1. Nadciśnienie wrotne - podwyższenie ciśnienia w żyle wątrobowej >1,6 kPa (>12mmHg)

• Przyczyny

• Blok przedwątrobowy:

-zakrzepica żyły śledzionowej

-zakrzepica żyły wrotnej - bardzo rzadkie

(pigułki, polycysthaemia vera, ucisk żyły wrotnej, urazy, zap. Otrzewnej)

• Blok wewnątrzwątrobowy

-przedzatokowy (pierwotna marskość żółciowa, ch. Wilsona)

-zatokowy (przewlekłe akt.zap.wątroby)

-pozazatokowy (marskość wątroby)

• Blok pozawątrobowy (niedrożność żyły wątrobowej - zakrzepica, ucisk)

• Postępowanie w krwotoku z żylaków przełyku

• Stabilizacja krążenia - wyrównanie objętości

• Hamowanie krwotoku

• endoskopowe zahamowanie krwawienia za pomocą obliteracji żylaków klejem akrylowym

• hamowanie krwawienia lekami - wazopresyna, terlipresyna

• tamponada żylaków z użyciem balonika ( zgłębnik Sengstakena-Blakemore`a)

• ultima ratio - chirurgiczne leczenie krwotoku z żylaków (połączenie żyły wrotnej i głównej w celu obniżenia nadciśnienia wrotnego lub operacje zaporowe w celu zablokowania dopływu krwi do żylaków)

• Rodzaje zespoleń odbarczających

• żyła wrotna do żyły próżnej dolnej - bok do boku

• jw. - koniec do boku

• żyła śledzionowa do żyły nerkowej lewej

• shunt Worren`a

• TIPS - temporary interhepatic portal shunt

2. Colitis ulcerosa - przewlekła zapalna choroba jelita grubego, szerząca się w sposób ciągły z wytworzeniem owrzodzen powierzchownych warstw błony sluzowej.

• Objawy kliniczne

• Krwisto-śluzowa biegunka

• Bóle brzucha

• Bolesne parcie na stolec

• Czasami stany podgorączkowe

• Powikłania

• Toksyczne rozszerzenie okrężnicy z septyczna gorączką, zapaleniem otrzewnej, niebezpieczeństwo perforacji

• Masywne krwotoki

• Zespół upośledzonego wchłaniania

• Ryzyko raka

• Przedziurawienie okrężnicy

• Przetoki okołoodbytnicze

• Marskość wątroby

• Wskazania do leczenia chirurgicznego

- ostre wskazania

• Colitis fulminans - piorunujące zapalenie okrężnicy z posocznicą

• Megacolon toxicum

• Perforacja

• Ciężki krwotok

- względne wskazania

• ciężkie nawracające rzuty

• pogorszenie stanu ogólnego

• duże ryzyko rozwoju raka

• powikłania miejscowe lub systemowe

3. Cardiospasmus - zwyrodnienie splotu warstwy mięśniowej (Auerbacha) w dolnym odcinku przełyku, etiologia nieznana

• Klinika

• Bezbolesna dysfagia,

• zwracanie pokarmów,

• uczucie pełności za mostkiem,

• rzadko bóle kurczowe,

• czasami utrata masy ciała

• zwracanie nadtrawionych pokarmów

• odpluwanie cuchnącej treści

• zachłystowe zapalenie płuc

• Diagnostyka

• rtg + kontrast (poszerzenie przełyku ponad zwężeniem, gładkie ściany, przełyk esiczy przy dlugotrwałej chorobie, przełyk atoniczny, w kształcie kieliszka do szampana),

• ezofazoskopia

• manometria (brak zwiotczenia LES, norma ok.20... przy achalazji 40...)

• nadwrażliwość na metacholinę

• endoskopia - badanie błony sluzowej

• Leczenie

-zachowawcze

• uregulowany tryb życia

• dieta

• leki rozkurczowe - nifedipina, cordafen, nitraty

• leki uspakajające - relanium

• balonikowanie (rozszerzenie zwężonego odcinka) + leki uspakajające

-operacyjne

• ezofagomiokardiotomia Hallera (nacięcie mm okrężnej przełyku-5cm i wpustu-1cm, czasami wraz z fundoplikacją - zabieg antyrefluksowy)

• (plastyka przełyku, przy esiczym przełyku)

4. Rak żołądka

• Definicja raka wczesnego - rak naciekający błonę śluzową i podśluzową, ale nie naciekający błony właściwej, bez względu na zajęcie okolicznych węzłów chłonnych

• Diagnostyka

• gastroskopia z licznymi biopsjami lub z cytologia szczoteczkową

• endosonografia - uchwycenie rozprzestrzeniania się neo w głąb oraz do w.chł.

• rtg + podwójny kontrast (typ polipowaty, wrzodziejący, infiltracyjny)

• badanie stolca na krew utajoną

• rtg klatki piersiowej, usg wątroby - szukanie przerzutów

• Leczenie chirurgiczne

• ZAWSZE usunięcia guza w granicach zdrowych tkanek, łącznie z miejscową okolicą odpływu chłonki

• Resekcja proksymalna - Ca wpustu, dna i górnej części 1/3 trzonu

• Resekcja totalna - Ca trzonu

• Resekcja dystalna - Ca okolicy odżwiernikowej

• Resekcja subtotalna - naciekanie sąsiednich struktur lub w. chłonnych na poziomie pnia trzewnego

• ZESPOLENIA - sposobem Rydygiera lub Roux0en-Y lub wstawka jelitowa metodą Henleya

5. Kamica żółciowa

• Etiologia

• czynniki dziedziczne

• płeć

• wiek

• żywienie - dieta obfitująca w cholesterol, ubogoresztkowa

• otyłość

• cukrzyca, przyjmowanie leków z klofibratem

- przesycenie żółci pęcherzykowej cholesterolem

• zab. Wydzielania kw. Przez bł.śluzową pęcherzyka żółciowego - wapń łatwiej wypada i służy jako jądro krystalizacji

• mniejsza ruchliwość pęcherzyka żółciowego z przedłużonym czasem przebywania w niej żółci

• Powikłania

• ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i jego powikłani

• bakteryjne zakażenie pęcherzyka

• perforacja kamieni

• wodniak

• ropniak

• marskość pęcherzyka

• kamica przewodu pęcherzykowego wspólnego

• żółciowe zapalenie otrzewnej

• przetoka

• pęcherzyk porcelanowy

• rak pęcherzyka

• zatkanie pęcherzyka żółciowego

• przewlekłe nawracające zapalenie pęcherzyka żółciowego

• Postępowanie chirurgiczne

• cholecystektomia laparoskopowa

• operacyjna cholecystektomia

6. Ostre niedokrwienie kończyn

• Przyczyna

• zator

• zakrzep

• uraz

• tętniak rozwarstwiający aorty

• bolesny obrzęk siniczy

• ostra niewydolność serca - wstrząs

• Objawy

-I etap

• ból

• brak tętna

• bladość

• ochłodzenie

• parestezje

• paralysis

-II etap

• utrata czucia i ruchów

-III etap

• stężenie mięśni

-IV etap

• pęcherze

• plany opadowe

• martwica

• Postępowanie

• przeciwstrząsowe

• przeciwbólowe

• heparyna iv

• operacyjne - balonikowanie - angioplastyka (do 6 godzin)

• przeszczep żylny omijający

• wstawka z protezy

• sztuczna proteza omijająca

• łata naczyniowa

• udrożnienie otwarte lub pół zamknięte

7. Rak jelita grubego

• Objawy w zależności od lokalizacji

-strona PRAWA

• Smoliste stolce, zmieszane z krwią

• niedokrwistość z niedoboru żelaza

• guz po prawej stronie brzucha

• późne objawy niedrożności

• tępy ból w okolicy prawego nadbrzusza

-strona LEWA

• Zmiana charakteru i rytmu wypróżnień, ołówkowate stolce

• Stolec ze świeżą krwią

• Bóle brzucha o charakterze skórczowym

• Wzdęcia

• Podostra lub ostra niedroźność - wzdęcia, ból nudności, wymioty

• Diagnostyka

• badanie per rectum

• kolonoskopia

• rtg + podwójny kontrast doodbytniczy

• ew. przezodbytnicze usg, TK jamy brzusznej

• rtg klatki piersiowej

• badania laboratoryjne

• Leczenie chirurgiczne

• resekcja z zachowaniem zwieracza

-zespolenie okrężniczo-odbytnicze

-głęboka przednia resekcja

przezodbytnicze głębokie wycięcie

• brzuszno-kroczowe wycięcie odbytnicy

• hemicolectomia prawostronna

• operacja sposobem Hartman`a - w Ca sygmoidei

8. przewlekłe zapalenie trzustki

• etiologia

• przewlekłe nadużywanie alkoholu - 80 %

• samoistne - 20%

• kamica dróg żółciowych

• nadczynność przytarczyc - rzadko

• hiperlipidemia - rzadko

• diagnostyka

• biochemiczne badania krwi (amylaza, lipaza)

• test sekretynowo - pankreozyminowy

• wykrycie morfologicznych zmian w trzustce w usg lub TK

• ERCP

• postępowanie

• zachowawcze

-częste, małe posiłki

-leczenie rzutów zapalnych

-podawanie enzymów trzustkowych

-podawanie insuliny przy cukrzycy

-podawanie środków przeciwbólowych

• endoskopowe

-nacięcie zwieracza ujścia przewodu trzustkowego (przy kamieniach)

-wewnętrzny drenaż torbieli rzekomej (przy takowej)

• operacyjne

-drenażowe (pankreatykojejunostomia, choledochojejunestomia, cystojejunostomia)

-częściowa resekcja trzustki (duodenopankreatektomia - operacja Wipple`a, resekcja lewej części trzustki)

9. Krwawienie do światła p.pok

• Objawy

-do górnego

• wymioty z krwią

• wymioty fusowate

• czarne smoliste stolce

• ogólne objawy hipowolemii

-do dolnego

• krew na stolcu

• krew zmieszana ze stolcem

• krew po oddaniu stolca

• Przyczyny

-do górnego

• choroba wrzodowa XII-cy

• choroba wrzodowa żołądka

• krwotoczny nieżyt żołądka

• żylaki przełyku

• zapalenie przełyku

• z. Mallorye`go - Weiss`a

• Ca żołądka

-do dolnego

• żylaki odbytu

• Ca jelita grubego

• Uchyłki

• Polipy jetila grubego

• Zmiany angiodysplastyczne

• Proktocolitis

• Urazy

• Postępowanie

-do górnego

• leczenie przeciwstrząsowe

• monitorowanie parametrów życiowych

• gastroskopia diagnostyczna i terapeutyczna z tamowaniem krwawienia metodą

-iniekcyjna-adrenalina

-termokoagulacyjną

-elektrokoagulacujną

-klipsowania

• operacyjne

-do dolnego

• wlew doodbytniczy z barytem (przy uchyłkach)

• dren + gaza uciskowa (przy żylakach)

10. Fissura ani

• Postępowanie lecznicze

• Zachowawcze (dieta, środki zmiękczające stolec, nasiadówki) - nieskuteczne

• divulsio - forsowne rozciągnięcie zwieracza odbytu przy znieczuleniu

• przyżegnięcie szczeliny

• wycięcie szczeliny wraz z przerośniętą brodawką i guzkiem wartowniczym

11. Fistula perianalis

• Postępowanie lecznicze

• zachowawcze - nieskuteczne

• wycięcie przetoki

• operacja Hipokratesa - wprowadzenie zgłębnika do przetoki, wyprowadzenie go przez anus i sukcesywne zaciskanie pętli

12. Verices haemorrhoideales

• Postępowanie lecznicze

• zachowawcze (uregulowanie wypróżnień za pomocą łagodnych środków przeczyszczających, ciepłe nasiadówki, okłady z kwasu bornego, rumianku, leki uspakajające, wstrzykiwanie środków obliterujących)

• operacyjne (wycięcie podśluzówkowe żylaków - Millger-Morgan, fotokoagulacja, gumowe podwiązki)

13. Wrzód żołądka i XII-cy

• Powikłania

• perforacja wrzodu

• rozlane zapalenie otrzewnej - ulcus perforatum

• krwawienie - ulcus sanguinans

• niedrożność w wyniku zbliznowacenia - stenosis pylori

• Ca w niszy wrzodowej

• Drążenie wrzodu do trzustki

• wyniszczenie

• zasadowica metaboliczna

• Wskazania do operacji

• nieskuteczność leczenia zachowawczego

• powikłania (krwotok tętniczy, perforacja, zwężenie odźwiernika)

• podejrzenie raka

14. Niedrożność niska

• Przyczyny

• Ca jelita grubego

• Skręt esicy

• Powikłana uchyłkowatość

• Z. Ogilviego

• Objawy

• falowy ból

• zatrzymanie stolca, gazów

• mataliczne, wysokie tony perystaltyczne

• nudności, wymioty

• Diagnostyka

• puste rtg jamy brzusznej na stojąco - poziom płynu w jelitach

• TK

15. Ca żołądka

• Epidemiologia - zachorowalność ma tendencję spadkową, u mężczyzn 35/100 tys, a u kobiet 14,5/100 tys. , szczyt zachorowalności przypada na 60 rok życia

Umieralność u mężczyzn 19,7/100 tys. A u kobiet 7/100 tys

16. Objaw Courvisiera - powiększony, niebolesny pęcherzyk żółciowy towarzyszący żółtaczce (przy

nowotworze głowy trzustki, brodawki Vatera lub przewodu żółciowego

wspólnego)

17. Kamica przewodowa

• Metody operacyjne

• cięcie przezprostne prawe lub Kocherowskie - cholecystectomia -nacięcie podłużne przewodu żółciowego wspólnego - usunięcie kamieni - zszycie na dren T

• (endoskopowe usunięcie kamieni - ERCP + papilotomia, laparoskopowe usuniecie)

18. Przepukliny

• Rodzaje

• wrodzona i nabyta

• zewnętrzna i wewnętrzną

• odprowadzalna i nieodprowadzalna

• uwięźnięta i zadzierznięta

• pachwinowa, udowa, pępkowa, nadbrzuszna, zasłonowa, lędźwiowa, pośladkowa, boczna brzucha, w bliźnie operacyjnej

• Objawy uwięźnięcia

• ból w miejscu przepukliny

• zaczerwienienie skóry - gdy jest długo

• przepuklina jest twarda, bolesna, nieodprowadzalna

• rozwija się pełnoobjawowa niedrożność mechaniczna jelit - wymioty, silne falowe bóle brzucha, wzdęcia, wzrost tętna, leukocytoza

• Leczenie

• odprowadzenie - tylko we wczesnym okresie

• rozcięcie brzucha, odsłonięcia jelita, nacięcie wrót przepukliny

19. Przepuklina rozworu przełykowego

• Definicja i rodzaje

• wślizgowa

• okołoprzełykowa

• definicja - jest to przepuklina wewnętrzna, przemieszczenie się żołądka do klatki piersiowej przez rozwór przeł.

• Objawy

• wślizgowa - bezobjawowa lub GERD

• okołoprzełykowa - pobolewanie, ucisk za mostkiem, ( powikłania-krwawienie, uwięźnięcie, niedrożność z zadzierżnięcia)

• Leczenie

• plastyka wrót przepukliny i fundoplikacja Nissena - zabieg antyrefluksowy

20. Uchyłki przełyku

• Miejsce

- uchyłek górnej części przełyku (ponad mięśniem pierścienno-gardłowym) - Zenckera.

( z wypychania), linia pośrodkowa tylna tuż powyżej poprzecznych włókien

pierścienno-gardłowego

Uchyłki z bocznej ściany należą do rzadkości.

- uchyłki środkowej części przełyku ( z pociągania ) - najczęściej w okolicy rozwidlenia

tchawicy, ze względu na szeroka podstawę i małe rozmiary zwykle nie wymagają lecz.

operacyjnego.

• dolnej części przełyku - nadprzeponowy ( z wypychania )

• Rozpoznanie

• rtg z środkami cieniującymi rozpuszczalnymi w wodzie

• endoskopia

• Objawy

• zaburzenie połykania (dysfagia)

• uczucie ucisku

• bulgoczące szmery na szyi

• zwracanie niestrawionych, cuchnących pokarmów

• odruchowy kaszel w czasie jedzenia

21. Perforacja wrzodu XII-cy

• Objawy

-I okres - nagłe ostre objawy

• bardzo silny, nagły, przeszywający ból, często promieniujący do lewego barku - objaw Khera

• słabo nasilone nudności i wymioty

• płytki oddech i chybkie słabo wypełnione tętno

• szara lub sina twarz, spocona

• zimne kończyny

• zniesienie stłumienia wątrobowego

-II okres - czasowej pozornej poprawy

• zmniejszenie dolegliwości bólowych

• normalizacja tętna

• płytki oddech

• deskowate napięcie powłok

• ustąpienie wymiotów przy utrzymujących się nudnościach

-III okres - postępujące zapalenie otrzewnej

• silny ból brzucha, zwłaszcza nadbrzusza

• rozlane wzdęcie brzucha, bolesność uciskowa, wzmożone napięcie powłok, Blumberg (+)

• nasilające się wymioty

• postępujące odwodnienie -> wstrząs

• twarz Hipokratesa

• per rectum obniżony i bolesny zachyłek miedniczny otrzewnej

• Rozpoznanie

• typowy wywiad wrzodowy

• badanie przedmiotowe

• rtg klatki piersiowej w pozycji stojącej wykaże obecność sierpu powietrza pod prawą kopułą przepony (pod lewa jest normą)

• leukocytoza

• Leczenie

• zgłębnik do żołądka

• podanie płynów wieloelektrolitowych

• monitorowanie diurezy

• podanie antybiotyków

• stosowanie H2 blokerów lub inh. Pompy protonowej

• pyloroplastyka z okrojeniem wrzodu i wagotomii pniowej

• proste zeszycie wrzodu i pokrycie go płatem sieci - przy znacznym obciążeniu

22. Polipy jelita grubego

• Objawy

• zazwyczaj bezobjawowo

• możliwe są krwawienia

• zaparcia

• Diagnostyka

• badanie per rectum

• rekto- lub kolonoskopia

• Leczenie

• endoskopowe usunięcie polipa wraz z podstawą, badanie histopatologiczne

• w przypadku gruczolakowatości rodzinnej wykonuje się profilaktyczna kolektomię po okresie pokwitania

23. Żylaki odbytu

• Objawy

• krwawienie świeża, jasną krwią

• świąd odbytu

• bóle odbytu

• wyciek śluzu

• wyczucie guzka w otworze odbytowym

• Diagnostyka

• badanie per rectum

• rektoskopia

• colonoskopia

• Leczenie

• unikanie zbyt obfitych, tłustych pokarmów oraz alkoholu

• uregulowanie wypróżnień za pomocą za pomocą łagodnych środków przeczyszczających

• ciepłe nasiadówki

• okłady z rumianku, kwasu bornego

• leki uspakajające

• operacyjne (wycięcie podśluzówkowe żylaków - Millger-Morgan, fotokoagulacja, gumowe podwiązki)

24. Ca głowy trzustki

• Objawy

• żółtaczka

• Diagnostyka

• usg jamy brzusznej

• ERCP

• pankreatoskopia

• Leczenie

• częściowa duodenopankreatektomia - resekcja Whipple`a

25. Zakrzepowe zapalenie żył

• Objawy

• bezobjawowo - 2/3 przypadków

• obrzęk kończyny

• ból kończyny

• zasinienie

• ocieplenie skóry

• objaw Homanna

• objaw Payra

• Leczenie

• antykoagulanty lub fibrynolityki

• wysokie ułożenie kończyny

• Odległe skutki

• zator tętnicy płucnej

• z. Pozakrzepowy (obrzęk zastoinowy ze zmianami troficznymi skóry)

• wzrost prawdopodobieństwa ponownej zakrzepicy