background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

 

PRINCE2 

PRINCE2  –  to  metodyka  zarządzania  projektami  oparta  na  pozytywnych  i  negatywnych 
doświadczeniach  uzyskanych  przez  kierowników  projektów  z  krajów  anglosaskich.  Zastosować  ją 
moŜna do zarządzania i sterowania projektami wszelkiego rodzaju i wszelkiej wielkości. 

Nazwa  jest  skrótem  ang.  słów: 

Projects  In  a  Controlled  Environment

  tzn. 

Projekty  w  sterowanym 

środowisku

Syntetyczna charakterystyka 

Co to jest projekt według PRINCE2 

Organizacja  powołana  na  pewien  czas  w  celu  wytworzenia  -  w  przyjętym  czasie  oraz  przy 
wykorzystaniu  uprzednio  określonych  zasobów  -  niepowtarzalnych,  a  wcześniej  określonych 
wyników czy rezultatu

.  

Czy teŜ  

Warunki  zarządzania  stworzone  w  celu  dostarczenia  jednego  lub  wielu  produktów  natury 
biznesowej zgodnie z określonym uzasadnieniem biznesowym

.  

Właściwości projektu realizowanego według PRINCE2 

1.

 

Określony i skończony czas trwania  

2.

 

Zdefiniowane i mierzalne produkty biznesowe (wyniki projektu)  

3.

 

System działań niezbędnych do budowy produktów biznesowych  

4.

 

Określona pula zasobów  

5.

 

Struktura  organizacyjna  z  zakresem  obowiązków  kaŜdej  z  ról  niezbędnej  do  zarządzania 
projektem  

Rodzaje zasobów w PRINCE2 

1.

 

Pieniądze  

2.

 

Ludzie  

3.

 

Sprzęt (wyposaŜenie)  

Komponenty, procesy a techniki PRINCE2 

Stosując róŜne techniki, kaŜdy proces wykorzystuje i/lub wytwarza komponenty. 

Historia 

U  źródeł  metodyki  PRINCE2  leŜy  PROMPT  (Project  Resource  Organisation  Management  Planning 
Technique)  metodyka  prowadzenia  projektów  informatycznych  opracowana  przez  firmę  prywatną 
Simpact Systems Limited w połowie lat 70. Na zamówienie rządowe wzbogacono metodykę o kwestię 
zarządzania  jakością.  Część  standardu  pod  nazwą  PROMPT  II  została  w  1983  r.  wprowadzona  w 
jednostkach administracji rządowej Wielkiej Brytanii. Po wykupieniu praw do metodyki PROMPT przez 
firmę LBMS, w 1989 r. brytyjska agenda rządowa Central Computer and Telecommunications Agency 
(CCTA)  opublikowało  standard  pod  nową  nazwą  –  PRINCE  (

Projects  in  Controlled  Environments

)  i 

wskazała  jako  zbiór  najlepszych  praktyk  zarządzania  projektami  informatycznymi.  Wkrótce  jednak 
metodyka zaczęła być stosowana takŜe poza obszarem IT. 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

PRINCE2 został opublikowany po raz pierwszy w 1996 r. jako ogólna metoda zarządzania projektami 
niezaleŜna  od  dziedziny  biznesowej  zastosowania.  PRINCE2  szybko  zdobywał  popularność  i  stał  się 
standardem 

de  facto

  w  Wielkiej  Brytanii.  Zyskuje  teŜ  coraz  szersze  uznanie  na  całym  świecie 

stanowiąc główną alternatywę (nie wykluczającą) dla metodyki PMBOK instytutu PMI. Ostatnie zmiany 
zostały  opublikowane  w  2005  przez  Office  for  Government  Commerce  (OGC)  –  następcę  CCTA.  W 
2009 roku została opublikowana nowa wersja. 

Główne przyczyny niepowodzenia projektów 

1.

 

Produkty  

1.

 

Brak rozróŜnienia pomiędzy celami a produktami (wynikami) projektu  

2.

 

Wymagania  i  kryteria  akceptacji  produktu  przez  klienta  oraz  kryteria  jakości  albo 
wcale  nieokreślone,  albo  nie  dość  precyzyjnie  określone,  albo  określone  w  sposób 
niezrozumiały dla odbiorcy bądź dostawcy produktu  

2.

 

Zarządzanie strategiczne  

1.

 

Uzasadnienie ekonomiczne albo nieobecne, albo niedostateczne  

2.

 

Brak „środowiska klient-dostawca”  

3.

 

Błędy w rozdziale ról w projekcie  

4.

 

Klient zaangaŜowany w realizację w sposób dorywczy bądź niesystematyczne  

5.

 

ZaangaŜowanie  kierownictwa  firm,  które  realizują  projekt,  maleje  w  miarę  postępów 
projektu  

6.

 

Nadmierny optymizm w planowaniu wykorzystania zasobów  

7.

 

Nadmiar biurokracji  

8.

 

Brak zdrowego rozsądku  

9.

 

Brak rezerw umoŜliwiających działania awaryjne  

10.

 

Błędy w zarządzaniu punktem styku pomiędzy kierownictwem firm a projektem (np. w 
przydziale zasobów)  

3.

 

Zarządzanie bieŜące  

1.

 

Brak właściwych instrumentów sterowania projektem i niewłaściwe ich wykorzystanie  

2.

 

Brak systemu zarządzania zmianami  

3.

 

Błędy w planowaniu działań, które złoŜą się na projekt  

Procesy 

PRINCE2  cechuje  podejście  procesowe  do  zarządzania  projektem.  Definiuje  szczegółowo  osiem 
procesów najwyŜszego rzędu, które z kolei dzielą się na podprocesy: 

1.

 

Strategiczne zarządzanie projektem (ZS) – 

Directing a project (DP)

  

2.

 

Planowanie (PL) – 

Planning (PL)

  

3.

 

Uruchamianie Projektu/Przygotowanie ZałoŜeń Projektu (PP) – 

Starting up a project (SU)

  

4.

 

Inicjowanie projektu (IP) – 

Initiating a project (IP)

  

5.

 

Sterowanie Etapem (SE) – 

Controlling a stage (CS)

  

6.

 

Zarządzanie Wytwarzaniem Produktów (WP) – 

Managing product delivery (MP)

  

7.

 

Zarządzanie Zakresem Etapu (ZE) – 

Managing stage boundaries (SB)

  

8.

 

Zamykanie Projektu (ZP) – 

Closing a project (CP)

  

Projekt zgodny z PRINCE2 musi zawierać co najmniej 2 etapy zarządcze

 

Inicjowanie projektu  

 

Realizacja projektu  

Faza realizacji projektu moŜe być rozbita na etapy realizacyjne

Procesy 

Przygotowanie  ZałoŜeń  Projektu

Inicjowanie  projektu

  i 

Zamykanie  projektu

  to  jednocześnie 

określone  fazy  cyklu  Ŝycia  projektu.  W  fazę  realizacji  projektu  wdroŜone  są  procesy 

Sterowanie 

Etapem

Zarządzanie  Wytwarzaniem  Produktów

  i 

Zarządzanie  Zakresem  Etapu

.  Proces 

Strategiczne 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Zarządzanie  Projektem

  obejmuje  cały  cykl  Ŝycia  projektu,  podczas  gdy 

Planowanie

  jest  aktywny  we 

wszystkich fazach z wyjątkiem ostatniego – 

Zamykanie projektu

Przygotowanie załoŜeń projektu/Uruchamianie projektu 

(Starting up a project)

 

Celem  tego  procesu  jest  przygotowanie  projektu  do  uruchomienia.  Jest  to  proces  poprzedzający 
projekt.  Ma  on  zapewnić,  Ŝe  projekt  będzie  wart  ponoszonych  kosztów  i  Ŝe  da  się  go  zrealizować. 
Informacją wejściową dla procesu jest Zlecenie Przygotowania Projektu (Project Mandate). W proces 
zaangaŜowane  jest  wyŜsze  kierownictwo  organizacji,  które  ustanawia  i  wybiera  Komitet  Sterujący 
(Project  Board),  który  nadzoruje  projekt  i  wybiera  Kierownika  Projektu.  Uzasadnienie  projektu  jest 
zarysowane w Podstawowych ZałoŜeniach Projektu. W zaleŜności od specyfiki projektu wybierana jest 
formuła realizacyjna. Wykonany jest takŜe plan etapu inicjowania projektu. 

Przygotowanie załoŜeń projektu obejmuje następujące podprocesy: 

 

PP1.  Mianowanie  Przewodniczącego  Komitetu  Sterującego  i  Kierownika  Projektu 

(SU1. 

Appointing a Project Executive and a Project Manager)

  

 

PP2.  Projektowanie  zespołu  zarządzania  projektem 

(SU2.  Designing  a  Project  Management 

Team)

  

 

PP3.  Mianowanie  zespołu  zarządzania  projektem 

(SU3.  Appointing  a  Project  Management 

Team)

  

 

PP4. Przygotowanie podstawowych załoŜeń projektu 

(SU4. Preparing a Project Brief)

  

 

PP5. Definiowanie formuły realizacyjnej/Definiowanie 

(SU5. Defining Project Approach)

  

 

PP6. Planowanie etapu inicjowania 

(SU6. Planning Initiation Stage)

  

Grupy działań 

 

Utworzyć zespół zarządzający projektem  

 

Określić cele projektu  

 

Zdefiniować w jaki sposób zbudowane będzie rozwiązanie (metoda)  

 

Zastanowić się nad zasadnością ekonomiczną i ryzykiem  

 

Zaplanować prace planistyczne nad projektem, określić elementy sterowania i uzyskać zgodę 
na inicjowanie  

Zarządzanie strategiczne projektem 

(Directing a project)

 

Proces  ten  realizuje  funkcje,  za  które  odpowiedzialny  jest  Komitet  Sterujący.  Kierownik  Projektu 
informuje  Komitet  Sterujący  w  raportach  okresowych  o  stanie  projektu.  BieŜące  zarządzanie 
pozostawione jest w wyłącznej kompetencji Kierownika Projektu. Komitet Sterujący angaŜuje się tylko 
na  granicach  etapów  zarządczych,  gdzie  decyduje,  czy  naleŜy  kontynuować  prace  przechodząc  do 
następnego etapu. Fundamentalną zasadą PRINCE2 jest zarządzanie poprzez wyjątki (

management by 

exception

),  co  oznacza,  Ŝe  jedyną  dodatkową  sytuacją,  kiedy  Komitet  Sterujący  angaŜuje  się  w 

podejmowanie  decyzji  projektowych  jest  moment,  gdy  uzyska  informacje,  Ŝe  projekt  jest  zagroŜony 
wyjściem poza zakres tolerancji. 

Zarządzanie Strategiczne Projektem obejmuje następujące podprocesy: 

 

ZS1. Zezwolenie na inicjowanie projektu 

(DP1. Authorising Initiation)

  

 

ZS2. Zezwolenie na realizację projektu 

(DP2. Authorising a Project)

  

 

ZS3.  Zezwolenie  na  realizację  etapu  lub  planu  awaryjnego 

(DP3.  Authorising  a  Stage  or 

Exception Plan)

  

 

ZS4. Podejmowanie decyzji doraźnych 

(DP4. Giving Ad Hoc Direction)

  

 

ZS5. Zatwierdzenie zamknięcia projektu 

(DP5. Confirming Project Closure)

  

Planowanie 

(Planning)

 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Planowanie jest procesem trwającym przez cały cykl Ŝycia projektu. 

Planowanie obejmuje następujące podprocesy: 

 

PL1. Projektowanie planu 

(PL1. Designing a Plan)

  

 

PL2. Definiowanie i analizowanie produktów 

(PL2. Defining and Analysing Products)

  

 

PL3. Określanie działań i zaleŜności 

(PL3. Identifying Activities and Dependencies)

  

 

PL4. Szacowanie 

(PL4. Estimating)

  

 

PL5. Harmonogramowanie 

(PL5. Scheduling)

  

 

PL6. Analizowanie ryzyka 

(PL6. Analysing Risks)

  

 

PL7. Kompletowanie planu 

(PL7. Completing a Plan)

  

Kroki 

1.

 

Dokonać wyboru narzędzi i metod planistycznych  

2.

 

Przeprowadzić identyfikację produktów projektu  

3.

 

Przeprowadzić sekwencjonowanie produktów projektu  

4.

 

Zdefiniować działania, których podjęcia będzie wymagało przeprowadzenie projektu  

5.

 

Oszacować pracochłonność działań  

6.

 

Zbudować harmonogram  

7.

 

Dokonać oceny ryzyka  

8.

 

Zredagować plan opisowy  

Inicjowanie projektu 

(Initiating a project)

 

Aby projekt uzyskał akceptację musi być starannie zaplanowany w  sposób wystarczająco precyzyjny, 
Ŝeby  było  zrozumiałe  jak  mają  być  zrealizowane  jego  cele.  Wymaga  to  szczegółowego  szacowania 
pracochłonności  i  kosztów.  Wszystkie  te  parametry  stanowią  podstawę  do  zdefiniowania  głównego 
dokumentu  procesu,  tj.  Dokumentu  Inicjującego  Projekt,  który  musi  zostać  zaakceptowany  przez 
Komitet Sterujący zanim etap realizacji zostanie uruchomiony. 

Inicjowanie projektu obejmuje następujące podprocesy: 

 

IP1. Planowanie jakości 

(IP1. Planning Quality)

  

 

IP2. Planowanie projektu 

(IP2. Planning a Project)

  

 

IP3.  Doprecyzowanie  Uzasadnienia  Biznesowego  i  Ryzyka 

(IP3.  Refining  the  Business  Case 

and Risks)

  

 

IP4. Ustanowienie elementów sterowania 

(IP4. Setting Up Project Controls)

  

 

IP5. Ustanowienie dokumentacji projektowej 

(IP5. Setting Up Project Files)

  

 

IP6.  Zestawienie  Dokumentu  Inicjującego  Projekt 

(IP6.  Assembling  a  Project  Initiation 

Document)

  

Sterowanie etapem 

(Controlling a stage)

 

Projekty realizowane wg metodyki PRINCE2 są podzielone na etapy zarządcze. Dokładna ilość etapów 
nie  jest  określona,  zaleŜy  ona  od  wielkości  projektów,  poziomu  ryzyka  i  ilości  planowanych  punktów 
decyzyjnych,  w  których  następowałaby  decyzja,  czy  projekt  jest  nadal  uzasadniony  biznesowo  i  czy 
naleŜy  kontynuować  prace.  W  tym  procesie  realizowane  jest  bieŜące  zarządzanie  projektem 
Kierownika Projektu. 

Sterowanie etapem obejmuje następujące podprocesy: 

 

SE1. Zgoda na wykonanie grupy zadań 

(CS1. Authorising Work Package)

  

 

SE2. Ocena postępów 

(CS2. Assessing Progress)

  

 

SE3. Rejestrowanie zagadnień projektowych 

(CS3. Capturing Project Issues)

  

 

SE4. Analizowanie zagadnień projektowych 

(CS4. Examining Project Issues)

  

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

 

SE5. Przeglądanie stanu etapu 

(CS5. Reviewing Stage Status)

  

 

SE6. Raportowanie o waŜnych zdarzeniach 

(CS6. Reporting Highlights)

  

 

SE7. Podejmowanie działań korekcyjnych 

(CS7. Taking Corrective Action)

  

 

SE8. Eskalowanie zagadnień projektowych 

(CS8. Escalating Project Issues)

  

 

SE9. Odbieranie wykonanej grupy zadań 

(CS9. Receiving Completed Work Package)

  

Kroki 

1.

 

Zebrać dane o pracach wykonanych w bieŜącym etapie  

2.

 

Opracować plan kolejnego etapu lub plan wyjątkowy oraz zaktualizować plan projektu  

3.

 

Sprawdzić, czy zaszły zmiany w uzasadnieniu biznesowym i ryzyku  

4.

 

Przygotować raport dla Komitetu Sterującego  

Zarządzanie wytwarzaniem produktów 

(Managing product delivery)

 

PRINCE2 to metodyka oparta na produktach. Produktem moŜe być rzecz materialna np. ksiąŜka. MoŜe 
nim  być  teŜ  rzecz  bardziej  niematerialna  np.  poziom  usług  serwisowych.  W  zasadzie  wszystko,  co 
zostało  wytworzone  przez  projekt  zgodny  z  PRINCE2,  włączając  w  to  dokumenty  jest  produktem. 
Produkt  moŜe  być  wytworzony  przez  kogokolwiek,  takŜe  przez  zewnętrznego  dostawcę.  W  tym 
procesie  wytwarza  produkty  specjalistyczne  projektu,  dla  których  został  on  uruchomiony  i  w  tym 
procesie uŜytkowana jest zdecydowana większość zasobów. 

Zarządzanie Wytwarzaniem Produktów obejmuje następujące podprocesy: 

 

WP1. Przyjęcie grupy zadań do realizacji 

(MP1. Accepting a Work Package)

  

 

WP2. Wytwarzanie grupy zadań 

(MP2. Executing a Work Package)

  

 

WP3. Dostarczanie grupy zadań 

(MP3. Delivering a Work Package)

  

Kroki 

1.

 

Ustalić zakres prac z kierownikiem projektu  

2.

 

Zaplanować prace zespołu  

3.

 

Nadzorować prace zespołu  

4.

 

Składać raporty z jakości produktów i postępów prac  

5.

 

Uzyskać zatwierdzenie wykonanych produktów  

Zarządzanie zakresem etapu 

(Managing stage boundaries)

 

Zgodnie  z  PRINCE2  kaŜdy  etap  musi  być  ukończony  i  zaakceptowany  zanim  Komitet  Sterujący 
autoryzuje  przejście  do  następnego  etapu.  W  tym  procesie  weryfikowane  jest,  czy  etap  dostarczył 
wszystkie  wymagane  produkty  i  czy  pierwotne  parametry  biznesowe  nie  uległy  zmianie.  Planowany 
jest teŜ w tym kontekście uszczegółowiony plan następnego etapu. 

Zarządzanie Zakresem Etapu obejmuje następujące podprocesy: 

 

ZE1. Planowanie etapu 

(SB1. Planning a Stage)

  

 

ZE2. Uaktualnienia planu projektu 

(SB2. Updating a Project Plan)

  

 

ZE3.  Uaktualnienie  uzasadnienia  biznesowego  projektu 

(SB3.  Updating  a  Project  Business 

Case)

  

 

ZE4. Uaktualnienie rejestru ryzyka 

(SB4. Updating the Risk Log)

  

 

ZE5. Raportowanie końca etapu 

(SB5. Reporting Stage End)

  

 

ZE6. Opracowanie planu naprawczego 

(SB6. Producing an Exception Plan)

  

Zamykanie projektu 

(Closing a project)

 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Według  metodyki  PRINCE2  projekty  muszą  być  zamykane  w  sposób  uporządkowany  i  kontrolowany. 
Wszystkie  doświadczenia  zdobyte  w  trakcie  prowadzenia  projektu  są  rejestrowane,  tworzony  jest 
dokument  przekazania  i  planowany  jest  przegląd  powdroŜeniowy.  Po  zakończeniu  projektu  w 
zaplanowanym  momencie  pozwalającym  na  naleŜytą  ocenę  skutków  biznesowych  projektu 
przeprowadzany jest przegląd poprojektowy. 

Zamykanie projektu ma następujące podprocesy: 

 

ZP1. Przygotowanie projektu do zamknięcia 

(CP1. Decommissioning a Project)

  

 

ZP2. Określanie działań następczych 

(CP2. Identifying Follow-on Actions)

  

 

ZP3. Przegląd oceniający projekt 

(CP3. Project Evaluation Review)

  

Kroki 

1.

 

Sprawdzić, czy wszystkie produkty zostały dostarczone odbiorcy i przez niego zaakceptowane  

2.

 

Sporządzić listę wszystkich działań, jakie będą musiały być podjęte przez słuŜby eksploatacji i 
utrzymania  

3.

 

Zaplanować, jak i kiedy będzie moŜna ocenić, czy dostarczone produkty przynoszą oczekiwane 
korzyści  

4.

 

ZłoŜyć raport z dokonań projektu  

Komponenty 

Komponent to grupa produktów zarządczych wytwarzana i/lub wykorzystywana w procesie, jaki toczy 
się w projekcie. 

Metodyka PRINCE2 obejmuje osiem komponentów wykorzystywanych w zarządzaniu projektem: 

1.

 

Uzasadnienie biznesowe  

2.

 

Organizacja  

3.

 

Plany  

4.

 

Elementy sterowania  

5.

 

Zarządzanie ryzykiem  

6.

 

Jakość w środowisku projektu  

7.

 

Zarządzanie konfiguracją  

8.

 

Sterowanie zmianami  

Uzasadnienie biznesowe 

Przeznaczeniem  Uzasadnienia  Biznesowego  jest  określenie  mierzalnych  celów  uzasadniających 
zaangaŜowanie zasobów w projekcie. Uzasadnienie biznesowe musi być aktualizowane przez cały cykl 
Ŝycia projektu. Właścicielem uzasadnienia biznesowego jest Przewodniczący Komitetu Sterującego. 

Uzasadnienie biznesowe zawiera: 

1.

 

Przesłanki przemawiające za podjęciem projektu  

2.

 

MoŜliwe warianty realizacji  

3.

 

Oczekiwane korzyści z projektu  

4.

 

Zestawienie głównych zagroŜeń ciąŜących nad projektem  

5.

 

Koszty realizacji projektu  

6.

 

Terminy realizacji części projektu  

7.

 

Ocenę opłacalności inwestycji, jaką jest projekt  

Organizacja 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Struktura organizacyjna definiuje role i odpowiedzialności osób zarządzających i realizujących projekt. 

 

Kierownik  Projektu  występuje  w  roli  pracownika  najemnego,  biorącego  na  siebie  obowiązek 
wytworzenia produktów projektu.  

 

Projekt na zewnątrz reprezentuje Komitet Sterujący.  

 

W  skład  Komitetu  Sterującego  powinny  wchodzić  wyłącznie  osoby,  które  mają  władzę 
przydzielania zasobów do projektu.  

 

PRINCE2 opiera się na kontraktach co sprawia, Ŝe w tej metodyce brak poleceń słuŜbowych.  

 

Odpowiedzialność za nadzór spoczywa na kaŜdego członka Komitetu Sterującego.  

 

Przewodniczący Komitetu Sterującego jednoosobowo odpowiada za powodzenie projektu.  

 

Przewodniczący Komitetu Sterującego powinien być właścicielem uzasadnienia biznesowego.  

 

Zakaz  kumulowania  ról:  Komitetu  Sterującego  i  Kierownika  Projektu;  Kierownika  Projektu  i 
Kontrolera Jakości; Kierownika Projektu i Nadzoru projektu.  

Role 

 

Komitet Sterujący 

(Project Board)

  

o

 

Przewodniczący Komitetu Sterującego 

(Executive)

  

o

 

Główny UŜytkownik 

(Senior User)

  

o

 

Główny Dostawca 

(Senior Supplier)

  

 

Kierownik projektu 

(Project Manager)

  

 

Nadzór projektu 

(Project Assurance)

  

 

Kierownik Zespołu – rola opcjonalna 

(Team Manager)

  

 

Wsparcie Projektu – rola opcjonalna 

(Project Support)

  

 

Właściciel ryzyka  

 

Interesariusz  

Zakresy obowiązków 

1.

 

Zakres obowiązków Komitetu Sterującego  

1.

 

Strategiczne  zarządzanie  projektem  (przydział  zasobów  niezbędnych  do  utrzymania 
cyklu Ŝycia projektu).  

2.

 

Strategiczne sterowanie projektem (podejmowanie decyzji stanowiących o cyklu Ŝycia 
projektu).  

3.

 

Odpowiedzialność za nadzór spoczywa na kaŜdego członka Komitetu Sterującego  

4.

 

Komitet sterujący jest jedynym ciałem upowaŜnionym do oficjalnego reprezentowania 
projektu przed Zarządem. Komunikacja Komitetu Sterującego z otoczeniem projektu:  

1.

 

Zawiadomienie o rozpoczęciu inicjowania projektu  

2.

 

Zawiadomienie o rozpoczęciu realizacji projektu  

3.

 

Informacje zwrotne  

4.

 

Zawiadomienie o rozpoczęciu zamykania projektu  

5.

 

Zawiadomienie o zamknięciu projektu  

2.

 

Zakres obowiązków Głównego uŜytkownika produktu  

1.

 

Reprezentuje interesy przyszłych uŜytkowników produktu  

2.

 

Przydziela i zwalnia konieczne zasoby  

3.

 

Nadaje  priorytet  zagadnieniom  projektowym,  które  dotykają  uŜytkowników,  których 
reprezentuje  

4.

 

Dokonuje cząstkowej i końcowej akceptacji produktów  

5.

 

Odpowiada  za  spełnienie  przez  produkty  przyjętych  wymagań  funkcjonalnych  i 
jakościowych  

6.

 

Odpowiada za to, aby produkty przyniosły w przyszłości spodziewane korzyści  

7.

 

Sprawuje nadzór nad projektem  

3.

 

Zakres obowiązków Głównego dostawcy produktu  

1.

 

Reprezentuje interesy jednostek, których zadaniem jest budowa produktów  

2.

 

Przydziela i zwalnia konieczne zasoby  

3.

 

Referuje zagadnienia projektowe, które dotykają jego zadań (główne specjalistyczne)  

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

4.

 

Odpowiada za spójność planowanych działań specjalistycznych z ich zarządzaniem na 
pozio-mie specjalistycznym  

5.

 

Sprawuje specjalistyczny nadzór nad projektem oraz nadzór nad przyszłą eksploatacją 
i utrzymaniem produktu  

4.

 

Zakres obowiązków Przewodniczącego Komitetu Sterującego  

1.

 

Reprezentuje interesy, które łączą dostawcę i odbiorcę produktów projektu  

2.

 

Odgrywa  rolę  arbitraŜową –  rozwiązuje  konflikty  pomiędzy  przyszłymi  uŜytkownikami 
a do-stawcami produktu  

3.

 

W ewentualnych konfliktach zwraca szczególną uwagę na interesy odbiorcy produktu  

4.

 

Przewodniczy posiedzeniom Komitetu Sterującego  

5.

 

Przewodzi projektowi, którego jest główną siłą napędową  

5.

 

Zakres obowiązków Kierownika Projektu  

1.

 

Ponosi odpowiedzialność za bieŜące planowanie, zarządzanie i sterowanie  

2.

 

Odpowiada za dostarczenie produktów  

3.

 

Odpowiada za opracowanie i aktualizację wszelkich planów w projekcie  

4.

 

Udziela pracownikom specjalistycznym na wykonanie grupy zadań  

5.

 

Dokonuje odbioru grupy zadań  

6.

 

Prowadzi dokumentację projektu  

7.

 

Dokonuje rejestracji zagadnień projektowych  

8.

 

Aktualizuje plany  

9.

 

Analizuje skutki wprowadzanych zmian  

10.

 

Składa raporty Komitetowi Sterującemu ze stanu zaawansowania i postępów projektu  

11.

 

Pełni rolę przywódcy: dostarcza motywacji dla pracowników specjalistycznych  

6.

 

Zakres obowiązków Kierownika Zespołu Specjalistycznego  

1.

 

Odpowiada za opracowanie planów  

2.

 

Odpowiada za sterowanie pracami specjalistycznymi projektu  

3.

 

Składa kierownikowi projektu raporty z punktów kontrolnych  

7.

 

Zakres obowiązków Członka Zespołu Specjalistycznego  

1.

 

Dysponuje  wiedzą  i  umiejętnościami  specjalistycznymi  niezbędnymi  do  wytworzenia 
specjalistycznych produktów  

2.

 

Wytwarza specjalistyczne produkty cząstkowe i końcowe  

3.

 

Odpowiada za przygotowanie produktów do przeglądów jakości  

4.

 

Odpowiada za adekwatność zakładanej i rzeczywistej jakości produktów  

8.

 

Zakres obowiązków Biura projektów  

1.

 

Udziela wsparcia administracyjnego uczestnikom projektu  

2.

 

Czuwa nad standardami zarządzania projektem  

3.

 

Czuwa nad standardami zarządzania jakością  

4.

 

Prowadzi dokumentację projektu  

5.

 

Odpowiada za operacyjne zarządzanie konfiguracją  

6.

 

Dokonuje rejestracji zagadnień projektowych  

7.

 

Aktualizuje plany i analizuje skutki wprowadzanych zmian  

8.

 

Sporządza projekty dokumentów (raportów, notatek, itp.)  

9.

 

Sporządza protokoły z narad komitetów sterujących  

10.

 

Sporządza notatki z przeglądów jakości  

Plany 

Plany  zgodnie  z  PRINCE2  muszą  być  zatwierdzone  zanim  zostaną  przekazane  do  realizacji.  WyróŜnia 
się 3 poziomy planu: 

 

Plan projektu 

(Project Plans)

  

 

Plan etapu 

(Stage Plans)

  

 

Plan pracy zespołu 

(Team Plans)

  

Ponadto  czwartym  typem  planu  jest  plan  naprawczy 

(Exception  plan)

,  który  zastępuje  plan  etapu  w 

wypadku pojawienia się zagroŜenia istotnymi odchyleniami przekraczającymi tolerancję. 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Elementy sterowania 

Elementy  sterowania  mają  zapewnić,  Ŝe  projekt  jest  prowadzony  zgodnie  z  planem  i  uzasadnieniem 
biznesowym.  PRINCE2  stosuje  metodę  zwaną  'management  by  exception',  która  angaŜuje  Komitet 
Sterujący  tylko  wtedy  kiedy  pojawia  się  odchylenie  wskazujące  na  moŜliwość  wykroczenia  projektu 
poza  ramy  określone  tolerancją  i  uzasadnieniem  biznesowym.  Cała  odpowiedzialność  za  bieŜące 
zarządzanie  projektem  oraz  podejmowanie  decyzji  zmierzających  do  realizacji  zadań  projektowych 
zgodnie z planem spoczywa na Kierowniku Projektu. 

Podstawowymi elementami sterowania są: 

 

Inicjowanie projektu 

(Project Initiation)

  

 

Raporty o waŜnych wydarzeniach 

(Highlight report)

  

 

Raporty o istotnych odchyleniach 

(Exception report)

  

 

Ocena nadzwyczajna 

(Exception assessment)

  

 

Ocena końcowa etapu 

(End stage assessment)

  

 

Zamknięcie projektu 

(Project closure)

  

 

Tolerancja 

(Tolerance)

  

Tolerancja  to  dopuszczalne  odchylenie  od  planu,  które  nie  wymaga  poinformowania  o  nim  wyŜszego 
szczebla  zarządzania  projektem.  Kierownik  projektu  musi  informować  komitet  sterujący  o  wszelkich 
prognozowanych i istotnych odchyleniach od zatwierdzonego planu. Parametry tolerancji: 

1.

 

Czas  

2.

 

Koszty  

3.

 

Korzyści  

4.

 

Ryzyko  

5.

 

Jakość  

6.

 

Zakres  

Zarządzanie ryzykiem 

KaŜdy  projekt  z  uwagi  na  niepowtarzalność  parametrów  realizacyjnych  oraz  zmiany  w  otoczeniu 
biznesowym  musi  brać  pod  uwagę  moŜliwość  wystąpienia  zdarzeń  nieplanowanych  mogących  mieć 
istotny  wpływ  na  sposób jego  realizacji.  Ryzyko  to niepewność  wyniku.  Zarządzanie  ryzykiem  polega 
na utrzymywaniu ryzyka w akceptowalnych granicach w sposób efektywny i racjonalny kosztowo. 

Zarządzanie ryzykiem opiera się na 3 zasadach: 

 

Tolerancji na ryzyko 

(Risk Tolerance)

  

 

Odpowiedzialności za ryzyko 

(Risk Responsibility)

  

 

Własności (przynaleŜność) ryzyka 

(Risk Ownership)

  

Parametry ryzyka w PRINCE2 

1.

 

Prawdopodobieństwo wystąpienia ryzyka  

2.

 

Oddziaływanie na projekt  

3.

 

Bliskość czasowa ewentualnego wystąpienia  

Kroki sterowania ryzykiem 

1.

 

Identyfikowanie ryzyka  

2.

 

Kategoryzowanie  

3.

 

Wyznaczanie właściciela  

4.

 

Ocena prawdopodobieństwa wystąpienia  

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

5.

 

Ocena oddziaływania na projekt  

6.

 

Ocena oddalenia w czasie  

7.

 

Ocena ryzyka (iloczyn)  

8.

 

Wyznaczenie obszaru ryzyka - linii tolerancji  

9.

 

Określenie opcji działań  

1.

 

Prewencja (zapobieganie)  

2.

 

Redukcja (ograniczenie)  

3.

 

Przeniesienie (transfer)  

4.

 

Akceptacja  

5.

 

Tworzenie rezerw (działanie awaryjne)  

10.

 

Zalecanie działania najwłaściwszego  

11.

 

WywaŜenie kosztów ewentualnych działań wiąŜących ryzyko z kosztami zmaterializowania się 
ryzyka  

Jakość w środowisku projektowym 

Celem  projektu  jest  wytworzenie  produktów,  zgodnych  z  ich  przeznaczeniem,  zaspokajających 
potrzeby  oraz  oczekiwania  jakościowe  klienta.  Oczekiwania  jakościowe  są  określone  w  Zleceniu 
Projektu 

(Project Mandate)

, ZałoŜeniach Projektu 

(Project Brief)

 oraz Dokumencie Inicjującym Projekt 

(Project Initiation Document)

Zarządzanie jakością opiera się na 4 składnikach: 

 

Systemie Zarządzania Jakością 

(Quality Management System)

  

 

Funkcji zapewniania jakości 

(Quality Assurance Function)

  

 

Planowaniu jakości 

(Quality Planning)

  

 

Kontroli jakości 

(Quality Control)

  

Jakość  produktów,  jakie  powstają  w  projekcie  PRINCE2,  osiągnięta  musi  być  poprzez  podwójną  - 
obiektywną  -  kontrolę.  Obiektywizm  tej  kontroli  polega  na  wykluczeniu  z  jej  przebiegu  zarówno 
Kierownika  Projektu  jak  wytwórców  produktów.  Sprawowana  jest  przez  strukturę  niezaleŜnych 
testerów oraz przez nadzór projektu. 

Zarządzanie konfiguracją 

Zarządzanie konfiguracją zajmuje się kontrolowaniem wszystkich produktów projektu. Konfiguracja to 
zbiór logicznie powiązanych produktów, które muszą być traktowane i zarządzane jako złoŜona całość 
uwzględniająca zaleŜności pomiędzy wersjami części składowych i ich statusami. 

Zarządzanie konfiguracją składa się z 5 elementów: 

 

Planowanie 

(Planning)

  

 

Identyfikacja 

(Identification)

  

 

Kontrola 

(Control)

  

 

Charakteryzowanie statusu 

(Status accounting)

  

 

Weryfikacja 

(Verification)

  

Zarządzanie konfiguracją musi zapewnić: 

1.

 

Mechanizmy  zarządzania,  śledzenia  i  utrzymywania  kontroli  nad  wszystkimi  produktami 
projektu.  

2.

 

Pewne i bezpieczne przechowywanie kaŜdego produktu.  

3.

 

MoŜliwość  wyboru  składników,  które  zawierać  będzie  ukończony,  funkcjonujący  produkt. 
Zakłada to oddanie gotowego produktu wraz z jego uaktualnieniami.  

4.

 

System rejestrowania, śledzenia i dokumentowania wszystkich zagadnień projektowych.  

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Sterowanie zmianami [edytuj] 

Sterowanie zmianami opiera się na technice sterowania zmianami. 

Rodzaje zmian 

1.

 

wniosek o wprowadzenie zmiany (koszt pokrywa klient)  

2.

 

odstępstwo (koszt naprawy pokrywa dostawca)  

3.

 

ustępstwo (brak działań korygujących)  

Techniki 

Technika to instrukcja postępowania krok po kroku, przy uŜyciu  której w poszczególnych procesach 
wytwarzane lub wykorzystywane są produkty specjalistyczne i zarządcze. 

PRINCE2 definiuje trzy techniki projektowe: 

 

Planowanie oparte na produktach  

 

Sterowanie zmianami  

 

Przeglądy jakości  

Planowanie oparte na produktach 

PRINCE2 stosuje planowanie oparte na produktach nie zaś oparte na działaniach. Polega to na tym, Ŝe 
PRINCE2  planuje  i  mierzy  postęp  projektu  realizacją  poszczególnych  precyzyjnie  zdefiniowanych 
produktów a nie subiektywnie mierzonych działań. 

Planowanie oparte na produktach stosuje następujące produkty: 

 

Struktura produktowa 

(Product Breakdown Structure)

  

 

Opisy produktów 

(Product Description)

  

 

Diagram następstwa produktów 

(Product Flow Diagram)

  

Sterowanie zmianami 

W PRINCE2 wszystkie zmiany są traktowane jako 

zagadnienia projektowe

 

wnioski o zmianę 

(Request for change)

 – dotyczące zmiany w wymaganiach albo produkcie.  

 

odstępstwo 

(Off specification)

 – rejestrowane kiedy produkt nie spełnia wymagań.  

 

sugestie 

(suggestions)

  

 

zapytania 

(queries)

  

 

zagadnienia ogólne 

(general issue)

  

Obsługa  wszystkich  zagadnień  projektowych  jest  w  gestii  Kierownika  Projektu.  Ich  zgłoszenia  muszą 
być  udokumentowane  w  Rejestrze  zagadnień  (

Issue  Log

).  Wnioski  o  zmianę  muszą  być 

zaakceptowane  przez  Komitet  Sterujący  lub  Komitet  ds.  zmian  (

Change  Authority

).  Przed  akceptacją 

zmiany  musi  być  wykonana  analiza  wpływu  zmiany.  Odstępstwa  (

Off  specification

)  mogą  być 

załatwiane  w  ramach  działań  korygujących  przez  Kierownika  Projektu  o  ile  nie  wykraczają  one  poza 
określone  dla  projektu  granice  tolerancji.  Komitet  Sterujący  moŜe  zaakceptować  odstępstwa  bez 
uruchamiania działań korygujących definiując je jako ustępstwo. 

Przeglądy jakości 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

PRINCE2  wymaga  aby  produkty  podlegały  przeglądowi  jakości.  Zadaniem  przeglądów  jakości  jest 
określenie  czy  produkt  spełnia  kryteria  jakości  określone  w  Opisie  Produktu  tzn.  czy  nie  zawiera 
błędów, braków lub innych niezgodności. 

Dokumentacja PRINCE2 

1.

 

Dokumentacja inicjująca projekt  

1.

 

Kontekst projektu  

2.

 

Instrumenty sterowania  

3.

 

Definicja projektu  

1.

 

Cele projektu  

2.

 

Metody osiągania celów  

3.

 

Spodziewane wyniki (produktu)  

4.

 

Formula realizacji projektu  

5.

 

Ograniczenia, wyłączenia  

6.

 

Powiązania projektu  

4.

 

Uzasadnienie ekonomiczne  

5.

 

Struktura organizacyjna  

6.

 

Plan projektu  

1.

 

Produkty  

2.

 

Działania  

3.

 

Zasoby  

7.

 

Plan komunikacji  

8.

 

Rejestr ryzyka  

9.

 

Tolerancje w projekcie  

2.

 

Rejestry  

1.

 

Rejestr ryzyka  

2.

 

Rejestr zagadnień  

3.

 

Rejestr jakości  

4.

 

Rejestr doświadczeń  

5.

 

Rejestr dzienny  

6.

 

Rejestr zarządzania konfiguracją  

3.

 

Raporty  

1.

 

Raport okresowy  

2.

 

Raport końcowy etapu zarządczego  

3.

 

Raport końcowy projektu  

4.

 

Raport o odchyleniach  

5.

 

Raport z punktu kontrolnego  

6.

 

Raport z wykorzystania zasobów  

7.

 

Raport doświadczeń z projektu  

4.

 

Plany  

1.

 

Plan etapu inicjowania projektu  

2.

 

Plan jakości projektu  

3.

 

Plan projektu  

4.

 

Plan zarządzania konfiguracją  

5.

 

Plan etapu zarządczego  

6.

 

Plan jakości etapu zarządczego  

7.

 

Plan awaryjny (rezerwowy)  

8.

 

Plan wyjątkowy (naprawczy)  

9.

 

Plan wykorzystania budŜetu zmian  

10.

 

Plan tekstowy  

11.

 

Plan pracy zespołu specjalistycznego  

12.

 

Plan przeglądu poprojektowego  

13.

 

Plan bazowy (stan odniesienia)  

Mocne i słabe strony PRINCE2 

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

Mocne strony 

 

Stosowanie  tej  metodyki  zapewnia  wysoką  standaryzację  i  powtarzalność  projektów  o 
wspólnym  podejściu,  terminologii  i  dokumentacji.  Zapewnia  to  moŜliwość  doskonalenia 
kompetencji.  

 

Metodyka  w  sposób  racjonalny  opiera  się  na  najlepszych  praktykach  w  zarządzaniu 
projektami.  

 

Wprowadza  management  by  exception  jako  podstawową  zasadę,  która  zapewnia 
Kierownikowi  Projektów  swobodę  działania  bez  zbędnej  ingerencji,  zapewniając jednocześnie 
zaangaŜowanie  wyŜszego  kierownictwa,  wtedy  kiedy  projekt  jest  zagroŜony  wykroczeniem 
poza granice tolerancji lub przestaje realizować uzasadnienie biznesowe.  

 

Sprawuje kontrolę nad startem, realizacją i końcem projektu.  

 

KaŜdy z dokumentów wymaganych przez PRINCE2 jest dostarczony jako szablon zawierający 
wymagane  metrykę,  rozdziały  i  pola  informacyjne  co  zapewnia  przejrzystość,  standaryzację  i 
kompletność dokumentacji.  

 

Przewiduje moŜliwość adaptacji do specjalnych potrzeb organizacji, programu lub projektu.  

 

Jej stosowanie nie wymaga opłat autorskich.  

 

Materiały  PRINCE2  są  opublikowane  i  szeroko  dostępne  co  ogranicza  prace  nad 
wypracowywaniem własnych standardów i przygotowaniem materiałów szkoleniowych.  

Słabości 

 

DuŜo organizacji cierpi na syndrom PINO (

Prince In Name Only

 tzn. PRINCE2 tylko z nazwy), 

wybierając  bez  głębszej  analizy  tylko  niektóre  składniki  metodyki  nie  zwracając  uwagi  na 
podstawowe  zasady.  (Podobnie  jak  kilka  poniŜszych  zarzutów  jest  to  problem  nie  metodyki 
lecz jej stosowania.)  

 

PRINCE2  kładzie  duŜy  nacisk  na  dokumentowanie  jako  narzędzie  sprawnej  kontroli  sposobu 
realizacji  projektu.  W  niektórych  organizacjach  dokumenty  stają  się  jednak  celem  samym  w 
sobie, a rzeczywiste projekty kończą się niepowodzeniem. Z tego powodu PRINCE2 oskarŜany 
jest czasem o nadmierną biurokratyzację procesu zarządzania.  

 

Podobnie  uwaga  jaką  zwraca  PRINCE2  na  potrzebę  dobrej  organizacji  i  regularną  wymianę 
informacji  pomiędzy  interesariuszami  odbierana  jest  niesłusznie  jako  zachęta  do  ciągłych 
bezproduktywnych spotkań zabierających czas niezbędny na rzeczywistą pracę.  

 

PRINCE2 nie definiuje wprost analizy wymagań. Jako metodyka wdroŜeniowa moŜe prowadzić 
do  niepowodzenia  projektu  z  uwagi  na  przyjęcie  fałszywych  załoŜeń  (Z  drugiej  strony  jasno 
jest  określone,  kto  ponosi  odpowiedzialność  za  przyjęcie  złych  załoŜeń  i  akceptację 
nietrafnego  uzasadnienia  biznesowego  a  przesłanki  tych  decyzji  są  udokumentowane  i  mogą 
stanowić nauczkę na przyszłość).  

 

Zbyt ścisłe przestrzeganie PRINCE2 bez odpowiedniej adaptacji do realiów biznesowych moŜe 
być zbyt pracochłonne w zastosowaniu do małych projektów.  

 

Niezbyt "zwinna".  

Szkolenia PRINCE2 

Szkolenia  z  zakresu  zarządzania  projektami  wg  metodyki  PRINCE2™  mogą  być  prowadzone  przez 
jednostki  (lub  osoby)  nieakredytowane  oraz  akredytowane  przez  APMGroup  (są  to  wtedy  jednostki 
ATO - Accredited Training Organization). 

Materiały po polsku 

 

PRINCE2. Wprowadzenie do zarządzania projektem  

 

PRINCE2. Skuteczne Zarządzanie Projektami w portalu GoldenLine  

Materiały po angielsku 

 

Oficjalna strona PRINCE2  

background image

 

POKSINSKI.COM  Negocjacje / Doradztwo Biznesowe, Adres: Białostocka 24, 03-741, Warszawa, PL; Tel.: +48 500123444, 

E-mail: Przemyslaw@Poksinski.com

 ;

Web: http://www.poksinski.com 

ERP FREELANCER’S SOCIETY 

 

Oficjalna informacja o PRINCE2 na stronach OGC  

 

Grupa uŜytkowników OGC  

 

Oficjalna strona APMG poświęcona PRINCE2  

 

Strona uŜytkowników PRINCE2 w Holandii  

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/PRINCE2”