WSTĘP 

 
Najczęściej stosowane na rysunkach wykonawczych są rzuty prostokątne, które pokazują 
przedmiot z kilku stron. Do wykonania elementu wystarczy przedstawienie bryły w trzech 
ujęciach, dlatego przyjęto układ rzutowania wykorzystujący trzy płaszczyzny wzajemnie 
prostopadłe zwane rzutniami. Na każdej z nich przedstawiamy rzut prostokątny przedmiotu.  
 
Rzut prostokątny powstaje w następujący sposób: 

• 

przedmiot ustawiamy równolegle do rzutni, tak aby znalazł się pomiędzy 
obserwatorem a rzutnią,  

 

• 

 patrzymy na przedmiot prostopadle do płaszczyzny rzutni, 

 

• 

 z każdego widocznego punktu prowadzimy linię prostopadłą do rzutni,  

 

• 

 punkty przecięcia tych linii z rzutnią łączymy odpowiednimi odcinkami otrzymując 
rzut prostokątny tego przedmiotu na daną rzutnię  

 

 

 
W przypadku przedmiotów o bardziej skomplikowanych kształtach do jednoznacznego 
odwzorowania stosujemy układ trzech rzutni wzajemnie prostopadłych.  
Płaszczyzny te nazywamy: 
I - rzutnia pionowa zwana główną, 
II - rzutnia boczna,  
III - rzutnia pozioma. 
 
Rzut prostokątny jest to odwzorowanie na płaszczyźnie. 
Trzy wzajemnie prostopadłe płaszczyzny oznaczone są odpowiednio - I, II, III. 
Płaszczyznę I nazywamy główną płaszczyzną rzutów, a rzut na nią - rzutem z przodu 
(rzutem głównym). 
Płaszczyznę II nazywamy płaszczyznę rzutów z góry, a rzut na nią - rzutem z góry. 
Płaszczyznę III nazywamy płaszczyzną rzutów z boku, a rzut na nią - rzutem z boku (od 
lewej strony). 
 

 

 

 

 

Układ przestrzenny trzech płaszczyzn zniekształca rysunki, dlatego oddzielamy je od siebie i 
układamy w jednej płaszczyźnie. 

 

 

RZYTNIA 
GŁÓWNA 

RZUTNIA 
BOCZNA 

RZUT
NIA 
POZIO
MA 

Po rozłożeniu na każdej rzutni mamy prawidłowo wyglądające rzuty prostokątne przedmiotu 
z trzech różnych kierunków. 

                    

          

 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

  

 

Obiekt w rzutach prostokątnych: 
a) metoda E,  b)metoda A,   
c) oznaczenie graficzne metody rzutowania: europejskiej (c1) i amerykańskiej (c2). 

rzutowanie europejskie E (przedmiot jest między obserwatorem a rzutnią,  

rzutowanie amerykańskie A (rzutnia jest między obserwatorem a przedmiotem) 

 

Zad. 1. 

 
Przedstawiony przedmiot narysować w trzech rzutach prostokątnych: rzucie głównym (widok 
w kierunku strzałki), rzucie z góry i rzucie od lewej strony. 
 

 

 
 
 

Zad. 2. 

 
Na podstawie dwóch danych rzutów narysować trzeci. 
 

 

 
 
 

Zad. 3. 

 
Narysować poniższe rzuty: 
 
a) 

 

 
 
b)