne: 

−

 

powłoki ochronne nakładane niemetalowe (malarskie), 

−

 

pędzle  i sprzęt pomocniczy, 

−

 

elementy metalowe, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 
 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

uczniowie  pracują  w  zespołach,  których  liczebność  jest  dostosowana  do  warunków,  
(głównie do ilości stanowisk pracy oraz do  wielkości zabezpieczanego elementu). 
  

Czas trwania zajęć: od 2 do 5 godzin dydaktycznych. 

 

Przebieg zajęć: 
 
Zadanie dla ucznia: 

Zabezpiecz  powłoką  ochronną  nakładaną  niemetalową  (malarską),  element  metalowy  

przed korozją. 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

8 

Przed  przystąpieniem  do  pracy  przeczytaj  dokładnie  sposób  uŜycia  oraz  zalecenia  bhp 

i ochrony przeciwpoŜarowej podane na opakowaniu powłoki. W trakcie pracy zastosuj się do 
zaleceń producenta powłoki. 

Przed  przystąpieniem  uczniów  do  realizacji  zadania,  nauczyciel  powinien  omówić  jego 

zakres,  sposób  wykonania  oraz  zasady  bezpiecznej  pracy.  JeŜeli  jest  taka  konieczność 
udostępnia  uczniom  środki  ochrony  indywidualnej.  W  trakcie  instruktaŜu,  prowadzi  pokaz 
typowych, dostępnych powłok ochronnych malarskich. Wyjaśnia takŜe ich zastosowanie oraz 
techniki  nakładania.  Omawia  równieŜ  zaleŜność  między  stanem  powierzchni  metalu, 
a sposobem jej oczyszczania przed zabezpieczaniem. 

Jeśli nie ma stałego podziału na grupy ćwiczeniowe, nauczyciel ustala z uczniami skład 

zespołów.  Zespoły  zajmują  wyznaczone  stanowiska.  Uczniowie  przystępując  do  pracy  są 
przebrani w ubrania robocze. 

 

Instrukcja do wykonania zadania: 
1)

 

zorganizuj miejsce pracy tak, abyś mógł bezpiecznie wykonywać wszystkie czynności, 

2)

 

zapoznaj się z informacjami podanymi przez producenta na opakowaniu powłoki, 

3)

 

przygotowuj sprzęt do wykonania zadania, 

4)

 

oczyść powierzchnię elementu metalowego, 

5)

 

nałóŜ pędzlem na oczyszczoną powierzchnię powłokę ochronną, 

6)

 

zabezpiecz  resztę  powłoki  przed  wysychaniem,  po  pokryciu  powłoką  całej  powierzchni 
metalu,  

7)

 

oczyść sprzęt uŜyty do wykonania zadania, 

8)

 

zaprezentuj wykonane zadanie. 

 
Praca domowa: 
Realizacja zadania nie wymaga dodatkowej pracy ucznia w domu. 
 
Sposób uzyskiwania informacji zwrotnej po zakończonych zajęciach: 
Krótka  rozmowa  z  uczniami  na  temat  wykonanego  ćwiczenia,  ze  zwróceniem  szczególnej 
uwagi na wnioski i ewentualne pytania uczniów. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

9 

Scenariusz zajęć 2   

 
Osoba prowadząca: …………………………………….………….......... 
Modułowy program nauczania: Operator urządzeń przemysłu ceramicznego 813[01] 
Moduł:   

 

 

 

 

Techniczne podstawy zawodu 813[01].O1 

Jednostka modułowa: 

Stosowanie  materiałów  konstrukcyjnych  i  narzędziowych 
813[01].O1.03 

Temat:  Określanie składu stopów metali nieŜelaznych. 

Cel ogólny: Zapoznanie uczniów ze sposobami znakowania stopów metali nieŜelaznych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

−

 

określić co to są metale nieŜelazne, 

−

 

określić,  czy  sposób  podawania  składu  stopu  jest  jednakowy  dla  wszystkich  metali 
nieŜelaznych, 

−

 

określić  znaczenie  poszczególnych elementów oznakowania stopu, 

−

 

ustalić metal będący zasadniczym (głównym) składnikiem stopu, 

−

 

ustalić skład stopu na podstawie jego oznaczenia, 

−

 

sformułować wnioski, 

−

 

zaprezentować zrealizowane zadanie. 

W czasie zajęć będą kształtowane następujące umiejętności ponadzawodowe: 

−

 

organizowania i planowania pracy, 

−

 

komunikacji interpersonalnej. 
 

Metody nauczania–uczenia się: 

−

 

metoda przewodniego tekstu. 
 

Środki dydaktyczne: 

−

 

arkusze z tabelą, 

−

 

układ okresowy pierwiastków, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 
 

Formy organizacyjne pracy uczniów: 

−

 

indywidualna. 

 

Czas trwania zajęć: 1 godzina dydaktyczna. 

 

Przebieg zajęć: 
 
Zadanie dla ucznia: 

Uzupełnij tabelę wpisując składnik główny oraz procentowy skład stopów. 

Oznaczenie stopu 

Składnik główny 

Procentowy skład stopu 

CuAl8Fe4Ni 

 

 

CuZn31Mn2Al2Si 

 

 

SnPb33Sb13Cu4 

 

 

MgAl21 

 

 

NiSi4Mn2Mg 

 

 

AlCu4Mg0,5 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10 

Faza wstępna: 
1.

 

Sprawy organizacyjne. 

2.

 

Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć. 

3.

 

Zaznajomienie uczniów z pracą metodą przewodniego tekstu. 

4.

 

Przygotowanie stanowiska pracy do wykonania ćwiczenia. 

5.

 

Przypomnienie,  w  jaki  sposób  odczytać  potrzebne  informacje  z  układu  okresowego 
pierwiastków. 

 
Faza właściwa: praca metodą przewodniego tekstu – fazy 1–5 

 

Faza 

Przykłady pytań 

Oczekiwane odpowiedzi 

Czy  sposób  podawania  składu 
stopu 

jest 

jednakowy 

dla 

wszystkich metali nieŜelaznych?  

 

Tak.  Sposób  podawania  składu  stopu 
jest  jednakowy  dla  wszystkich  metali 
nieŜelaznych. 

Na  którym  miejscu  jest  podawany 
w 

oznaczeniu, 

metal 

będący 

zasadniczym   składnikiem stopu? 

Symbol  metalu  zasadniczego  stawia  się 
na początku znaku stopu.  

Co 

zapisujemy 

po 

symbolu 

chemicznym 

zasadniczego 

składnika stopu? 

Po 

symbolu 

chemicznym 

metalu 

zasadniczego    umieszcza  się  symbol 
głównego  dodatku  stopowego  z  liczbą 
całkowitą  wskazującą  jego  zawartość 
w stopie.  

1. Informacje 

W  jakiej  kolejności  wpisuje  się 
pozostałe składniki stopu? 

Pozostałe  składniki  stopu  zapisujemy  
w 

kolejności 

zmniejszających 

się 

zawartości  procentowych.  Podaje  się  je 
z 

liczbami 

ich 

procentowych 

zawartości.  Gdy  zawartość  dodatku  nie 
przekracza  1%,  to  cyfrę  najczęściej 
pomijamy.  

Jakie  dane  uzyskujemy  po  analizie 
treści  zadania i zawartości tabeli? 

Podano  oznaczenie  sześciu  stopów 
metali nieŜelaznych 
 
 

Czy 

składniki 

zasadnicze 

wszystkich stopów są jednakowe? 

Nie. Dwa z nich mają taki sam składnik 
zasadniczy. 

2. Planowanie 

W  jaki  sposób  obliczyć  zawartość 
zasadniczego składnika stopu? 

Odejmując od 100% sumę zawartości 
dodatków stopowych. 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11 

Czy  za  wszystkimi  symbolami 
chemicznymi 

pierwiastków 

dodatków  stopowych  są  wpisane 
liczby? 

 Nie. Przy dwóch dodatkach nie ma 
liczby określającej zawartość 
procentową. W przypadku jednego 
składnika podano zawartość mniejszą 
od 1%. 
 

3. Ustalanie 

−

 

uczniowie  ustalają  jakie  wnioski  naleŜy  wyciągnąć  na  podstawie 
zebranych  informacji, 

−

 

uczniowie konsultują z nauczycielem plan działań i prezentują uzyskane 
do tej pory informacje. 

4. Wykonanie 

Uczniowie  postępują  według  ustalonego  wcześniej  planu,  konsultując 
trudniejsze czynności  z nauczycielem. 

5. Sprawdzenie  Sprawdzenie, czy uczniowie prawidłowo wypełnili tabelę. 

6. Analiza 

końcowa 

Uczniowie  wraz  z  nauczycielem  ustalają,  które  etapy  rozwiązania  zadania 
sprawiły  im  trudności.  Nauczyciel  powinien  podsumować  całe  ćwiczenie, 
wskazać,  jakie  waŜne  umiejętności  zostały  przyswojone,  jakie  wystąpiły 
nieprawidłowości i jak ich unikać w przyszłości. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
Krótka  rozmowa  z  uczniami  na  temat  wykonanego  ćwiczenia,  ze  zwróceniem  szczególnej 
uwagi na wnioski i ewentualne pytania uczniów. 

 

Praca domowa 
Realizacja zadania nie wymaga dodatkowej pracy uczniów w domu. 
 
Uzupełniające źródła informacji: 
Podręczniki wymienione w spisie literatury umieszczonym na końcu poradnika. 
 
ZAŁĄCZNIKI DO SCENARIUSZA: 
Załącznik A – Instrukcja pracy dla uczniów metodą przewodniego tekstu 
W jaki sposób będziecie pracować na zajęciach? 
Otrzymaliście  od  nauczyciela  problem  do  rozwiązania  (załącznik  B),  nad  którym 
zastanowicie  się  wspólnie.  Będziecie  pracować  metodą  przewodniego  tekstu  składającą  się 
z sześciu faz. 
W  pierwszej  fazie  pracy  „Informacje  wstępne”,  a  takŜe  w  drugiej  fazie  „Planowanie”, 
pomogą  Wam  pytania  prowadzące  (załącznik  C  i  załącznik  D).  Odpowiedzi  na  te  pytania 
opracujecie pisemnie, jeśli będziecie mieć wątpliwości, nauczyciel udzieli Wam pomocy. 
W fazie „Ustalenia” zaproponujecie kolejność czynności, jakie będziecie wykonywać podczas 
wykonywania zadania. Ponadto sprawdźcie, czy stanowisko jest przygotowane do pracy i czy 
posiadacie juŜ wszystkie potrzebne pomoce. Na zakończenie tego punktu zajęć skonsultujcie 
swój plan działania z nauczycielem i zaprezentujcie uzyskane do tej pory informacje. 
W fazie „Wykonanie” przystąpcie do wykonywania ćwiczenia, według ustalonego wcześniej 
planu. 
W fazie „Sprawdzenie” sprawdźcie ostatecznie, czy prawidłowo wypełniliście tabelę. 
W  ostatniej  fazie  „Analiza  końcowa”  zastanowicie  się  nad  całym  procesem  rozwiązywania 
przez  Wasz  zespół  problemu  i  wskaŜecie,  które  etapy  pracy  nad  rozwiązaniem  zadania 
sprawiały Wam trudności i jakie były tego przyczyny. 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12 

Załącznik B – Zadanie dla uczniów 
Zadanie: 
Uzupełnij tabelę wpisując składnik główny oraz procentowy skład stopów. 

 

Oznaczenie stopu 

Składnik główny 

Procentowy skład stopu 

CuAl8Fe4Ni 

 

 

CuZn31Mn2Al2Si 

 

 

SnPb33Sb13Cu4 

 

 

MgAl21 

 

 

NiSi4Mn2Mg 

 

 

AlCu4Mg0,5 

 

 

 

Załącznik C – Pytania prowadzące do fazy I – Informacje wstępne. 
1)

 

Czy sposób podawania składu stopu jest jednakowy dla wszystkich metali nieŜelaznych?  

2)

 

Na którym miejscu jest podawany w oznaczeniu, metal będący zasadniczym składnikiem 
stopu? 

3)

 

Co zapisujemy po symbolu chemicznym zasadniczego składnika stopu? 

4)

 

W jakiej kolejności wpisuje się pozostałe składniki stopu? 

 
Załącznik D – Pytania prowadzące do fazy II – Planowanie. 
1)

 

Jakie dane uzyskujemy po analizie treści zadania i zawartości tabeli? 

2)

 

Czy składniki zasadnicze wszystkich stopów są jednakowe? 

3)

 

W jaki sposób obliczyć zawartość zasadniczego składnika stopu? 

4)

 

Czy  za  wszystkimi  symbolami  chemicznymi  pierwiastków  dodatków  stopowych  są 
wpisane liczby? 

 
 
 
 
 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13 

5.   

ĆWICZENIA 

 

5.1.   Ogólna klasyfikacja i podstawy doboru materiałów 

 

5.1.1.   Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

Uzupełnij  tabelę  wpisując  jednostki,  w  jakich  podaje  się  poszczególne  właściwości 

materiałów konstrukcyjnych. 

 

Właściwość 

Jednostka 

gęstość 

 

twardość 

 

moduł spręŜystości 

 

przewodność elektryczna 

 

wytrzymałość na zginanie 

 

współczynnik 
przewodzenia ciepła 

 

współczynnik 
rozszerzalności cieplnej 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie.  Czas  wykonania  ćwiczenia  30  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

wyszukać w dostępnych źródłach informacji potrzebnych do wykonania zadania, 

3)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

arkusz z treścią zadania, 

−

 

poradniki, tablice, katalogi i normy  wskazane przez nauczyciela. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14 

Ćwiczenie 2 

Wyszukaj  w  róŜnych  źródłach  informacji  wartości  modułu  spręŜystości  (Younga),  dla 

materiałów podanych w tabeli. 
 

Materiał 

Moduł Younga 

stal niestopowa 

 

aluminium 

 

ołów 

 

guma 

 

kauczuk 

 

polistyren 

 

granit 

 

drewno  

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  2  osobowych  zespołach  lub  indywidualnie.  Czas  wykonania 

ć

wiczenia  30  minut.  Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien 

omówić jego zakres i sposób wykonania.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

wyszukać w dostępnych źródłach informacji potrzebnych do wykonania zadania, 

3)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

–

 

ć

wiczenie praktyczne. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

–

 

treść zadania dla kaŜdego ucznia, 

–

 

poradniki, tablice, katalogi i normy wskazane przez nauczyciela, 

–

 

komputer z dostępem do Internetu. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15 

5.2. Metalowe materiały konstrukcyjne 

 

5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Podaj nazwy stopów Ŝelaza, których znaki podano w tabeli. 

 

Znak stopu 

Nazwa stopu 

St2S 

 

St5SCu 

 

15H4G2S 

 

NWC 

 

ŁH10M 

 

L30GS 

 

Zl350 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie.  Czas  wykonania  ćwiczenia  25  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

skorzystać z poradników, katalogów, norm i ustalić nazwy poszczególnych stopów, 

3)

 

wpisać nazwy stopów do tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

    ćwiczenie praktyczne. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

    poradniki, katalogi i normy oraz literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Uzupełnij tabelę wpisując składnik główny oraz procentowy skład stopów. 

Oznaczenie stopu 

Składnik główny 

Procentowy skład stopu 

CuAl8Fe4Ni 

 

 

CuZn31Mn2Al2Si 

 

 

SnPb33Sb13Cu4 

 

 

MgAl21 

 

 

NiSi4Mn2Mg 

 

 

AlCu4Mg0,5 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie.  Czas  wykonania  ćwiczenia  25  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania. 

  
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

ustalić składnik główny kaŜdego ze stopów i zapisać go w tabeli, 

3)

 

ustalić procentową zawartość składników w stopach i zapisać w tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 
  
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

    ćwiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

    arkusze z tabelą, 

−

    układ okresowy pierwiastków, 

−

    literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 3 

Dobierz materiały na  części maszyn i urządzeń stosowanych w przemyśle ceramicznym 

podane w tabeli. 

 

Element maszyny lub urządzenia ceramicznego 

Dobrany materiał 

mielniki i wyłoŜenie bębna młyna kulowego 
stosowanego do przygotowania gęstwy porcelanowej 

 

szczęki kruszarek do wstępnego rozdrabniania 
surowców twardych 

 

wylotniki pras (tłoczarek) ślimakowych 

 

końcówki palników gazowych 

 

konstrukcje wózków suszarniczych 

 

układy jezdne i ramy wózków pieców tunelowych 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  lub  kilkuosobowych.  Czas  wykonania  ćwiczenia 

45 minut.  Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego 
zakres i sposób wykonania. 

  
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien:  

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

zapoznać  się  z  opisem  budowy  oraz  zasadami  działania  maszyn  i  urządzeń,  na  części 
których dobierasz materiał, 

3)

 

ustalić, jakim obciąŜeniom będzie poddany element w czasie pracy, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17 

4)

 

ustalić,  jakie  właściwości  powinien  posiadać  materiał  wykorzystany  do  wykonania 
poszczególnych części, 

5)

 

wyszukać w dostępnych źródłach, które materiały spełniają ustalone wymagania, 

6)

 

zapisać nazwy dobranych materiałów w tabeli, 

7)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

    ćwiczenie praktyczne. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

    treść zadania dla kaŜdego ucznia, 

−

    poradniki, katalogi i normy podające właściwości metali i stopów, 

−

    komputer z dostępem do Internetu, 

−

    literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 4 

Wpisz  do  tabeli  przy  nazwie  metalu  lub  stopu  numer,  którym  są  opisane  zgromadzone 

próbki materiałów metalowych. 
  

Metal lub stop 

Numer próbki 

stal 

 

staliwo (odlew) 

 

miedź 

 

brąz (odlew) 

 

aluminium 

 

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  osobowych.  Czas  wykonania  ćwiczenia  25  minut. 

Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 
i sposób wykonania. 

  
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

dobrać na podstawie katalogów, zdjęć numer próbki do nazwy metalu lub stopu, 

3)

 

wpisać numer do tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

    ćwiczenie praktyczne. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

    poradniki, katalogi i normy oraz literatura wskazana przez nauczyciela, 

−

    ponumerowane próbki materiałów metalowych. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18 

5.3.   Korozja metali  

 
5.3.1.   Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

Na  podstawie  oględzin  części  maszyn  i  urządzeń  rozpoznaj  rodzaj  korozji,  jakiej  uległy 

w trakcie eksploatacji. Wyniki oględzin przedstaw w formie tabeli. 
 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  osobowych.  Czas  wykonania  ćwiczenia  45  minut. 

Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 
i sposób wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

opracować tabelę, w której zapiszesz wyniki oględzin, 

2)

 

ustalić nazwy poszczególnych części i zapisać je w tabeli, 

3)

 

obejrzeć dokładnie przygotowane części maszyn i urządzeń, 

4)

 

ustalić rodzaj zniszczeń i typ korozji, 

5)

 

zapisać w tabeli wynik oględzin, 

6)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie praktyczne. 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

arkusze z treścią zadania i miejscem na tabelę, 

−

 

skorodowane elementy maszyn i urządzeń, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
Ćwiczenie 2 

Zabezpiecz  powłoką  ochronną  nakładaną  niemetalową  (malarską),  element  metalowy  

przed korozją. 
 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie pracują w zespołach, których liczebność jest dostosowana do warunków , czas 

wykonania jest uzaleŜniony od wielkości zabezpieczanego elementu. Przed przystąpieniem do 
realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres i sposób wykonania. Zapoznać 
uczniów z zasadami bezpiecznej pracy. 

  
Sposób wykonania ćwiczenia 
 

Uczeń powinien: 

1)

 

zapoznać się z informacjami podanymi przez producenta na opakowaniu powłoki, 

2)

 

przebrać się w ubranie robocze i przygotować środki ochrony indywidualnej, 

3)

 

przygotować stanowisko pracy i sprzęt do wykonania zadania, 

4)

 

oczyścić powierzchnię elementu metalowego, 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19 

5)

 

nałoŜyć pędzlem powłokę ochronną, 

6)

 

zabezpieczyć resztę powłoki przed wysychaniem, 

7)

 

oczyścić sprzęt uŜyty do wykonania zadania, 

8)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie praktyczne. 

 
Ś

rodki dydaktyczne: 

−

    powłoki ochronne nakładane niemetalowe (malarskie), 

−

    pędzle i sprzęt pomocniczy, 

−

    elementy metalowe, 

−

    literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20 

5.4.   Tworzywa sztuczne 

 
5.4.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Podaj nazwy polimerów określanych skrótami podanymi w tabeli. Wpisz równieŜ rodzaj 

tworzyw, do którego naleŜy dany polimer.  
 

Skrót (oznaczenie literowe) 

Nazwa tworzywa 

sztucznego 

Rodzaj tworzyw sztucznych 

PE 

 

 

PA 

 

 

PC 

 

 

PF 

 

 

EP 

 

 

PCV 

 

 

PTFE 

 

 

PMMA 

 

 

PZWW 

 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  indywidualnie.  Czas  wykonania  ćwiczenia  35  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

wyszukać  w  dostępnych  źródłach  nazwy  tworzyw  sztucznych,  określane  skrótami 
podanymi w tabeli, 

3)

 

wpisać nazwy tworzyw do tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

katalogi, poradniki i normy dotyczące tworzyw sztucznych, 

−

 

komputer z dostępem do internetu, 

−

 

arkusze z tabelą, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21 

Ćwiczenie 2 

Podaj zastosowania techniczne tworzyw sztucznych zamieszczonych w tabeli. 

 

 Nazwa tworzywa 

Przykłady zastosowań 

teflon 

 

bakelity 

 

polipropylen 

 

polistyren 

 

aminoplasty 

 

szkło organiczne 

 

polichlorek winylu 

 

Ŝ

ywice epoksydowe 

 

laminaty epoksydowe 

 

laminaty fenolowe 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  osobowych,  czas  wykonania  45  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

wyszukać  w  dostępnych  źródłach  przykładów  zastosowania  wymienionych  tworzyw 
sztucznych, 

3)

 

wpisać uzyskane dane do tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

     ćwiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

katalogi, poradniki i normy dotyczące tworzyw sztucznych, 

−

 

komputer z dostępem do Internetu, 

−

 

arkusze z tabelą, 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22 

5.5.   Materiały ścierne i ceramiczne 
 

5.5.1. Ćwiczenia 
 

Ćwiczenie 1 

Ustal,  który  materiał  ścierny  będzie  odpowiedni,  do  szlifowania  powierzchni  elementu 

wykonanego z materiału o stopniu twardości w skali Mohsa równym 8,5. 

 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  osobowych,  czas  wykonania  30  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania.  

  
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

ustalić jaki stopień twardości w skali Mohsa musi mieć materiał ścierający, 

2)

 

wyszukać, które materiały mają właściwy stopień twardości, 

3)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

    ćwiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

literatura wskazana przez nauczyciela. 

 

Ćwiczenie 2 

Wpisz  do  tabeli  przy  nazwie  wyrobu  numery,  którymi  opisane  są  zgromadzone  próbki 

materiałów  ceramicznych.  Przy  numerze  podaj  równieŜ,  do  jakiej  grupy  materiałów 
ceramicznych  naleŜy  wyrób,  wpisując  „o”  (ogniotrwały),  „b”  (budowlany)  lub 
„i” (izolacyjny). 
 

Nazwa wyrobu 

Numer próbki i grupa 

klasyfikacyjna 

dachówka 

 

cegła licowa pełna 

 

cegła drąŜona podłuŜna 

 

pustak stropowy Akermana 

 

prostka zwarta korundowa 

 

klin krzemionkowy 

 

kształtka porowata szamotowa 

 

mata przeszywana glinokrzemianowa   

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23 

Wskazówki do realizacji 
Uczniowie  pracują  w  zespołach  2  osobowych,  czas  na  wykonanie  30  minut.  Przed 

przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres  i  sposób 
wykonania. 

  
Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)

 

przeanalizować zawartość tabeli, 

2)

 

dobrać na podstawie katalogów, zdjęć i norm numer próbki do nazwy wyrobu, 

3)

 

ustalić do jakiej grupy wyrobów naleŜą poszczególne wyroby i zapisać to w tabeli, 

4)

 

zaprezentować wykonane ćwiczenie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

−

 

pokaz z objaśnieniem, 

−

 

ć

wiczenie praktyczne. 

 

Ś

rodki dydaktyczne: 

−

 

ponumerowane próbki wyrobów ceramicznych, 

−

 

katalogi, normy i zdjęcia wyrobów ceramicznych. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24 

6. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA 

 
Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Stosowanie  materiałów 
konstrukcyjnych i narzędziowych” 

 
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 
Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego, 

 
Klucz odpowiedzi: 1. a, 2. c, 3. d, 4. a, 5. b, 6. c, 7. a, 8. d, 9. c, 10. c, 11. d, 
12. a, 13. b, 14. c, 15. d, 16. b, 17. a, 18. b, 19. a, 20. a 
 
Plan testu

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr zad. 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1. 

RozróŜnić materiały inŜynierskie 

B 

P 

a 

2. 

Określić 

właściwości 

materiałów 

inŜynierskich 

A 

P 

c 

3. 

Scharakteryzować 

technologiczne  

właściwości materiałów 

A 

P 

d 

4. 

Scharakteryzować metale i stopy 

B 

P 

a 

5. 

RozróŜnić 

podstawowe 

pojęcia 

z materiałoznawstwa 

dotyczące 

produkcji stali 

B 

P 

b 

6. 

RozróŜnić rodzaje stopów Ŝelaza 

B 

P 

c 

7. 

RozróŜnić rodzaje stopów stosowanych 
w przemyśle ceramicznym 

B 

P 

a 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25 

8. 

Określić przydatność zastosowanych 
metali 

B 

P 

d 

9. 

Scharakteryzować stopy Ŝelaza 

B 

P 

c 

10. 

RozróŜnić stopy metali nieŜelaznych 

B 

P 

c 

11. 

Scharakteryzować 

stopy 

metali 

nieŜelaznych 

B 

P 

d 

12. 

RozróŜnić stopy stosowane w przemyśle 
ceramicznym 

B 

P 

a 

13. 

Określić rodzaje korozji metali 

B 

P 

b 

14 

Określić  sposoby  ochrony  metali  przed 
korozją 

B 

P 

c 

15. 

RozróŜnić rodzaje tworzyw sztucznych 

B 

P 

d 

16. 

RozróŜnić 

właściwości 

materiałów 

ś

ciernych 

B 

P 

b 

17.  

Scharakteryzować tworzywa sztuczne 

C 

PP 

a 

18. 

Określić 

skład 

stopów 

metali 

nieŜelaznych 

C 

PP 

b 

19. 

RozróŜnić ceramikę budowlaną 

C 

PP 

a 

20. 

Określić 

właściwości 

materiałów 

termoizolacyjnych 

C 

PP 

a 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26 

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  typy  zadań  testowych,  jakie 
będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi, określ czas przeznaczony 
na udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru  
dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

9.

 

5 minut przed zakończeniem sprawdzianu przypomnij uczniom o zbliŜającym się czasie 
zakończenia udzielania odpowiedzi. 

10.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

11.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

12.

 

Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i  wybierz  te  zadania,  które 
sprawiły uczniom największe trudności. 

13.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

14.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskich wyników przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test  zawiera  20  zadań.  Wszystkie  zadania  są  zadaniami  wielokrotnego  wyboru  i  tylko 
jedna odpowiedź jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi  –  zaznacz  prawidłową 
odpowiedź  znakiem  X  (w  przypadku  pomyłki  naleŜy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć 
kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóŜ  jego 
rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  czas  wolny.  Trudności  mogą 
przysporzyć  Ci  zadania:  17  –  20,  gdyŜ  są  one  na  poziomie  trudniejszym  niŜ  pozostałe. 
Przeznacz na ich rozwiązanie więcej czasu. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia: 

−

 

instrukcja, 

−

 

zestaw zadań testowych, 

−

 

karta odpowiedzi.

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1. Do materiałów inŜynierskich nie zaliczamy 

a)  kamienia. 
b)  metali. 
c)  ceramiki. 
d)  polimerów. 

 
2. Do właściwości mechanicznych materiałów zaliczamy 

a)  gęstość. 
b)  rozszerzalność cieplną. 
c)  moduł spręŜystości. 
d)  spawalność. 

  

3. Lejność naleŜy do właściwości 

a)  chemicznych. 
b)  fizycznych. 
c)  mechanicznych. 
d)  technologicznych. 

 
4. Metale krystalizują najczęściej w układzie  

a)  regularnym. 
b)  tetragonalnym. 
c)  trójskośnym. 
d)  rombowym. 

 
5. Surówkę z rud Ŝelaza uzyskuje się w 

a)  konwertorze. 
b)  wielkim piecu. 
c)  piecu martenowskim. 
d)  piecu elektrycznym. 

 

6. Stop odlewniczy Ŝelaza o zawartości węgla poniŜej 2% nie przerobiony plastycznie nazywa 

się  

a)  stalą. 
b)  inwarem. 
c)  staliwem. 
d)  hematytem. 

 

7. Do stali stopowych nie zaliczamy stali 

a)  węglowej. 
b)  chromowej. 
c)  manganowej. 
d)  molibdenowej. 

 

8. Odlewów nie wykonuje się  

a)  ze staliwa. 
b)  z Ŝeliwa. 
c)  z brązu. 
d)  ze stali. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28 

9. Liczba 18 w znaku stali 18H2N2 oznacza 

a)  ilość składników stopu. 
b)  liczbę atomową składnika głównego stopu. 
c)  zawartość węgla w setnych częściach procenta. 
d)  wartościowość składnika głównego stopu. 

 

10. Zapis składu miedzi arsenowej to 

a)  CuAl3. 
b)  CuCd2. 
c)  CuAs. 
d)  CuSi3. 
 

11. Brązy to stopy wieloskładnikowe 

a)  aluminium. 
b)  Ŝelaza. 
c)  niklu. 
d)  miedzi. 

 

12. Kanthale stosowane na elementy grzejne pieców ceramicznych to stopy  

a)  niklu. 
b)  Ŝelaza. 
c)  cynku. 
d)  wolframu. 

 

13. Korozja powierzchniową  jest korozją 

a)  selektywną. 
b)  równomierną. 
c)  międzykrystaliczną. 
d)  miejscową. 

 

14. Fosforanowanie stali zaliczamy do powłok ochronnych 

a)  wytwarzanych metalowych. 
b)  nakładanych metalowych. 
c)  wytwarzanych niemetalowych. 
d)  nakładanych niemetalowych. 

 
15. PP to skrót  

a)  polimetakrylanu. 
b)  polistyrenu. 
c)  polietylenu. 
d)  polipropylenu. 

 

16. NajwyŜszy stopień twardości w skali Mohsa ma  

a)  wapień. 
b)  diament. 
c)  talk. 
d)  gips. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29 

17. Tworzywa  sztuczne,  które  cechują  się  skłonnością  do  duŜych  odkształceń  i  mogą  być 

poddawane usieciowieniu to 
a)  elastomery. 
b)  termoplasty. 
c)  duroplasty. 
d)  bakelity. 

 

18. Stop o składzie CuNi44Cr2 zawiera 

a)  44%Cu. 
b)  54%Cu. 
c)  64%Cu. 
d)  74%Cu. 

 

19. Do materiałów budowlanych o strukturze spieczonej zaliczamy 

a)  klinkierowe cegły. 
b)  dachówki. 
c)  pustaki stropowe. 
d)  pustaki ścienne. 
 

20. Na    izolację  cieplną  moŜna  zastosować  materiał,  którego  współczynnik  przewodzenia 

ciepła wynosi 
a)  0,25 W/mK. 
b)  13,0 W/mK. 
c)  50,0 W/mK. 
d)  15,5 W/mK. 

 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko:…………………………………………………….. 

 
Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

a 

b 

c 

d 

 

2. 

a 

b 

c 

d 

 

3. 

a 

b 

c 

d 

 

4. 

a 

b 

c 

d 

 

5. 

a 

b 

c 

d 

 

6. 

a 

b 

c 

d 

 

7. 

a 

b 

c 

d 

 

8. 

a 

b 

c 

d 

 

9. 

a 

b 

c 

d 

 

10. 

a 

b 

c 

d 

 

11. 

a 

b 

c 

d 

 

12. 

a 

b 

c 

d 

 

13. 

a 

b 

c 

d 

 

14. 

a 

b 

c 

d 

 

15. 

a 

b 

c 

d 

 

16. 

a 

b 

c 

d 

 

17. 

a 

b 

c 

d 

 

18. 

a 

b 

c 

d 

 

19. 

a 

b 

c 

d 

 

20. 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31 

TEST 2 

 

Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Stosowanie  materiałów 
konstrukcyjnych i narzędziowych” 

 
Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

−

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16 są z poziomu podstawowego, 

−

 

zadania 17, 18, 19, 20 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

Za kaŜdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 
Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne: 

−

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 8 zadań z poziomu podstawowego,  

−

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego, 

−

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

−

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  3  z  poziomu 
ponadpodstawowego, 

 
Klucz odpowiedzi: 1. b, 2. d, 3. a, 4. b, 5. c, 6. c 7. c, 8. a, 9. b, 10. b, 11. d, 
12. b, 13. b, 14. a, 15. c, 16. b, 17. d, 18. a, 19. c, 20. a 
 
Plan testu

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 

zad. 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

1.

  RozróŜnić materiały inŜynierskie 

B 

P 

b 

2.

 

Określić 

właściwości 

materiałów 

inŜynierskich 

A 

P 

d 

3.

 

Scharakteryzować 

technologiczne  

właściwości materiałów 

A 

P 

a 

4.

  Scharakteryzować metale i stopy 

B 

P 

b 

5.

  RozróŜnić rudy Ŝelaza 

B 

P 

c 

6.

  RozróŜnić rodzaje stopów Ŝelaza 

B 

P 

c 

7.

  Określić przydatność metali 

B 

P 

c 

8.

 

RozróŜnić rodzaje stopów stosowanych 
w przemyśle ceramicznym 

B 

P 

a 

9.

  Scharakteryzować stopy Ŝelaza 

B 

P 

b 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32 

10.

  RozróŜnić stopy metali nieŜelaznych 

B 

P 

b 

11.

 

Scharakteryzować 

stopy 

metali 

nieŜelaznych 

B 

P 

d 

12.

 

RozróŜnić  stopy  stosowane  w  przemyśle 
ceramicznym 

B 

P 

b 

13.

  Określić rodzaje korozji metali 

B 

P 

b 

14.

 

Określić  sposoby  ochrony  metali  przed 
korozją 

B 

P 

a 

15.

  RozróŜnić rodzaje tworzyw sztucznych 

B 

P 

c 

16.

 

RozróŜnić 

właściwości 

materiałów 

ś

ciernych 

B 

P 

b 

17.

 

Określić 

skład 

stopów 

metali 

nieŜelaznych 

C 

PP 

d 

18.

  Scharakteryzować tworzywa sztuczne 

C 

PP 

a 

19.

  RozróŜnić materiały budowlane 

C 

PP 

c 

20.

 

Określić 

właściwości 

materiałów 

termoizolacyjnych 

C 

PP 

a  

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33 

Przebieg testowania 
 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.

 

Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu z co najmniej jednotygodniowym 
wyprzedzeniem. 

2.

 

Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 

3.

 

Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 

4.

 

Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  typy  zadań  testowych,  jakie 
będą w teście. 

5.

 

Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 

6.

 

Zapewnij uczniom moŜliwość samodzielnej pracy. 

7.

 

Rozdaj uczniom zestawy zadań testowych i karty odpowiedzi, określ czas przeznaczony  
na udzielanie odpowiedzi. 

8.

 

Postaraj się stworzyć odpowiednią atmosferę podczas przeprowadzania pomiaru  

9.

 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich moŜliwości). 

10.

 

Pięć  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o  zbliŜającym  się 
czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

11.

 

Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 

12.

 

Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 

13.

 

Przeprowadź analizę uzyskanych wyników sprawdzianu i wybierz te zadania, które  
sprawiły uczniom największe trudności. 

14.

 

Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 

15.

 

Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 
dydaktycznych – niskich wyników przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.

 

Przeczytaj uwaŜnie instrukcję. 

2.

 

Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 

3.

 

Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 

4.

 

Test  zawiera  20  zadań.  Wszystkie  zadania  są  zadaniami  wielokrotnego  wyboru  i  tylko 
jedna odpowiedź jest prawidłowa. 

5.

 

Udzielaj  odpowiedzi  tylko  na  załączonej  karcie  odpowiedzi  –zaznacz  prawidłową 
odpowiedź  znakiem  X  (w  przypadku  pomyłki  naleŜy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć 
kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.

 

Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 

7.

 

Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóŜ  jego 
rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  czas  wolny.  Trudności  mogą 
przysporzyć  Ci  zadania:  17–  20,  gdyŜ  są  one  na  poziomie  trudniejszym  niŜ  pozostałe. 
Przeznacz na ich rozwiązanie więcej czasu. 

8.

 

Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia!  

Materiały dla ucznia: 

–

 

instrukcja, 

–

 

zestaw zadań testowych, 

–

 

karta odpowiedzi. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1. Materiałem inŜynierskim jest 

a)  drewno. 
b)  ceramika. 
c)  skała. 
d)  minerał. 
 

2. Wytrzymałość na rozciąganie naleŜy do właściwości 

a)  chemicznych materiału. 
b)  fizycznych materiału. 
c)  technologicznych materiału. 
d)  mechanicznych materiału. 

 

3. Do właściwości chemicznych materiału zaliczamy 

a)odporność na korozję. 
b)przewodność elektryczną. 
c)ścieralność. 
d)lejność. 
 

4. Metale krystalizują najczęściej w układzie  

a)  tetragonalnym. 
b)  heksagonalnym. 
c)  trygonalnym. 
d)  rombowym. 
 

5. Rudą Ŝelaza nie jest 

a)  magnetyt. 
b)  hematyt. 
c)  dolomit. 
d)  limonit. 
 

6. Spośród stopów Ŝelaza najwięcej węgla zawiera 

a)  stal stopowa. 
b)  stal węglowa. 
c)  Ŝeliwo. 
d)  staliwo. 
 

7. Pręty wykonuje się  

a)  z Ŝeliwa szarego. 
b)  ze staliwa. 
c)  ze stali. 
d)  z Ŝeliwa pstrego. 
 

8. Do stali stopowych nie zaliczamy stali 

a)  węglowej. 
b)  chromowej. 
c)  manganowej. 
d)  molibdenowej. 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

35 

9. Liczba 3 w znaku stali chromowej 15H3N2 oznacza 

a)  wartościowość składnika stopowego. 
b)  procentową zawartość składnika stopowego. 
c)  procentową zawartość węgla w stopie. 
d)  liczbę składników tworzących stop. 
 

10. Zapis składu miedzi kadmowej to 

a)  CuAg2. 
b)  CuCd2. 
c)  CuAs. 
d)  CuSi3. 
 

11. Mosiądze to stopy miedzi, w których głównym składnikiem stopowym jest 

a)  cyna. 
b)  kadm. 
c)  tytan. 
d)  cynk. 

 

12. Na termoelementy wysokotemperaturowe stosuje się stopy 

a)  manganu. 
b)  platyny. 
c)  ołowiu. 
d)  cynku. 

 
13. Korozją równomierną jest korozja 

a)  selektywna. 
b)  powierzchniowa. 
c)  miejscowa. 
d)  międzykrystaliczna. 

 
14. Wytwarzanie na powierzchni stali tlenków Ŝelaza chroniących przed korozją nazywamy 

a)  oksydowaniem. 
b)  platerowaniem. 
c)  kadmowaniem. 
d)  brązowieniem. 

 
15. PE to skrót 

a)  polimetakrylanu. 
b)  polistyrenu. 
c)  polietylenu. 
d)  polipropylenu. 

 
16. NajwyŜszy stopień twardości w skali Mohsa to 

a)   5. 
b)  10. 
c)  15. 
d)  20. 

 
 
 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

36 

17. Ile miedzi znajduje się w stopie oznaczonym CuZn40Mn3Fe około 

a)   40%. 
b)  43%. 
c)  50%. 
d)  56%. 

 

18. Tworzywa  sztuczne,  które  po  ogrzaniu  do  odpowiedniej  temperatury  są  plastyczne,  a  po  

ochłodzeniu stają się twarde nieodwracalnie nazywamy 

a)  termoplastycznymi. 
b)  termoutwardzalnymi. 
c)  chemoutwardzalnymi. 
d)  chemoplastycznymi. 

 
19. Do materiałów budowlanych o strukturze porowatej nie zaliczamy 

a)  pustaków stropowych. 
b)  pustaków ściennych. 
c)  cegły klinkierowej. 
d)  kafli. 

 
20. Straty  ciepła    w  urządzeniach  moŜna  zmniejszyć,  stosując  na  ich  wyłoŜenie  materiał  

o współczynniku przewodzenia ciepła 

a)  0,26 W/mK. 
b)  3,80 W/mK. 
c)  31,50 W/mK. 
d)  10,40 W/mK. 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

37 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko:…………………………………………………….. 

 
Stosowanie materiałów konstrukcyjnych i narzędziowych 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punkty 

1. 

a 

b 

c 

d 

 

2. 

a 

b 

c 

d 

 

3. 

a 

b 

c 

d 

 

4. 

a 

b 

c 

d 

 

5. 

a 

b 

c 

d 

 

6. 

a 

b 

c 

d 

 

7. 

a 

b 

c 

d 

 

8. 

a 

b 

c 

d 

 

9. 

a 

b 

c 

d 

 

10. 

a 

b 

c 

d 

 

11. 

a 

b 

c 

d 

 

12. 

a 

b 

c 

d 

 

13. 

a 

b 

c 

d 

 

14. 

a 

b 

c 

d 

 

15. 

a 

b 

c 

d 

 

16. 

a 

b 

c 

d 

 

17. 

a 

b 

c 

d 

 

18. 

a 

b 

c 

d 

 

19. 

a 

b 

c 

d 

 

20. 

a 

b 

c 

d 

 

Razem: 

 

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

38 

7. LITERATURA 

 
1.

 

Dobrzański  L.:  Metaloznawstwo  z  podstawami  nauki  o  materiałach.  Wydawnictwa 
Naukowo-Techniczne, Warszawa 1998 

2.

 

Dobrzyński  S.,  śołędziowski  W.:  Materiałoznawstwo  szklarskie  i  ceramiczne. 
WSiP,Warszawa 1981 

3.

 

Górecki A.: Technologia ogólna. Podstawy technologii mechanicznych. WSiP,Warszawa 
1995  

4.

 

Lenkiewicz W., Michnowski Z.: O materiałach budowlanych. WSiP, 2002 

5.

 

Murza Mucha P. Metalurgia topienia metali. WSiP 1981 

6.

 

Pawłowski S., Serkowski S.: Materiały ogniotrwałe. Właściwości i zastosowanie 
w  urządzeniach  przemysłowych.  Klub  Producentów  Materiałów  Ogniotrwałych  SITPH 
Oddział Materiały Ogniotrwałe, Gliwice 1997 

7.

 

Raabe J., Bobryk E.: Ceramika funkcjonalna. Metody otrzymywania i własności. Oficyna 
Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 1997 

 
Literatura metodyczna 
1.

 

Niemierko B.: Pomiar wyników kształcenia zawodowego. Biuro Koordynacji Kształcenia 
Kadr, Fundusz Współpracy, Warszawa 1997 

2.

 

Ornatowski T., Figurski J.: Praktyczna nauka zawodu. Instytut Technologii Eksploatacji, 
Radom 2000