Proces kształcenia w szkole
Zasady kształcenia
dr Justyna Strykowska
Proces kształcenia w szkole
Zasady kształcenia
dr Justyna Strykowska
Nauczanie i uczenie się czyli
kształcenie – to złożony układ
czynności nauczyciela i czynności
uczniów ukierunkowany na zmiany i
rozwój uczniów
Kształcenie
Proces kształcenia:
Proces kształcenia – system powiązanej ze
sobą działalności nauczyciela i uczniów, w
toku której nauczyciel, kierując pracą
uczniów stwarza im warunki sprzyjające
realizacji założonych celów kształcenia.
Proces kształcenia:
Proces kształcenia - stanowi zbiór
czynności nauczycieli i uczniów
podporządkowanym celom kształcenia, a
wykonywanych na określonym materiale
nauczania z wykorzystaniem środków
dydaktycznych (mediów).
Proces kształcenia:
Składniki/elementy procesu kształcenia:
•
nauczyciel,
•
uczniowie,
•
materiał nauczania,
•
środki dydaktyczne.
Proces kształcenie: cechy
Jedność nauczania i uczenia się – uczenie
się jest inspirowane, kierowane i oceniane
przez nauczyciela.
Jedność oddziaływań dydaktycznych i
wychowawczych – kształtowanie cech
instrumentalnych i kierunkowych uczniów.
Proces kształcenie: cechy
Wszechstronność – realizowanie wielu
zadań i wszechstronny rozwój uczniów
Indywidualizowanie uczenia się, stosownie
do uzdolnień poszczególnych uczniów
Elastyczność metodyczna i organizacyjna
zajęć
Proces kształcenia:
Proces kształcenia może być realizowany
dwoma tokami:
tokiem podającym (transmisyjnym)
tokiem poszukującym (problemowym)
Twórcą toku podającego:
Johann Fredrich Herbart (1776-1841)
Pedagog, psycholog niemiecki,
Jasność
Kojarzenie
Systematyzowanie
Twórca toku poszukującego:
John Dewey (1859 – 1952)
Pedagog, psycholog, filozof amerykański
Autor uczenia się przez działanie, twórca
nowego wychowania, dydaktyki
progresywistycznej
Zasady kształcenie
Zasady kształcenie, pojęcie
Zasady kształcenia to prawidła lub normy,
które powinien przestrzegać nauczyciel w
trakcie realizacji procesu kształcenia
U podstaw sformułowania norm leżą
prawidłowości wyznaczające efektywność
kształcenia
1. Zasada poglądowości, bezpośredniości
Polega na wykorzystaniu w realizacji
procesu kształcenia pomocy
naukowych, środków dydaktycznych,
mediów
Minimalizacja werbalizmu
1. Zasada poglądowości, rodzaje poglądowości
Poglądowość ilustratywna – ilustrowanie
treści słownych obrazami, rysunkami
(wizualizacja)
Poglądowość operacyjna / działaniowa,
środki dydaktyczne służą działaniu uczniów
Poglądowość wyobrażeniowa, nauczyciel
odwołuje się do doświadczeń uczniów
2. Zasada przystępności, stopniowania
trudności
Od tego, co jest dla ucznia bliskie do tego, co
dalsze
Od tego, co jest dla uczniów łatwiejsze, do
tego, co trudniejsze
Od tego, co jest uczniom znane, do tego, co
nowe i nieznane
Uwzględnianie różnic indywidualnych uczniów
3. Zasada świadomego i aktywnego udziału
uczniów w procesie kształcenia
Istotna jest aktywność ucznia i odpowiednie
ukierunkowanie tej aktywności przez
nauczyciela.
Aktywność słuchowa
Aktywność wzrokowa
Aktywność myślowa / intelektualna
Aktywność działaniowa / czynnościowa
Aktywność werbalna
Aktywność emocjonalna
4. Zasada systematyczności
Systematyczna praca nauczyciela
Systematyczna praca uczniów
Systematyzowanie materiału nauczania
Powtarzanie (streszczanie i syntetyzowanie)
Powinno występować na początku lekcji, na końcu
lekcji, po zakończeniu określonego działu.
5. Zasada trwałości wiedzy, powtarzania
Systematyczne powtarzanie materiału
nauczania zgodnie z przebiegiem
krzywej zapominania
Organizowanie ćwiczeń uczniów
Kontrolowanie przebiegu procesu
kształcenia i osiągnięć uczniów
6. Zasada wiązania teorii z praktyką
Wskazywanie przykładów ilustrujących
treści teoretyczne
Uczenie się przez działalność praktyczną
Wykorzystanie zdobytej wiedzy i
umiejętności w życiu codziennym (wiedza
operatywna)
7. Zasada motywacji, zainteresowania
Motywacja wewnętrzna, gotowość do
uczenia się wynikająca z potrzeb
poznawczych uczniów
Motywowanie uczniów poprzez
motywy zewnętrzne (nagrody i kary)
Nauczycielu drogi
W kształceniu przechodź od tego, co bliskie,
do tego, co uczniowi dalekie.
Zaczynaj nauczanie od tego co uczeń już wie
i dołączaj do tego to, co uczniowi nie znane.
- wymaga poznania początkowego stanu wiedzy uczniów
W nauczaniu przechodź od tego, co jest dla
ucznia łatwiejsze, do tego co trudniejsze.
Nauczycielu drogi
Pozwól dziecku poznawać świat za pomocą
zmysłów, nauczaj poglądowo.
Łącz poznawanie rzeczy z poznawaniem słów.
Ujmuj treści nauczania w łatwe do ogarnięcia
przez uczniów całości.
W nauczaniu przechodź od spraw
konkretnych do abstrakcyjnych.
Nauczycielu drogi
Dostosowuj nauczanie do możliwości uczniów.
W nauczaniu uwzględniaj różnice w
możliwościach, w tempie pracy, stopniu
zaangażowania w naukę poszczególnych
uczniów.
Staraj się poznawać indywidualne
zainteresowania uczniów.
Wdrażaj uczniów do samodzielnej pracy.
Nauczycielu drogi
Stawiaj uczniów w sytuacjach problemowych,
takie które zachęcą ich do samodzielnego
myślenia i poszukiwania rozwiązań.
Prezentowany materiał podziel na powiązane
ze sobą punkty.
Staraj się systematycznie powtarzać
omówiony już materiał.
Stwarzaj sytuacje, aby uczniowie mogli
samodzielnie odtwarzać nauczany materiał.
Rewolucja w uczeniu !!
1.
Właściwy stan ducha i umysłu
2.
Właściwy sposób prezentacji
3.
Myślenie o tym, czego się nauczyliśmy,
i przechowywanie wiadomości w głębszych
pokładach pamięci
4.
Aktywizacja dostępu do zapamiętanego
materiału
5.
Stosuj to, czego się nauczyłeś
6.
Powtarzaj, oceniaj i świętuj
1. Właściwy stan ducha i umysłu
Aranżacja otoczenia
Tworzenie właściwego pozytywnego ,
radosnego nastroju
Ruch, mowa ciała, ton głosu, muzyka
Rozpalanie emocji
Przełamywanie barier w uczeniu się
1. Właściwy stan ducha i umysłu
Przełamuj bariery w uczeniu się
Szkoła jest ….
Nauka to …
Ja jako uczeń jestem …
2. Właściwy sposób prezentacji
Zachęcaj uczniów do stawiania sobie celów
Stwórz najpierw całościowy obraz
Dbaj o zaangażowanie wszystkich zmysłów
Stwarzaj wiele sytuacji do odgrywania ról
Dbaj o różnorodność swoich zajęć
3. Myślenie o tym, czego się nauczyliśmy,
i przechowywanie wiadomości w głębszych
pokładach pamięci
Wyobrażanie sobie przez uczniów tego
jak w przyszłości wykorzystają zdobytą
wiedzę
4. Aktywizacja dostępu do zapamiętanego
materiału
Stwarzaj takie sytuacja,
- aby, uczniowie mogli w sposób aktywny, w
naturalnym środowisku, w codziennym życiu
wykorzystywać to czego się nauczyli;
- aby, mogli swoją wiedze i umiejętności aktywizować
w różnych zadaniach, projektach, grach
dydaktycznych, dyskusjach, przedstawieniach,
skeczach, podczas zabawy;
5. Stosuj to, czego się nauczyłeś
Zmień uczniów w nauczycieli
Zachęcaj do rysowania Mind Maps
Zachęcaj do stosowania wiedzy poza szkołą
6. Powtarzaj, oceniaj i świętuj !!
Systematyczne powtarzania.
na początku lekcji
na koniec lekcji
Jak powinno wyglądać właściwe powtarzania?
•
1 powtórka 15 min po 10 min od zakończenia nauki
•
2 powtórka 10 min po 1 godz. po zakończeniu nauki
•
3 powtórka 5 min po 24 godz. po zakończeniu nauki
•
4 powtórka 2 min po 3 dniach od zakończenia nauki