10 

13 PRACA I ŻYCIE GOSPODARCZE 
 
Aspekty pracy zawodowej 
pieniądze 
poziom aktywności-  nabycie i wykorzystanie pewnych umiejętności 
urozmaicenie, umożliwia wyjście z domu 
struktura czasu 
zapewnia kontakty społeczne 
poczucie własnej tożsamości 
KIERUNKI ZMIAN W STRUKTURZE ZATRUDNIENIA 
 Pracownicy fizyczni (niebieskie kołnierzyki) na początku XX wieku stanowili około ¾ 
wszystkich zatrudnionych. Natomiast w latach 1998r w UK było już tylko ¼ mężczyzna 
zatrudnionych w przemyśle i tylko 1/10 kobiet. Przyczyny tych zmian są różne, w dużym 
stopniu jest to spowodowane tzw. gospodarką opartą na wiedzy. Jak to określił Charles 
Leadbeater „robimy coś z niczego”. Do gałęzi opartej na wiedzy zaliczamy techniki 
elektroniczne, oświatę, szkolenia, badania, planowanie oraz sektor finansowy i inwestycyjny.  
PODZIAŁ PRACY A ZALEŻNOŚĆ EKONOMICZNA. 
w tradycyjnych społeczeństwach był bardzo słaby podział pracy- byli rolnicy i rzemieślnicy ( 
dwadzieścia do trzydziestu typów rzemiosła); praca była wykonywana przeważnie w domu;  
w nowoczesnym społeczeństwie te specjalizacje są ogromne ( w UK jest ich ok. 20 tysięcy.). 
Charakterystyczne jest również współzależność ekonomiczna.  
 

Skutki podziału pracy 

Pesymiści 

Marks- uważał, że nastąpi alienacja 

robotnika, człowiek traci kontrolę nad tym co 

robi, monotonia i rutyna pozbawia pracę 

pierwiastka twórczego 

 

Durkheim- uważał że specjalizacja ról 

wzmocni solidarność społeczną. Wzajemna 

zależność zwiąże ich ze sobą. 

Weber- uważał, ze podział pracy się 

racjonalizuje, był optymistycznie nastawiony 

do tego typu zmian.  

Frederic Winslow Taylor- naukowa organizacja pracy- polegała na starannym badaniu 
procesu produkcji przemysłowej i rozbiciu go na proste operacje.  
TAYLORYZM  
wynagrodzenie zależne od produkcji 
nadzór nad pracownikami podczas produkcji 
Henry Ford-  
FORDYZM 
rozszerzył teorie Taylora, masową produkcję o masowe rynki zbytu.  
Pierwsza fabryka w Michigan w 1908r. 
Wprowadzeni ruchomej taśmy produkcyjnej 
Produkcja jest sztywna- czyli raz ustawioną taśmę, trudno zmienić 
Jest niesłychanie kosztowna 
Pojawia się duży stopień alienacji 
System Forda  i Taylora jest systemem małego zaufania,  co sprawia spadek wydolności 
pracy, alienacje pracowników, wysokiej absencji a często dochodzi do konfliktów. Nie nadaję 
się również do realizacji drobnych zamówień. Ma jedynie charakter masowy. 
POSTFORDYZM- odchodzenie od zasad taylarowskich i fordowskich  
przemiany które następują w ostatnich 30 latach 
uelastycznienie produkcji 
praca zespołowa 
wszechstronność pracownika i umiejętność uczenia się w pracy 

 

11 

ELASTYCZNA SPECJALIZACJA- polega na wykorzystywaniu przez małe grupy wysoko 
wykwalifikowanych pracowników innowacyjnych technologii i stosowaniu nowych metod 
wytwarzania mniejszych liczb bardziej zindywidualizowanych produktów niż produkty 
przeznaczone do masowej produkcji. Pozwala to firmom skutecznie reagować w obrębie 
różnych sektorów jak np. samochody dla młodych ludzi, kobiet, czy ekologiczne. 
PRACA ZESPOŁOWA- tworzy się system kół poprawy jakości, czy zespoły zadaniowe, 
które powstają do utworzenia jednego konkretnego produktu, np. wypromowanie jakiegoś 
towaru, czy wytworzenie jakiegoś programu komputerowego.  
WSZECHSTRONNOŚĆ- na rynku zamiast specjalizacji liczy się pracownik, który łatwo się 
przystosowuje i szybko uczy. Coraz bardziej pożądane są „kwalifikacje osobiste”- 
umiejętność pracy  w zespole, podejmowanie inicjatywy i twórcza postawa w obliczu 
wyzwań.  
BEZROBOCIE 
Bezrobotny 
potocznie to taki, który nie ma pracy 
w Polsce  to ten, który jest zarejestrowany w urzędzie  pracy 
wg Międzynarodowej Organizacji Pracy, to ktoś, kto nie ma pracy, w ciąg 2 tygodni może 
przyjąć pracę i taki, który w ostatnim miesiącu szukał pracy 
Istnieje bezrobocie przejściowe (w wyniku chwilowej niezdolności do pracy) jak i 
strukturalne (które wynika z przemian ekonomicznych) 
O 1966 roku rośnie niepewność zatrudnienia. W latach 1986-1999 zawody inteligenckie stały 
się najmniej bezpieczną grupą, zaś bezpieczeństwo pracowników fizycznych wzrosło. 
Badania na dużej liczbie osób mówi jednak co innego- że coraz więcej ludzi jest pewna 
swojego zatrudnienia, a mobilność którą się odznaczają sprawia, że nie boją się utraty pracy.  
Niepewność zatrudnienia wpływa na zdrowie i życie osobiste. Powstaje poczucie utraty 
kontroli nad ważnymi aspektami pracy, jak tempo wiara w awans. 
Wielu uważa, że stała posada należy już do przeszłości. Zdaniem socjologów, będzie rosnąć 
liczba pracowników z portfolio, czyli takich, którzy posiadają szereg umiejętności 
zawodowych i rekomendacji z poprzednich miejsc pracy, którymi będą posługiwać się w 
swoim życiu zawodowym, wykonując kilka różnych zawodów i pracując na różnych 
stanowiskach.  
Przyszłość pracy 
pracować coraz mnie, np. 37 godzin tyg. Jak we Francji 
pracować krócej, np. do 40 roku życia 
osoby które są zmuszane do porzucenia pracy- typowi ludzie na przemiał 
Gorz- „nieklasa niepracowników” 
Veblen- twórca klasy próżniac