background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

 

 

 

 
 
 

MINISTERSTWO EDUKACJI 
              NARODOWEJ

 

 

 
 
Elżbieta Jaszczyszyn 
Elżbieta Piórkowska  
 
 
 
 

Wspomaganie 

rozwoju 

dziecka 

literaturą 

dziecięcą 

513 [01].Z3.03  

 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela  

 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy  
Radom  2006  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

Recenzenci: 
dr Jolanta Szada - Borzyszkowska 
mgr Elżbieta Hałaburda  
 
 
 
Opracowanie redakcyjne:  
mgr Elżbieta Piórkowska  
 
 
 
Konsultacja: 
mgr Zenon W. Pietkiewicz 
 
 

 
 

 

Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  513[01].Z3.03 

Wspomaganie  rozwoju  dziecka  literaturą  dziecięcą,  zawartego  w  modułowym  programie 
nauczania dla zawodu opiekunka dziecięca.  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2006 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

SPIS TREŚCI  

 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5.  Ćwiczenia 

11 

5.1. Narządy mowy. Mechanizmy mowy 

11 

   5.1.1. Ćwiczenia 

11 

5.2. Rozwój mowy dziecka i metody jej badania 

13 

   5.2.1. Ćwiczenia 

13 

5.3. Wybrane zagadnienia z literatury dziecięcej 

15 

   5.3.1. Ćwiczenia 

15 

5.4. Metodyka zajęć dydaktycznych stymulujących rozwój mowy dzieci 

16 

   5.4.1. Ćwiczenia 

16 

6.  Karty ćwiczeń 
7.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

18 
19 

8.  Literatura 

35 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

1. WPROWADZENIE  

 

 

Przekazujemy  Państwu  Poradnik  dla  nauczyciela,  który  będzie  pomocny  w  prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie opiekunka dziecięca 513[01]. 

W poradniku zamieszczono: 

− 

wykaz  umiejętności,  jakie  uczeń  powinien  posiadać  przed  przystąpieniem  do  pracy 
z poradnikiem, 

− 

wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas zajęć i w ramach samokształcenia, 

− 

przykładowe scenariusze zajęć, 

− 

propozycje  ćwiczeń,  które  mają  na  celu  ukształtowanie  u  uczniów  umiejętności 
praktycznych, 

− 

ewaluację osiągnięć ucznia, 

− 

wykaz literatury. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  różnymi  metodami  ze 

szczególnym uwzględnieniem: 

− 

metody inscenizacji, 

− 

metody pokazu, 

− 

ćwiczeń praktycznych.  

Formy organizacyjne  pracy uczniów mogą być zróżnicowane, począwszy od samodzielnej 

pracy  uczniów  do  pracy  w  grupie  6  –  8  osobowej.  Wskazane  jest  organizowanie  wyjść  do 
teatru lalek na spektakle dla dzieci lub przedstawienia teatralne o tematyce dziecięcej.  

W  celu  przeprowadzenia  sprawdzianu  wiadomości  i  umiejętności  ucznia,  można 

posłużyć  się  zamieszczonymi  w  rozdziale  6  zestawami  zadań  testowych,  zawierającymi 
różnego rodzaju zadania. 

W tym rozdziale podano również: 

− 

propozycje norm wymagań, 

− 

plany testów w formie tabelarycznej z kluczem odpowiedzi, 

− 

instrukcje dla nauczyciela, 

− 

instrukcje dla ucznia, 

− 

zestawy zadań testowych, 

− 

karty odpowiedzi. 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

 
 
 
 
 
 

 

 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych  

 
 
 

513[01].Z3  

Prace artystyczne i techniczne 

513[01].Z3.01  

Stymulowanie rozwoju dziecka 

poprzez wykonywanie prac 
technicznych i plastycznych  

513[01].Z3.02  

Wspomaganie rozwoju dziecka 

muzyką 

513[01].Z3.03 

Wspomaganie rozwoju dziecka 

literaturą dziecięcą  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

2. WYMAGANIA WSTĘPNE  

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:  

− 

analizować treści materiału nauczania,  

− 

wykonywać kukiełki, lalki, postacie z bajek, zabawki i ozdoby,  

− 

wykonywać proste scenografie do teatrzyku, 

− 

przygotowywać elementy do teatru cieni i teatrzyku kukiełkowego,  

− 

śpiewać dzieciom piosenkę,  

− 

posługiwać się prostymi instrumentami muzycznymi,  

− 

wykorzystać zestawy perkusyjne do ilustracji tekstu piosenki,  

− 

poszerzać  i  uzupełniać  swoją  wiedzę  i  umiejętności  korzystając  z  różnych  źródeł 
informacji  (literatura,  internet,  wymiana  doświadczeń  koleżeńskich,  pomoc  nauczyciela 
lub instruktora),  

− 

ustalać  potrzeby  dziecka  na  podstawie  nadawanych  komunikatów  werbalnych  
i niewerbalnych,  

− 

współpracować w grupie,  

− 

wyciągać wnioski z ćwiczeń.  

 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

3. CELE KSZTAŁCENIA  

 

W wyniku procesu kształcenia uczeń powinien umieć:  

– 

określić rolę narządu mowy w procesie rozwoju mowy, 

– 

ocenić poziom rozwoju mowy dziecka, 

– 

zastosować poprawną technikę wymowy, 

– 

dobrać utwory literackie do wieku i możliwości percepcyjnych dziecka, 

– 

zinterpretować utwory literackie wykorzystując różnorodne środki ekspresji, 

– 

przeprowadzić zajęcia stymulujące rozwój mowy dziecka,  

– 

pomóc dzieciom w przezwyciężaniu trudności w mówieniu, 

– 

nawiązać współpracę z rodzicami w zakresie rozwoju umiejętności językowych dziecka.  

 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

4. PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ 
 

Scenariusz zajęć 1 

 
Osoba prowadząca: …………………………………………………………………………… 
Modułowy program nauczania: Opiekunka dziecięca 513[01]  
Moduł: Prace artystyczne i techniczne 513[01].Z3 
Jednostka modułowa: Wspomaganie rozwoju dziecka literaturą dziecięcą 513[01].Z3.03 

Temat: Narząd mowy. Mechanizmy mowy – proces nadawania i odbioru mowy 

 
Cel ogólny:
 utrwalenie wiadomości z zakresu fonetyki 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  

wyjaśnić pojęcia: fonetyka, głoska, litera, sylaba, 

podzielić wyraz na litery, 

wskazać głoski w wyrazie, 

podzielić wyraz na sylaby, 

znaleźć w wyrazie głoski dwuliterowe, 

rozróżnić i nazwać głoski twarde, miękkie, ustne, nosowe, dźwięczne i bezdźwięczne. 

 
Metody nauczania–uczenia się:
  
– 

ćwiczenia, 

– 

pokaz. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów:
  
– 

indywidualna,  

– 

zbiorowa.  

 
Czas:
 90 minut  
 
Środki dydaktyczne:
  

kolorowa kreda, 

teksty do ćwiczeń (karta ćwiczeń 3), 

karta ćwiczeń 1 – dla każdego uczestnika, 

karta ćwiczeń 2 – dla każdego uczestnika, 

tablice z informacjami z zakresu fonetyki. 

 
Przebieg zajęć:  
 
FAZA WSTĘPNA 
1.  Sprawy organizacyjne.  
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć.  
3.  Zorganizowanie stanowisk pracy do wykonania ćwiczeń.  
 
FAZA WŁAŚCIWA 
1.  Wykład  na  temat  budowy  narządów  mowy  i  ich  funkcji  z  wykorzystaniem  tablic 

fonetycznych. 

2.  Przypomnienie definicji pojęć: fonetyka, litera, głoska, sylaba. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

3.  Osoba  prowadząca  zapisuje  na  tablicy  wyrazy:  posuwisty,  wspinaczka,  niechętnie, 

ziółko, chrabąszcz, brzask.  

4.  Realizacja tematu: 

uczniowie  kolejno  podchodzą  do  tablicy  i  dzielą  wyrazy  na  litery,  zapisując  je 
jednym kolorem kredy, 

następnie dzielą wyrazy na głoski i zapisują na tablicy innym kolorem kredy.  

osoba  prowadząca  zwraca  uwagę  uczniów  na  to,  że  niektóre  polskie  głoski  są 
wyrażone za pomocą dwóch liter. 

uczniowie przeliczają ilość głosek i liter w każdym wyrazie.  

 
Po wykonaniu zadania realizowane jest kolejne ćwiczenie. 

Każdy uczeń otrzymuje do uzupełnienia kartę ćwiczeń 1. 

Uczniowie samodzielnie wypełniają kartę, korzystając z wiedzy o klasyfikacji głosek. 

Następnie  uczniowie  podają  przykłady  wyrazów  rozpoczynających  się  od  wymienionych 

głosek. 

Wszyscy  uczniowie  dopisują  na  karcie  ćwiczeń  2  bezdźwięczne  odpowiedniki  głosek 

dźwięcznych. 

Dobierają się w pary i porównują wyniki. 

Po wykonaniu zadań realizowane jest kolejne ćwiczenie 

Osoba  prowadząca  zapisuje  na  tablicy wyrazy:  gazeta,  oni,  wypracowanie,  ocena,  wałek, 

czasopismo.  

Uczniowie dzielą kolejno wyrazy na sylaby. 

Zapisują, podzielone za pomocą myślników, wyrazy na tablicy. 

Osoba prowadząca ćwiczenie rozdaje uczestnikom kartki z tekstami (karta ćwiczeń 3).  

Uczniowie mają za zadanie przeczytać głośno tekst z odpowiednią modulacją głosu. 

Następnie próbują uzasadnić podział na sylaby niektórych wyrazów w tekście. 

 
FAZA KOŃCZĄCA  
1.  Zadanie pracy domowej  

Ułóżcie  własne  teksty,  w  których  użyjecie  wyrazów  podzielonych  na  sylaby,  w  celu 

oddania  jakichś  uczuć  (wzmocnienie  rozkazu,  zdumienie,  chęć  upewnienia  się  o  czymś, 
lepsze porozumienie się, wywołanie nastroju). 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach 
 

− 

ankietowanie  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności  podczas 
realizowania ćwiczeń oraz efektów praktycznych.  
 

Uzupełniające źródła informacji dla nauczyciela  
Mystkowska  H.:  Rozwijamy  mowę  i  myślenie  dziecka  w  wieku  przedszkolnym.  WSiP, 
Warszawa 1974  
Kielar  −  Turska  M.:   Mowa  dziecka:  słowo  i  tekst.  Wydawnictwo  Uniwersytetu 
Jagiellońskiego, Kraków, 1989  
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

Scenariusz zajęć 2 

 
Osoba prowadząca: …………………………………………………………………………… 
Modułowy program nauczania: Opiekunka dziecięca 513[01]  
Moduł: Prace artystyczne i techniczne 513[01].Z3 
Jednostka modułowa: Wspomaganie rozwoju dziecka literaturą dziecięcą 513[01].Z3.03 

Temat:  Metodyka  zajęć  dydaktycznych  stymulujących  rozwój  mowy  niemowląt i  dzieci  

w wieku poniemowlęcym. 

 
Cel  ogólny:
  rozwijanie  wyobraźni,  oryginalności  i  postawy  twórczej  oraz  sprawności 

językowej 

 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć:  
– 

wykorzystać przedmioty codziennego użytku do zabaw słowem, 

– 

rozwinąć  umiejętności  niekonwencjonalnego  sposobu  czytania  wybranych  prostych 
tekstów lub recytowania znanych utworów literackich, 

– 

ułożyć nowy wyraz z wylosowanych liter i nadać mu nowe, humorystyczne znaczenie, 

– 

wyszukać podobieństwa w proponowanym zbiorze haseł, 

– 

podać instrukcję obsługi dowolnego przedmiotu, 

– 

wymyślić wyrazy według instrukcji. 

 
Metody nauczania–uczenia się:
  
– 

ćwiczenia, 

– 

pokaz. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów:
  
– 

indywidualna,  

– 

zbiorowa.  

 
Czas:
 90 minut  
 
Środki dydaktyczne:
  
– 

przedmioty codziennego użytku: kubek, łyżka, sznurek, gumka do włosów, itp., 

– 

litery alfabetu dla każdego ucznia, 

– 

kartki papieru, 

– 

zeszyty, 

– 

długopisy. 

 
Przebieg zajęć:  
 
FAZA WSTĘPNA 
1.  Sprawy organizacyjne.  
2.  Nawiązanie do tematu, omówienie celów zajęć.  
3.  Zorganizowanie stanowisk pracy do wykonania ćwiczeń.  
 
FAZA WŁAŚCIWA 
 
1.  Pokaz zgromadzonych przedmiotów codziennego użytku. 
2.  Realizacja tematu: 

− 

uczniowie losują przedmioty codziennego użytku, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

10 

− 

przedstawiają możliwości ich niekonwencjonalnego wykorzystania, 

− 

piszą reklamę dotyczącą wylosowanego przedmiotu, 

− 

wymyślają nazwę produktu, którego nie ma na rynku sprzedaży, 

− 

przygotowują jego reklamę, 

− 

prezentują opracowaną reklamę. 

 
Po wykonaniu ćwiczenia realizowane jest kolejne zadanie: 

– 

uczniowie  recytują  znany  na  pamięć  prosty  tekst  (np.  wyliczanka  lub  wiersz)  zmieniając 
barwę  i  dynamikę  głosu:  lirycznie,  leniwie,  jak  żołnierz,  jak  prezenter  sportowy, 
płaczliwie, kłótliwie, gwarowo, itp. 
Po realizacji ćwiczenia następuje wykonanie kolejnego zadania: 

– 

uczniowie  układają  z  wylosowanych  liter  wyraz,  któremu  nadają  nowe,  humorystyczne 
znaczenie, 

– 

uczniowie łączą się w pary, 

– 

podają własne wyrazy do zestawienia (np. słoń, mrówka, drzewo, liść, itp.) 

– 

szukają podobieństw w zestawionym zbiorze haseł, np. słoń i drzewo, 

– 

zapisują wyszukane podobieństwa na kartce, 

– 

prezentują własne pomysły. 
 
Po wykonaniu ćwiczenia następuje realizacja kolejnego zadania: 

– 

uczniowie w parach opracowują krótką instrukcję obsługi dowolnego przedmiotu, 

– 

zapisują instrukcję na kartce, 

– 

prezentują pozostałym uczestnikom zajęć. 

– 

na zakończenie zajęć uczniowie wymyślają wyrazy według instrukcji prowadzącego: 

– 

powiedz wyraz zaczynający się na literę k, 

– 

powiedz wyraz zaczynający się na literę k i kończący się na literę r, 

– 

powiedz wyraz zaczynający się na literę k i kończący się na literę r z końcówką – ela, np. 
karuzela. 

 
FAZA KOŃCZĄCA  
1.  Zadanie pracy domowej 

Wybierzcie baśń lub bajkę dla dzieci, a następnie przygotujcie do niej: 

pytania o treść, 

wymyślcie jej dalszy ciąg, 

stwórzcie ilustrację do wybranej baśni lub bajki. 

 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach
 

− 

ankietowanie  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności  podczas 
realizowania ćwiczeń oraz efektów praktycznych.  

 
Uzupełniające źródła informacji dla nauczyciela 
Dyer  L.:   Mowa  dziecka:  zrozum  i  rozwiń  mowę  dziecka.  Wydawnictwo  K.E.  Liber, 
Warszawa 2006  
Vopel  K.,  W.:  Sztuka  opowiadania,  sztuka  słuchania.  Praktyczne  wskazówki  i  ćwiczenia. 
Jedność, Kielce 2003  
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

11 

5.  ĆWICZENIA 
 

5.1. Narządy mowy. Mechanizmy mowy  

 

5.1.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 

Rozwijanie zdolności precyzyjnego słyszenia i różnicowania dźwięków mowy. 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  przypomnieć  uczniom  o  tym,  że  ćwiczenia  spostrzegawczości 

słuchowej muszą być wykonywane w ciszy.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  słuchać w ciszy wyrazów wypowiadanych przez osobę prowadzącą,  
2)  nie reagować, jeśli wyraz jest wypowiadany prawidłowo,  
3)  klasnąć w ręce, gdy wyraz jest wypowiadany źle, 
4)  zapisać w zeszycie ćwiczeń przebieg zabawy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

 

Środki dydaktyczne: 

długopisy, 

zeszyty. 

 
Ćwiczenie 2  

Wykonywanie ćwiczeń języka. 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  zwrócić  uwagę  uczniów  na  precyzję  ruchów  narządów  mowy  oraz 

krótki czas trwania ćwiczeń.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  obserwować wykonywanie poleceń osoby prowadzącej w lusterku, 
2)  wysunąć język: wąski i szeroki, 
3)  unieść język na górną wargę, 
4)  dotknąć językiem zębów trzonowych górnych i dolnych, 
5)  dotknąć językiem poszczególnych zębów, po kolei, 
6)  mlaskać czubkiem języka. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

12 

Środki dydaktyczne: 

lusterko dla każdego ucznia. 

 
Ćwiczenie 3  

Wykonywanie ćwiczeń oddechowych 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  zasygnalizować  uczniom,  że  takie  ćwiczenie  z  grupą  małych  dzieci 

może być wykonywane na siedząco i mieć charakter indywidualny lub grupowy. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  wziąć mały kawałek papieru, 
2)  chodzić swobodnie po sali, 
3)  wprawić w ruch trzymany w dłoni kawałek papieru na sygnał osoby prowadzącej, 
4)  utrzymać go w powietrzu przez jakiś czas za pomocą dmuchania. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

 

Środki dydaktyczne: 

małe kawałki papieru. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

13 

5.2.  Rozwój mowy dziecka i metody jej badania  
 

5.2.1. Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Badanie motoryki narządów mowy [5, s.68].  
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  przypomnieć  uczniom,  aby  przeprowadzać  takie  badanie  w  ciszy, 

gdy dziecko jest zainteresowane takim działaniem 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  utworzyć parę z innym uczniem, 
2)  zaproponować osobie z pary następujące zadania: 

górne zęby na dolną wargę, 

dolne zęby na górną wargę, 

pokaż usta zaokrąglone, 

pokaż usta spłaszczone, 

wysuń język spłaszczony, 

wysuń język wąski, 

dotknij językiem wargi górnej, 

dotknij językiem wargi dolnej, 

3)  ocenić każde precyzyjnie i poprawnie wykonane zadanie, przyznając 1 punkt, 
4)  ocenić  brak  wykonania  zadania,  przyznając  0  punktów,  wynik  poniżej  6  punktów 

oznacza, że konieczne są ćwiczenia usprawniające wargi i język. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

 

Środki dydaktyczne: 

kartka papieru, 

ołówek lub długopis. 

 
Ćwiczenie 2 

Badanie sprawności słuchowej. 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  przypomnieć  uczniom,  aby  przeprowadzać  takie  badanie  w  ciszy, 

w pomieszczeniu, w którym dziecko czuje się bezpiecznie i jest zainteresowane działaniem. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia  
 
Uczeń powinien: 

1)  utworzyć parę z innym uczniem, 
2)  ustawić osobę z pary jednym bokiem (uchem) do siebie, 
3)  stanąć w odległości 3 metrów od partnera, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

14 

4)  poprosić osobę z pary o wykonanie następujących poleceń: 

– 

pokaż lalkę, 

– 

pokaż nos, 

– 

pokaż ucho, 

– 

pokaż zęby, 

– 

pokaż włosy, 

– 

pokaż brzuch, 

– 

pokaż nogę, 

– 

pokaż oko, 

5)  zmienić ustawienie partnera, odwracając go do siebie drugim bokiem (uchem), 
6)  zapisać wynik badania w zeszycie. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

 

Środki dydaktyczne: 

kartka papieru dla każdego ucznia, 

ołówek lub długopis. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

15 

5.3. Wybrane zagadnienia z literatury dziecięcej  
 

5.3.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1  

Inspirowanie tematów zabaw utworem literackim „ Bańki mydlane” [3, s. 354]. 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  poinformować  uczniów  o  tym,  że  podczas  wykonywania  ćwiczenia 

zwraca  się  szczególną  uwagę  na  utrzymanie  serdecznej  atmosfery,  stosowanie  pochwał 
i kierowanie  się  zasadą  dobrowolności  udziału.  Prace  plastyczne  oraz  inscenizacje  nie  będą 
oceniane pod względem artystycznym - liczy się pomysłowość i inwencja twórcza. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  utworzyć z innymi uczniami 4 osobową grupę, 
2)  wysłuchać tekstu „Bańki mydlane”, 
3)  wylosować bańkę mydlaną, wyciętą z kartonu, 
4)  odczytać zagadkę tekstową, znajdującą się na wyciętej z kartonu bańce mydlanej, 
5)  podać tytuł baśni, o której jest mowa w zagadce, 
6)  namalować ilustrację do odgadniętej bajki, 
7)  opowiedzieć  tę  bajkę  swoimi  słowami,  posługując  się  do  zilustrowania  jej,  wykonanymi 

przez siebie i kolegów obrazami. 
 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu, 

inscenizacji.  
 
Środki dydaktyczne: 

– 

tekst bajki [3, s.355], 

– 

kartony w kształcie bańki mydlanej z zapisem treści zagadek dla wszystkich grup, 

– 

mazaki lub farby plakatowe, 

– 

pędzle, 

– 

naczynia z wodą, 

– 

kartka A4 dla każdego ucznia. 

 
 
 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

16 

5.4.  Metodyka  zajęć  dydaktycznych  stymulujących rozwój mowy 

dzieci  

 

5.4.1. Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 
 

Rysowanie według instrukcji słownej – ilustracji do wiersza [4, s. 253]. 
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  wolno  wypowiadać  tekst  oraz  zwrócić  uwagę  uczniów  na 

zachowanie ciszy podczas recytacji wiersza. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przygotować kartkę i ołówek, 
2)  wysłuchać wiersza, 
3)  rysować poszczególne elementy, zgodnie z treścią recytowanego wiersza.  
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu. 

 

Środki dydaktyczne 

– 

ołówek, 

– 

kartka papieru. 
 

Ćwiczenie 2 

Przygotowanie inscenizacji do ulubionej baśni.  
 
Wskazówki do realizacji: 
Nauczyciel  powinien  zebrać  i  wyeksponować  wiele  książek  z  baśniami  i  bajkami.  Zebrać 

odpowiednią  ilość  pacynek  i  kukiełek  do  inscenizacji.  Zachęcić  uczniów  do  wyrażania 
własnych emocji i przeżyć w formie plastycznej i werbalnej. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przypomnieć sobie ulubione baśnie z dzieciństwa, 
2)  podać odpowiedź na pytania: 

– 

Która baśń najbardziej Ci się podoba?, 

– 

Którą baśń chciałbyś przeżyć?, 

– 

Jaką postacią chciałbyś być w baśni?,  

3)  przygotować przedstawienie swoich wyobrażeń na kartonie za pomocą farb lub kredek, 
4)  wyciąć sylwety bohaterów baśni z kartonu,  
5)  przygotować krótką inscenizację wybranej baśni, 
6)  wykorzystać do inscenizacji kukiełki, pacynki lub kartonowe sylwety, 
7)  opowiedzieć o wrażeniach z wykonanego działania. 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

17 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

ćwiczenia, 

pokazu, 

inscenizacji.  

 

Środki dydaktyczne: 

– 

książki z baśniami i bajkami, 

– 

karton, 

– 

kredki, 

– 

farby plakatowe, 

– 

mazaki, 

– 

nożyce, 

– 

kukiełki, 

– 

pacynki. 

 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

18 

6.  KARTY ĆWICZEŃ 
 

Karta ćwiczeń 1 – Podział głosek. 

 
Wpisz w puste miejsca właściwe głoski 

 

samogłoski 

spółgłoski 

ustne 

 

 

nosowe 

 

 

miękkie 

 

 

twarde 

 

 

dźwięczne 

 

 

bezdźwięczne 

 

 

 

Karta ćwiczeń 2 – Spółgłoski dźwięczne i bezdźwięczne. 

 

Głoski dźwięczne 

Głoski bezdźwięczne 

 

 

 

 

 

dź 

 

ź 

 

ż 

 

 

Karta ćwiczeń 3 - Teksty do ćwiczeń z podziałem na sylaby. 

1.   
W  biegu  na  400  metrów  na  czoło  wysunęła  się  nasza  koleżanka.  Zaczęliśmy  krzyczeć:  Bo  – 
że – na! Bo – że – na! Pomogło. Cieszyliśmy się wszyscy. 
2.   
– 

 Jutro pójdę na wernisaż – powiedziałem do Ani. 

–   Słucham…Gdzie? 
–   Na wer – ni – saż. 
3.   
Kiedy na lekcji rozmawiałem z Anią o wernisażu, nagle nauczyciel zawołał: 

 Przyjdź tu do mnie! Na – tych – miast! 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

19 

7. EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA  

 

Przykłady narzędzi pomiaru dydaktycznego 

 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej:  Wspomaganie  rozwoju 
dziecka literaturą dziecięcą  

Test składa się z 20 zadań, z których: 

− 

zadania 1 – 12 są z poziomu podstawowego, 

− 

zadania 13 – 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

 

 
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 
 

Za  każdą  prawidłową  odpowiedź  do  zadań  uczeń  otrzymuje  1  punkt.  Za  złą  odpowiedź 

lub jej brak uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:  

– 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego, 

– 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego,  

– 

dobry – za rozwiązanie 14 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

– 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w  tym  co  najmniej  5  z  poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Plan testu  

                                                                                                                

Klucz odpowiedzi 

Nr 

zad 

 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna odpowiedź 

 

1.    Określić czym jest mowa 

ludzka.  

 

 

 

2.    Wskazać czym jest fonem. 

3.    Opisać budowę aparatu 

głośności. 

4.    Wymienić fazy aktu 

oddechowego. 

5.    Wskazać narząd fonacji. 

6.    Wskazać wszystkie części 

narządu artykulacyjnego. 

7.    Nazwać okresy życia dziecka. 

a) melodii, 
b) wyrazu,  
c) zdania, 
d) swoistej mowy 
dziecięcej 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

20 

8.    Wymienić formy organizacyjne 

pracy z książką. 

a) indywidualne, 
b) z niewielką liczbą dzieci, 
c) z całą grupą. 

9.    Wskazać nazwisko autora,  

który nie tworzył dla  dzieci. 

10.    Wskazać, które z 

wymienionych czynności nie są 
traktowane jako sposób pracy z 
książką  
i czasopismami. 

11.    Wskazać trzy wady wymowy 

dzieci w wieku przedszkolnym. 

dyslalia, seplenienie, 
jąkanie. 
 

12.    Wymienić elementy poprawnej 

wymowy. 

tempo mówienia, 
prawidłowe frazowanie, 
modulowanie siły głosu, 
odpowiednia intonacja. 

13.    Wymienić czynności składające 

się na badanie mowy dziecka. 

PP 

sprawdzenie: rozumienia 
mowy przez dziecko, 
słuchu i sprawności 
narządów mowy (języka i 
warg).  

14.    Wymienić kryteria doboru 

utworu literackiego do pracy  
z dzieckiem. 

PP 

– wiek i możliwości 
percepcyjne dziecka,  
– artystyczne i 
wychowawcze wartości 
utworu. 

15.    Wymienić cztery podstawowe 

rodzaje ćwiczeń 
wspomagających rozwój mowy 
dziecka. 

PP 

a)  usprawniające narządy 
    artykulacyjne,  
b)  oddechowe,  
c)  rytmizujące,  
d)  słuchu 

fonematycznego. 

16.    Wskazać sposoby wyrażania 

przez małe dzieci przeżyć 
związanych z utworem 
literackim. 

PP 

– poprzez ruch,  
– poprzez taniec i śpiew, 
– poprzez twórczość 
plastyczną  
   i techniczną. 

17.    Wyjaśnić, czym jest 

gaworzenie. 

PP 

18.    Wymienić techniki 

stymulowania mowy dziecka. 

PP 

technika czarodziejskiego 
worka, flanelografu, 
teatrzyku, obrazków 
 i pracy z książeczką . 

19.    Wymienić sytuacje 

potwierdzające rozumienie 
mowy przez dziecko. 

PP 

a) pokazuje jakąś część 
ciała, np. oko, 
b) nazywa wskazany 
przedmiot np. 
    lalę, samochód, książkę, 
c) wybiera coś spośród 
czegoś, np. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

21 

czegoś, np. 
    największy klocek 
spośród wielu, 
d) wykonuje jakąś 
czynność, np. 
    kładzie książkę, na stole, 
zamyka 
   drzwi. 

20.    Opisać sposoby badania słuchu  

u dzieci w zależności od wieku.  

PP 

1. dzieci młodsze –
potrząsamy 
    przedmiotem przy uchu 
dziecka, 
    obserwujemy, czy 
odwraca głowę  
    w kierunku źródła 
dźwięku, 
2.dzieci starsze - stajemy w 
odległości 
   około 6 m  od dziecka ( 
usta  
   zasłaniamy kartką), 
wypowiadamy  
   szeptem proste słowa i 
prosimy, aby  
   dziecko je powtarzało. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

22 

Przebieg testowania  

 

Instrukcja dla nauczyciela  

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  co  najmniej  jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z kryteriami punktowania  

i oceniania. 

4.  Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

5.  Omów z uczniami zasady wypełniania karty odpowiedzi. 
6.  Podaj i zapisz na tablicy czas zakończenia pracy ucznia z zestawem zadań. 
7.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
8.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań.  
9.  Sprawdź prace. Nanieś punkty na kartę odpowiedzi. 
10.  Wykonaj  analizę  statystyczną  i  opisową  wyników  sprawdzianu  oraz  analizę  logiczną 

i statystyczną zestawu zadań.  

11.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 
12.  Opracuj wnioski do dalszej pracy. 
 

Instrukcja dla ucznia  

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań,  dotyczących  problemów  związanych  z  wspomaganiem  rozwoju 

dziecka literaturą dziecięcą.  

5.  Zadania:  1  -  6,  9,  10,  i  17  są  to  zadania  wielokrotnego wyboru  i tylko jedna odpowiedź 

jest prawidłowa;  

− 

zadania:  11  -  14,  16,  18,  20  to  zadania  otwarte  i  należy  udzielić  krótkiej 
odpowiedzi; 

− 

zadania  :  7,  8,  15  i  19  –  to  zadania  z  luką  i  trzeba  je  uzupełnić  brakującymi 
wyrazami.  

6.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

– 

w  zadaniach  wielokrotnego  wyboru  zaznacz  prawidłową  odpowiedź  znakiem  X  
(w  przypadku  pomyłki  należy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć  kółkiem,  a  następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową), 

– 

w zadaniach z luką wpisz wyrazy w wyznaczone pole karty odpowiedzi,  

– 

w zadaniach z krótką odpowiedzią wpisz treść odpowiedzi. 

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  jego 

rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  wolny  czas.  Trudności  mogą 
przysporzyć Ci  

9.  zadania 13 - 20, gdyż są one na poziomie trudniejszym niż pozostałe. 
10.  Na rozwiązanie testu masz 90 min.  

 

 

 

 

 

                                      Powodzenia !

 

 
Materiały dla ucznia:

  

–  instrukcja,  
–  zestaw zadań testowych,  
–  karta odpowiedzi.  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

23 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Mową nazywamy: 

a)  specyficznie ludzka zdolność porozumiewania się za pomocą symboli dźwiękowych,  
b)  czynność złożona a polegająca na mówieniu, 
c)  sprawność, której trzeba się uczyć,  
d)  ustne przekazywanie informacji.  

 
2.  Fonem, to inaczej: 

a)  jednostka poziomu głośności, 
b)  głoska, dźwięk,  
c)  aparat służący do wytwarzania głosu, 
d)  drganie strun głosowych. 

 
3.  Całość aparatu służącego do wytwarzania dźwięków składa się z: 

a)  układu oddechowego i układu fonacyjnego,  
b)  układu oddechowego i artykulacyjnego,  
c)  układu artykulacyjnego,  
d)  układu oddechowego, układu fonacyjnego i artykulacyjnego.  

 
4.  Na akt oddechowy składają się fazy: 

a)  wdechu, wydechu i wdechu, 
b)  wdechu i wydechu, 
c)  uniesienia rąk z równoczesnym wdechem i opuszczenie rąk z wydechem, 
d)  wdechu, wstrzymania powietrza i wydechu. 

 
5.  Narządem fonacji jest: 

a)  krtań,  
b)  gardło, 
c)  krtań połączona z tchawicą,  
d)  struna głosowa.  

 
6.  Wskaż wszystkie części narządu artykulacyjnego:  

a)  jamy rezonacyjne: zatoki przynosowe,  
b)  jama gardłowa i nosowa, 
c)  wargi, język, podniebienie miękkie i żuchwa (dolna szczęka),  
d)  jamy : gardłowa, ustna, nosowa, rezonacyjne, wargi, język, podniebienie miękkie  

i żuchwa (dolna szczęka). 

 
7.  Uzupełnij nazwy okresów rozwoju mowy dziecka: 

a)  okres …………… ….(0 – 1 r. ż.),  
b)  okres …………….… (1 – 2 r. ż.),  
c)  okres ………………. (2 – 3 r. ż.),  
d)  okres …………...….. (3 – 7 r. ż.).  

 
8)  Formy organizacyjne pracy z książką i czasopismami to:  

a)  kontakty …………………………………………… 
b)  kontakty …………………………………………… 
c)  kontakty …………………………………………… 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

24 

9)  Wskaż nazwisko autora, który nie tworzył dla dzieci: 

a)  J. Kulmowa  
b)  J. Brzechwa  
c)  Cz. Janczarski  
d)  M. Hłasko  

 
10)  Wskaż,  która  z  wymienionych  czynności  nie  jest  sposobem  pracy  z  książką 

i czasopismami:  
a)  czytanie książki lub czasopisma,  
b)  opowiadanie fabuły, prowadzenie rozmów o treści, inscenizacja,  
c)  oglądanie ilustracji w książce, inicjowanie działań i różnych form ekspresji dzieci,  
d)  konkursy czytelnicze. 

 
11)  Wskaż trzy przykłady wad wymowy dzieci w wieku przedszkolnym. 
 
12)  Wymień elementy poprawnej wymowy.  
 
13)  Wymień trzy podstawowe czynności składające się na badanie mowy dziecka. 
 
14)  Wymień kryteria doboru utworu literackiego do pracy z dzieckiem. 
 
15)  Wymień cztery podstawowe rodzaje ćwiczeń wspomagających rozwój mowy dziecka: 

a)  ćwiczenia …………………………………………. 
b)  ćwiczenia …………………………………………. 
c)  ćwiczenia …………………………………………. 
d)  ćwiczenia …………………………………………. 

 
16)  Wskaż sposoby wyrażania przez małe dzieci przeżyć związanych z utworem literackim 
 
17)  Gaworzenie, to : 

a)  niezamierzone przez dziecko powtarzanie dźwięków, 
b)  czynność zamierzona (odruch warunkowy), polegająca na powtarzaniu zasłyszanych  
       dźwięków z otoczenia, 
c)  wymawianie przez dziecko wszystkich samogłosek a, e, i, o, u
d)  budowanie z dźwięków wyrazów. 

 
18)  Wymień techniki stymulowania mowy dziecka. 
 
19)  Uzupełnij poniższe zdania dotyczące sprawdzania rozumienie mowy przez dziecko:  

a)  możemy polecić dziecku, aby pokazało gdzie ma …………................................. 
b)  poprosić, aby przyniosło ………………................................................................ 
c)  poprosić, aby wybrało …………………................................................................ 
d)  poprosić, aby wykonało .......................................................................................... 

 
20)  Opisz, jak wykonać orientacyjne badanie słuchu dziecka.  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

25 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko.......................................................................................... 
 

Wspomaganie rozwoju dziecka literaturą dziecięcą 
 

Zakreśl lub wpisz poprawną odpowiedź 
 

 

 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

 

Punkty 

1.   

 

2.   

 

3.   

 

4.   

 

5.   

 

6.   

 

7.    a) ……………………….         b) ………………………… 

c)………………………..         d)…………………………. 
 

 

8.    a) ……………………….        

b) ………………………… 
c)………………………..          

 

9.   

 

10.  

 

11.  

 
 
 
 

 

12.  

 
 
 
 
 

 

13.  

 
 
 
 

 

14.  

 
 
 

 

 

15.   a)………………………………………………………………... 

b)………………………………………………………………... 
c)………………………………………………………………... 
d)………………………………………………………………... 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

26 

 
 

16.  

 

 

 

 

 

17.  

 

18.  

 
 
 

 

 

19.   a)............................................................................................... 

b) ............................................................................................. 
c)..............................................................................................  
d).............................................................................................. 

 

20.    

 
 
 

 

                                                                                                        Razem:   

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

27 

TEST 2 

 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Wspomaganie  rozwoju 
dziecka literaturą dziecięcą”  

Test składa się z 20 zadań, z których: 

− 

zadania 1 – 12 są z poziomu podstawowego, 

− 

zadania 13 – 20 są z poziomu ponadpodstawowego.

 

 
Punktacja zadań: 0 lub 1 punkt 
 

Za  każdą  prawidłową  odpowiedź  do  zadań  wyboru  uczeń  otrzymuje  1  punkt.  Za  złą 

odpowiedź lub jej brak uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 
Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne:  

− 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 6 zadań z poziomu podstawowego, 

− 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 9 zadań z poziomu podstawowego,  

− 

dobry – za rozwiązanie 14 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego,  

− 

bardzo dobry – za rozwiązanie 18 zadań, w tym co najmniej 5 z poziomu 

ponadpodstawowego. 

 

Plan testu  

                                                                                                            

Klucz odpowiedzi 

Nr 

zad 

 

Cel operacyjny 

(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

 

Poziom 

wymagań 

 

Poprawna odpowiedź 

 

1.    Wymienić okresy rozwoju 

mowy u dziecka w wieku 
przedszkolnym. 

okres melodii, okres wyrazu, 
okres zdania, okres swoistej 
mowy dziecięcej. 

2.    Wymienić rodzaje ćwiczeń 

kształtujących mowę i wymowę 
dziecka. 

 ćwiczenia oddechowe, 
ćwiczenia głosowe, 
ćwiczenia artykulacyjne. 

 

3.    Wskazać, co jest celem  

ćwiczeń artykulacyjnych. 

4.    Wskazać organy, od których 

funkcjonowania nie zależy 
mowa.  

 

 

 

5.    Wymienić najczęstszy sposób 

przekazu tekstu literackiego 
małym dzieciom. 

6.    Wskazać nazwisko autora,  

który nie tworzył dla  dzieci. 

7.    Wskazać cel ćwiczeń 

rytmizujących. 

8.    Wymienić tytuły czasopism 

przeznaczonych dla małych 
dzieci. 

np. Miś-Przyjaciel 
Najmłodszych, Kubuś 
Puchatek, Naucz Mnie 
Mamo. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

28 

dzieci. 

Puchatek, Naucz Mnie 
Mamo. 

9.    Wymienić sposoby 

wykorzystania czasopism 
dziecięcych w pracy 
dydaktycznej. 

czytanie, opowiadanie, 
oglądanie obrazków, 
rozwiązywanie prostych 
zadań typu „znajdź na 
rysunku żabkę”, korzystanie 
z wkładek przeznaczonych 
do robienia gotowych 
laurek, ozdób choinkowych, 
zabawek itp. 

10.    Wymienić, na czym polega 

organizacja kontaktu małych 
dzieci z książką. 

– zakupie książek i 
pozwoleniu  
   dzieciom na ich oglądanie,  
– czytaniu dzieciom fabuły  
   i wspólnym 
  oglądaniu ilustracji,  
– opowiadaniu treści książki. 

11.    Wymienić nazwy 

podstawowych narządów 
biorących udział w procesie 
mowy. 

narząd oddechowy, narząd 
fonacyjny, narząd 
artykulacyjny. 
 

12.    Wymienić elementy składające 

się na poprawną technikę 
wymowy. 

PP 

tempo mówienia, 
prawidłowe frazowanie, 
modulowanie siły głosu, 
odpowiednia intonacja. 

13.    Scharakteryzować głużenie. 

PP 

14.    Wskazać sposoby 

inscenizowania tekstu 
literackiego przez małe dzieci. 

PP 

– gest,  
– naśladowanie ruchów 
postaci,  
– przekazywanie słowem 
pewnych  
   fragmentów tekstu. 

15.    Wymienić kryteria doboru 

ilustracji do pracy z dzieckiem. 

PP 

– wiek i możliwości 
percepcyjne   
   dziecka,  
– artystyczne i 
wychowawcze wartości, 
– realizm przedstawianych 
sytuacji, 
– kolorystyka.  

16.    Wymienić cele ćwiczeń 

oddechowych. 

PP 

– nauczenie różnicowania 
fazy  
   wdechowej i wydechowej, 
– wydłużenie fazy 
wydechowej, 
– nauczenie stosowania w 
trakcie  
   mówienia przerw na 
nabranie  

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

29 

   powietrza we właściwych 
miejscach. 

17.    Wymienić sposoby wyrażania 

przez małe dzieci przeżyć 
związanych z utworem 
literackim. 

PP 

a) poprzez ruch,  
b) poprzez taniec i śpiew,  
c) poprzez twórczość 
plastyczną i techniczną . 

18.    Scharakteryzować sposób 

sprawdzenia sprawności 
narządów mowy. 

PP 

a) ...ust,...kotek oblizuje się 
po  wypiciu mleczka, 
b) ... nosa,  
c) ...zęby, 
d) ....cmoka, kląska, itp. 

19.    Scharakteryzować przyszłego 

czytelnika. 

PP 

a) ....kącik książki, 
b) ...obejrzeć książkę lub 
czasopismo,  
   posłuchać tekstu 
nagranego na  
   nośniku dźwięku, 
c)... kilka... 
d) ...dominować, przeważać  

20.    Wymienić sposoby 

stymulowania mowy dziecka. 

PP 

a) ...mówienia     
...rozmowy... 
b) ...wzorców mowy 
c) ...mowy....    d)... 
mówienia 
e) ...zabawy...   f) ...kąpiel 
słowną 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

30 

Przebieg testowania  

 
Instrukcja dla nauczyciela  

1.  Ustal  z  uczniami  termin  przeprowadzenia  sprawdzianu  z  co  najmniej  jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
3.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z kryteriami punktowania 

i oceniania. 

4.  Przeprowadź  z  uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

5.  Omów z uczniami zasady wypełniania karty odpowiedzi.  
6.  Podaj i zapisz na tablicy czas zakończenia pracy ucznia z zestawem zadań. 
7.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
8.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań.  
9.  Sprawdź prace. Nanieś punkty na kartę odpowiedzi. 
10.  Wykonaj  analizę  statystyczną  i  opisową  wyników  sprawdzianu  oraz  analizę  logiczną  

i statystyczną zestawu zadań. 

11.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 
12.  Opracuj wnioski do dalszej pracy. 
 

Instrukcja dla ucznia  

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań  dotyczących  problemów  związanych  z  wspomaganiem  rozwoju 

dziecka literaturą dziecięcą.  

5.  Zadania:  3  –  7  i  13  są  to  zadania  wielokrotnego  wyboru  i  tylko  jedna  odpowiedź  jest 

prawidłowa;  

− 

zadania:1, 2, 8 – 17 to zadania otwarte i należy udzielić krótkiej odpowiedzi; 

− 

zadania : 18 – 20 – to zadania z luką i trzeba je uzupełnić brakującymi wyrazami.  

6.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi: 

– 

w  zadaniach  wielokrotnego  wyboru  zaznacz  prawidłową  odpowiedź  znakiem  X  
(w  przypadku  pomyłki  należy  błędną  odpowiedź  zaznaczyć  kółkiem,  a  następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową), 

– 

w zadaniach z luką wpisz wyrazy w wyznaczone pole karty odpowiedzi.  

– 

w zadaniach z krótką odpowiedzią wpisz treść odpowiedzi. 

7.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
8.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  jego 

rozwiązanie  na  później  i  wróć  do  niego,  gdy  zostanie  Ci  wolny  czas.  Trudności  mogą 
przysporzyć Ci zadania: 13 – 20, gdyż są one na poziomie trudniejszym niż pozostałe. 

9.  Na rozwiązanie testu masz 90 min.  

                              Powodzenia ! 

Materiały dla ucznia:

  

–  instrukcja, 
–  zestaw zadań testowych, 
–  karta odpowiedzi. 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

31 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH 

 
1.  Wymień okresy rozwoju mowy u dziecka w wieku przedszkolnym. 
 
2.  Wymień rodzaje ćwiczeń kształtujących mowę i wymowę dziecka. 
 
3.  Wskaż, co jest celem ćwiczeń artykulacyjnych: 

a)  wypracowanie zręcznych i celowych ruchów języka, warg i podniebienia, 
b)  ćwiczenia szczęki dolnej i warg, 
c)  ćwiczenia słuchu fizycznego i muzycznego, 
d)  pogłębienie wydechu. 

 
4.  Na funkcjonowanie mowy nie ma wpływu: 

a)  ośrodkowy układ nerwowy, 
b)  narząd mowy, 
c)  narząd słuchu, 
d)  narząd wzroku. 

 
5.  Najczęstszym sposobem przekazu tekstu literackiego małym dzieciom jest: 

a)  opowiadanie nauczycielki ilustrowane obrazkami, pacynkami, zabawkami, 
b)  rozmowa o tekście, 
c)  inscenizowanie teksu, 
d)  kopiowanie ilustracji. 

 
6.  Wskaż nazwisko autora, który nie tworzył dla dzieci: 

a)  J. Papuzińska 
b)  W. Chotomska  
c)  H. Ch. Andersen  
d)  W. Gombrowicz 

 
7.  Wskaż, co jest celem ćwiczeń rytmizujących: 

a)  usprawnienie całego ciała, 
b)  nauczenie słuchania muzyki,  
c)  pośrednie wpłynięcie na usprawnienie narządów mownych, umiejętność słuchania  

muzyki i wyczuwania rytmu, 

d)  ćwiczenie ekspresji wokalnej. 

 
8.  Wymień tytuły czasopism przeznaczonych dla małych dzieci. 
 
9.  Wymień  sposoby  wykorzystywana  zawartości  czasopisma  dla  dzieci  w  pracy 

dydaktycznej. 

 
10.  Podaj, na czym polega organizacja kontaktu małych dzieci z książką. 
 
11.  Wymień nazwy podstawowych narządów biorących udział w procesie mowy. 
 
12.  Wymień elementy składające się na poprawną technikę wymowy. 
 
 
 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

32 

13.  Głużenie, to: 

a)  powtarzanie przypadkowych dźwięków towarzyszących nieskoordynowanym  

ruchom kończyn i całego ciała dziecka w wieku od 2 – 3 miesięcy, 

b)  ćwiczenie narządu oddechowego i ruchowego, 
c)  odruch bezwarunkowy, który oznacza złe samopoczucie u dziecka, 
d)  świadome wydawanie dźwięków przez dziecko w celu nawiązania kontaktu.  

 
14.  Wskaż sposoby inscenizowania tekstu literackiego przez małe dzieci. 

 

15.  Wymień kryteria doboru ilustracji do pracy z dzieckiem. 
 
16.  Wymień cele ćwiczeń oddechowych. 
 
17.  Wskaż sposoby wyrażania przez małe dzieci przeżyć związanych z utworem literackim. 
 
18.  Uzupełnij  poniższe  zdania  dotyczące  tego,  jak  sprawdzać  sprawność  narządów  mowy 

(języka i warg): 
a)  możemy dziecku polecić oblizanie językiem ………tak jak ........................, 
b)  niech próbuje dotknąć językiem ………………… , 
c)  niech rozciągnie usta w uśmiechu żeby pokazać ………………..,  
d)  niech parska ……………………. . 

 

19.  Uzupełnij  poniższe  zdania  dotyczące  przygotowania  dziecka  do  roli  przyszłego 

czytelnika: 
a)  pierwszą biblioteczką w żłobku / przedszkolu jest ………………………., 
b)  kącik książki to miejsce, gdzie dziecko może ........... lub ..........................., 
c)  w kąciku książki powinno być …………… egzemplarzy tej samej książki, 
d)  w książkach dla małych dzieci ilustracje powinny …………. nad tekstem.  

 

20.  Uzupełnij poniższe zdania dotyczące tego, jak stymulować mowę dziecka  

a)  możemy motywować dziecko do ………… przez częste ………….. z nim, 
b)  powinniśmy dostarczać prawidłowych …………………….,  
c)  nigdy nie krytykujemy ……......... dziecka, 
d)  nie zmuszamy a zachęcamy do ……..................,  
e)  ćwiczymy z dzieckiem narządy mowy w formie …………………, 
f)  stosujemy …………… mówiąc o wszystkim co dziecko w danej chwili otacza.  

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

33 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko.......................................................................................... 
 

Wspomaganie rozwoju dziecka literaturą dziecięcą 
 

Zakreśl lub wpisz poprawną odpowiedź  
 

 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedź 

Punktacja 

1.   

   
 
 

 

2.   

 
 
 

 

3.   

 

4.   

 

5.   

 

6.   

 

7.   

 

8.   

  
   
 
 

 
 
 

9.   

  
 
 
 

 

10.   

 
 
 
 

 

11.   

 
 
 
 

 

 

12.   

 
 
 
 
 
 

 

13.   

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

34 

 

14.   

 
 
 

 

15.   

 
 
 

 

16.   

 
 
 

 

17.   

 
 
 

 
 

18.   

a)…………………………………………………………….. 
b)………………………….        c).......................................... 
d) ............................................................................................ 

 

19.   

a)............................................................................................... 
b) .............................................................................................. 
c)............................................................................................... 
d) .............................................................................................. 

 
 

20.   

a)............................................................................................... 
b) .............................................................................................. 
c)........................................      d) ............................................. 
e) ........................................      f) ............................................. 

 

                                                                                                      Razem:   

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego”  

 

35 

 

8.  LITERATURA 

 
1.  Demel G.: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola. WSiP, Warszawa 1983  
2.  Frycie  S.,  Kaniowska  –  Lewańska  I.(red.):  Kultura  literacka  w  przedszkolu.  WSiP, 

Warszawa 1988. 

3.  Krasoń  K.,  Mazepa  –  Domagała  B.  (red.):  Ekspresja  twórcza  dziecka.  Konteksty  – 

inspiracje – obszary realizacji. Górnośląska WSP, Librus, Katowice 2004 

4.  Minczakiewicz  M.  E.:  Mowa  –  rozwój  –  zaburzenia  –  terapia.  Wydawnictwo  Naukowe 

AP, Kraków 1997 

5.  Nowak  J.:  Piosenka  w  usprawnianiu  wymowy  dzieci  z  trudnościami  w  uczeniu  się. 

Wydawnictwo Uczelniane WSP w Bydgoszczy, Bydgoszcz 1999 

6.  Skorek E. M.: Oblicza wad wymowy. Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2001 
7.  Ścibor A.: Ćwiczenia i zabawy ortofoniczne. Wychowanie w Przedszkolu 2003, nr 3  
 
Czasopisma  
Wychowanie w Przedszkolu  
Miś-Przyjaciel Najmłodszych  
Kubuś Puchatek  
Naucz Mnie Mamo  
 
 
Adresy internetowe aktualne na dzień 30 maja 2006:  
www.3wdt.com 
www.sp81.edu.lodz.pl 
www.maluchy.pl 
www.obcasy.pl 
www.logopedia.info.pl