PODSTAWY SOCJOLOGII

Egzamin wyłącznie z tematyki wykładów.

Egzamin pisemny: jedno pytanie do różnych części wykładu, odpowiedź kilkoma zdaniami.

PROBLEMATYKA WYKŁADU ORAZ LEKTURY DO WYBORU

1. Czym jest socjologia? Wiedza a nauka. Typowe definicje socjologii. Wyjaśnienie etymologiczne nazwy. Jedna socjologia, czy wiele socjologii? Systemy socjologiczne.

- „Encyklopedia socjologii”, tom 4/2002 s.50-84

• „Wstęp do Socjologii” N.Goodman (1997), Czym jest socjologia s.9-21

• „Wprowadzenie do socjologii” B.Szacka (2003), Socjologia jako dyscyplina naukowa s.26-42

2. Socjologia jako nauka społeczna. Klasyfikacja nauk humanistycznych. Miejsce socjologii wśród innych nauk społecznych. Periodyzacja procesu stawania się socjologii. Funkcje poznania socjologicznego.

• Pięć funkcji socjologii (w:) A.Podgórecki (1968) „Socjotechnika. Praktyczne zastosowanie socjologii”. Warszawa, Wyd. „Książka i Wiedza” s.9-34

• Piotr Sztompka (1986) Socjologia jako nauka historyczna,

„Studia Socjologiczne”(kwartalnik), nr. 2/1986 s.3-30

3. Determinanty życia społecznego: biologiczne, demograficzne, ekonomiczne.

• „Wprowadzenie do socjologii” B.Szacka (2003), Biologiczne podstawy życia społecznego, s.53-71

• Jan Szczepański (1970), Ekonomiczne podstawy życia społecznego, (w:) J.Szczepański

„Elementarne pojęcia socjologii” Wa-wa, PWN s.56-68

4. Kultura. Natura a kultura. Spory definicyjne:

globalne (antropologiczne) a specyficzne (cząstkowe) rozumienie kultury.

Kultura a cywilizacja. Kultura zbiorowości a kultura indywidualna. Wielość kultur. Kultura masowa.

Subkultura i kontrkultura. Etnocentryzm.

• „Wprowadzenie do socjologii” B.Szacka (2003), Kultura s.73-91

• „Socjologia: Analiza społeczeństwa” P.Sztompka(2002), Socjologiczne pojęcie kultury s.229-256

5. Więź społeczna. Proces powstawania więzi społecznej i jej elementy (styczność przestrzenna,

społeczna, łączność psychiczna, interakcja, wymiana, stosunki społeczne).

Więź społeczna a teorie instynktu. Komentarz historyczny: Emile'a Durkheim'a koncepcja solidarności (mechanicznej i organicznej) oraz Ferdinand'a Tonnies'a teoria woli (organicznej i arbitralnej)

• „Historia myśli socjologicznej” J.Szacki (2002) „Socjologia Durkheim'a”(fragment) s.379-386 oraz

„Eklektyczna synteza” Tönnies'a (fragment) s.440.447

6. „Zbiorowości społeczne”. Grupy społeczne i ich typy. Kasty/klasy społeczne, warstwy. Naród a grupa etniczna. Zbiorowości wyróżnione na podstawie analogii zachowań.

• „Wprowadzenie do socjologii” B.Szacka (2003) „Grupa społeczna, Organizacja formalna, Społeczność lokalna” s.181-235

• „Socjologia: Analiza społeczeństwa” P.Sztompka (2002) „Od wielości jednostek do grupy społecznej” oraz „Odmiany grup społecznych” s.179-225

7. „Struktura społeczna”. Skład a struktura. Struktura społeczeństwa, a struktura społeczna. Makro- i mikrostruktury społeczne. Ruchliwość społeczna i jej typy.

• „Wstęp do Socjologii” N.Goodman (1997) „Stratyfikacja społeczna” s.125-135

• Stanisław Ossowski (1968) Pojęcie struktury społecznej, (w:) S.Ossowski „Z zagadnień struktury społecznej” Dzieła, tom V, Wa-wa, PWN, s.9-16

• „Socjologia: Analiza społeczeństwa” P.Sztompka(2002), Podziały społeczne s.331-355