PRAWO PRACY1, III rok prawa, prawo pracy


PRAWO PRACY

(zagadnienia - 2005/2006)

[administracja]

I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA PRAWA PRACY (Florek, Zieliński - § 1; Liszcz - rozdział I )

1.1. Dynamizm prawa pracy

Dynamizm (rozwojowość) prawa pracy jest cechą szczególną prawa pracy. Prawo pracy jest młodą dziedziną prawa, podlega ono od początku swojego istnienia znaczącym przeobrażeniom. Nie bez powodu za jedną z cech charakteryzujących tę gałąź prawa uznano jej dynamizm, który jest nieporównywalnie większy niż w przypadku np. prawa cywilnego. W pierwszej połowie XIX w. można dostrzec regulacje ochronne prawa pracy. Normy prawne regulowały czas pracy, chroniły prawa dzieci, kobiet. W czasie stosowania norm zaczęły się krystalizować się pewne instytucje. Często są one różne w różnych krajach. Prawo pracy przeobraża się i przystosowuje do warunków społeczno - gospodarczych Przykładem zmian może być ewolucja czasu pracy. Widoczna jest tu tendencja do skracania czasu pracy. W XIX w. pracowano średnio 16 h dziennie w ciągu 7 - dniowego tygodnia pracy. Teraz pracuje się średnio 8 h w ciągu 5 dniowego tygodnia pracy. Na początku XX w. regulacje prawne przewidziały wolną niedzielę a po drugiej wojnie światowej wolną sobotę. Prawo pracy rozwija się również, jeśli chodzi o unormowania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Jest to reakcja na nowe rozwiązania technologiczne (np. komputery).

Prawo pracy poszerza swój zakres przedmiotowy (regulacje ochronne dotyczące czasu, bhp, rodzicielstwa), a także zakres podmiotowy (kobiety, dzieci…, przepisy bhp stosuje się wszędzie gdzie jest wykonywana praca).

1.2. Praca jako przedmiot regulacji prawnej

  1. Jest to praca ludzka

  2. Praca rozumiana czynnościowo - działalność polegająca na wykonywaniu powtarzających się czynności

  • Praca jako działalność w celach zarobkowych - zawsze odpłatna

  • Praca jest podporządkowana (pod kierownictwem i na rzecz innego podmiotu) - podwładny ma obowiązek wykonywania poleceń kierownika

  • Cechy podporządkowania:

  • 1.3. Prawo pracy jako gałąź prawa

    Gałąź prawa stanowi ogół norm prawnych wyodrębnionych z całości systemu prawa przedmiotowego za pomocą pewnego umownie przyjętego kryterium klasyfikacyjnego.

    Prawo pracy stanowi gałąź prawa przy przyjęciu, że kryterium klasyfikacji jest przedmiot regulacji.

    Prawo pracy jest to gałąź prawa obejmująca ogół norm prawnych regulujących stosunki społeczne związane z pracą obywateli

    1.4. Metody regulacji w prawie pracy

    Powszechnie odrzucono tezę o wyodrębnieniu prawa pracy jako gałąź prawa ze względu na metodę regulacji (normy ius cogens, operowanie także sankcjami pozamajątkowymi, uprawnienia władcze podmiotu zatrudniającego).

    Stosunki zachodzące w trakcie procesów pracy podporządkowanej (i stosunki związane) regulowane za pomocą różnych metod wykształconych w innych gałęziach prawa, a w szczególności wprawie cywilnym i administracyjnym (metody władcze i niewładcze). W prawie pracy zawarte są zarówno sankcje cywilne (odp. odszkodowawcza), sankcje administracyjne i karne.

    2. PRZEDMIOT PRAWA PRACY (Florek, Zieliński - § 1; Liszcz - rozdział I)

    2.1. Stosunki pracy (społeczne, zobowiązaniowe stosunki pracy)

    2.2. Stosunki procesowe prawa pracy

    2.3. Administracyjne stosunki prawa pracy (administracyjne prawo pracy)

    2.4. Zbiorowe prawo pracy

    2.5. Kwestia prawa ubezpieczeń społecznych

    3. FUNKCJE PRAWA PRACY (Liszcz - rozdział I)

    Funkcje prawa pracy to pożądane kierunki oddziaływania prawa na działalność społeczną

    1. FUNKCJA OCHRONNA

    Klasyfikacja norm prawnych

    1. ze względu na moc obowiązywania

    1. IUS COGENS (np. odpowiedzialność porządkowa, dyscyplinarna, przedawnienie)

    2. IUS DISPOSITIVUM (prawie nie ma ich w prawie pracy)

    3. NORMY SEMIIMPERATYWNE (normy te dominują w prawie pracy)

    1. ze względu na rodzaj sankcji

    1. NORMY DOSKONAŁE (lex perfecta) - sankcja cywilnoprawna

    2. NORMY MNIEJ NIŻ DOSKONAŁE (lex minus quam perfecta) - sankcja karna

    3. NORMY WIĘCEJ NIŻ DOSKONAŁE (lex plus quam perfecta) - sankcja cywilna i karna

    W prawie pracy dominują normy więcej niż doskonałe.

    1. FUNKCJA ORGANIZATORSKA