EWOLUCJA DRAMATU

V p.n.e. - powstanie dramatu zapoczątkowane przez pogańskie Dionizje.

Starożytność:

• komedia (rozbawienie, szczęśliwe zakończenie),

• tragedia (śmierć głównego bohatera).

Dramat antyczny posiadał swoiste cechy:

• katharsis (tragedia),

• czystość gatunku,

• mimezis (naśladownictwo),

• zasada trzech jedności,

• ilość aktorów (na scenie nie więcej niż 3),

• role grane tylko przez mężczyzn,

• budowa formalna (chór etc.).

W Średniowieczu dramat nie rozwijał się, ponieważ był to okres teocentryzmu. Występowały takie formy, jak:

• moralitet (pouczenie),

• misterium (przedstawienie dot. życia świętych),

• danse macabre (taniec „kostuchy”).

Odrodzenie:

Powstanie pierwszego dramatu polskiego - „Odprawa posłów greckich”

Jana Kochanowskiego.

William Szekspir - zrewolucjonizował dramat:

• zerwanie z zasadą trzech jedności,

• koniec mimezis,

• zerwanie z czystością gatunku,

• wprowadzenie dowolnej ilości aktorów,

• wprowadzenie podziału na akty i sceny,

• występowanie scen ze świata fantastyki.

Barok - brak dramatu.

Oświecenie:

Powstanie Teatru Narodowego w 1765 r. z inicjatywy S.A. Poniatowskiego.

Twórcy:

• J.U. Niemcewicz („Powrót posła”)

• ks. Franciszek Bohomolec (komedie)

• Wojciech Bogusławski - zwany „ojcem teatru” (przykł. „Cud mniemany czyli Krakowiacy i górale”)

• Franciszek Zabłocki (komedie - „Fircyk w zalotach”, „Sarmatyzm”)

Romantyzm:

Dramat romantyczny:

• luźna kompozycja

• epizodyczność

• dwoistość zakończenia

• elementy irracjonalne

Przykłady:

• „Dziady II”

• „Kordian”

• „Nie - Boska komedia”

Pozytywizm - brak dramatu (dominacja publicystyki, nowelistyki).

Młoda Polska:

Teatr jako forma wyrażania emocji, uczucia. Ekspresjonizm, tajemniczość, symbolizm - „Wesele” S. Wyspiańskiego.

XX-lecie międzywojenne:

Występowanie wszystkich gatunków w teatrze.

Dramat Witkacego - teatr „czystej formy” - teatr powinien zespalać wiele różnych elementów bez wewnętrznej logiki. Przykł. „Szewcy”.

Współczesność:

Leon Shiller - atakował cenzurę i zakaz wystawiania „Dziadów”,

„Nie - Boskiej komedii”.

Lata 60-te - Mrożek, Różewicz — AWANGARDA

Jerzy Grotowski - ekspresja

Tadeusz Kantor - plastyczność, scenografia

Dramat solidarnościowy - Ewa Lipska, Ryszard Polkowski,

Stanisław Barańczak.