Metodologia badań społecznych część 6 i 7

Koncepcja badawcza

Etapy tworzenia koncepcji badawczej

( T. Pilch cz.II r. 8)

1. Sformułowanie tematu i uzasadnienie wyboru tematu. Określenie przedmiotu i celów badań.

• problem musi być badawczo dostępny

• ważne jest osobiste zainteresowanie badacza tematem

• konieczna jest znajomość literatury przedmiotu

Przedmiotem badań mogą być jednostki, zjawiska społeczne, instytucje społeczne

2. Sformułowanie problemów badawczych

Problemy badawcze mają formę pytań:

• rozstrzygnięcia ( Czy..), ukierunkowują badacza na weryfikację tezy

• dopełnienia (jak, jak jest, dlaczego itp.) , otwierają pole twórczych poszukiwań

Problemy badawcze odnoszą się do :

• charakterystyki cech

• zależności między zmiennymi

3. Sformułowanie hipotezy badawczych

Hipoteza - próbna odpowiedź na pytanie problemowe

Źródła wiedzy do formułowania hipotez:

• literatura przedmiotu

• badania pilotażowe

• znajomość badanego środowiska

4. Wybór terenu badań i dobór próby

Wybór terenu badań oznacza typologię zagadnień, cech i wskaźników jakie mają być zbadane i odnalezienie ich na odpowiednim terenie.

Dobór próby

Próby nieprobabilistyczne;

• dobór celowy lub arbitralny - o tym, kto wejdzie do próby decyduje badacz w oparciu o przyjęte kryteria

• metoda kuli śnieżnej

• dobór kwotowy

• wybór informatorów

• dobór oparty na dostępności badanych

Próby probabilistyczne ( reprezentatywne dla całej populacji badanej)

* losowy

-prosty ( losowanie)

- systematyczny - co n-ta osoba

* warstwowo-losowy

* wielostopniowy

5. Typologia zmiennych i schematy wyjaśniania związków między zmiennymi

Określenie, przez jakie cechy ( zmienne) będziemy określać badane zjawiska, procesy, zdarzenia.

• zmienne zależne - te, które w danych badaniach

podlegają wpływom

• zmienne niezależne - warunkujące

• zmienne pośredniczące - pośredniczą między zmiennymi zależnymi i niezależnymi

Każda zmienna ma składające się na nią wartości.

Te wartości muszą być :

• wyczerpujące ( musimy zakwalifikować każdą wartość)

• rozłączne ( każda wartość może być zakwalifikowana tylko na jednym poziomie)

Należy także rozstrzygnąć, do jakiego stopnia chcemy łączyć wartości zmiennych wskaźników ogólne kategorie.

6. Typologia wskaźników do zmiennych

„Wskaźnik zdarzenia ( własności) Z to takie zdarzenia ( taka własność) W, że stwierdzenie jego ( jej) istnienia , pojawienia się lub stopnia intensywności bądź faktycznie jest wykorzystane jako przesłanka bądź zasadnie nadaje się na przesłankę wnioskowania, iż w określonych przypadkach z pewnością, z określonym prawdopodobieństwem lub przynajmniej z prawdopodobieństwem wyższym niż przeciętne wystąpiło zdarzenie ( własność) Z. „

( Stefan Nowak, Metodologia badań społecznych, Warszawa 1985, s.165)

Rodzaje wskaźników :

• empiryczne

• definicyjne

• mieszane

7. Wybór metod, technik i konstrukcja narzędzi badawczych.

Metody badawcze wybieramy ze względu na przedmiot badań

• jednostka ludzka - studium indywidualnych przypadków

• zjawisko społeczne - sondaż diagnostyczny

• instytucja społeczna - metoda monografii

Techniki badawcze wybieramy ze względu na problematykę badań, środowisko badane, szczegółowy cel badań, badaną zbiorowość. Najlepiej stosować w badaniach kilka technik, które wzajemnie uzupełniają się i sprawdzają.

Narzędzia badawcze.

• do każdego badania należy zbudować odrębne narzędzia badawcze

• budowa i treść narzędzia musi być podporządkowana celom badań i problemom badawczym

• pojęcia używane w narzędziu muszą być jednoznaczne i zrozumiałe dla respondentów

• struktura narzędzia, stopień standaryzacji, wielkość mają wpływ na okoliczności wypełniania

Narzędzia powinny być :

Trafne - ( badać to, co mają badać)

Rzetelne - ( przy kolejnym zastosowaniu powinny dawać porównywalne wyniki)

7. Konceptualizacja i operacjonalizacja

Należy zdefiniować wszystkie zmienne, chyba, że są to pojęcia powszechnie zrozumiałe.

Konceptualizacja - uściślenie abstrakcyjnych pojęć

Operacjonalizacja - stworzenie konkretnych procedur ( operacji), które pozwolą na na doskonalenie empirycznych badań

( E. Babbie cz. II r.5 )

8. Badania pilotażowe

Cele :

• weryfikacja naszej wiedzy o środowisku

• sprawdzenie sprawności narzędzi badawczych

9. Ostateczna wersja koncepcji badawczej.