Węglowodory
Węglowodory - związki chemiczne których cząsteczki zbudowane są tylko z atomów węgla i wodoru.
|
|
|
|||||
|
|
||||||
nasycone |
nienasycone |
nasycone |
nienasycone |
aromatyczne |
|||
- alkany |
- alkeny |
- cykloalkany |
- cykloalkeny |
|
|||
|
- alkiny |
|
- cykloalkiny |
|
|||
ALKANY
Alkany w szeregu homologicznym różnią się temperaturą wrzenia i topnienia oraz gęstością, które rosną wraz z liczbą atomów węgla w cząsteczce. Pojedyncze wiązania w alkenach trudno ulegają rozwiązaniu, dlatego w tej grupie są mało reaktywne.
|
|
Izomeria konstytucyjna występuje w związkach chemicznych o takim samym składzie chemicznym ( wzorze sumarycznym) lecz o różnej budowie (wzór strukturalny) i różnych właściwościach.
Liczba atomów węgla w cząsteczce |
Liczba możliwych izomerów |
1 |
0 |
2 |
0 |
3 |
0 |
4 |
2 |
5 |
3 |
6 |
5 |
7 |
9 |
8 |
18 |
9 |
35 |
10 |
75 |
15 |
4347 |
20 |
366319 |
25 |
36797588 |
30 |
4111846763 |
Izomeria alkanów jest możliwa dzięki temu że łańcuchy węglowe mogą być proste (nierozgałęzione) lub rozgałęzione.
Liczba izomerów wzrasta z liczbą atomów węgla w cząsteczce.
Nazewnictwo:
Należy ustalić możliwie jak najdłuższy łańcuch węglowy i nazwę alkanu odpowiadającemu temu łańcuchowi, przyjąć jako podstawę tworzonej nazwy.
Atomy węgla w najdłuższym łańcuchu należy ponumerować zaczynając od atomów skrajnych.
Położenie podstawników określają numery atomów węgla czyli tzw. lokanty. Podstawniki to atomy lub grupy atomów związane z łańcuchem głównym. Kierunek numeracji powinien być taki aby lokanty były jak najniższe.
Nazwy grup alkilowych będących podstawnikami przy atomach węgla w najdłuższym łańcuchu należy wymieniać w porządku alfabetycznym, a nie w kolejności wynikającej z numeracji. Grupa alkilowa jest to jednowartościowa grupa utworzona formalnie przez oderwanie jednego atomu węgla od cząsteczki alkanu ![]()
Liczbę identycznych podstawników oznacza się przedrostkami di, tri, tetra itp.
Zapisując nazwę należy na jej początku podać numery, liczbę i rodzaj podstawników w kolejności alfabetycznej i po ich wyczerpaniu dopisać nazwę alkanu który odpowiada ustalonemu łańcuchowi węglowemu.
Nazwij alkany:
|
………………………………………………. |
|
………………………………………………. |
|
………………………………………………. |
Otrzymywanie:
![]()
![]()
![]()
Reakcje charakterystyczne:
Spalanie
|
spalanie całkowite |
|
półspalanie |
|
spalanie niecałkowite |
Substytucja (podstawienie atomu wodorów przez fluorowce, reakcja ta przebiega etapowo, jest to reakcja łańcuchowa).
![]()
![]()
![]()
![]()
Alkeny
Alkeny - węglowodory zawierające prócz pojedynczych wiązań jedno wiązanie podwójne między atomami węgla
Nazewnictwo:
Zasady tworzenia nazw alkenów są takie same jak dla alkanów, tyle że wyszukuje się najdłuższy łańcuch z wiązaniem podwójnym, a atomy węgla numeruje się tak aby pierwszy atom biorący udział w wiązaniu podwójnym miał numer możliwie jak najniższy. Nazwy alkenów tworzy się z nazw alkanów przez zmianę końcówki -an -> -en.
Otrzymywanie:
Otrzymywanie z polietylenu
Otrzymywanie z etanolu
3
![]()